मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

कल्पका:

युयुत्सु ·
लेखनविषय:
काव्यरस
नास्ति भारत: देश: यत्र कल्पका: सन्ति दुर्लभा:। अपमानिता: यदा नित्यं प्रगतीस्तत्र कथं भवेत्॥ --राजीव उपाध्ये

कृतांतकटकामलध्वज जरा जरी पातली...(#)

अनन्त्_यात्री ·

कर्नलतपस्वी Fri, 08/29/2025 - 17:29
उम्र ढल गयी, मगर बल अभी बाकी है, दिल धड़कता है, मुकम्मल अभी बाकी है। खिज़ाब ही तो है बालों में, दुनियावालों, इश्क़ का हिसाब अभी बाक़ी है|

अभ्या.. Fri, 08/29/2025 - 17:59
साल्टपेपराची येता शान वाजवीत फिफ्टीचा डंका प्लेबॉयाच्या कव्हरावरती स्थान मिळतसे नवहंका . साल्टपेपराची: सोमण्याच्या मिलिंदाची १० वर्षापूर्वीची मिठमिरी केशकथा. नवहंका: "हॅन्डसम नका ना म्हणू, हंक म्हणा' म्हणणारी पिढी.

In reply to by कर्नलतपस्वी

अभ्या.. Fri, 08/29/2025 - 18:59
नको नको. सोप्पं सोप्पं काही लिहिलं की अनंतयात्रींना वाईट वाटतं. ;) . (अनंतयात्रीशास्त्री: राग मानू नका बरका. आपल्या काव्याचे आणि काव्यप्रसवचिकाटीचे आम्ही फ्यान हावोत)

कर्नलतपस्वी Fri, 08/29/2025 - 17:29
उम्र ढल गयी, मगर बल अभी बाकी है, दिल धड़कता है, मुकम्मल अभी बाकी है। खिज़ाब ही तो है बालों में, दुनियावालों, इश्क़ का हिसाब अभी बाक़ी है|

अभ्या.. Fri, 08/29/2025 - 17:59
साल्टपेपराची येता शान वाजवीत फिफ्टीचा डंका प्लेबॉयाच्या कव्हरावरती स्थान मिळतसे नवहंका . साल्टपेपराची: सोमण्याच्या मिलिंदाची १० वर्षापूर्वीची मिठमिरी केशकथा. नवहंका: "हॅन्डसम नका ना म्हणू, हंक म्हणा' म्हणणारी पिढी.

In reply to by कर्नलतपस्वी

अभ्या.. Fri, 08/29/2025 - 18:59
नको नको. सोप्पं सोप्पं काही लिहिलं की अनंतयात्रींना वाईट वाटतं. ;) . (अनंतयात्रीशास्त्री: राग मानू नका बरका. आपल्या काव्याचे आणि काव्यप्रसवचिकाटीचे आम्ही फ्यान हावोत)
लेखनविषय:
केस पांढरे तरी हा डाय लावतो हिरवा पाखरांनो सावधान घुमे टेचात पारवा केस पांढरे तरी हा डाय गुलाबी लावतो पाखरांनो उडलात तरी पिसे हा मोजतो केस पांढरे तरी हा काळा कलप लावतो पाखरांनो सावध हा दाणे दुरून टाकतो केस पांढरे तरी हा अंतर्यामी अतरंगी पाखरांनो नका भिऊ निर्विष याची हो नांगी (#)माझ्यासारख्या विविधरंगी केश-भूषित साठी-पार युवकांनी कृपया हलक्यात घ्यावे :)

निघा निघा चिऊताई

अनन्त्_यात्री ·

कर्नलतपस्वी Fri, 03/21/2025 - 12:59
येणारी पिढी चिऊताई बघायला संग्रहालयात न जाओ.... सटिक वर्णन म्हणावे लागेल. लहानपणी आंगणात पाहिलेल्या चिमण्या बघायला कुठे कुठे जावे लागते हा दैवदुर्विलास याची देही याची डोळा बघावा लागत आहे. कालच एक पक्षिमित्राने अमेरिकन चिऊताई चे फोटो पाठवले आहेत. काही चिमण्या अमेरिकेत जाऊन बदलल्या आहेत तर काही अजून तशाच म्हणजे देशी आहेत.. विश्व चिमणी दिवस यावर लेख लिहीण्याचा विचार होता. जुने साहीत्य खंगाळताना Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 यांची एक खुप सुंदर कविता वाचनात आली. Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 A little bird, with plumage brown, Beside my window flutters down, A moment chirps its little strain, Ten taps upon my window–pane, And chirps again, and hops along, To call my notice to its song; But I work on, nor heed its lay, Till, in neglect, it flies away. So birds of peace and hope and love Come fluttering earthward from above, To settle on life’s window–sills, And ease our load of earthly ills; But we, in traffic’s rush and din Too deep engaged to let them in, With deadened heart and sense plod on, Nor know our loss till they are gone. एक संदेश पण आला आहे. सरली सुरेख थंडी, फोफावला उन्हाळा, संतप्त सूर्य झाला, ओकेल तप्त ज्वाळा.  पक्षी दिशांना फिरतील, ते थव्यांनी सुकतील,कंठ त्यांचे मग शोधतील पाणी, सुकली तळी जळांची. पाणी पिण्यास नाही, त्या सानुल्या जीवांची होईल लाही लाही, त्यांच्या जीवाकरिता इतकी कराचं सेवा, वाटीत एवढेसे पाणी भरून ठेवा. 

कर्नलतपस्वी Fri, 03/21/2025 - 13:00
येणारी पिढी चिऊताई बघायला संग्रहालयात न जाओ.... सटिक वर्णन म्हणावे लागेल. लहानपणी आंगणात पाहिलेल्या चिमण्या बघायला कुठे कुठे जावे लागते हा दैवदुर्विलास याची देही याची डोळा बघावा लागत आहे. कालच एक पक्षिमित्राने अमेरिकन चिऊताई चे फोटो पाठवले आहेत. काही चिमण्या अमेरिकेत जाऊन बदलल्या आहेत तर काही अजून तशाच म्हणजे देशी आहेत.. विश्व चिमणी दिवस यावर लेख लिहीण्याचा विचार होता. जुने साहीत्य खंगाळताना Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 यांची एक खुप सुंदर कविता वाचनात आली. Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 A little bird, with plumage brown, Beside my window flutters down, A moment chirps its little strain, Ten taps upon my window–pane, And chirps again, and hops along, To call my notice to its song; But I work on, nor heed its lay, Till, in neglect, it flies away. So birds of peace and hope and love Come fluttering earthward from above, To settle on life’s window–sills, And ease our load of earthly ills; But we, in traffic’s rush and din Too deep engaged to let them in, With deadened heart and sense plod on, Nor know our loss till they are gone. एक संदेश पण आला आहे. सरली सुरेख थंडी, फोफावला उन्हाळा, संतप्त सूर्य झाला, ओकेल तप्त ज्वाळा.  पक्षी दिशांना फिरतील, ते थव्यांनी सुकतील,कंठ त्यांचे मग शोधतील पाणी, सुकली तळी जळांची. पाणी पिण्यास नाही, त्या सानुल्या जीवांची होईल लाही लाही, त्यांच्या जीवाकरिता इतकी कराचं सेवा, वाटीत एवढेसे पाणी भरून ठेवा. 

श्वेता२४ Fri, 03/21/2025 - 14:11
मी गॅलरीमध्ये दाणा पाणी ठेवते पक्षांसाठी...कधी आली चिमणी तर इतकं छान वाटतं तिच्या चिवचिवाटाने......!!! खरंतर हे नैसर्गिक सुखही आता किती दूर्मिळ झालंय...

कर्नलतपस्वी Fri, 03/21/2025 - 12:59
येणारी पिढी चिऊताई बघायला संग्रहालयात न जाओ.... सटिक वर्णन म्हणावे लागेल. लहानपणी आंगणात पाहिलेल्या चिमण्या बघायला कुठे कुठे जावे लागते हा दैवदुर्विलास याची देही याची डोळा बघावा लागत आहे. कालच एक पक्षिमित्राने अमेरिकन चिऊताई चे फोटो पाठवले आहेत. काही चिमण्या अमेरिकेत जाऊन बदलल्या आहेत तर काही अजून तशाच म्हणजे देशी आहेत.. विश्व चिमणी दिवस यावर लेख लिहीण्याचा विचार होता. जुने साहीत्य खंगाळताना Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 यांची एक खुप सुंदर कविता वाचनात आली. Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 A little bird, with plumage brown, Beside my window flutters down, A moment chirps its little strain, Ten taps upon my window–pane, And chirps again, and hops along, To call my notice to its song; But I work on, nor heed its lay, Till, in neglect, it flies away. So birds of peace and hope and love Come fluttering earthward from above, To settle on life’s window–sills, And ease our load of earthly ills; But we, in traffic’s rush and din Too deep engaged to let them in, With deadened heart and sense plod on, Nor know our loss till they are gone. एक संदेश पण आला आहे. सरली सुरेख थंडी, फोफावला उन्हाळा, संतप्त सूर्य झाला, ओकेल तप्त ज्वाळा.  पक्षी दिशांना फिरतील, ते थव्यांनी सुकतील,कंठ त्यांचे मग शोधतील पाणी, सुकली तळी जळांची. पाणी पिण्यास नाही, त्या सानुल्या जीवांची होईल लाही लाही, त्यांच्या जीवाकरिता इतकी कराचं सेवा, वाटीत एवढेसे पाणी भरून ठेवा. 

कर्नलतपस्वी Fri, 03/21/2025 - 13:00
येणारी पिढी चिऊताई बघायला संग्रहालयात न जाओ.... सटिक वर्णन म्हणावे लागेल. लहानपणी आंगणात पाहिलेल्या चिमण्या बघायला कुठे कुठे जावे लागते हा दैवदुर्विलास याची देही याची डोळा बघावा लागत आहे. कालच एक पक्षिमित्राने अमेरिकन चिऊताई चे फोटो पाठवले आहेत. काही चिमण्या अमेरिकेत जाऊन बदलल्या आहेत तर काही अजून तशाच म्हणजे देशी आहेत.. विश्व चिमणी दिवस यावर लेख लिहीण्याचा विचार होता. जुने साहीत्य खंगाळताना Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 यांची एक खुप सुंदर कविता वाचनात आली. Paul Laurence Dunbar 1872 –1906 A little bird, with plumage brown, Beside my window flutters down, A moment chirps its little strain, Ten taps upon my window–pane, And chirps again, and hops along, To call my notice to its song; But I work on, nor heed its lay, Till, in neglect, it flies away. So birds of peace and hope and love Come fluttering earthward from above, To settle on life’s window–sills, And ease our load of earthly ills; But we, in traffic’s rush and din Too deep engaged to let them in, With deadened heart and sense plod on, Nor know our loss till they are gone. एक संदेश पण आला आहे. सरली सुरेख थंडी, फोफावला उन्हाळा, संतप्त सूर्य झाला, ओकेल तप्त ज्वाळा.  पक्षी दिशांना फिरतील, ते थव्यांनी सुकतील,कंठ त्यांचे मग शोधतील पाणी, सुकली तळी जळांची. पाणी पिण्यास नाही, त्या सानुल्या जीवांची होईल लाही लाही, त्यांच्या जीवाकरिता इतकी कराचं सेवा, वाटीत एवढेसे पाणी भरून ठेवा. 

श्वेता२४ Fri, 03/21/2025 - 14:11
मी गॅलरीमध्ये दाणा पाणी ठेवते पक्षांसाठी...कधी आली चिमणी तर इतकं छान वाटतं तिच्या चिवचिवाटाने......!!! खरंतर हे नैसर्गिक सुखही आता किती दूर्मिळ झालंय...
लेखनविषय:
काव्यरस
निघा निघा चिऊताई सारीकडे काँक्रीटले दाणा पाणी हरवले शहरी ह्या विषारी धुरके आले घरट्याच्या दारापाशी डोळ्यावर झोप कशी अजूनही उरलेली पाखरे ही भयसूचनांचे गाणे गाऊनी टिपती दाणे अखेरचे झोपू नका अशा तुम्ही वाचविण्या मृत्युक्षणी येईल का मग कोणी बाळाला ह्या बाळाचे मी घेता नाव जागी झाली चिऊताई बाळासकट ती जाई कायमची!

क्षितिजाचे कुंपण

कर्नलतपस्वी ·
लेखनविषय:
बालपण...... साखर झोपेच्या वळणावर अंदोलत स्वप्न हिंदोळ्यावर बांग कुणाची येता कानी विरून गेली सारी कहाणी तरूणपण...... विझल्या साऱ्या चांदणठिणग्या बघा बघा ती पहाटफुटणी छोट्या टीचभर खळगीसाठी धरावी आता वाट ही कुठली दगड मातीच्या रस्त्यामधूनी दिसेल काही अमोघ अद्भूत धावत होतो उर फुटोस्तर हाती आले मृगजळ सुंदर म्हातारपण...... झाली आता चांदणसंध्या चक्क कळाले भ्रमनिरास होणे ओलांडून क्षितिजाचे कुंपण उरले फक्त मार्गस्थ होणे

(का या गळ्याच्या तळाशी...)

कर्नलतपस्वी ·
लेखनविषय:
प्रेरर्णा काळजाच्या या तळाशी दिपक पवार साहेब याची कविता या वेळेस जरा हटके आहे. नेहमीच प्रेमरंगी रगंणारे, साजणी आता इथे तू एकदा येऊन जा सांजवाती सांजवेळी तू इथे लावून जा. बहरली ही बाग सारी, बघ फुले फुलली किती फुललेली ही फुले केसात तू माळून जा शब्द तू,संगीत तू, म्हणणारे दिपक भौ आज वेगळ्याच मुड मधे आहेत का? पण काही असो छान लिहीतात. त्यांच्या आभासी रचनेत वास्तवाची झलक दिसते.

नको ना रे

पाषाणभेद ·

कर्नलतपस्वी Sat, 12/31/2022 - 21:35
जाकी रही भावना जैसी, प्रभु मूरत देखी तिन तैसी घ्या ना थोडीशी थोडीशीच घ्या ना आजच्याच दिवस १ ६० ३० उलीशीच घ्या ना...... जशी समजली तशीच प्रतिसादली. पाभे भौ कृ ह घ्या.......

चित्रगुप्त Tue, 01/03/2023 - 11:37
नको नको म्हटलं तरी मिपावर येणं होतंच नको नको म्हटलं तरी कविता वाचणं होतंच ... बाकी काय काय नको, ते समर्थ सांगून गेलेतचः नको रे मना क्रोध हा खेदकारी। नको रे मना काम नाना विकारी॥ नको रे मना लोभ हा अंगिकारू। नको रे मना मत्सरु दंभ भारु॥ नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचे। अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे॥ नको दैन्यवाणें जिणे भक्तिऊणे। अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे॥ नको वासना वीषयीं वृत्तिरुपें। पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें॥ नको रे मना वाद हा खेदकारी। नको रे मना भेद नानाविकारी ॥ नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी। अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ ........ ना ना करते प्यार, तुम्ही से कर बैठे.... असेही कुणितरी म्हटलेच आहे, तस्मात : नको वीट मानूं पाषाणभेदा। अती आदरे बोलिले सर्व वेदा ॥ जय जय रघुवीर समर्थ.

कर्नलतपस्वी Sat, 12/31/2022 - 21:35
जाकी रही भावना जैसी, प्रभु मूरत देखी तिन तैसी घ्या ना थोडीशी थोडीशीच घ्या ना आजच्याच दिवस १ ६० ३० उलीशीच घ्या ना...... जशी समजली तशीच प्रतिसादली. पाभे भौ कृ ह घ्या.......

चित्रगुप्त Tue, 01/03/2023 - 11:37
नको नको म्हटलं तरी मिपावर येणं होतंच नको नको म्हटलं तरी कविता वाचणं होतंच ... बाकी काय काय नको, ते समर्थ सांगून गेलेतचः नको रे मना क्रोध हा खेदकारी। नको रे मना काम नाना विकारी॥ नको रे मना लोभ हा अंगिकारू। नको रे मना मत्सरु दंभ भारु॥ नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचे। अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे॥ नको दैन्यवाणें जिणे भक्तिऊणे। अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे॥ नको वासना वीषयीं वृत्तिरुपें। पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें॥ नको रे मना वाद हा खेदकारी। नको रे मना भेद नानाविकारी ॥ नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी। अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ ........ ना ना करते प्यार, तुम्ही से कर बैठे.... असेही कुणितरी म्हटलेच आहे, तस्मात : नको वीट मानूं पाषाणभेदा। अती आदरे बोलिले सर्व वेदा ॥ जय जय रघुवीर समर्थ.
नको रे नको नको म्हटलं ना नको नक्को ना. नको. अं हं न नको न न नको नक्को ना रे नको

चक्रव्युह....

कर्नलतपस्वी ·
काव्यरस
ही कुठली वसुंधरा ही तर मयसभा जागो जागी इथे छ्द्मवेषी उभा सापळे इथे माणसाचे माणसाला पकडावया वैखरीतून पेरती मोहाचे दाणे सावज घेरावया अठरा औक्षहिणी सेना यांची,चक्रव्युह मांडला घेरूनी महारथीनी वीर अभिमन्यू कोडंला जाहला रक्तबंबाळ परी ओटिपी अस्त्र न सोडले कपटींनी कपट करून भ्रमणध्वनीतुन चोरले भेदिले शुन्यमंडळा, रिता केला भाता अभिमन्युचा राहीला न वाली कोणी राहीला न भ्राता..... २-९-२०२२

रोज किती पाणी प्यावे?

माहितगार ·

माहितगार Mon, 04/25/2022 - 14:51
@ पैजारबुवा, फॉर्मात वगैरे नाही तसे रतीबाच्या जिलब्याच टाकल्या आहेत, तुम्ही आवर्जून प्रतिसाद दिला, चौथा कोनाडांनी मुक्तकाला काव्य म्हणाले आणि डॉ. कुमारांनी सुद्धा दाद दिली तर अंमळ सुखावलो नाही असे नाही. अनेक आभार

माहितगार Mon, 04/25/2022 - 14:51
@ पैजारबुवा, फॉर्मात वगैरे नाही तसे रतीबाच्या जिलब्याच टाकल्या आहेत, तुम्ही आवर्जून प्रतिसाद दिला, चौथा कोनाडांनी मुक्तकाला काव्य म्हणाले आणि डॉ. कुमारांनी सुद्धा दाद दिली तर अंमळ सुखावलो नाही असे नाही. अनेक आभार
रोज किती पाणी प्यावे? शरीराची गरज असेल एवढे आणि आधुनिक विज्ञानाने सुविद्य डॉक्टर सुचवतील तेवढे रोज किती पाणी प्यावे? अन्न पिकविण्यासाठी शेतीसाठी शिल्लक राहील एवढे रोज किती पाणी प्यावे? शेती आणि शरीरांची गरज यांचे गणित नाही जुळली तर इतर अपव्यय टाळून लोकसंख्या नियंत्रणाचे महत्व ईतर चार जणांना पटवून शरीराची गरज भागेल तेवढे

पुरूष एक वाल्या कोळी.

कर्नलतपस्वी ·

सौन्दर्य Mon, 12/13/2021 - 23:42
कितीही केलं, काहीही केलं तरी त्याचे श्रेय मिळत नाहीच. वर ते तुमचे कर्तव्यच होते हे ऐकवले जाते. कविता एकदम समर्पक - 'ज्याचे ओझे त्यालाच घाम' हे एकदम चपखल.

सौन्दर्य Mon, 12/13/2021 - 23:42
कितीही केलं, काहीही केलं तरी त्याचे श्रेय मिळत नाहीच. वर ते तुमचे कर्तव्यच होते हे ऐकवले जाते. कविता एकदम समर्पक - 'ज्याचे ओझे त्यालाच घाम' हे एकदम चपखल.
लेखनविषय:
पुरूष एक वाल्या कोळी आयुष्यभर विणतो जाळी पापाचा घडा मात्र शेवटी त्याच्याच भाळी जाळ्यात शिकार फसेल म्हणून वाट बघत बसतो कर्तव्य पुर्तीचा भ्रम उगाच जपत आसतो पुरूष एक वाल्या कोळी..... तहान नाही भूक नही. बसला होता नाक्यावर डोक आलं जाग्यावर जेव्हाआप्तानीं मारलं फाट्यावर नारायण नारायण जाप करी नारदाची आली स्वारी ऐकुन विनंती वाल्याची म्हणती,त्रेता मधे एकच होता पुरूष एक वाल्या कोळी...... कलीयुगी सारेच वाल्या एवढे राम कोठून आणू नाही केवट नाही राम ज्याचे ओझे त्यालाच घाम कलियुग आहे बाबा, खुळ्या भ्रमात नको राहू दुसऱ्याच ओझं नको वाहू पुरूष एक वाल्या कोळी...... नारायण नारायण म्हणत गेले वाल्याचे डोके

शब्दांची कर्णफुले

पाषाणभेद ·
शब्दांची कर्णफुले प्रसन्न सुंदर सुगंधी सकाळी प्रेम बरसले अवचीत अवकाळी नाहत्या ओलेत्या भोर केशांतून थेंब तयाचे अवतरले भाळी ओठी शब्द फुलून आले शब्दांचे मग मोती झाले तु ते हळूवार उचलूनी घेत कर्णफुलांसम कानी ल्याले (मिपाच्या यंदाच्या दिवाळीअंकासाठी काही उत्पादन करावे म्हणून या शब्दफुलांचे उत्पादन घेतले होते. पण आम्हा शब्दशेतकर्यांच्या मनाच्या गोदामात अनेक प्रकारचा लगोलग नष्ट पावणारा पण भरघोस उत्पन्न मिळणारा माल तयार होत असल्याने आहे ते उत्पादीत शब्दपीक मिपाच्या साहित्य मंडईइत विकायला ठेवले आहे.