बातमी

मित्रहो,माझे बालपण समृद्ध करणार्‍या अनेक कलाकारांपैकी एक म्हणजे विठ्ठल शिंदे. भाळी अर्धचंद्र,माथी शुभ्र गंगा,लिंपिले सर्वांगा चिता-भस्म हे त्यांचे मी ऐकलेले पहिले गाणे. काहीसा चोरटा तरीही गोड आणि तितकाच आर्त आवाज असणार्‍या विठ्ठलरावांनी त्या गाण्याने अवघ्या महाराष्ट्राला वेडं केलं होतं. भल्या पहाटे आकाशवाणीवरून प्रसारित होणार्‍या मंगलप्रभात ह्या कार्यक्रमात दर सोमवारी हे गीत हमखास लागायचे. तसेच त्यांनी गायलेली अजून काही भक्तिगीतेही खूपच लोकप्रिय होती. १)देवा हो सख्या पांडुरंगा,दर्शन द्या मजला श्रीरंगा २) विठ्ठला, देवा आलासी माझ्या दारी,पण थांब जरासा विटेवरी ३)नित्य वाचे तुझे नाम गाऊ,पांडुरंगी सदा लीन राहू ही देखिल माझ्या आवडीची आहेत आणि आजही अधून मधून ती आकाशवाणीवरून लागत असतात.
इथेच आणि ह्या बांधावर अशीच शामल वेळ,सख्या रे किती रंगला खेळ हे माणिक वर्मांनी गायलेले सुमधुर गीत आणि मज भेटून जा हो दत्त सख्या अवधूता हे आर.एन.पराडकरांनी गायलेले दत्तगीत ; ह्या दोन्ही गाजलेल्या गीतांचे संगीत दिग्दर्शन विठ्ठलरावांचे आहे.

विठ्ठलरावांचे नाव त्रिखंडात गाजवले ते मात्र एका लावणीने. प्रतिलता रोशन सातारकरांनी गायलेली लावणी म्हणजे नेहमीच राया तुमची घाई,नका लावू गठूडं बांधायला,येऊ कशी मी नांदायला हो,येऊ कशी तशी मी नांदायला ही होय. ह्या लावणीचे संगीत आहे विठ्ठरावांचे .
विठ्ठलरावांचे संगीत आणि गायिका रोशन सातारकर ह्या जोडगोळीची ही अजून काही गाजलेली लोकगीतं!
१)माझ्या नवर्‍याने सोडलीया दारु

२)मला म्हन्त्यात पुन्याची मैना
३)डार्लिंग डार्लिंग काय म्हन्तोस
४)उद्या जाईन मी माझ्या गावा,माझ्या अंगाला हळद लावा
५)पैठणचा शालू आज मला आणा गडे पतिराज .
ही गाणी ऐकलेली नाहीत असा क्वचितच कुणी मराठी माणूस भेटेल.

विठ्ठलरावांनी बाबासाहेब आंबेडकरांवर गीत भीमायन हे महाकाव्य लिहिले आणि त्याचे हजारो कार्यक्रम त्यांनी अवघ्या महाराष्ट्रभर केलेत. अतिशय ऋजु वृत्तीच्या विठ्ठलरावांचे मराठी सुगम संगीत आणि लोकसंगीतातले कार्य अनमोल असेच आहे. महाराष्ट्रातल्या सर्व नामांकित गायक-गायिकांबरोबर काम करूनही हा लोकगायक शेवटपर्यंत तसा पडद्याआडच राहिला.

लोकगीतांमध्ये विठ्ठलरावांचे नाव धृवतार्‍याप्रमाणे अढळ आहे. काय विलक्षण योगायोग आहे पाहा. अशा ह्या लोकसंगीतातल्या महागुरुला काल दिनांक १८जुलै २००८ रोजी गुरुपौर्णिमेच्या दिवशीच देवाज्ञा झाली. मृत्युसमयी ते ७६ वर्षांचे होते. त्यांना माझी भावपूर्ण आदरांजली.

आज १३जुलै. नामवंत कवयित्री इंदिरा संत यांचा ८वा स्मृतिदिन. संत कुटुंबियांच्यावतीने दरवर्षी या दिवशी एक कार्यक्रम आयोजित करण्यात येतो. दहावीच्या परीक्षेत मराठी विषयात सर्वाधिक गुण मिळवणार्‍या विद्यार्थिनीचा आणि तिच्या शिक्षकांचा सत्कार करण्यात येतो. या वर्षी प्रमुख पाहुणे म्हणून महाराष्ट्र भूषण मंगेश पाडगावकर उपस्थित होते. डोह, कोरडी भिक्षा या पुस्तकांचे लेखक आणि मौजेचे संपादक श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी यांची विशेष उपस्थिती कार्यक्रमाला लाभली होती. पाडगावकरांच्या सत्कारानंतर त्यांनी त्यांच्या सर्व लोकप्रिय रचना सादर केल्या. ८०व्या वर्षातला त्यांचा उत्साह, तडफ, जोम सर्वानाच चकित करून गेला. सुमारे दोन तास चाललेल्या या काव्यवाचनाला बेळगावकरांनी मोठ्या रसिकतेने दाद दिली. सलाम या कवितेने पाडगावकरांनी या कार्यक्रमाचा समारोप केला. ''या जन्मावर, या जगण्यावर शतदा प्रेम करावे'' असे म्हणणार्‍या या कवीच्या काव्यप्रतिभेला बेळगावकरांनी 'सलाम' केला आणि बेळगावची नाळ महाराष्ट्राशीच जोडली आहे हे पुन्हा एकदा सिद्ध केले.

मराठी नाटक देश पातळीवर पूर्वीपासूनच प्रसिद्ध आहे. आपल्या मराठी नाटकांचे अनुवाद, पुनर्प्रयोग इतर भाषांमधे ही होताना दिसतात.शिरिष आठवल्यांचे एक नाटक नुकतेच बंगाली रंगमंचावर सादर झाले. देश नामक एका आघाडीच्या बंगाली मासिकाने यावर नुकताच परिक्षणात्मक लेखही छापला.मि.पा. च्या वाचकांसाठी त्याचा गोषवारा
मुळ लेखक: सुब्रतो घोष .

मानुषेर समान मानुष
बंगाली नाट्यविश्वात असे कित्येक 'दल' आहेत जे भलेही डामडौलात नसले तरी मोठ्या कष्टाने बंगाली नाटक जोपासताहेत. गांधार असेच एक दल.गेल्या शेहचाळिस वर्षात त्यंनी तेवीस एक नाटके मंचस्थ केलीत.अर्थात ते केवळ नाटकांच्या संख्येलाच नव्हे तर दर्जालाही महत्व देतात हे जाणवते.यंदाचे नाटक आहे शिरिष आठवल्यांच्ये मराठी नाटक 'मित्र'; ज्याचा विजयालक्ष्मी बर्मन यांच्या सहयोगाने काछेर मानुष' ( जवळचा माणूस) या नावाने बंगाली अनुवाद केलाय कमल सान्याल यांनी.

वर्ण वा जातीच्या आधारावरची विभागणी माणसाला माणसापासुन तोडू शकत नाही हि गोष्ट हे नाटक पुन्हा सांगु पाहते. ज्या बाबी समाजाला मागे रेटु बघतात त्यात मुख्य असते ही जातीपातीची मानसिकता.याचा उत्तर व पश्चिम भारतातला चेहरा इतका भेसुर की सहज ओळखला जावा. पण या तथाकथित पुरोगामी राज्यात - प. बंगाल मधे - हा चेहरा इतका भिन्न की ओळखु येण्यास उशिर व्हावा.नाटकात शिरिष आठवल्यांचे मराठी वातावरण जरी कायम असले तरी नाटकच्या शेवटी वाटते की नाटककाराला जे सांगायचेय ते ह्या राज्याच्या राजकीय/सामाजिक किंवा आर्थिक परिस्थितीसही पुरेपुर लागु आहे.

दादासाहेब पुरोहित संस्कारांमुळे कट्टर दलितविरोधी परंतु घटनाचक्रामुळे या विधुर गृहस्थाच्या
शारिरीक पंगु अवस्थेतून सोडवणुक करण्यासाठी येते सावित्रीबाई रुपवते नावाची दलित वर्गातील बाई.ददासाहेबांची मुलेबाळे आपापल्या नोकरीधंद्याच्या जागी असतात आणि तेथुनच पित्याची विचारपुस करत असतात. प्रारम्भी जात्याभिमानी दादासाहेब सावित्रीबाईंस काही एक दाद देत नाहीत. दुसरीकडे कामावर निष्ठा असलेली ही स्वाभिमानी बाई - जी स्वत:ला मिसेस रुपवते म्हणूनच ओळखु इच्छिते - कर्तव्यात काडीमात्र कसुर न करता रोग्यास बरे करण्याच्या मागे लागते. दादासाहेब जसजसे ठीक होऊ लागतात मि. रुपवतेंवरचे त्यांचे अवलम्बन वाढत जाते.मुलगी मैत्रेयी जेव्हा दादासाहेबांच्या इच्छेविरुद्ध स्वत:जवळ परदेशी नेऊ बघते तेव्हा दादासाहेब तिला स्वत:च्या इच्छाशक्तीच्या व मि. रुपवतेंच्या सुश्रुषेच्या बळावर खडखडीत बरे होऊन सिद्ध करतात की मुलीपाशी जायचे आता कोणतेही कारण नाही. दादासाहेबांना केवळ शारिरिक जोखडातुनच नव्हे तर जातीच्या खोट्या अभिमानातुनही मुक्ती मिळते
ही कहाणी सरळ सोप्या पद्धतीने सांगितली आहे. नाटककार कोणताही आडपडदा न ठेवता मुळ विषय प्रेक्षकांसमोर ठेवला आहे. सारे नाटक घडते ते दादासाहेबांच्या दिवाणखान्यात व स्वयंपाकघरात. दादासाहेबांचे एकाकीपण यामुळे प्रेक्षकांपर्यन्त पोहचते.

लेखाच्या उर्वरित भागात नेपथ्य / अभिनय वगैरे अंगांवर टीकाटिप्पणी आहे. भाषांतर करण्याचा हा पहिलाच प्रयत्न आहे. अनुवाद कृत्रिम वाटल्यास जरुर सांगावे.

हैदराबाद येथील रंगधारा नाट्यसंस्थेच्या वतीने घेण्यात आलेल्या मराठी बालनाट्य प्रशिक्षण शिबिराचा सांगता समारंभ पोट्टी श्रीरामलु तेलुगु युनिव्हर्सिटीच्या एन्.टी. रामाराव कलामंदिरात दि. २२ जून २००८ रोजी संपन्न झाला. यावेळी 'राजकन्येची बाहुली' हे बालनाट्य आणि 'ओले,ओले, टीव्ही बोले' हे लघुनाट्य सादर करण्यात आले. दोन्ही बालनाट्ये अत्यंत उत्कृष्टरित्या सादर झाली. वेळोवेळी हशा आणि टाळ्या यांच्या गजराने प्रेक्षकांनी त्यांची पसंती जाहीर केली.

'राजकन्येची बाहुली' : एक दृष्टीक्षेप

महाराजा श्रीवल्लभ एक शक्तीशाली सम्राट.

त्याची एकुलती एक मुलगी प्रभावती एक आईविना पोरकी राजकन्या आहे. तिचं सारं भावविश्व तिच्या लाडक्या बाहुलीभोवती गुंफलेले आहे.

राजा श्रीवल्लभाचा शत्रू राजा विक्रम! श्रीवल्लभाकडून वेळोवेळी युद्धात हरल्यामुळे विक्रम राजा राजकन्या प्रभावतीला पळवून ठार करण्याचा कट रचतो आणि त्याचे दोन मारेकरी प्रभावतीला पकडण्यासाठी सोडतो. ही बातमी ऐकून चिंताक्रांत झालेला श्रीवल्लभ आपल्या प्रधानाला आणि सेनापतीला राजकन्येला शूर आणि विद्वान बनवण्याचा हुकूम देतो.

परंतु आपल्या बाहुलीशी खेळण्यात रममाण झालेली राजकन्या काहीही शिकण्यास नकार देते.

ना राजकारण!

ना लढाई!

ना संगीत!

ना इतिहास!

त्यावर श्रीवल्लभ ती बाहुली घनदाट जंगलात फेकून देण्याचा हुकूम देतो. बाहुलीसाठी वेडी झालेली राजकन्या राजवाड्यातून पळून जाते आणि जंगलात जाऊन बाहुली शोधून काढते.

ही बातमी कळालेले विक्रम राजाचे मारेकरी तिचा माग काढत जंगलात पोहोचतात.

घाबरलेली राजकन्या जंगलात सैरावैरा पळत सुटते.

जंगलात धोंड्या, पांड्या आणि रुपा ही तीन निडर आदिवासी भावंडे राजकन्येला भेटतात आणि तिच्याशी मैत्री करतात.

त्यांच्यामुळे ती आपल्या कोषातून बाहेर पडते आणि तीही धीट बनते. राजकन्या रूपाला आपला मुकुट आणि दागदागिने भेट म्हणून देते. रूपा आता जणू राजकन्याच भासू लागते.

इतक्यात मारेकरी पोचतात आणि राजकन्या समजून रुपालाच पकडतात.

प्रत्यक्ष मारेकरी समोर आल्यावर ही सर्व मुले मिळून त्यांना तोंड देतात.

परंतु त्यांची मात्रा चालत नाही. मारेकरी आपला डाव साधणार इतक्यात राजा श्रीवल्लभ आपल्या सेनेसह तेथे पोहोचतो आणि मारेकर्‍यांना अटक करतो.

राजा श्रीवल्लभ धोंड्या, पांड्या आणि रुपाला दत्तक घेऊन धोंड्याला राजा बनवण्याचा मनसुबा जाहीर करतो. पण धोंड्या त्याला नकार देतो. राजकन्याही राजाला सांगते, "मी मुलगी असले तरी शूर आहे. ही फेकून दिली मी बाहुली. आता मी सर्वांना दाखवून देईन की मी तुमच्यापेक्षाही शूर आणि हुशार आहे."

या बालनाट्यात अगदी पाच वर्षे वयापासून १३ वर्षे वयापर्यंतच्या लहानग्यांनी भाग घेतला. मुळात मराठी अस्खलितपणे न बोलू शकणारी ही मुले जेंव्हा रंगमंचावर आपल्या भूमिका साकारत होती तेंव्हा अगदी कसलेल्या कलाकारांचा आभास होत होता. या बालनाट्यात कोठेही कुजबुज्या (प्रॉम्प्टर) ची गरज लागली नाही.

स्त्रीशिक्षणाच्या ढोबळ विषयाबरोबरच 'कर्तव्यासाठी आपल्या आवडत्या गोष्टींचा त्याग करावा लागतो' हा सूक्ष्म संदेशही या बालनाट्याच्या माध्यमातून मुलांपर्यंत पोचवण्याचा प्रयत्न झाला. लेखक श्री. विजय शिंदे यांचे कसब असे की निखळ विनोदी आणि करमणूकप्रधान अशा या बालनाट्यात लपलेला संदेश देण्यासाठी कोठेही त्यांनी बटबटीत, प्रचारकी थाटाचे, लहान मुलांच्या तोंडी न शोभणारे संवाद वापरले नाहीत.

या बालनाट्याचे दिग्दर्शन श्री. विजय नाईक यांनी केले. शिबिराचे संकल्पक श्री. प्रकाश फडणीस यांचेही या कामी मोलाचे सहकार्य लाभले. शिबिर समन्वयक सौ. अर्चना फडके यांनी सर्व कलाकारांची काळजी घेतली. नेपथ्य आणि कपडेपट सौ. सुवर्णा नाईक यांनी तर पार्श्वसंगीत श्री. माधव चौसाळकर यांनी सांभाळले. प्रकाश योजना प्रा.श्री. भास्कर शेवाळकर यांची होती. विशेष म्हणजे सर्व बालकलाकारांनी शिबिरात या सर्व तांत्रिक बाबी समजावून घेऊन त्यात सहभागही घेतला होता.

या कार्यक्रमात रंगधारेचे अध्यक्ष, हैदराबाद युनिव्हर्सिटीचे माजी नाट्यशास्त्र विभाग प्रमुख आणि ज्येष्ठ रंगकर्मी प्रा. भास्कर शेवाळकर यांच्या हस्ते बालनाट्य शिबिरात सहभागी झालेल्या बालकलाकारांना प्रशस्तीपत्र देण्यात आले. कार्यक्रमाचे सूत्र संचालन रंगधारेचे कार्यवाह श्री. अनंत कुलकर्णी यांनी केले.

या कार्यक्रमास प्रेक्षकांचा उदंड प्रतिसाद मिळाला. अंदाजे तीनशे बैठकक्षमतेचे हे छोटेखानी नाट्यगृह पूर्ण भरले होते.

कलाकार नेहमीच्या वेषात प्रेक्षकांना अभिवादन करताना -

लोकाग्रहास्तव याच बालनाट्यांचे प्रयोग लवकरच करण्याचे रंगधारेने ठरवले आहे.

रंगधारा , द थिएटर स्ट्रीम, हैदराबाद निर्मित
बालनाट्य

राजकन्येची बाहुली
लेखन : श्री. विजय शिंदे
दिग्दर्शन : श्री. विजय नाईक
समन्वय : सौ. अर्चना फडके
संकल्पना : श्री. प्रकाश फडणीस
नेपथ्य आणि वेशभूषा : सौ. सुवर्णा नाईक आणि सौ.अर्चना फडके
प्रकाशयोजना : श्री. भास्कर शेवाळकर
संगीत : श्री. माधव चौसाळकर
विशेष साहाय्य : श्री. अनंत कुलकर्णी

भूमिका आणि कलावंत
(प्रवेशानुसार)

प्रधानजी : चि. यश फडके

सेनापती : चि. आदित्य परळीकर

राजरक्षक : कु. सुगंधा जोशी

राजा श्रीवल्लभ : चि. चैतन्य ठाकुर

चरणसिंग : कु. पर्णवी फडके

राजकन्या प्रभावती : कु. ऐश्वर्या गोखले

गायन शिक्षिका : कु. अक्षदा अवधुत

इतिहास शिक्षिका : कु. संपदा जोशी

पहिला मारेकरी: चि. निखिल नाईक

दुसरा मारेकरी: चि. ऋषभ सोमण

धोंड्या : चि. यश फडके

पांड्या : चि. सोहम चौसाळकर

रुपा: कु. ईशा फडके

सदर बालनाट्याचे चलच्चित्रण लवकरच जालावर उपलब्ध होईल.

यांना विनम्र श्रध्दांजली !!

आमच्या वार्ताहाराकडुन
दिनांक २२ जुन
स्थळ : भांबुर्डा
२२जुन हा उभ्या महाराष्ट्राला एक अविस्मरणीय दिवस. बर्रोब्बर एकशे दहा वर्षापूर्वी याच भांबुर्ड्याच्या गणेश खिंडीत एक ऐतिहासीक प्रसंग घडला होता. या प्रसंगाची पुन्हा बरोबरी होणे नाही.
याच दिवसाचा पूर्व दिन भाम्बुर्डा दंगलीसाठी म्हणुन मुक्रर झाला करण्यात आला होता.दंगलीचा काळ ठरला होता पण स्थळ काही ठरत नव्हते.विजुभौ नी लैच टीमकी बडवली म्हणुन शांग्रीला अशा नेपाळी नावाच्या म-हाठी हाटीलात ( पहा एकविसाव्या शतकात देशांच्या सीमा कशा लहान होत चालल्यात ते)दंगल ठरवली. आखाड्यात दस्तुरखुद मोठे आनन्दयात्री आणि संत ईनोबा यानी पानी मारुन धुलीचा बंदोबस्त करुन ठेवला होता. बारीक लाल माती व्यस्थीत मळुन ठेवली होती आखाड्यात एकही खडा रहाणार नाही ( खडा म्हणजे बारका पत्थर....खडा रहाणार नाही म्हणजे उभा रहाणार नाही असा अर्थ घेउ नये)याची चोख खबरदारी घेतली होती. तालीम मास्तर संत ईनोबा असल्यावर कोणतीही कसूर रहाणार नाही हे नक्की होतेच. तरीही थोरले आनन्दयात्री यानी नेहमीच्या सवयीनुसार सर्व काही ठीक आहे याची जातीने पडताळणी केली.
दंगलीची वेळ संध्याकाळची होती. ही वेळ पैलवानाना सोयीची असते...पडझडले तर आराम फ़र्मावता येतो या हिशेबानेच अनुभावी इनोबानी सगळा बंदोबस्त ठेवला होता.
जंगी कुस्तीचा फ़ड आहे हे कळल्यामुळे जणु अवघ्या पुण्यनगरीने कुस्त्यांच्या दंगलीच्या ठिकाणास प्रथम पसंती दिली असावी इतकी तौबा गर्दी रस्त्यावर होती.
हळु हळु एकेक पैलवान येउ लागले. हिमालया येवढे उंच संत ईनोबा स्वातध्याक्ष होते. रुस्तुम ए चिंचवड शेखर , डोमकेसरी डोमकावाळे ,अती लाईट वेट कॆटेगरी पेहेलवान धमालखान ,रुस्तुम ए बिबवेवाडी आनन्दयात्री ,सगळे आले. विजुभाऊ नी धमाल बाळासोबत नन्तर उशीरा येउन अल्यागेल्याची विचारपुस केली. सर्वजण स्थानापन्न होतात्से झाले. दुसरे रुस्तुमे बिबवेवाडी मिपा केसरी पैलवान सखाराम जी याना गटणे त्यावेळी चहा पोह्याच्या लढाईस ऐन वेळी जावे लागले असल्याकारणे ते येतो म्हणुनही येऊ शकले नाहीत. कानोकानी चालत आलेल्या बातमीनुसार कोणी कोठे बोलावले तर आपल्या साहित्यासाधनेत व्यत्यय नको म्हणुन दुसरे रुस्तुमे बिबवेवाडी मिपा केसरी पैलवान सखाराम जी हे नेहमीच चहा पोह्याच्या लढाईस गेलो होतो असे सांगतात. अशी वदंता आहे. विषेश म्हणजे चहापोह्याच्या इतक्या लढाया लढुनही ;गनीमाने आतापावेतो त्याना अनेक वेळा खिंडीत गाठौनही; प्रत्येक वेळी अंगावर एकही जखम न घेता ते सुखरूप परत आलेले आहेत. त्यासाठी आता गनीमच मिपा महागुरु कैलीफ़ोर्नियापीठाधीश पिवळाडाम्बीस काकांच्या शिकवणी लावणार आहेत असे कळते.
सर्व लोक ज्यांची उत्कंठेने वाट पहात होते ते सर्वांचे आवडते सुपारी सम्राट दख्खन केसरी कैसर ई हिन्द महान छोटा डॊन यांचे आगमन झाले. त्याना पाहिल्याबरोबर प्रेक्षकातुन एकदम जी कडकडकड्कडकड टाळी पडली..........किर्र्र्र्र्र्र्किच्च ब्रेक दाबल्याचा...मोटारीवरमोटार आपटल्याचा किंवा एकसाथ एकाच वेळी सगळे फ़डताळ पालथे हौन भांडीकुंडी वाजावी तसा आवाज झाला. आमच्या वार्ताहराच्या मते हा आवाज प्रेक्षकानी वाजवलेल्या टाळ्यांचा होता. लोक तो आवाज कोणीतरी कोनावरतरी आदळल्याचा आवाज होता असे म्हणतात. सर्वांचे आणि वार्ताहाराचे लक्ष्य त्यावेळी सुपारी सम्राट दख्खन केसरी कैसर ई हिन्द महान छोटा डॊन यांचे कडे होते. लोक घाबरु नयेत म्हणुन सुपारी सम्राट दख्खन केसरी कैसर ई हिन्द महान छोटा डॊन यानी यावेळे त्यांचा अंगरक्षक कन्दील्फ़ेम आंबोळी याला सोबत आणले नव्हते. तर त्यांच्याच गेन्ग मधल्या एकाचे तरुणीप्रमाणे केशांतर करवुन लोकाना चकमा दिला होता
कुस्त्यांची दंगल सुरु झाली....एकेक पैलवान दुसयाचा जोर आजमावु लागला. धमाल आणि आनन्दयात्री अशी जोडी प्रथम आखाड्यात उतरली..आपल्याला हा भारी पैलवान जोड म्हणुन दिला म्हणुनअती लाईट वेट कॆटेगरी पेहेलवान धमाल खुश होता..आणि सोबत हा असला पैलवान दिला आता कुस्ती एकदम सोपी जाईल म्हणुन ,रुस्तुम ए बिबवेवाडी आनन्दयात्री खुश होते. त्यानी मोगॆम्बो खुष हुवा अशी आरोळी मारायचीच बाकी ठेवली होती.त्यांनी आर्य आणि पर्शियन परंपरेला साजेल अशा नूरा कुस्तीला प्रारंभ केला.मल्ल डोमकेसरी डोमकावाळे पंचगिरी करत होते. काही निर्णय चुकले तर त्यानाच पंचेस खावे लागत होते.
कट्टा सत्विक असावा अशी सुपारी सम्राट दख्खन केसरी कैसर ई हिन्द महान छोटा डॊन यांची ईच्छा होती. ते वेळोवेळी त्या वचनाला स्मरत होते. दुस-य़ाच क्षणी ते "हेच एक सत्य..बाकी जग मिथ्य " म्हणत मोहाला बळी पडत होते.
अचानक कट्ट्यावर धमाल बाळाने स्वत:ची ओळख करुन दिली. त्यावेळी धमाल मुलाने "धमाल" या नावाचे पेटंट आपल्याकडे असुन ते इतरानी वापरले तर आपल्याला रॊयल्टी म्हणुन केळवण द्यावे लागेल अशा अर्थाचा कायदेशीर कराराचा कागद दाखवला. धमाल बाळाने "बले झाले ले धमु काका; शकाली बशायला आनि पुशायला पन वापलता येईल" असे म्हणुन तो कराराचा कागद स्वत:कडे ठेउन घेतला.
निकाली कुस्ती ची परम्परा असलेल्या मैदानात नूरा कुस्ती हा प्रयोग जरा आगळाच होता. त्यामुळे थकलेले पैलवान एकमेकाना मूठी उलटी करुन "टैम प्लीज" म्हणु लागले. म्हणुन मिपागौरव पुरस्कार देण्यात येऊ लागले.

******मिपा जीवन गौरव नाट्यभैरव
नामंकने १) विजुभाऊ : :धमुचे लग्न
२) भडमकर मास्तर : करीयर गायडन्स क्लासेस
३)डॊ प्रसाद दाढे : मॆरेज सर्टीफ़िकेट रीन्युअल

यावर्षीचा मिपा जीवन गौरव नाट्यभैरव पुरस्कार हा एकमताने "भडकमकर मास्तर" याना देण्यात आला.

******मिपा जीवन गौरव मिपा वेताळ

नामंकने १)मदनबाण : अभ्यंकरांच्या चपला
२)आम्बोळी: कन्दील.
३) आम्बोळी : मी पाहिलेले मयत
हा यावर्षीचा मिपा जीवन गौरव सर्वानुमते देण्यात आला
आम्बोळी: कन्दील.

******मिपा जीवन गौरव मिपा देवर्षी
लोकाना मंत्रमुग्ध करुन त्याना चित्रबद्ध खिळवुन ठेवण्याबद्दल देण्यात येणारा पुरस्कारासाठी नामांकने होती
१) पिवळा डांबीस : गाबीत मास्तर
२) पिवळा डाम्बीस : अब्दुलखान
३)राजे :प्रवास
४)प्रमोद देव :माझे बालपण
हा यावर्षीचा मिपा जीवन गौरव सर्वानुमते देण्यात आला

पिवळा डांबीस : गाबीत मास्तर

******मिपा सर्वोत्क्रुष्ठ विडम्बन काव्य
विनोदी लिखाणा बद्दल देण्यात येणारा हा पुरस्कार याची नांमांकने
१) अवखळ मनाचा झारा
२)जाडी दहा मणांची
३)मदिरेच हाणितो पेले.
विनोदी लिखाणा बद्दल देण्यात येणारा हा पुरस्कार सर्वानुमते देण्यात आला
जाडी दहा मणांची....

मिपा पाकशास्त्री
सर्वोत्कृष्ठ पाककृती साठी नामांकने
१) पेठकर काका
२) स्वाती राजेश
३) स्वाती दिनेश

हा पुरस्कार या तिन्ही नामांकनात विभागुन देण्यात आला

मिपा वात्रटाचार्य चहाटळ झोटिंग
प्रतिसादात वात्रटपणा करण्यासाठी देण्यात येणारा पुरस्कार
या पुरस्कारासाठी सर्वात जास्त चढाओढ होती.
नामांकने
१) धमाल मुलगा :जहब-या आणि ठ्यॊ फ़ेम
२) आनन्दयात्री
३)विजुभाऊ
४) पुण्याचे पेशवे
५)पिवळा डाम्बीस
६)मनस्वी
७)ऋचा
८)पेठकरकाका :
९)छो.डॊन
१०) सखाराम गटणे.

खरड फ़ळ्यावर होणारी दंगले कोणत्या सदरात गृहीत धरायची असे विचारत या पुरस्कारावरुन सर्व पंच मंडळीत बराच वाद झाला. नूराकुस्तीला ख-या कुस्तीचे स्वरूप येईल की काय अशी दंगल ऊसळली.

प्रसंग ओळखुन धमाल बाळाने मध्यम मार्ग म्हणुन एक उपाय सुचवला.
हा पुरस्कार कोणाला द्यावा हा निर्णय सर्व मिपा सदस्यांवर सोपवण्यात आला असुन त्यावर एक स्वतंत्र धागा उघडुन त्यावर कौल घ्यावा.बिरुटे सर, रामदास,चतुरंग काका, छोटी टिंगी.अशा ज्येष्ठ सदस्यानी याचा निवाडा करावा.
सर्व उपस्थित सदस्यानी यास एकमुखाने अनुमोदन दिले.आणि घड्याळाने २२ जुन उजाडली असे जाहीर केल्याने; भांबुर्डा दंगल उरकली असे जाहीर करण्यात आले.
आमचा वार्ताहार कळवतो की पुरस्कार जाहीर झाल्यावर अशी दंगल पुन्हा एकदा घेणेत येईल.स्थळ काळ वेळ मागाहुन कळवनेत येईल.
आपला वाल्ताहल : धमाल बाळ

फिल्ड मार्शल माणेकशॉ यांचे १९७१ च्या युद्धातले योगदान कायम स्मरणात राहील. माझ्या आयुष्यात एकदा त्यांना पहाण्याचा/भेटण्याचा योग आला होता. एका खाजगी समरंभाला ते आले होते, बरीच वर्ष झाली, आता नक्की आठवत नाही पण सुमारे पंचवीस एक वर्षांपुर्वी असेल.

अत्यंत भारदस्त व सुरेख असं व्यक्तीमत्व, अजुनही आठवतय. ईश्वर त्यांच्या आत्म्यास शांती देवो हीच प्रार्थना. त्यांच्या निधनाची सविस्तर बातमी येथे वाचा.

गेल्याच महिन्यात वर्तमानपत्रात एक बातमी वाचली...
मथळा होता " लग्नाचे आमीष दाखवून बलात्कार" .........
असल्या बातम्या सतत वाचनात येतात... ही सुद्धा वाचली , त्यात नेहमीप्रमाणेच

..." एक गावाकडची मुलगी होती, कॉलेजात जाणारी , सज्ञान ..तिथे हा एक ओळखीचा मुलगा / बाप्या आला...तिला तो आवडला, प्रेम निर्माण झालं ... घरच्यांची परवानगी मिळणार नाही म्हणून मग त्याने तिला शहरात (पळवून !!! )आणलं... ते दोघे सहा महिने वेगवेगळ्या लॉजवर राहिले, वेगवेगळ्या शहरात राहिले, फिरले... मग नंतर त्याने तिच्याशी लग्न करण्यास नकार दिला.. मग ही पोलीसात गेली आणि त्याच्यावर बलात्काराचा आरोप करत फिर्याद दाखल केली..."....

थोड्याफार फरकाने या बातम्या अशाच असतात...
मला या प्रकारच्या बातम्यांमधली विसंगती नेहमी खटकते.... आमीष म्हणजे काय?
त्याने तिला फसवले ,हे मान्य पण म्हणून बलात्काराचा गुन्हा कसा काय ?? सहा महिने इतक्या लॉजमध्ये हिंडत हिंडत हा तिच्यावर बलात्कार करत होता काय ?? बलात्काराची व्याख्या काय?
...
इथे कोणी कायदा जाणत असेल तर कृपया स्पष्ट करावे... त्याने लग्नाला नकार दिला म्हणून ; सहा महिन्यांपासून घडत असलेल्या व तिच्या संमतीने होत असलेल्या रूटीन घटनेचे एकदम बलात्कारासारख्या गंभीर गुन्ह्यात रूपांतर झाले?
हे कसे काय बुवा ?किंवा त्याने तिच्याशी सहा महिन्यांनी लग्न केले असते तर मग पूर्वी घडलेल्या त्या सार्‍या घटना गुन्हा नव्हत्या???
एखाद्या गुन्ह्याची व्याख्या इतकी सापेक्ष कशी असू शकते ?? ( तीच घटना --- असे घडले तर गुन्हा आणि तसे घडले तर गुन्हा नाही..)

यात पुरुषाची चूक आहेच, पण बाई भासवते तितकी इनोसंट भोळी भाबडी कशी काय ? साध्या शब्दांत बोलायचे तर तिने सहा महिने काय त्या क्षणांचा आनंद लुटला नसेल ? म्हणजे आधी "जमानेसे क्या डरना " टाईप सिनेमा प्रमाणे क्रांती करायला पळून जायचे ,तो भौ पळाला की मग एकदम क्रांती वगैरे विसरून पोलीस केस करायची ?

की आम्ही पूर्वीच्या एका धाग्यात लिहिल्याप्रमाणे ही स्त्री " प्रेमात पडल्यावर मला बाई जबरदस्तीच आवडते" अशा विचारांची असते?? आणि लग्न करायला नकार मिळाल्यावर तिला साक्षात्कार होतो की आपल्यावर बलात्कार झाला ???? ही तर जबाबदारी झटकणं झालं...
______________________________
लग्नापूर्वी शरीरसंबंध ठेवणे याबाबत ज्याचंत्याचं वैयक्तिक मत असलं तरी ते अत्यंत जबाबदारीचं काम आहे , असं आमचं वैयक्तिक मत आहे....
स्वतः केलेल्या कामाची जबाबदारी न घेता दुसर्‍यावर खापर फोडणं सर्वथा चूक...

इस्त्रायली-इटालियन वास्तु विशारद डेव्हीड फिशर यांनी एका नव्या फिरत्या इमारतीचे डिझाईन केले आहे.

चित्र स्त्रोत - ऑब्सर्वर.कॉम

वैशिष्ट्ये

ही संभाव्य ६८ मजली स्कायस्क्रॅपर मजलेवार गोलाकार फिरणारी असणार आहे.
एका मजल्याचे एक आवर्तन पुर्ण होण्यास ९० मिनटे लागतील [एका मिनीटाला ६ मिटर या गतीने] व आतल्या लोकांना मळमळणार नाही असे फिशर म्हणाले.
प्रत्येक मजला हा "डोनटच्या" आकाराचा असणार आहे.
विंड टर्बाईनच्या तंत्रज्ञानाने ही इमारत गोलाकार फिरताना स्व:ताची उर्जानिर्मीती देखील करु शकणार आहे.
लोक स्वताची कार अगदी आपल्या मजल्यावर घराच्या दरवाज्यापाशी नेउ शकतील अशी व्यवस्था केली जाणार आहे.
३६० अंशात फिरल्याने खिडकीतुन शहरातील बर्‍याच भागचे दर्शन होणार.
प्रत्येक मजल्याची प्रदक्षीणा इतर मजल्यांपेक्षा वेगळी असणार त्यामुळे बाहेरुन इमारतीचा आकार म्हणजे एक वेगळेच लाटेसारखे बदलते स्वरुप असणार.

अर्थात अश्या फिरत्या इमारतीचे डिझाईन करणारे फिशर हे पहीले वास्तुविशारद नव्हेत. मागील वर्षी दुबई प्रॉपर्टी रिंग ह्या कंपनीने २०० गाळे असलेली फिरती इमारतीच्या आराखडा प्रसिद्ध केला होता. सोलार पॉवर ने नियंत्रीत तंत्रज्ञानावर आधारीत इमारतीत एक मजला गोलाकार फिरायला एक दिवस लागणार आहे.

फिशर म्हणाले की ही बिल्डिंग संपुर्णता पार्ट बाय पार्ट कारखान्यात बनेल व प्रत्यक्ष जागेवर फक्त जुळवली जाईल. बांधायला २२ महीने लागतील. साधारण ३३० मिलीयन यु एस डॉलर्स ही तितकी महाग किंमत नाही. आपल्या घरातुन ३६० अंशात शहराचे दर्शन घडवणारी एकमेव इमारत ह्या वैशिष्ट्यामुळे सर्व युनिट्स हातोहात खपतील असा फिशर यांचा दावा.

सध्या मास्को व दुबई यांनी अश्या इमारती मधे रस दाखवला आहे. अर्थात सध्याचे तेलाचे भाव बघता "दुबई" असे चमत्कार खरच प्रत्यक्षात आणु शकते.

ह्या इमारतीचे कल्पना दाखवणारी चित्रफीत येथे!!

स्त्रोत - डायनॅमीक आर्कीटेक्चर डॉट कॉम

संकलनः विकास शिरपूरकर

फिल्मोग्राफी

1.
आमिर खान

बॉलीवूड मध्ये ‘मि. परफेक्शनिस्ट’ म्हणून ओळखला जाणारा आमीर खान चित्रपटांमध्ये चॉकलेटी हिरोच्या रूपात स्थिरावला. प्रत्येक चित्रपट करताना त्याबद़दल प्रचंड 'चुझी' असलेल्या आमीरने आपल्या अनेक वर्षांच्या कारकीर्दीत खूप कमी चित्रपट केले. एरवी कोणत्याही पुरस्कार व प्रसिद्धीपासून दूर राहणारा आमीर सध्या आपला ब्लॉग लिहायला लागल्यापासून बराच चर्चेत आला आहे.

त्याचे आजवरचे चित्रपट असे ः

तारे जमीं पर (2007)
फना (2006)
रंग दे बसंती (2006)
मंगल पांडे - दि राइजिंग (2005)
दिल चाहता है (2001)
लगान (2001)
मेला (2000)
1947 :अर्थ (1999)
मन (1999)
सरफरोश (1999)
गुलाम (1998)
इष्क (1997)
राजा हिंदुस्तानी (1996)
अकेले हम अकेले तुम (1995)
रंगीला (1995)
आतंक ही आतंक (1995)
बाजी (1995)
अंदाज अपना अपना (1994)
हम हैं राही प्यार के (1993)
परंपरा (1993)
दामिनी (1993) - पाहुणा कलाकार
पहला नशा (1993) - पाहुणा कलाकार
जो जीता वही सिकंदर (1992)
दौलत की जंग (1992)
इसी का नाम जिंदगी (1992)
दिल है की मानता नहीं (1991)
अफसाना प्यार का (1991)
जवानी जिंदाबाद (1990)
दीवाना मुझ-सा नहीं (1990)
दिल (1990)
तुम मेरे हो (1990)
अव्वल नंबर (1990)
लव लव लव (1989)
राख (1989)
कयामत से कयामत तक (1988)
होली (1984)

----------------------------------------

2.
माधुरी दीक्षित

सडपातळ शरीरयष्टीच्या माधुरी दीक्षितने जेव्हा 'अबोध' चित्रपटाच्या माध्यमातून जेव्हा चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. त्यावेळी ही मुलगी एक दिवस करोडो लोकांच्या हृदयाचा ठोका चुकविणारी 'धक... धक गर्ल' ठरेल असा विचारही कुणी केला नव्हता. सुरुवातीची काही वर्ष संघर्ष कराव्या लागलेल्या माधुरीला 1988 मध्ये अनिल कपूर सोबत केलेल्या 'तेजाब'ने एक... दो... तीन गात-गात यशस्वीतेच्या शिखरावर नेऊन पोचविले.

तिने आजवर केलेले चित्रपट

अबोध (1984)
आवारा बाप (1985)
स्वाती (1986)
मानव हत्या (1986)
हिफाजत (1987)
उत्तर दक्षिण (1987)
मोहरे (1988)
खतरों के खिलाडी (1988)
दयावान (1988)
तेजाब (1988)
वर्दी (1989)
राम लखन (1989)
प्रेम प्रतिज्ञा (1989)
इलाका (1989)
मुजरिम (1989)
त्रिदेव (1989)
कानून अपना अपना (1989)
परिंदा (1989)
पाप का अंत (1989)
प्यार का देवता (1990)
महासंग्राम (1990)
किशन कन्हैय्या (1990)
इज्जतदार (1990)
दिल (1990)
दीवाना मुझसा नहीं (1990)
जीवन एक संघर्ष (1990)
सैलाब (1990)
जमाई राजा (1990)
थानेदार (1990)
प्रहार (1991)
खिलाफ (1991)
प्यार का देवता (1991)
हंड्रेड डेज (1991)
प्रतिकार (1991)
साजन (1991)
संगीत (1992)
बेटा (1992)
जिंदगी एक जंग (1992)
प्रेम दीवाने (1992)
खेल (1992)
धारावी (1993)
फूल (1993)
आँसू बने अंगारे (1993)
साहिबां (1993)
खलनायक (1993)
दिल तेरा आशिक (1993)
अंजाम (1994)
हम आपके हैं कौन! (1994)
पापी देवता (1995)
राजा (1995)
याराना (1995)
राजकुमार (1996)
प्रेम ग्रंथ (1996)
कोयला (1997)
महानता (1997)
मृत्युदंड (1997)
मोहब्बत (1997)
दिल तो पागल है (1997)
घर वाली बाहर वाली (1998) - पाहुणी कलाकार
बड़े मियाँ छोटे मियाँ (1998)- पाहुणी कलाकार
वजूद (1998)
आरजू (1999)
पुकार (2000)
गजगामिनी (2000)
यह रास्ते हैं प्यार के (2001)
लज्जा (2001)
हम तुम्हारे हैं सनम (2002)
देवदास (2002)
आजा नच ले (2007)

-----------------------------------

3.
काजोल

सही वेळ साधून बॉलीवूडमध्ये आलेली काजोल सही वेळेलाच टॉपवर पोचली आणि सहीवेळेलाच लग्न करून बॉलीवूडला निरोप दिला. तिची लग्नानंतरची एंट्रीही झक्कास झाली आता काजोलने निर्णय घेतला आहे, की आता केवळ निवडक चित्रपट करायचे.
आतापर्यंत 30 हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केलेल्या काजोलने तीन चित्रपटांमध्ये विशेष भूमिका केली आहे. तीनही खान (शाहरुख-सलमान-आमीर. यांच्यासोबत तिची जोडी हीट ठरली. मात्र ज्या-ज्या कलावंताने काजोलसह चित्रपट करिअर सुरू केले त्यांच्यासाठी ती अनलकी ठरली. कमल सदाना, विकास भल्ला आणि रोहित भाटिया याचे उदाहरण आहेत. पती अजय देवगण सोबत तिने सर्वाधिक 6 चित्रपट केले.

बेखुदी (31 जुलै 1992) - कमल सदाना
बाजीगर (12 नोव्हेंबर 1993) - शाहरुख खान
उधार की जिंदगी (1994) - रोहित भाटिया
ये दिल्लगी (1994) - अक्षय कुमार/ सैफ सली खान
करण अर्जुन (13 जानेवारी 1995) - शाहरुख खान
ताकत (23 जून 1995) - विकास भल्ला
हलचल (4 ऑगस्ट 1995) - अजय देवगण
गुण्डाराज (8 सप्टेंबर 1995) - अजय देवगण
दिलवाले दुल्हनियाँ ले जाएँगे (20 ऑक्टोबर 1995) - शाहरुख खान
बंबई का बाबू (22 मार्च 1996) - सैफ अली खान
गुप्त (4 जुलै 1996) - बॉबी देओल
हमेशा (12 सप्टेंबर 1997) - सैफ अली खान
इष्क (28 नोव्हेंबर 1997) - अजय देवगण
प्यार किया तो डरना क्या (27 मार्च 1998) - सलमान खान
डुप्लिकेट (7 मे 1998) - पाहुणी कलावंत
दुश्मन (29 मे 1998) - जस अरोरा / संजय दत्त
प्यार तो होना ही था (27 मार्च 1998) - अजय देवगण
कुछ कुछ होता है (16 ऑक्टोबर 1998) - शाहरुख खान
दिल क्या करें (1999) - अजय देवगण
हम आपके दिल में रहते हैं (22 जानेवारी 1999) - अनिल कपूर
होते-होते प्यार हो गया (2 जुलै 1999) - जैकी श्रॉफ / अतुल अग्निहोत्री
राजू चाचा (डिसेंबर 2000) - अजय देवगण
कुछ खट्टी कुछ मिठी (जानेवारी 2001) - सुनील शेट्टी
कभी खुशी कभी गम (14 डिसेंबर 2001) - शाहरुख खान
कल हो ना हो (28 ऑक्टोबर 2003) - पाहुणी कलावंत
फना (26 मे 2006) - आमिर खान
कभी अलविदा ना कहना (11 ऑगस्ट 2006) - पाहुणी कलावंत
यु मी और हम (डिसेंबर 2007)
- अजय देवगण

हाल-ए-दिल (20 जून 2008) पाहुणी कलावंत

---------------------------------

4.

ऐश्वर्या राय

विश्व सुंदरीचा किताब मिळालेली सौंदर्यवती अभिनेत्री ऐश्वर्याकडे रूपाचेही तितकेच मोठे ऐश्वर्य आहे. सलमान, विवेक ओबेरॉय यांना झुलवीत ठेवणारी ऐश्वर्या शेवटी बच्चन कुटुंबीयांची सून झाली. चित्रपटसृष्टीत ऐश्वर्याच्या विवाहाला मिळालेल्या प्रसिद्धी इतकी कुणालाही हाईप मिळाली नाही. आपल्या रूपाचे व अभिनयाच्या बळावर बॉलीवूडच नव्हे हॉलिवूडलाही तिने भुरळ घातली असून अभिषेक बच्चनची बायको म्हणूनही ती तितकीच सुंदर दिसते.

तिचे आजवरचे चित्रपट

जोधा अकबर (2008)
सरकार राज (2008)
प्रोवोक्ड (2007)
गुरू (2007)
धूम-2 (2006)
उमराव जान (2006)
द मिस्ट्रेस ऑफ स्पाइसेस (2006)
बंटी और बबली (2005) - पाहुणी कलावंत
शब्द (2005)
रेनकोट (2004)
बल्ले बल्ले! फ्रॉम अमृतसर टू एल. ए. (2004)
क्यूँ! हो गया ना (2004)
खाकी (2004)
कुछ ना कहो (2003)
दिल का रिश्ता (2003)
चोखेर बाली (2003)
शक्ती - द पॉवर (2002) - पाहुणी कलावंत
देवदास (2002)
23 मार्च 1931 शहीद (2002) - पाहुणी कलावंत
हम किसी से कम नहीं (2002)
हम तुम्हारे हैं सनम (2002) - पाहुणी कलावंत
अलबेला (2001)
मोहब्बतें (2000)
ढाई अक्षर प्रेम के (2000)
हमारा दिल आपके पास है (2000)
जोश (2000)
मेला (2000) - पाहुणी कलावंत
ताल (1999)
हम दिल दे चुके सनम (1999)
आ अब लौट चलें (1999)
.. और प्यार हो गया (1997)
जीन्स (1996)
-----------------------------------

5.
शिल्पा शेट्टी

'बाजीगर' सारख्या चित्रपटातून शिल्पा शेट्टीने करिअरची सुरुवात केली. नंतर मात्र तिने अनेक चुकीच्या चित्रपटांची निवड केली. तशीही तिची इमेज केवळ 'ग्लॅमर डॉल' पुरतीच मर्यादित राहिली. अनेक बड्या नायकांसोबत तिने काम केले. मात्र दुदैवाने तिचा एकही चित्रपट हीट होऊ शकला नाही. तिचे करिअर संपल्यात जमा झाले असताना अचानक 'बिग ब्रदर' या रीअलीटी शोमध्ये ती विजेती ठरली त्याचा तिला प्रसिद्धीसाठी चांगलाच फायदा झाला. सध्या चित्रपटांपेक्षा इतर गोष्टींमुळेच शिल्पा प्रसिद्धी झोतात आहे.

तिचे आजवरचे चित्रपट

बाजीगर (1993)
आग (1994)
मैं खिलाडी तू अनाडी (1994)
आओ प्यार करें (1994)
हथकडी (1995)
गॅम्‍बलर (1995)
हिंमत (1996)
छोटे सरकार (1996)
औज़ार (1997)
ज़मीर (1997)
इंसाफ (1997)
पृथ्वी (1997)
आक्रोश (1998)
परदेसी बाबू (1998)
लाल बादशाह (1999)
शूल (1999)
जानवर (1999)
तरकीब (2000)
जंग (2000)
धडकन (2000)
इंडियन (2001)
बधाई हो बधाई (2002)
चोर मचाए शोर (2002)
हथियार (2002)
रिश्ते (2002)
कर्ज : द बर्डन ऑफ ट्रूथ (2002)
जुनून (2003)
डरना मना है (2003)
गर्व (2004)
फिर मिलेंगे (2004)
खामोश - खौफ की रात (2005)
फरेब (2005)
दस (2005)
शादी करके फँस गया यार (200607 )
लाइफ इन ए... मैट्रो (2007)
अपने (2007)

------------

6

सलमान खान :

सतत वादग्रस्त ठरलेला सलमान चित्रपटांच्या बाबतीत मात्र लकी ठरला. ऐश्वर्या रायसोबतचे प्रेम प्रकरण संपुष्टात आल्यानंतर तिला धमकावणे, तिचा तत्कालीन प्रियकर विवेक ओबेरॉयला बॉक्सिंगसाठी आव्हान देणे, राजस्थानातील काळविटाची शिकार केल्याने जयपूर न्यायालयाने दिलेली शिक्षा, मुंबईच्या फूटपाथवरील एकाला उडविल्यानंतर गाजलेले प्रकरण आदी अनेक घटनांमुळे सलमान नेहमीच चर्चेत राहिला. सलमानच्या गर्लफ्रेंडमुळेही त्याला बरीच प्रसिद्धी मिळाली. मात्र त्याच्यातील कलावंत नेहमीच जीवंत राहिला हे देखिल विशेष.
हॉलिवूडपटातही त्याने काम केले असून जगप्रसिद्ध मदान तुसॉंच्या संग्रहालयात त्याला मेणाचा पुतळा आहे. सध्या रियलीटी शोमधून तो आपले भाग्य अजमावून पाहत आहे.

त्याचे आजवरचे चित्रपट

ओम शांती ओम (2007) - पाहुणा कलावंत
साँवरिया (2007) - विशेष भूमिका
मैरी गोल्ड : एन एडवेंचर इन इंडिया (2007)
पार्टनर (2007)
सलाम-ए-इष्क (2007)
बाबुल (2006)
जानेमन (2006)
शादी करके फँस गया यार (2006)
सावन : द लव सीज़न (2006)
क्योंकी (2005)
नो एंट्री (2005)
मैंने प्यार क्यूं किया (2005)
लकी : नो टाइम फोर लव (2005)
दिल ने जिसे अपना कहा (2004)
फिर मिलेंगे (2004)
मुझसे शादी करोगी (2004)
गर्व (2004)
बागबान (2003)
तेरे नाम (2003)
स्टंपड (2003) - पाहुणा कलावंत
लव एट टाइम्स स्क्वेयर (2003) - पाहुणा कलावंत
ये है जलवा (2002)
हम तुम्हारे हैं सनम (2002)
तुमको ना भूल पाएँगे (2002)
चोरी चोरी चुपके चुपके (2001)
कहीं प्यार न हो जाए (2000)
ढाई अक्षर प्रेम के (2000) - पाहुणा कलावंत
हर दिल जो प्यार करेगा (2000)
चल मेरे भाई (2000)
दुल्हन हम ले जाएँगे (2000)
हम साथ साथ हैं (1999)
हॅलो ब्रदर (1999)
हम दिल दे चुके सनम (1999)
सिर्फ तुम (1999)
बीवी नं. 1 (1999)
जानम समझा करो (1999)
कुछ कुछ होता है (1999)
बंधन (1998)
सर उठा के जियो (1998) - पाहुणा कलावंत
जब प्यार किसी से होता है (1998)
प्यार किया तो डरना क्या (1998)
दीवाना मस्ताना (1997)
औजार (1997)
जुडवा (1997)
दुश्मन दुनिया का (1996) - पाहुणा कलावंत
जीत (1996)
खामोशी द म्यूजिकल (1996)
ये मंझधार (1996)
वीरगती (1995)
करण अर्जुन (1995)
संगदिल सनम (1994)
चाँद का टुकडा (1994)
हम आपके हैं कौन! (1994)
अंदाज अपना अपना (1994)
दिल तेरा आशिक (1993)
चंद्रमुखी (1993)
निश्चय (1992)
जागृती (1992)
एक लडका एक लडकी (1992)
सूर्यवंशी (1992)
साजन (1991)
लव (1991)
कुर्बान (1991)
पत्थर के फूल (1991)
सनम बेवफा (1991)
बागी (1990)
मैंने प्यार किया (1989)
बीवी हो तो ऐसी (1988)
-------------------------

7.

बिपाशा बसू

बॅंगॉली ब्लॅक ब्युटी बिपाशा चित्रपटात आली तीच हॉट गर्ल म्हणून. बॉलीवूडमध्ये बोल्डसीनचा ट्रेंड सेट करणारी अभिनेत्री म्हणून बिपाशा ओळखली जाते. भूमिकेतून तिने आजवर अभिनयाचे कोणतेही कसब दाखविले नसले तरीही सुरुवातीला डीनो मॉरीया आणि नंतर जॉन अब्राहम सोबतचे तिचे प्रेमसंबंध यामुळे ती बरीच चर्चेत आली.

तिचे आजवरचे चित्रपट

रेस (2008)
दन धनादन- गोल (2007)
नो स्मोकिंग (2007)
नहले पे दहला (2007)
धूम 2 (2006)
जाने होगा क्या (2006)
ओमकारा (2006)
कारपोरेट (2006)
फिर हेराफेरी (2006)
डरना जरूरी है (2006)
हम को दीवाना कर गई (2006)
शिखर (2005)
अपहरण (2005)
नो एंट्री (2005)
बरसात (2005)
विरुद्ध (2005)
चेहरा (2005)
मदहोशी (2004)
रक्त (2004)
रुद्राक्ष (2004)
एतबार (2004)
इष्क है तुमसे (2004)
जमीन (2003)
रूल्स : प्यार का सुपरहिट फार्मूला (2003)
फुटपाथ (2003)
जिस्म (2003)
गुनाह (2002)
चोर मचाए शोर (2002)
मेरे यार की शादी है (2002)
आँखें (2002)
राज (2002)
अजनबी (2001)

----------

8.
विवेक ओबेरॉय

कंपनीतील चंद्रुच्या भूमिकेमुळे सर्व परिचित झालेला विवेक ओबेरॉय नंतर मात्र विस्मरणात जातो की काय अशी स्थिती निर्माण झाली आहे. सुरेश ओबेरॉय यांचा मुलगा आणि ऐश्वर्याचा एक्स प्रियकर इतकीच त्याची ओळख. ऐश्वर्याने कलटी दिल्यानंतर जवळ-जवळ संपलेला विवेक आता कॉमेडी चित्रपटांकडे वळला असून हळूहळू जम बसविण्यात यशस्वी होईल अशी अपेक्षा आहे.

त्याचे सध्याचे चित्रपट

फूल एन फायनल (2007)
शूट आऊट एट लोखंडवाला (2007)
नक्शा (2006)
ओमकारा (2006)
प्यारे मोहन (2006)
होम डिलेवरी (2005)
दीवाने हुए पागल (2005)
काल (2005)
किसना (2005)
क्यूँ! हो गया ना (2004)
युवा (2004)
मस्ती (2004)
डरना मना है (2003)
दम (2003)
साथिया (2002)
रोड (2002)
कंपनी (2002)

-----------------------

9.

सुश्मिता सेन

पहिली जगतसुंदरी म्हणून सर्वांकडून गौरविलेली गेलेली सुश्मिता चित्रपटातील करिअरमध्ये
मात्र म्हणावी तितकी यशस्वी ठरली नाही.
तिच्या सामाजिक कार्याच्या जाणीवेने मात्र तिला समृद्ध ओळख मिळवून दिली आहे. इतर अभिनेत्रींप्रमाणे तिनेही हॉलिवूडमध्ये काम करण्याचा प्रयत्न केला आहे. कोणत्याही स्पर्धेपासून दूर असलेली कूल अभिनेत्री म्हणून तिची ओळख आहे.

तिचे आजवरचे चित्रपट

राम गोपाल वर्मा की आग (2007)
जिंदगी रॉक्स (2006)
चिंगारी (2006)
मैंने प्यार क्यूँ किया (2005)
मैं ऐसा ही हूँ (2005)
बेवफा (2005)
किस्ना (2005)
वास्तू शास्त्र (2004)
मैं हूँ ना (2004)
पैसा वसूल (2004)
समय - व्हेन टाइम स्ट्राइक्स (2003)
प्राण जाए पर शान न जाए (2003) - विशेष भूमिका
आँखें (2002)
तुमको ना भूल पाएँगे (2002)
फिलहाल (2002)
क्योंकी मैं झूठ नहीं बोलता (2001)
नायक (2001)
बस इतना सा ख्वाब है (2001)
आगाज़ (2000)
फिज़ा (2000) - विशेष भूमिका
हिंदुस्तान की कसम (1999)
सिर्फ तुम (1999)
बीवी नं. 1 (1999)
जोर (1998)
दस्तक (1996)
--- ------------------------

10.

रेखा

जेमिनी गणेशऩ या दक्षिणेतील आघाडीच्या नायकाची मुलगी म्हणून चित्रपटात आलेली रेखा वयाची साठी ओलांडल्यानंतर
आजही एव्हरग्रीन दिसते. अमिताभ सोबतचे तिचे प्रेमप्रकरण बरेच गाजले. मात्र चित्रपटांतूनही तिने आपल्या अभिनयाची चुणूक
दाखविली. सर्वाधिक चित्रपटांमध्ये भूमिका करणाऱया काही मोजक्या कलावंतांमध्ये तिची मोजदाद होते.

तिचे आजवरचे चित्रपट

ओम शांती ओम (2007) - पाहुणी कलावंत
यात्रा (2007)
कुड़ियों का है जमाना (2007)
क्रीश (2006)
बच के रहना रे बाबा (2005)
परिणीता (2005)
कोई मिल गया (2003)
भूत (2003)
दिल है तुम्हारा (2002)
लज्जा (2001)
मुझे मेरी बीवी से बचाओ (2001)
सेंसर (2001)
जुबैदा (2001)
बुलंदी (2001)
मदर 98 (1999)
किला (1998)
काम सूत्र (1998)
उडान (1997)
आस्था : इन द प्रिजन ऑफ स्प्रिंग (1997)
खिलाड़ियों का खिलाड़ी (1996)
औरत औरत औरत (1996)
अब इंसाफ होगा (1995)
निशाना (1995)
मैडम एक्स (1994)
गीतांजली (1993)
इंसाफ की देवी (1992)
वक्त का बादशाह (1992)
फूल बने अंगारे (1991)
यह आग कब बुझेगी (1991)
मेरा पती सिर्फ मेरा है (1990)
आजाद देश के गुलाम (1990)
अमीरी गरिबी (1990)
सौतन की बेटी (1990)
शेषनाग (1990)
बहू रानी (1990)
भ्रष्टाचार (1989)
लड़ाई (1989)
कसम सुहाग की (1989)
क्लर्क (1989)
बीवी हो तो ऐसी (1988)
खून भरी माँग (1988)
एक नया रिश्ता (1988)
इज्जत (1988)
सूरमा भोपाली (1988)
जान हथेली पे (1987)
संसार (1987)
खजाना (1987)
अपने अपने (1987)
प्यार की जीत (1987)
इंसाफ की आवाज (1986)
सदा सुहागन (1986)
जाँबाज (1986)
लॉकेट (1986)
जाल (1986)
झूठी (1986)
राम तेरे कितने नाम (1985)
फासले (1985)
उत्सव (1985)
झूठा सच (1984)
कामयाब (1984)
जमीन आसमान (1984)
बाजी (1984)
आशा ज्योती (1984)
माटी माँगे खून (1984)
बिंदिया चमकेगी (1984)
अगर तुम ना होते (1983)
मुझे इंसाफ चाहिए (1983)
प्रेम तपस्या (1983)
विजेता (1983)
फिल्म ही फिल्म (1983)
निशान (1983)
दीदार-ए-यार (1982)
मेहंदी रंग लाएगी (1982)
गजब (1982)
अपना बना लो (1982)
रास्ते प्यार के (1982)
जीवनधारा (1982)
सिस्टर (1982)
एक ही भूल (1981)
बसेरा (1981)
सिलसिला (1981)
खून और पानी (1981)
मंगलसूत्र (1981)
साजन की सहेली (1981)
कलयुग (1981)
उमराव जान (1981)
घुँघरू की आवाज (1981)
चश्मे बद्दूर (1981)
राम बलराम (1980)
माँग भरो सजना (1980)
जुदाई (1980)
आंचल (1980)
नीयत (1980)
एग्रीमेंट (1980)
जल महल (1980)
ज्योती बने ज्वाला (1980)
खूबसूरत (1980)
काली घटा (1980)
नया बकरा (1980)
चेहरे पे चेहरा (1980)
अहिंसा (1979)
दो शिकारी (1979)
सुहाग (1979)
मि. नटवरलाल (1979)
जानी दुश्मन (1979)
कर्तव्य (1979)
गोलमाल (1979)
मुकाबला (1979)
कर्म योगी (1978)
मुकद्दर का सिकंदर (1978)
राम कसम (1978)
दिल और दीवार (1978)
मुकद्दर (1978)
दो मुसाफिर (1978)
कसमे वादे (1978)
गंगा की सौगंध (1978)
राहू केतू (1978)
सावन के गीत (1978)
परमात्मा (1978)
प्रेम बंधन (1978)
ट्वेंटी सेवन डाउन (1978)
घर (1978)
भोला भाला (1978)
आखिरी डाकू (1978) ृ
पलकों की छाँव में (1977)
खून पसीना (1977)
ईमान धरम (1977)
आपकी खातिर (1977)
दिलदार (1977)
चक्कर पे चक्कर (1977)
कच्चा चोर (1977)
फरिश्ता या कातिल (1977)
राम भरोसे (1977)
एक ही रास्ता (1977)
आलाप (1977)
नागीन (1976)
दो अनजाने (1976)
संतान (1976)
आज का महात्मा (1976)
कबीला (1976)
खलीफा (1976)
धरम करम (1975)
धर्मात्मा (1975)
जोरो (1975)
दफा 302 (1975)
आक्रमण (1975)
कहते हैं मुझको राजा (1975)
हवस (1974)
दो आँखें (1974)
प्राण जाए पर वचन ना जाए (1974)
वो मैं नहीं (1974)
मेहमान (1974)
दुनिया का मेला (1974)
नमक हराम (1973)
खून खून (1973)
बरखा बहार (1973)
धर्मा (1973)
कीमत (1973)
अनोखी अदा (1973)
कहानी किस्मत की (1973)
कश्‍मकश (1973)
सजा (1972)
एक बेचारा (1972)
गाँव हमारा शहर तुम्हारा (1972)
जमीन आसमान (1972)
रामपूर का लक्ष्मण (1972)
डबल क्रॉस (1972)
हार जीत (1972)
दो यार (1972)
सजा और सनम (1972)
दोस्त और दुश्मन (1972)
गोरा और काला (1972)
हसीनों का देवता (1971)
ऐलान (1971)
सावन भादौ (1970)

----------------------------

1 1.

करिश्मा कपूर

कपूर खानदानची पहिली मुलगी म्हणून करिश्मा चित्रसृष्टीत आली. रणधीर कपूरचा घरातून विरोध असतानाही केवळ आई
बबिताच्या सपोर्टवर 'सरकायलो खटीया' करता-करता ती बॉलीवूडमध्ये चांगलीच स्थिरावली. सुरुवातीच्या काही चित्रपटांमधून ती
लेडी रणधीर कपूर म्हणून दुर्लक्षिली गेली असली तरीही तिने नंतर अभिनयाचीही चांगलीच चुणूक दाखविली. बच्चन घरची सून
होता-होता ती संजय कपूर या उद्योजकासोबत विवाहबद्ध झाली.

ओम शांती ओम (2007) : विशेष भूमिका
मेरे जीवन साथी (2006)
बाज (2003)
रिश्ते (2002)
शक्ती : द पॉवर (2002)
हाँ मैंने भी प्यार किया (2002)
दीवाना तेरे नाम का (2002)
एक रिश्ता : द बाँड ऑफ लव (2001)
आशिक (2001)
जुबैदा (2001)
शिकारी (2000)
फिजा (2000)
हम तो मोहब्बत करेगा (2000)
चल मेरे भाई (2000)
दुल्हन हम ले जाएँगे (2000)
जानवर (1999)
हम साथ साथ हैं (1999)
हसीना मान जाएगी (1999)
बीवी नंबर 1 (1999)
सिलसिला है प्यार का (1999)
दिल तो पागल है (1997)
मृत्युदाता (1997)
लहू के दो रंग (1997)
हीरो नं.1 (1997)
जुडवाँ (1997)
अजय (1996)
रक्षक (1996)
राजा हिंदुस्तानी (1996)
सपूत (1996)
बाल ब्रह्मचारी (1996)
जीत (1996)
कृष्णा (1996)
साजन चले ससुराल (1996)
मेघा (1996)
पापी गुड़िया (1996)
कुली नं. 1 (1995)
मैदान-ए-जंग (1995)
जवाब (1995)
गोपी किशन (1994)
सुहाग (1994)
आतिश (1994)
ये दिल्लगी (1994) : विशेष भूमिका
अंदाज अपना अपना (1994)
अंदाज (1994)
खुद्दार (1994)
दुलारा (1994)
राजा बाबू (1994)
प्रेम शक्ती (1994)
धनवान (1993)
शक्तिमान (1993)
संग्राम (1993)
मुकाबला (1993)
अनाड़ी (1993)
जिगर (1992)
दीदार (1992)
सपने साजन के (1992)
निश्चय (1992)
जागृती (1992)
पुलिस ऑफिसर (1992)
प्रेम कैदी (1991)

-----------------------------------------

12.

नीतू सिंह

कपूर खानदानकी बहू आणि ऋषी कपूरची बायको म्हणून ओळख मिळण्यापूर्वी नीतू सिंह एक चांगली अभिनेत्री म्हणून
चित्रसृष्टीत स्थिरावली होती. बालकलाकार म्हणूनही तिने अनेक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे. तिचे सर्वाधिक चित्रपट ऋषी कपूर
सोबतचेच आहेत. आताशा नीतू चित्रपटांत दिसेनाशी झाली असली तरीही रणबीर कपूर या उगवत्या ताऱयाची आई म्हणून ती
नव्या पिढीला ज्ञात आहे.

तिचे आजवरचे चित्रपट

राजमहल (1982)
तिसरी आँख (1982)
चोरनी (1982)
गंगा मेरी माँ (1982)
खून का रिश्ता (1981)
एक और एक ग्यारह (1981)
याराना (1981)
वक्त की दीवार (1981)
चोरों की बारात (1980)
द बर्निंग ट्रेन (1980)
चुनौती (1980)
धन दौलत (1980)
काला पानी (1980)
युवराज (1979)
काला पत्थर (1979)
दुनिया मेरी जेब में (1979)
चक्रव्यूह (1979)
जानी दुश्मन (1979)
द ग्रेट गॅम्‍बलर (1979)
झूठा कहीं का (1979)
आतिश (1979)
जहरीली (1979)
भला मानुस (1979)
कसमे वादे (1978)
हीरालाल पन्नालाल (1978)
अनजाने में (1978)
परवरिश (1977)
अदालत (1977)
दुसरा आदमी (1977)
अब क्या होगा (1977)
चोर सिपाही (1977)
अमर अकबर एंथोनी (1977)
ढोंगी (1977)
महा बदमाश (1977)
धरम वीर (1977)
प्रियतमा (1977)
जमानत (1977)
आंदोलन (1977)
कभी कभी (1976)
आशियाना (1976)
महाचोर (1976)
शराफत छोड़ दी मैंने (1976)
शंकर दादा (1976)
रफू चक्कर (1976)
दीवार (1975)
सेवक (1975)
जिंदा दिल (1975)
खेल खेल में (1975)
रानी और लाल परी (1975)
हवस (1974)
शतरंज के मोहरे (1974)
आईना (1974)
जहरीला इंसान (1974)
यादों की बारात (1973)
रिक्शावाला (1973)
पवित्र पापी (1970) - बाल कलाकार
वारिस (1969) - बाल कलाकार

------------------------