मदत

अलिबाबा आणि चाळीस चोरांच्या कथेत, अलिबाबाला त्या चाळीस चोरांच्या गुहेचा पत्ता आणि परवलीचा शब्द कळला आणि त्याने आत जाऊन त्यातील फक्त हवे तेवढे सोने, दागिने स्वतःकरीता आणले. त्याचा भाई कासिम ह्याने गळ लावून अलिबाबाकडून त्या गुहेचा पत्ता आणि परवलीचा शब्द मिळविला. गुहेत गेल्यावर आतील खजिना पाहून तो वेडाच झाला. त्यात तो परवलीचा शब्द विसरला आणि मग त्या चोरांच्या हाती लागून स्वतःचा जीव गमावून बसला. सर्वांना माहित असलेल्या कथेचा भाग संपला.

अलिबाबाची कथा आजच्या जीवनात धरली तर, आपण ह्यातील एकच असे कोणी नाही तर त्यांच्या एकत्रित केलेल्या प्रकारात येतो. आपल्याच महत्त्वाच्या गोष्टी आपण गुहेत परवलीच्या शब्दाने सांभाळून ठेवतो. पण एखाद्याला तो परवलीचा शब्द कोणाला कळला तरी नुकसान होऊ शकते. तसेच आजकाल गळ लावलेले विपत्र येतात (ज्यांना फिशिंग मेल म्हणतात) त्यातही कोणी आपला परवलीचा शब्द इतरांना सांगू शकतो. तिथेही आपण गोत्यात येऊ शकतो. त्याकरीता खबरदारी एवढीच की ते सदस्यनाम आणि परवलीचा शब्द सांभाळून ठेवणे.

आंतरजालावर आपण विविध ठिकाणी खाते उघडलेले असते. विपत्र, आंतरजालीय बँक, खरेदी, संगणक संबंधी चर्चास्थळे, सामाजिक संकेतस्थळे, वैयक्तिक संकेतस्थळे. तसेच कार्यालयातील संगणकात प्रवेश, त्यात मग त्यांची विविध प्रकारचे संकेतस्थळे, सॉफ्टवेयर... वगैरे वगैरे. आता ह्यात एकदम सुरक्षित रहावे अशा गोष्टी म्हणजे बँक, क्रेडीट कार्ड, विपत्र ह्यांची खाती आणि कार्यालयातील विविध गोष्टी. इतर ठिकाणी सहसा कुणी तुमच्या खाते आणि परवलीचा शब्दाच्या मागावर राहत नाही. आणि त्यात परवलीचा शब्द विसरलाच तर त्या ठिकाणी "परवलीचा शब्द विसरला आहात का?" पर्यायाने आपण तो जुना शब्द रद्द करून नवीन बनवू शकतो. तिथे काही बंधने नाहीत की ठराविक प्रयत्नांनंतर तुमचे खाते गोठविण्यात येईल. पण बँक आणि क्रेडीट कार्ड करीता ही बंधने असतात. (अर्थात आपल्याच सुरक्षिततेसाठी). त्यामुळे तो परवलीचा शब्द विसरणे काही वेळा अडचणीचे ठरवू शकते. कारण नवीन शब्द बँकेने बनबून द्यायला ७ दिवस जाऊ शकतात. कार्यालयातही एकवेळ ठिक आहे, तिथे संबंधित विभागाला सांगून आपण तो लगेच चालू करू शकतो. 

वेगवेगळ्या ठिकाणचे सदस्यनाव व परवलीचा शब्द लक्षात ठेवणे थोडे वैतागाचे काम आहे. त्यात आजकाल मी हे शब्द विसरणे हे वाढत चालले आहे. ह्या संकेतस्थळावर हे सदस्यनाव आहे. त्याचा परवलीचा शब्द काय आहे बरे? ह्यातच काही वेळ निघून जातो. अर्थात महत्त्वाची संकेतस्थळे जसे नेहमीच्या वापरातील बँक, विपत्र खाते ह्याचे सदस्यनाम मी सहसा विसरत नाही. पण काही वेळा अडचण येते नवीन खाते उघडले तेव्हा नवीन परवलीचा शब्द दिले असले तर आणि काही वेळा नुकतेच परवलीचा शब्द बदलले असले तर. त्यामुळे एक दोन वेळा माझे खाते बंदही पडले आहे. मग पुन्हा बँकेला फोन करून तो नवीन बनविणे हे आलेच.
त्याकरीता केलेले काही प्रयत्न असे:

• काही वेळा त्या खात्याशी संबंधित परवलीचा शब्द ठेवणे जरा सोपे वाटते. पण आपल्या नावासोबत इतर खाजगी माहितीतील संदर्भ वापरणे ही धोक्याचे ठरू शकते. तरीही त्यात ठराविक साच्याप्रमाणे परवलीचा शब्द ठरविणे मी काही वर्षांपासून केले होते. पण त्यातही आता तोच तोच पणा आला असे वाटते. म्हणून तो प्रकारही बदलवला आहे.
• सगळीकडे एकच परवलीचा शब्द ठेवणेही चुकीचे. कारण एखाद्याला तो परवलीचा शब्द कळला तर मग काम संपले. तसेच तो साचाही कळला तरी अडचण.
• तसेच आंतरजालावर विविध सॉफ्टवेयर उपलब्ध आहेत परवलीचा शब्द जपून ठेवण्याचे. म्हणजे तुम्ही त्यात खाते नाव आणि परवलीचा शब्द लिहून ठेवा व ती फाईल एका वेगळ्या परवलीचा शब्दाने सुरक्षित ठेवा. ह्यातही वेगळी अडचण. जर त्या एका फाईलचा परवलीचा शब्द कोणाला कळला तर...
• माझा एक मित्र त्याचे विविध खाते क्रमांक, सदस्य नाव एका डायरीत लिहीत असे. त्याला विचारले "काय रे ह्यात परवलीचा शब्दही ठेवतोस का? तुझी डायरी एकदा पळवली पाहिजे " मी हा प्रकारही आधी केला होता. डायरी पळवण्याचा नाही, सदस्यनाम आणि परवलीच्या शब्दाचा संदर्भ लिहून ठेवण्याचा. आता नाही करत. स्वत:ची स्मरणशक्ती चांगली आहे असे वाटून ते बंद केले.
• मध्ये अशाच एका चर्चेत मी कोणालातरी परवलीचा शब्द ठरवण्याचे थोडे प्रकार सांगितले होते.त्यातील एक म्हणजे सिनेमाचे नाव किंवा त्याची पहिली अक्षरे. ह्यांचे एकत्रित शब्द पण तेही आता नीट वाटत नाही आहेत.

तर मी परवलीचा शब्द न विसरणे किंवा तो लक्षात कसा ठेवणे ह्या विचारात आहे. हे लिहित असतानाच माझी दुनिया ह्यांनी लिहिलेल्या ब्लॉगवर एक प्रकार मिळाला. तो कसा आहे हे सध्या पडताळून पाहत आहे.

आणखीही इतर नवीन प्रकार कोणी सुचवू शकतो का?

मंडळी,

सध्या एक लेख लिहीत आहे. तो लिहून झाल्यावर येथे प्रकाशित करीनच. त्याआधी एक मदत हवी आहे.

इंग्रजीतील 'source' या शब्दाला मराठी समानार्थी शब्द हवा आहे ... माझ्या मते 'स्त्रोत' (strot असा टंकलेला) हा शब्द बरोबर आहे पण ओळखीतल्या एका जाणकाराचे मत 'स्रोत' (srot असा टंकलेला) बरोबर आहे.

तेव्हा येथील जाणकार याचे निरसन करतील काय : 'स्रोत' का 'स्त्रोत' ?

माझ्या मते 'स्रोत' चा अर्थ 'झरा' (म्हणजेच 'stream') असा होतो तर 'स्त्रोत' चा अर्थ 'source' असा होतो ... पण अर्थात माझे मत चुकीचे सुध्दा असू शकते.

- दिपोटी

नमस्कार,

माझे वय आजमितीला सुमरे २१ वर्ष आणि ४.५ महिने आहे. मला सुमारे ५ वर्षांपासून रात्री काम करणे आणि दिवसा झोपणे, अशा (सामान्यतः अनारोग्यकारक समजल्या जाणार्या दिनक्रमाची ) सवय लागली आहे. तर रात्रीची झोप येण्यासाठी काय करावे? अशा प्रकारचे अनैसर्गिक वेळापत्रक असल्यामुळे शरीरावर होणारे दूरगामी परिणाम यांची कृपया माहिती द्यावी.

--
आपला नम्र,
इंटरनेटप्रेमी, मुंबई, महाराष्ट्र राज्य.

नमस्कार,

नुकतेच Law Abiding Citizen (2009 ) आणि Presumed Innocent (1990) हे दोन चित्रपट पाहण्यात आले, दोन्ही चित्रपट सर्वच बाबतीत उत्तम आहेत. नकीच पाहावेत असे आहेत. अशा प्रकारच्या अजून काही चित्रपटांची नावे माहीत असल्यास ती येथे माहीत करून द्यावीत, अशी सर्व माननीय मिपाकरांना नम्र विनंती. त्याच बरोबर सदर चित्रपट कृष्णधवल आहे की रंगीत याचीही माहिती दयावी.

--
आपला नम्र,
इंटनेटप्रेमी.

मागे < उपकरणे भाग १ - अस्थप्रग्रा (डिजीटल स्टिल कॅमेरा)
पुढे > उपकरणे भाग - ३
पारदरशी काचेचे दोन्ही पृष्ठभाग एकमेकास समांतर असतील तर एका बाजूला असलेली वस्तू काचेच्या दुसर्‍या बाजूने आकारमान न बदलता दिसते. जर पारदरशी काचेचे दोन्ही पृष्ठभाग किंवा कोणताही एक पृष्ठभाग गोलाकार फुगलेला असल्यास काचेच्या दुसर्‍या बाजूने वस्तूचे आकारमान मोठे झालेले दिसते. अशा काच पट्टीस "बहिरगोल भिंग" म्हणतात. ह्या उलट पारदरशी काचेचे दोन्ही पृष्ठभाग किंवा कोणताही एक पृष्ठभाग निमुळता गोलाकार असल्यास काचेच्या दुसर्‍या बाजूने वस्तूचे आकारमान कमी झालेले दिसते. अशा काच पट्टीस "अंतरगोल भिंग" म्हणतात.

छाया चित्रकारितेत वापरात येणारे भिंग म्हणजे एक काचेची पट्टी नसून बर्‍याच "बहिरगोल भिंग" व "अंतरगोल भिंग" काच पट्ट्यांचा एक संच असतो म्हणून ते भिंगसंच (कम्पौन्ड लेन्स) आहे.

वरील आकृतीत एका भिंगसंच्याचा "छ" हा छेद बिंदू (फोकल पॉइंट) आहे. भिंग आणि "छ" बिंदूतील "अ१" ह्या अंतराला "सुस्पष्ट रेखीव अंतर" (फोकल लेंगथ) म्हणतात. "छ" ह्या जागेवर भिंगातून येणारी प्रकाश किरणे एकमेकास छेदून प्रतिमा संवेदकावर वस्तूच्या प्रतिमेला उलट झालेली दाखवतात. प्रतिमा पटलावर प्रतिमा संवेदक असतो. संवेदकाच्या आकारमानाशी संबंधित कोणत्याही भिंगाचे "सुस्पष्ट रेखीव अंतर" निश्चित केलेले असते. हे अंतर नेहमी मिली मीटर मापकाने मोजतात. उदा. १०, २५, ५०, ८०, १३५, १२०० मी.मी. "सुस्पष्ट रेखीव अंतराचे" (फोकल लेंगथ) भिंग असे असते. "अ१" व "अ२" हे अंतर जेव्हा तंतोतंत एक असते तेव्हा वस्तूची प्रतिमा जास्तीतजास्त सुस्पष्ट व रेखीव असते. ह्या दोन अंतरांना समान करण्याच्या क्रियेला "सुस्पष्ट करणे (फोकसींग)" असे म्हणतात. आधुनिक भिंगात सुस्पष्ट करणारी स्वयंचलित (ऑटिमॅटीक) सोय असते. "अ३" हे अंतर वस्तूची भिंगा जवळ असण्याची मर्यादा आहे. ही अंतराची मर्यादा सुस्पष्ट प्रतिमा दिसण्या करता आहे. मॅक्रो (मायक्रो नव्हे) पद्धतीने हे मर्यादा अंतर कमी करता येते. मर्यादा अंतर १ मीटर असल्यास मॅक्रो पद्धतीने ते २० सेंटिमीटर इतके कमी करणे शक्य असते.

भिंगाचे दोन प्रकार आहेत एक ठरावीक सुस्पष्ट अंतर (फिक्स फोकल लेन्गथ) व दुसरे सुस्पष्ट अंतराचा फेर बदल करू शकणारे(झूम फोकल लेन्गथ). मराठीतून मी ह्या प्रकाराला फेर भिंग असे नाव दिले आहे. बाजारात भिंगाच्या किमती प्रमाणे फेर मर्यादा उपलब्ध आहेत. उदा. ११ – ५५ मी.मी. किंवा ५ X, १० X, २४ X वगैरे फेर भिंग.

वर दाखवलेल्या बाणाच्या दिशेने भिंगसंचातिल विविध गटांचे अंतर बदलल्याने फेरभिंगाचा दृश्यकोन बदल साधता येतो.

प्रग्रातील म्हणजेच कॅमेऱ्यातील प्रतिमेचा आकार भिंगाच्या दृश्य कोनाशी (व्ह्युइंग ऍन्गल) संबंधीत आहे. मनुष्य आपल्या दोन डोळ्याने कोणत्याही दृश्याची आयताकृती प्रतिमा बघतो म्हणजेच दृश्य कोन ४० अंश रुंद व २७ अंश उंच असतो. ह्याला सामान्य दृश्य कोन समजले जाते. प्रतिमा ग्राहकातील संवेदक सुद्धा आयताकृतीच असतो. ज्या भिंगाचा ४० ते ४२ अंश रुंद असा सामान्य दृश्य कोन असतो त्या भिंगाला सामान्य भिंग (नॉर्मल लेन्स) म्हणतात. ह्या आकृतीत ठरावीक अंतरावर असणार्‍या वस्तूच्या प्रतिमेची उंची व संवेदकाची उंची सारखी असताना जर भिंगाचा दृश्य कोन ४० अंश रुंद व २७ अंश उंच असेल तर ते सामान्य दृश्य कोन भिंग गणले जाते. त्या दृश्यकोना पेक्षा जास्त अंशाचा कोन असलेल्या भिंगाला विस्तृत भिंग (वाईड लेन्स) तसेच सामान्य दृश्यकोना पेक्षा कमी अंशाचा कोन असलेल्या भिंगाला दूर भिंग (टेली लेन्स) म्हटले जाते.
महत्त्वाचा दुसरा मुद्दा असा की दृश्य कोन जास्त अंशाचा असला तर रेखीव प्रतिमा अंतर कमी असते त्या उलट दृश्य कोन कमी अंशाचा असला तर रेखीव प्रतिमा अंतर जास्त असते. उदाहरणार्थ ४.८ X ३.६ मी.मी. आकाराचा संवेदक असेल तर ६० अंश दृश्य कोन असणार्‍या भिंगाचे सुस्पष्ट अंतर (फोकल लेन्गथ) ६.३ मी.मी. असेल आणि २३ अंश दृश्य कोन असणार्‍या भिंगाचे सुस्पष्ट अंतर (फोकल लेन्गथ) १८.९ असेल. तसेच २३.६ X १५.८ मी.मी. आकाराचा संवेदक असेल तर ६० ते २३ अंश दृश्य कोन असणार्‍या भिंगाचे सुस्पष्ट अंतर (फोकल लेन्गथ) १८ ते ५५ मी.मी. असेल. ह्याच कायद्याने संवेदक ३६ X २४ मी.मी. आकाराचा असल्यास ६० ते २३ अंश दृश्य कोन असणार्‍या भिंगाचे सुस्पष्ट अंतर (फोकल लेन्गथ) ३५ – १०५ मी.मी. असेल.
म्हणजेच तुमच्या अस्थप्रग्राचा संवेदक ज्या आकाराचा असेल त्यावर ठरावीक अंतरावर असणार्‍या वस्तूचा अपेक्षित प्रतिमा आकार साध्य करण्या करता संबंधित दृश्य कोनाची निवड करणे आवश्यक आहे. हे पुढील चित्रातून दाखवण्याचा प्रयत्न केला आहे. २४ मी.मी भिंगाने त्या जागेची भव्यता जाणवते तर ७२ मी.मी भिंगाने झुंबराला महत्त्व दिले असून ति जागा गौण झाली आहे.

पुढच्या भागात द्रव स्फटीकाचा दर्शक (एल्सीडी डीस्प्ले) किंवा “दसद” माहिती मिळवा.

आमच्या परिचयातील एक समाजशास्त्रज्ञ विदुषी भारतीय महिलांविषयीच्या विनोदांचे संकलन करीत आहेत. आपल्या ऐकिवात आलेल्या अथवा आपल्या प्रतिभेतून स्रवलेल्या अशा विनोदांस कॄपया या धाग्यावर प्रसिध्दी द्यावी. ते करताना खालील मुद्दे लक्षात घ्यावेत.

• आपल्या मते विनोद चांगला असावा.
• विनोदातील विनोदनिर्मितीचे मूळ भारतीय महिलांचे 'भारतीय' असणे आणि 'महिला' असणे याच्याशी संबंधित असावे.
• विशुध्द ज्ञानार्जनात श्लील/अश्लील असे काही नसते. त्यामुळे उपरोल्लेखित विदुषी स्वतः एक स्त्री असूनही त्यांना कोणत्याही प्रकारच्या विनोदाचे वावडे नाही. त्यातील काही या संस्थळाच्या धोरणात न बसणारे असू शकतील. आपला विनोद तसा असू शकेल, असे वाटल्यास तो या धाग्यावर न देता आम्हांस व्यक्तिगत निरोपाद्वारे पाठवावा, ही विनंती.
• विशुध्द ज्ञानार्जनात भावना भडकणे अभिप्रेत नसते. त्यामुळे उपरोल्लेखित विदुषी स्वतः एक संवेदनशील व सुजाण स्त्री असूनही त्यांना सर्व प्रकारच्या जातीय, प्रांतिक, लैंगिक, धार्मिक आणि इतरही अस्मितांचे दर्शन घडवणार्‍या विनोदांचेही वावडे नाही. त्यातील काही या संस्थळाच्या धोरणात न बसणारे असू शकतील. आपला विनोद तसा असू शकेल, असे वाटल्यास तो या धाग्यावर न देता आम्हांस व्यक्तिगत निरोपाद्वारे पाठवावा, ही विनंती.

एखाद्या समाजात एखाद्या समाजघटकाविषयी उत्पन्न होणारे विनोद हा समाजशास्त्रीय संशोधनाचा एक भाग असतो, याविषयी काही शंका असल्यास विनोदांवरील हा निबंध वाचावा. त्याउप्पर काही शंका असल्यास त्या आम्हांस विचाराव्या.

धन्यवाद,
चिंतातुर जंतू

खुप दिवस मी शिवमुद्रेचा अर्थ शोधत आहे. कोणाकडे काही माहिती अथवा दुवा असल्यास द्यावा.

श्री लिपी ही देवनागरी लिहिण्याची प्रणाली वापरून लिहिलेला काही मराठी मजकूर मजकडे आहे. परंतु मजपाशी श्री लिपीची प्रणाली नाही. एकही दमडी न खर्चता ही शिंची लिपी वाचण्यासाठी काही उपाय आहे का? अवश्य सांगावा. अग्रिम धन्यवाद.

- चिंतातुर जंतू

नमस्कार मंडळी,
फार फार काळानंतर मिपावर यायला फुरसत झाली. हाटेलं जोरात चालु आहे हे दिसतच आहे.

आता थोड कामाच. मागच्या वर्षात मंदाबाईनी सगळ्यांनाच काहीना काही धडे दिले. त्यामुळे सध्या आम्ही नवी नोकरी शोधत आहोत.
तर आम्हाला पुण्यातल्या एका कंपनीने PEGA नावाच्या सिस्टीमवर काम करण्याची ऑफर दिली आहे. PEGA हे Business　　Process Managementसाठीचे एक टूल आहे. नेटवरपण याची फारशी माहिती नाही. मला सापडलेले २ दुवे खाली दिले आहेत.

आपल्या मिपाकरांपैकी कोणी मला PEGA विषयी माहिती देउ शकतील काय? विशेषकरुन खालील २ प्रश्नांची उत्तरे मी शोधत आहे.
१. आजनंतर ४-५ वर्षांनी PEGA चे भविष्य काय?
२. PEGA ही C,C++,Java,。NET या पारंपारीक Languages पेक्षा कशा रोतीने वेगळी आहे.

धन्यवाद,
आपला गणा मास्तर,
(भोकरवाडी बुद्रुक)

मला १ ओळीचे धागे काढायचे आहेत. तुम्हाला माहीत असतील तर मदत करा प्लिज.