मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ
प्रवेश करा | सदस्य व्हा
मिसळपाव

मांडणी

टेलिकॉम क्रांतीचे महास्वप्न -माझा प्रवास (सॅम पित्रोदा)-- भाग २

राजेंद्र मेहेंदळे ·

मित्रहो 13/01/2023 - 18:20
या भागात भारताच्या टेलिकॉमचा प्रवास होता. त्या प्रवासाची बरीचशी कल्पना होती. विशेषत: नव्वदीनंतर. सी डॉटची स्थापना होतपर्यंतच्या बऱ्याच गोष्टी नवीन होत्याआणि रोचक माहिती होती. सॅम पित्रोदा आणि त्यांचे राजीव गांधीसोबत असलेले घनिष्ट संबंध याविषयी सुद्धा माहीती होती. कदाचित पुस्तकात असेल मला आठवते अंशीच्या दशकाच्या शेवटी आणि नव्वदीच्या सुरवातीला बऱ्याच सरकारी नोकरदारांमधे एक भावना होती की सॅम पित्रोदा या माणासामुळे भारतात संगणक येत आहे त्यामुळे त्यांच्या नोकऱ्या जाऊ शकतात. त्यांचा विरोध होता. वैयक्तीक मला सी डॉट आणि सी डॅक मधे काम करणाऱ्या खूप व्यक्तींसोबत काम करण्याचा योग आला. नव्वदीत इलेक्ट्रॉनिक्स अभियंते हे आधी याच संस्थामधे जॉइन होत असत. त्यांचे मत सी डॉट मधे काम वेगळे असले तरी काम करण्याची पद्धत मात्र खूप हळू होती. खुप सुंदर पुस्तक परिचय. धन्यवाद

सौंदाळा 13/01/2023 - 19:46
सर्वच माहिती नविन होती. खूपच ओघवत्या भाषेत लिहिले आहे. दोन्ही भाग आवडले. शेवट मात्र पटकन केल्यासारखा वाटला.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 16/01/2023 - 15:05
खूप छान माहिती. नॅशनल इन्फॉर्मॅटिक्स सेंटरची स्थापनाही त्याच काळातील आहे ना ? सी.डॅकबरोबर एन सी एस टी ह्या संस्थेचीही स्थापना जुहु- मुंबई येथे झाली होती. १९८५-८७ च्या दरम्यान बहुदा. १९८५ साली टेक्सास इन्स्त्रुमेंट्सची स्थापना बेंगळुरु येथे झाली होती. तेव्हा बैलगाडीतून संगणक व ईतर सामुग्री नेतानाचा एक फोटो गाजला होता. bail

श्रीगुरुजी 16/01/2023 - 15:19
हे चित्र १९८१ मध्ये APPLE हा उपग्रह व त्याचे भाग बैलगाडीतून नेतानाचा आहे. तेव्हा उपग्रह नेण्यासाठी धातूचे नसलेले, अचुंबकीय वाहन आवश्यक होते व बैलगाडी शिवाय असे दुसरे कोणतेही वाहन उपलब्ध नव्हते.

राजेंद्र मेहेंदळे 16/01/2023 - 15:29
तर एन सी एस टी ची स्थापना २००४ मधील आहे. दोन्हीची उद्दिष्टे वेगवेगळी आहेत. परंतु सॅम पित्रोदांच्या पुस्तकात त्याचा उल्लेख बहुतेक नाहिये.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 17/01/2023 - 11:11
आपण एन सी एस टी म्हणताय ते National Commission for Scheduled Tribes मी म्हणतेय ते National center for software technology हे १९८५ मध्ये जुहु येथे सुरू झाले होते. https://www.cdac.in/index.aspx?id=MB

माईसाहेब कुरसूंदीकर 17/01/2023 - 11:16
मग ह्या बातमीत काहीतरी गडबड आहे. कारण चित्राखाली हे लिहिलय. The satellite dish being unloaded at Texas Instruments, Bangalore in 1985. https://www.deccanherald.com/content/98795/high-tech-bangalore-arrived-bullock.html

शेखरमोघे 18/01/2023 - 09:49
भारतात प्रथम (१९६०/७० च्या दशकात) आलेल्या सन्गणकान्बद्दल देखील असेच काहिसे झाले असणार उदा. IIT Kanpur मध्ये प्रथम आलेल्या सन्गणकाबद्दल वाचल्याचे आठवते की हा विमानाने कानपूरच्या (वायुदलाच्या) विमानतळावर पोचल्यावर लक्षात आले की तिथून पुढच्या रस्त्याची स्थिती लक्षात घेता तो विमानतळावरून बैलगाडीने पुढे नेणे हे सगळ्यात सुरक्षित ठरेल. एका मुम्बईत आणण्यात आलेल्या सन्गणकान्बद्दल खाजगीत बोलताना त्याकाळच्या एका धुरन्धराने त्याची आठवण सान्गितली होती की काही दिवस जरी लाकडी खोक्यात भरलेली सगळी यन्त्रणा त्यान्च्या कार्यालयात पोचली तरी ती बाहेर काढून आणि जोडणी करून वापर सुरू करणे वेळोवेळी लाम्बणीवर टाकावे लागत होते कारण अजूनही कस्टम्स् खात्याची काही तपासणी शिल्लक होती. शेवटी त्यानी लाकडी खोक्यान्ची मागची बाजू सोडवली, आपल्याला हवी ती जोडणी मागच्या बाजूनी करून चाचणी करून घेतली आणि त्यामुळे कस्टम्स् खात्याची तपासणी (त्यानी अपेक्षेप्रमाणे पुढची दारे original seal किन्वा तत्सम काहे आहे एवढेच पाहिले) झाल्यावर वेळ न दवडता त्याना काम सुरू करता आले. एके काळी "कस्टम्स् खात्याची कडक तपासणी" झाल्याखेरीज SEEPZ मधील canteen मधले खरकटे, शिळे अन्न किन्वा कार्यालयातील जुनी वर्तमानपत्रे फेकून देता येत नसत.

टर्मीनेटर 28/01/2023 - 20:45
अतिशय माहितीपूर्ण झाली आहे हि दोन भागांची पुस्तक परिचय मालिका! खूप आवडली 👍 सॅम पित्रोदांबद्दल इतकी रोचक माहिती पहिल्यांदाच वाचायला मिळाली, ते मूळचे भारतीय होते हे मला ठाऊकच नव्हते. तुम्ही मालिकेतल्या दोन्ही लेखांतून त्यांनी घेतलेल्या कष्टांबद्दल, त्यावेळच्या राजकीय आणि प्रतिकूल व्यावसायिक परिस्थितीतीबद्दल दिलेल्या माहितीमुळे ज्ञानात बरीच भर पडली. एकंदरीत त्यांना आपले 'टेलिकॉम क्रांतीचे महास्वप्न' प्रत्यक्षात आणताना किती 'पापड बेलावे' लागले होते हे लक्षात आले. पहिल्या भागावर मी दिलेल्या एका प्रतिसादात लिहिले होते कि, "खुप छान माहीतीपुर्ण मालिका वाटत असल्याने धाग्याला राजकिय वळण लागेल कि नाही ते माहीत नाही, पण शेवटच्या भागावर दिल्या जाणाऱ्या माझ्या भावी प्रतिसादात 'पार्टी विथ द डिफरन्स' च्या एका 'India Shining' सुपरस्टारने सॅम पित्रोदा ह्यांनी घडवलेल्या 'टेलिकॉम क्रांती'ची माती करत 'दुनिया मूठठीमें' कशी केली ह्यावर मी टिप्पणी मात्र नक्की करीन" असे लिहिण्यात माझा राजकीय दृष्टिकोन शून्य असून व्यक्तिगत दृष्टिकोन जास्त होता. मुळात 'टेलिफोन' हा बालपणापासूनच जिव्हाळ्याचा विषय त्यामुळे अनेक आठवणी त्याच्याशी निगडित आहेत. माझे आजोबा सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी स्थापन झालेल्या 'बॉम्बे टेलिफोन कंपनी' मध्ये इंजिनिअर होते. ब्रिटिशांच्या काळात दळणवळण 'पोस्ट अँड टेलिग्राफ' विभागाच्या अखत्यारीत होते. माथेरान येथे टेलिफोन यंत्रणा उभारण्याची जवाबदारी आजोबांवर होती. ते काम सुरु असताना आजी -आजोबांचे माथेरानच्या सरकारी बंगल्यात वास्तव्य असतानाच्या काळात माझ्या वडिलांचा जन्म झाला होता 😀 तिथले काम संपल्यावर मग पुन्हा मुंबई आणि पुढे स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर कल्याण विभागाची जवाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आल्यावर १९५६ साली आजोबा डोंबिवलीला येऊन स्थायिक झाले ते कायमचेच. डोंबिवलीत जेव्हा फक्त ३ टेलीफोन्स होते तेव्हा त्यातला एक आमच्या घरात होता आणि फोन नंबर दोन अंकी होता हे जेव्हा आजोबांकडून ऐकले होते तेव्हा उगाचच छाती अभिमानाने फुलून वगैरे आली होती! अर्थात त्याचे फायदे जसे होते तसेच काही तोटेही होते (ओळखीपाळखीचे लोक आणि शेजाऱ्यांचा फार उपद्रव होत असे 😂) त्यामुळे रिटायरमेंट नंतर फोन सरेंडर करून टाकण्याचा विचारही अनेकदा त्यांच्या मनात डोकावला होता. सुरुवातीला अत्यंत मर्यादित संख्येत असलेली टेलिफोन कनेक्शन्स, नोंदणी केल्यावर कनेक्शन मिळण्यास लागणारा काही वर्षांचा काळ, न संपणाऱ्या प्रतीक्षायादी बद्दल ऐकले होते तसेच सॅम पित्रोदांनी घडवलेल्या टेलिकॉम क्रांती नंतरही कनेक्शन लवकर मिळण्यासाठी लाईनमन पासून अधिकाऱ्यांपर्यंत द्यावी लागणारी लाच अशा गोष्टी थोड्या कळत्या वयात बघितलेल्या असल्यामुळे तुमचे लेख मनाला थेट भिडले. आज नवीन गाडी घेतल्यावर एखाद्याला जसा आनंद होतो तसा आनंद घरात टेलिफोन आल्यावर तेव्हा लोकांना होत असे. नव्वदच्या दशकात शहरी भागातील बहुतांश मध्यमवर्गीयांच्या घरात टेलिफोन येण्यात सॅम पित्रोदांचे प्रचंड योगदान होते आणि त्यातून मुंबई आणि दिल्लीत एम.टी.एन.एल. तर उर्वरित भारतात बी.एस.एन.एल. ची प्रचंड व्यवसायवृद्धी झाली होती पण दुर्दैवाने भ्रष्ट राजकारणी आणि उद्योगपतींच्या अभद्र युतीला सार्वजनिक उपक्रमांचे हे यश पाहवले नाही. ९६-९७ मध्ये देशभर सेल्युलर फोन सेवा सुरु झाली होती पण तिचे दर तसे सर्वसामान्यांच्या आवाक्या बाहेरचे होते त्यामुळे वाजवी दरात सेवा देणाऱ्या एम.टी.एन.एल. आणि बी.एस.एन.एल. चा ग्राहकवर्ग केवळ टिकूनच नव्हता तर वाढतही होता. पुढे 'पार्टी विथ द डिफरन्स' सत्तेत आल्यावर २००१ ते २००३ ह्या काळात केंद्रीय दूरसंचार व सूचना मंत्री असणाऱ्या एका 'India Shining' सुपरस्टारने 'करलो दुनिया मुठ्ठी मे' म्हणत मोबाईल फोन क्षेत्रात उतरलेल्या कंपनीची महत्वाकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी लँडलाईन महाग पण त्या कंपनीची WLL (Wireless Local loop) तंत्रज्ञानावर आधारित सेवा स्वस्त करून दाखवण्याचा चमत्कार करून देशभरात प्रचंड मोठे इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि कोट्यवधी ग्राहक असलेल्या एम.टी.एन.एल. आणि बी.एस.एन.एल. ह्या सार्वजनिक उपक्रमांचा ऱ्हास होण्याची मुहूर्तमेढ रोवली. आज त्यांची काय अवस्था झाली आहे हे आपण पाहतोच आहोत. अर्थात पुढे अल्पावधीतच 'नियतीचा न्याय'ही बघायला मिळाला. सदर मंत्र्याची सख्ख्या भावाने गोळी झाडून हत्या केली तर दीडेक दशकानंतर ती सेवा पुरवणारी कंपनीही कर्जबाजारी होऊन बंद पडली. "बुरे काम का बुरा नतिजा..." अजून काय! असो, ह्या माहितीपूर्ण लेखमालिकेसाठी आपले आभार 🙏

Trump 29/01/2023 - 22:25
श्री टर्मीनेटर, तुमचा प्रतिसादातील भावना मी समजु शकतो. सर्वसाधारणपणे सरकारी कर्मचारी आणि त्यांच्या अवलंबित माणसांचा कोणत्याही खाजगी उद्योगाच्या स्पर्धेला विरोध असतो. सर्व सामान्य माणसे मात्र अलिकडे ज्या पध्दतीने दुरध्वनी आणि आंतरजाल क्रांती झाली आहे त्याबद्दल आनंदी आहेत. सरकारी कर्मचारी किती प्रामाणिकपणे आणि मन लावुन काम करतात ते मी जवळुन बघितले आहे. त्यामुळे त्या कंपन्या संपुन कोणी बेकार झाल्याचे दु:ख नाही.
अर्थात पुढे अल्पावधीतच 'नियतीचा न्याय'ही बघायला मिळाला. सदर मंत्र्याची सख्ख्या भावाने गोळी झाडून हत्या केली तर दीडेक दशकानंतर ती सेवा पुरवणारी कंपनीही कर्जबाजारी होऊन बंद पडली. "बुरे काम का बुरा नतिजा..." अजून काय!
श्री प्रमोद महाजन यांच्यावर व्यकिगत टिप्पणी करण्याची काही गरज नव्हती. ह्याच न्याय तुम्ही श्री राजीव गांधी, श्री इंदीरा गांधी यांना लावला असता का?

राजेंद्र मेहेंदळे 29/01/2023 - 08:09
धन्यवाद टर्मिनेटर!! मला हे पुस्तक आवडण्याचे एक कारण हेच आहे की मी स्वतः सुद्धा या क्षेत्राशी संबंधित आहे आणि या घटना जवळुन अनुभवल्या आहेत. तुम्ही म्हणता तसेच काहीसे माझेही मत आहे. २००३-२००४ मध्ये मी एका प्रॉडक्ट कंपनीत काम करत होतो जी "करलो दुनिया मुट्ठीमे" वाल्या कंपनीला आपले फायबर ऑप्टिक्स वाले स्विचेस आणि मध्यवर्ती सॉफ्टवेअर असे सोल्युशन विकत होती. "मुट्ठीमे" वाल्यांनी त्यावेळी दुनियाभरच्या काळ्या,गोर्‍या,हिरव्या,पिवळ्या लोकांना आवताण दिले होते आणि एकाच फूड कोर्ट्मध्ये अमेरिकन्,इझराएली,जपानी,युरोपियन असे सगळे लोक जेवताना दिसायचे. आपापली टेल्को प्रॉडक्ट विकण्यासाठी अर्थातच तिथे मोठी स्पर्धा असायची. आज ह्याला १०० मिलियन ची ऑर्डर दे मग उद्या त्याला गंडव आणि "तो दुसरा" मला ७०% डिस्काउंट देतोय असे म्हणुन ऑर्डर काढुन घे, मग परवा परत पहील्याकडुन ८०% डिस्काउंट घेउन त्याची ऑर्डर नक्की कर, असे भयानक प्रकार चालायचे. शिवाय ३-४ महीने क्रेडिट किवा आधीचे पैसे देण्याची वेळ आली की त्याऐवजी अजुन १०० मिलियन ची ऑर्डर देतो असे गाजर दाखवणे असे वाट्टेल ते ऐकायला मिळायचे. टेस्ट लॅबमध्ये एकेका कंपनीचे सेट अप लागलेले असत आणि महिनोन महिने त्यांचे टेस्टींग चालत असे, त्याच्या जाड जुड फायली त्या त्या प्रॉडक्ट्चे भविष्य ठरवत असत असे मला वाटे पण हे वरचे कमर्शियल प्रकार समजल्यावर तो भाबडेपणा होता हे कळले. दुसरीकडे तुम्ही म्हणता तसे यांचा धंदा चालावा म्हणुन सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांचे पद्धतशीर खच्चीकरण करण्यात येत होते. आधीच भ्रष्टाचाराने बरबटलेल्या या कंपन्या हळुहळु मागे पडत गेल्या. त्यांच्याकडचे हुशार लोक १५ वर्षे नोकरी झाली की रिटायरमेंट घेउन पेन्शन घेउन या खासगी कंपन्यांमध्ये नोकरी करु लागले आणि आपल्या ज्ञानाचा उपयोग या नव्या सावत्र आईला करुन देउन सख्ख्या आईचा गळा घोटु लागले. कितीही वाईट वाटले तरी हे सत्य आहे. तरीही आजसुद्धा मला सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांवर विश्वास आहे. त्याच्याकडे आजही जी पायाभूत सुविधा/ईन्फ्रा आहे ते कोणाकडेही नाही. आजही एखादा जाणकार, बुद्धिमान, स्वच्छ चारित्र्याचा नेता /आय ए एस अधिकारी मिळाला तर फिनिक्स पक्षाप्रमाणे या कंपन्या कात टाकुन उभ्या राहु शकतात आणि जनतेला स्वस्त आणि मस्त सुविधा देउ शकतात. तीच गोष्ट पोस्टाची. जुन्या खोडांना रिटायर करुन, संगणकाचे ज्ञान असलेले तरुण भरले आणि असलेल्याच गुंतवणुक योजना उत्तम प्रकारे चालवल्या तर आजही पोस्ट कुठल्याही कंपनीला मागे टाकेल. जे एल आय सी ने करुन दाखविले ते पोस्टाला का नाही जमणार? असो, मी फार लहान माणुस आहे हे सगळे बोलायला, पण तुमचा प्रतिसाद वाचुन माझ्याही भावना मांडायचा मोह आवरला नाही.

Trump 29/01/2023 - 22:36
तो दुसरा" मला ७०% डिस्काउंट देतोय असे म्हणुन ऑर्डर काढुन घे
कोणतीही मागणी नोंदवताना (ऑर्डर ) काही कागदपत्रे दोन्ही बाजुने सह्या करावी लागतात. त्यात ऑर्डर कोणत्या वेळी रद्द करता येईल आणि त्यासाठी कधी नुकसान भरपाई द्यावी लागेल असे सगळे नमुद असते. त्यामुळे जसे तुम्ही लिहीले आहे तसे असेल असे वाटत नाही. ह्या विषयी अधिक जाणुन घ्यायला आवडेल.
तरीही आजसुद्धा मला सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांवर विश्वास आहे. त्याच्याकडे आजही जी पायाभूत सुविधा/ईन्फ्रा आहे ते कोणाकडेही नाही. आजही एखादा जाणकार, बुद्धिमान, स्वच्छ चारित्र्याचा नेता /आय ए एस अधिकारी मिळाला तर फिनिक्स पक्षाप्रमाणे या कंपन्या कात टाकुन उभ्या राहु शकतात आणि जनतेला स्वस्त आणि मस्त सुविधा देउ शकतात.
असे कधीच होणार नाही. त्यासाठी स्पर्धा करण्याची क्षमता आणि इच्छाशक्ती लागते. तीच त्या सरकारी कंपन्याकडे नसते. आणि उद्योग ऊभे करुन ठराविक लोकांच्या हितासाठी ते उद्योग चालवणे हे सरकारचे काम नाही.

राजेंद्र मेहेंदळे 30/01/2023 - 11:38
श्री. ट्रम्प---तुम्ही म्हणता तेही बरोबर आहे. पण १. मी त्या विभागाशी प्रत्यक्ष संबंधित नव्हतो, फक्त कानगोष्टी ऐकुन माहिती होती की असे प्रकार होतात. २. तोंडी काँट्रॅक्ट पक्के होणे, आणि फायनान्स्/लीगल वागिरे विभागांच्या सह्या शिक्के होउन ते फायनल होणे या दरम्यान असे काही होत असावे. पुढे मिळणारा धंदा लक्षात घेउन व्हेंडर कंपन्या कायद्याचा बडगा दाखवित नसतील कदाचित (मिळेल ते पदरात पाडुन घ्या ही वृत्ती)

तुषार काळभोर 29/01/2023 - 17:07
उत्तरार्धाचा हा लेख आवरता घेतल्यासारखा वाटला. कदाचित मूळ पुस्तकातच "खूप सारी माहिती थोड्या पानांमध्ये भरायचा प्रयत्न केल्यामुळे" लेखातही तसेच झाले असण्याची शक्यता आहे. मलाही 'सॅम', 'पित्रोदा', त्यांचा लुक, मानेपर्यंत रुळणारे केस यामुळे ते अभारतीयच वाटत! ९७-९८ पर्यंत मी शेजारच्या घरात जाऊन त्यांना तीन किंवा पाच रुपये देऊन (त्या घरातील तरुण मुलगा असेल तर तीन रुपये, त्याचे आईवडील असतील तर पाच रुपये) भारत गॅसला फोन करून सिलींडर बुक करायचो. घरी फोन घ्यायचा विषय काढला की, वडील म्हणायचे, फोन घेऊन सगळा पगार त्याच्या बिलात घालवायचा का? तेव्हा सरासरी किती बिल होतं माहिती नाही. पुढे २००० मध्ये मोठा भाऊ नोकरीला लागल्यावर त्याने फोन घेण्याचे प्रयत्न सुरू केले. गाडीतळावरच्या टेलीफोन एक्सचेंजमध्ये खेटे घालायचा. पुढे २००१ च्या जुलै की ऑगस्टमध्ये त्यांनी सांगितलं, की तुमच्या इथे लॅण्डलाइन नाही देता येणार. हा नवा वायरलेस टेलीफोन आला आहे. तो घेतला तर एका आठवड्यात चालू होईल. मग आमच्या घरी तो WLL टेलीफोन आला. जो २००७ पर्यंत होता. तोपर्यंत भाऊ, मी आणि वडील, तिघांकडे मोबाइल आले असल्याने टेलिफोनची गरज राहिली नाही आणि तो काढून टाकला. हडपसरचे नंबर आधी ६ ने सुरू होत, नंतर आधी २ जोडला जाऊन २६८१. २६९९ या सिरीज हडपसरच्या असत. तेव्हा आमचा नंबर आधी ५१२ आणि नंतर २५१२ ने सुरू व्ह्यायचा. त्यामुळे नंबर सांगितल्यावर ऐकणार्‍याला ते चुकीचे वाटायचे :)

मित्रहो 13/01/2023 - 18:20
या भागात भारताच्या टेलिकॉमचा प्रवास होता. त्या प्रवासाची बरीचशी कल्पना होती. विशेषत: नव्वदीनंतर. सी डॉटची स्थापना होतपर्यंतच्या बऱ्याच गोष्टी नवीन होत्याआणि रोचक माहिती होती. सॅम पित्रोदा आणि त्यांचे राजीव गांधीसोबत असलेले घनिष्ट संबंध याविषयी सुद्धा माहीती होती. कदाचित पुस्तकात असेल मला आठवते अंशीच्या दशकाच्या शेवटी आणि नव्वदीच्या सुरवातीला बऱ्याच सरकारी नोकरदारांमधे एक भावना होती की सॅम पित्रोदा या माणासामुळे भारतात संगणक येत आहे त्यामुळे त्यांच्या नोकऱ्या जाऊ शकतात. त्यांचा विरोध होता. वैयक्तीक मला सी डॉट आणि सी डॅक मधे काम करणाऱ्या खूप व्यक्तींसोबत काम करण्याचा योग आला. नव्वदीत इलेक्ट्रॉनिक्स अभियंते हे आधी याच संस्थामधे जॉइन होत असत. त्यांचे मत सी डॉट मधे काम वेगळे असले तरी काम करण्याची पद्धत मात्र खूप हळू होती. खुप सुंदर पुस्तक परिचय. धन्यवाद

सौंदाळा 13/01/2023 - 19:46
सर्वच माहिती नविन होती. खूपच ओघवत्या भाषेत लिहिले आहे. दोन्ही भाग आवडले. शेवट मात्र पटकन केल्यासारखा वाटला.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 16/01/2023 - 15:05
खूप छान माहिती. नॅशनल इन्फॉर्मॅटिक्स सेंटरची स्थापनाही त्याच काळातील आहे ना ? सी.डॅकबरोबर एन सी एस टी ह्या संस्थेचीही स्थापना जुहु- मुंबई येथे झाली होती. १९८५-८७ च्या दरम्यान बहुदा. १९८५ साली टेक्सास इन्स्त्रुमेंट्सची स्थापना बेंगळुरु येथे झाली होती. तेव्हा बैलगाडीतून संगणक व ईतर सामुग्री नेतानाचा एक फोटो गाजला होता. bail

श्रीगुरुजी 16/01/2023 - 15:19
हे चित्र १९८१ मध्ये APPLE हा उपग्रह व त्याचे भाग बैलगाडीतून नेतानाचा आहे. तेव्हा उपग्रह नेण्यासाठी धातूचे नसलेले, अचुंबकीय वाहन आवश्यक होते व बैलगाडी शिवाय असे दुसरे कोणतेही वाहन उपलब्ध नव्हते.

राजेंद्र मेहेंदळे 16/01/2023 - 15:29
तर एन सी एस टी ची स्थापना २००४ मधील आहे. दोन्हीची उद्दिष्टे वेगवेगळी आहेत. परंतु सॅम पित्रोदांच्या पुस्तकात त्याचा उल्लेख बहुतेक नाहिये.

माईसाहेब कुरसूंदीकर 17/01/2023 - 11:11
आपण एन सी एस टी म्हणताय ते National Commission for Scheduled Tribes मी म्हणतेय ते National center for software technology हे १९८५ मध्ये जुहु येथे सुरू झाले होते. https://www.cdac.in/index.aspx?id=MB

माईसाहेब कुरसूंदीकर 17/01/2023 - 11:16
मग ह्या बातमीत काहीतरी गडबड आहे. कारण चित्राखाली हे लिहिलय. The satellite dish being unloaded at Texas Instruments, Bangalore in 1985. https://www.deccanherald.com/content/98795/high-tech-bangalore-arrived-bullock.html

शेखरमोघे 18/01/2023 - 09:49
भारतात प्रथम (१९६०/७० च्या दशकात) आलेल्या सन्गणकान्बद्दल देखील असेच काहिसे झाले असणार उदा. IIT Kanpur मध्ये प्रथम आलेल्या सन्गणकाबद्दल वाचल्याचे आठवते की हा विमानाने कानपूरच्या (वायुदलाच्या) विमानतळावर पोचल्यावर लक्षात आले की तिथून पुढच्या रस्त्याची स्थिती लक्षात घेता तो विमानतळावरून बैलगाडीने पुढे नेणे हे सगळ्यात सुरक्षित ठरेल. एका मुम्बईत आणण्यात आलेल्या सन्गणकान्बद्दल खाजगीत बोलताना त्याकाळच्या एका धुरन्धराने त्याची आठवण सान्गितली होती की काही दिवस जरी लाकडी खोक्यात भरलेली सगळी यन्त्रणा त्यान्च्या कार्यालयात पोचली तरी ती बाहेर काढून आणि जोडणी करून वापर सुरू करणे वेळोवेळी लाम्बणीवर टाकावे लागत होते कारण अजूनही कस्टम्स् खात्याची काही तपासणी शिल्लक होती. शेवटी त्यानी लाकडी खोक्यान्ची मागची बाजू सोडवली, आपल्याला हवी ती जोडणी मागच्या बाजूनी करून चाचणी करून घेतली आणि त्यामुळे कस्टम्स् खात्याची तपासणी (त्यानी अपेक्षेप्रमाणे पुढची दारे original seal किन्वा तत्सम काहे आहे एवढेच पाहिले) झाल्यावर वेळ न दवडता त्याना काम सुरू करता आले. एके काळी "कस्टम्स् खात्याची कडक तपासणी" झाल्याखेरीज SEEPZ मधील canteen मधले खरकटे, शिळे अन्न किन्वा कार्यालयातील जुनी वर्तमानपत्रे फेकून देता येत नसत.

टर्मीनेटर 28/01/2023 - 20:45
अतिशय माहितीपूर्ण झाली आहे हि दोन भागांची पुस्तक परिचय मालिका! खूप आवडली 👍 सॅम पित्रोदांबद्दल इतकी रोचक माहिती पहिल्यांदाच वाचायला मिळाली, ते मूळचे भारतीय होते हे मला ठाऊकच नव्हते. तुम्ही मालिकेतल्या दोन्ही लेखांतून त्यांनी घेतलेल्या कष्टांबद्दल, त्यावेळच्या राजकीय आणि प्रतिकूल व्यावसायिक परिस्थितीतीबद्दल दिलेल्या माहितीमुळे ज्ञानात बरीच भर पडली. एकंदरीत त्यांना आपले 'टेलिकॉम क्रांतीचे महास्वप्न' प्रत्यक्षात आणताना किती 'पापड बेलावे' लागले होते हे लक्षात आले. पहिल्या भागावर मी दिलेल्या एका प्रतिसादात लिहिले होते कि, "खुप छान माहीतीपुर्ण मालिका वाटत असल्याने धाग्याला राजकिय वळण लागेल कि नाही ते माहीत नाही, पण शेवटच्या भागावर दिल्या जाणाऱ्या माझ्या भावी प्रतिसादात 'पार्टी विथ द डिफरन्स' च्या एका 'India Shining' सुपरस्टारने सॅम पित्रोदा ह्यांनी घडवलेल्या 'टेलिकॉम क्रांती'ची माती करत 'दुनिया मूठठीमें' कशी केली ह्यावर मी टिप्पणी मात्र नक्की करीन" असे लिहिण्यात माझा राजकीय दृष्टिकोन शून्य असून व्यक्तिगत दृष्टिकोन जास्त होता. मुळात 'टेलिफोन' हा बालपणापासूनच जिव्हाळ्याचा विषय त्यामुळे अनेक आठवणी त्याच्याशी निगडित आहेत. माझे आजोबा सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी स्थापन झालेल्या 'बॉम्बे टेलिफोन कंपनी' मध्ये इंजिनिअर होते. ब्रिटिशांच्या काळात दळणवळण 'पोस्ट अँड टेलिग्राफ' विभागाच्या अखत्यारीत होते. माथेरान येथे टेलिफोन यंत्रणा उभारण्याची जवाबदारी आजोबांवर होती. ते काम सुरु असताना आजी -आजोबांचे माथेरानच्या सरकारी बंगल्यात वास्तव्य असतानाच्या काळात माझ्या वडिलांचा जन्म झाला होता 😀 तिथले काम संपल्यावर मग पुन्हा मुंबई आणि पुढे स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर कल्याण विभागाची जवाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आल्यावर १९५६ साली आजोबा डोंबिवलीला येऊन स्थायिक झाले ते कायमचेच. डोंबिवलीत जेव्हा फक्त ३ टेलीफोन्स होते तेव्हा त्यातला एक आमच्या घरात होता आणि फोन नंबर दोन अंकी होता हे जेव्हा आजोबांकडून ऐकले होते तेव्हा उगाचच छाती अभिमानाने फुलून वगैरे आली होती! अर्थात त्याचे फायदे जसे होते तसेच काही तोटेही होते (ओळखीपाळखीचे लोक आणि शेजाऱ्यांचा फार उपद्रव होत असे 😂) त्यामुळे रिटायरमेंट नंतर फोन सरेंडर करून टाकण्याचा विचारही अनेकदा त्यांच्या मनात डोकावला होता. सुरुवातीला अत्यंत मर्यादित संख्येत असलेली टेलिफोन कनेक्शन्स, नोंदणी केल्यावर कनेक्शन मिळण्यास लागणारा काही वर्षांचा काळ, न संपणाऱ्या प्रतीक्षायादी बद्दल ऐकले होते तसेच सॅम पित्रोदांनी घडवलेल्या टेलिकॉम क्रांती नंतरही कनेक्शन लवकर मिळण्यासाठी लाईनमन पासून अधिकाऱ्यांपर्यंत द्यावी लागणारी लाच अशा गोष्टी थोड्या कळत्या वयात बघितलेल्या असल्यामुळे तुमचे लेख मनाला थेट भिडले. आज नवीन गाडी घेतल्यावर एखाद्याला जसा आनंद होतो तसा आनंद घरात टेलिफोन आल्यावर तेव्हा लोकांना होत असे. नव्वदच्या दशकात शहरी भागातील बहुतांश मध्यमवर्गीयांच्या घरात टेलिफोन येण्यात सॅम पित्रोदांचे प्रचंड योगदान होते आणि त्यातून मुंबई आणि दिल्लीत एम.टी.एन.एल. तर उर्वरित भारतात बी.एस.एन.एल. ची प्रचंड व्यवसायवृद्धी झाली होती पण दुर्दैवाने भ्रष्ट राजकारणी आणि उद्योगपतींच्या अभद्र युतीला सार्वजनिक उपक्रमांचे हे यश पाहवले नाही. ९६-९७ मध्ये देशभर सेल्युलर फोन सेवा सुरु झाली होती पण तिचे दर तसे सर्वसामान्यांच्या आवाक्या बाहेरचे होते त्यामुळे वाजवी दरात सेवा देणाऱ्या एम.टी.एन.एल. आणि बी.एस.एन.एल. चा ग्राहकवर्ग केवळ टिकूनच नव्हता तर वाढतही होता. पुढे 'पार्टी विथ द डिफरन्स' सत्तेत आल्यावर २००१ ते २००३ ह्या काळात केंद्रीय दूरसंचार व सूचना मंत्री असणाऱ्या एका 'India Shining' सुपरस्टारने 'करलो दुनिया मुठ्ठी मे' म्हणत मोबाईल फोन क्षेत्रात उतरलेल्या कंपनीची महत्वाकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी लँडलाईन महाग पण त्या कंपनीची WLL (Wireless Local loop) तंत्रज्ञानावर आधारित सेवा स्वस्त करून दाखवण्याचा चमत्कार करून देशभरात प्रचंड मोठे इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि कोट्यवधी ग्राहक असलेल्या एम.टी.एन.एल. आणि बी.एस.एन.एल. ह्या सार्वजनिक उपक्रमांचा ऱ्हास होण्याची मुहूर्तमेढ रोवली. आज त्यांची काय अवस्था झाली आहे हे आपण पाहतोच आहोत. अर्थात पुढे अल्पावधीतच 'नियतीचा न्याय'ही बघायला मिळाला. सदर मंत्र्याची सख्ख्या भावाने गोळी झाडून हत्या केली तर दीडेक दशकानंतर ती सेवा पुरवणारी कंपनीही कर्जबाजारी होऊन बंद पडली. "बुरे काम का बुरा नतिजा..." अजून काय! असो, ह्या माहितीपूर्ण लेखमालिकेसाठी आपले आभार 🙏

Trump 29/01/2023 - 22:25
श्री टर्मीनेटर, तुमचा प्रतिसादातील भावना मी समजु शकतो. सर्वसाधारणपणे सरकारी कर्मचारी आणि त्यांच्या अवलंबित माणसांचा कोणत्याही खाजगी उद्योगाच्या स्पर्धेला विरोध असतो. सर्व सामान्य माणसे मात्र अलिकडे ज्या पध्दतीने दुरध्वनी आणि आंतरजाल क्रांती झाली आहे त्याबद्दल आनंदी आहेत. सरकारी कर्मचारी किती प्रामाणिकपणे आणि मन लावुन काम करतात ते मी जवळुन बघितले आहे. त्यामुळे त्या कंपन्या संपुन कोणी बेकार झाल्याचे दु:ख नाही.
अर्थात पुढे अल्पावधीतच 'नियतीचा न्याय'ही बघायला मिळाला. सदर मंत्र्याची सख्ख्या भावाने गोळी झाडून हत्या केली तर दीडेक दशकानंतर ती सेवा पुरवणारी कंपनीही कर्जबाजारी होऊन बंद पडली. "बुरे काम का बुरा नतिजा..." अजून काय!
श्री प्रमोद महाजन यांच्यावर व्यकिगत टिप्पणी करण्याची काही गरज नव्हती. ह्याच न्याय तुम्ही श्री राजीव गांधी, श्री इंदीरा गांधी यांना लावला असता का?

राजेंद्र मेहेंदळे 29/01/2023 - 08:09
धन्यवाद टर्मिनेटर!! मला हे पुस्तक आवडण्याचे एक कारण हेच आहे की मी स्वतः सुद्धा या क्षेत्राशी संबंधित आहे आणि या घटना जवळुन अनुभवल्या आहेत. तुम्ही म्हणता तसेच काहीसे माझेही मत आहे. २००३-२००४ मध्ये मी एका प्रॉडक्ट कंपनीत काम करत होतो जी "करलो दुनिया मुट्ठीमे" वाल्या कंपनीला आपले फायबर ऑप्टिक्स वाले स्विचेस आणि मध्यवर्ती सॉफ्टवेअर असे सोल्युशन विकत होती. "मुट्ठीमे" वाल्यांनी त्यावेळी दुनियाभरच्या काळ्या,गोर्‍या,हिरव्या,पिवळ्या लोकांना आवताण दिले होते आणि एकाच फूड कोर्ट्मध्ये अमेरिकन्,इझराएली,जपानी,युरोपियन असे सगळे लोक जेवताना दिसायचे. आपापली टेल्को प्रॉडक्ट विकण्यासाठी अर्थातच तिथे मोठी स्पर्धा असायची. आज ह्याला १०० मिलियन ची ऑर्डर दे मग उद्या त्याला गंडव आणि "तो दुसरा" मला ७०% डिस्काउंट देतोय असे म्हणुन ऑर्डर काढुन घे, मग परवा परत पहील्याकडुन ८०% डिस्काउंट घेउन त्याची ऑर्डर नक्की कर, असे भयानक प्रकार चालायचे. शिवाय ३-४ महीने क्रेडिट किवा आधीचे पैसे देण्याची वेळ आली की त्याऐवजी अजुन १०० मिलियन ची ऑर्डर देतो असे गाजर दाखवणे असे वाट्टेल ते ऐकायला मिळायचे. टेस्ट लॅबमध्ये एकेका कंपनीचे सेट अप लागलेले असत आणि महिनोन महिने त्यांचे टेस्टींग चालत असे, त्याच्या जाड जुड फायली त्या त्या प्रॉडक्ट्चे भविष्य ठरवत असत असे मला वाटे पण हे वरचे कमर्शियल प्रकार समजल्यावर तो भाबडेपणा होता हे कळले. दुसरीकडे तुम्ही म्हणता तसे यांचा धंदा चालावा म्हणुन सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांचे पद्धतशीर खच्चीकरण करण्यात येत होते. आधीच भ्रष्टाचाराने बरबटलेल्या या कंपन्या हळुहळु मागे पडत गेल्या. त्यांच्याकडचे हुशार लोक १५ वर्षे नोकरी झाली की रिटायरमेंट घेउन पेन्शन घेउन या खासगी कंपन्यांमध्ये नोकरी करु लागले आणि आपल्या ज्ञानाचा उपयोग या नव्या सावत्र आईला करुन देउन सख्ख्या आईचा गळा घोटु लागले. कितीही वाईट वाटले तरी हे सत्य आहे. तरीही आजसुद्धा मला सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांवर विश्वास आहे. त्याच्याकडे आजही जी पायाभूत सुविधा/ईन्फ्रा आहे ते कोणाकडेही नाही. आजही एखादा जाणकार, बुद्धिमान, स्वच्छ चारित्र्याचा नेता /आय ए एस अधिकारी मिळाला तर फिनिक्स पक्षाप्रमाणे या कंपन्या कात टाकुन उभ्या राहु शकतात आणि जनतेला स्वस्त आणि मस्त सुविधा देउ शकतात. तीच गोष्ट पोस्टाची. जुन्या खोडांना रिटायर करुन, संगणकाचे ज्ञान असलेले तरुण भरले आणि असलेल्याच गुंतवणुक योजना उत्तम प्रकारे चालवल्या तर आजही पोस्ट कुठल्याही कंपनीला मागे टाकेल. जे एल आय सी ने करुन दाखविले ते पोस्टाला का नाही जमणार? असो, मी फार लहान माणुस आहे हे सगळे बोलायला, पण तुमचा प्रतिसाद वाचुन माझ्याही भावना मांडायचा मोह आवरला नाही.

Trump 29/01/2023 - 22:36
तो दुसरा" मला ७०% डिस्काउंट देतोय असे म्हणुन ऑर्डर काढुन घे
कोणतीही मागणी नोंदवताना (ऑर्डर ) काही कागदपत्रे दोन्ही बाजुने सह्या करावी लागतात. त्यात ऑर्डर कोणत्या वेळी रद्द करता येईल आणि त्यासाठी कधी नुकसान भरपाई द्यावी लागेल असे सगळे नमुद असते. त्यामुळे जसे तुम्ही लिहीले आहे तसे असेल असे वाटत नाही. ह्या विषयी अधिक जाणुन घ्यायला आवडेल.
तरीही आजसुद्धा मला सरकारी टेलिकॉम कंपन्यांवर विश्वास आहे. त्याच्याकडे आजही जी पायाभूत सुविधा/ईन्फ्रा आहे ते कोणाकडेही नाही. आजही एखादा जाणकार, बुद्धिमान, स्वच्छ चारित्र्याचा नेता /आय ए एस अधिकारी मिळाला तर फिनिक्स पक्षाप्रमाणे या कंपन्या कात टाकुन उभ्या राहु शकतात आणि जनतेला स्वस्त आणि मस्त सुविधा देउ शकतात.
असे कधीच होणार नाही. त्यासाठी स्पर्धा करण्याची क्षमता आणि इच्छाशक्ती लागते. तीच त्या सरकारी कंपन्याकडे नसते. आणि उद्योग ऊभे करुन ठराविक लोकांच्या हितासाठी ते उद्योग चालवणे हे सरकारचे काम नाही.

राजेंद्र मेहेंदळे 30/01/2023 - 11:38
श्री. ट्रम्प---तुम्ही म्हणता तेही बरोबर आहे. पण १. मी त्या विभागाशी प्रत्यक्ष संबंधित नव्हतो, फक्त कानगोष्टी ऐकुन माहिती होती की असे प्रकार होतात. २. तोंडी काँट्रॅक्ट पक्के होणे, आणि फायनान्स्/लीगल वागिरे विभागांच्या सह्या शिक्के होउन ते फायनल होणे या दरम्यान असे काही होत असावे. पुढे मिळणारा धंदा लक्षात घेउन व्हेंडर कंपन्या कायद्याचा बडगा दाखवित नसतील कदाचित (मिळेल ते पदरात पाडुन घ्या ही वृत्ती)

तुषार काळभोर 29/01/2023 - 17:07
उत्तरार्धाचा हा लेख आवरता घेतल्यासारखा वाटला. कदाचित मूळ पुस्तकातच "खूप सारी माहिती थोड्या पानांमध्ये भरायचा प्रयत्न केल्यामुळे" लेखातही तसेच झाले असण्याची शक्यता आहे. मलाही 'सॅम', 'पित्रोदा', त्यांचा लुक, मानेपर्यंत रुळणारे केस यामुळे ते अभारतीयच वाटत! ९७-९८ पर्यंत मी शेजारच्या घरात जाऊन त्यांना तीन किंवा पाच रुपये देऊन (त्या घरातील तरुण मुलगा असेल तर तीन रुपये, त्याचे आईवडील असतील तर पाच रुपये) भारत गॅसला फोन करून सिलींडर बुक करायचो. घरी फोन घ्यायचा विषय काढला की, वडील म्हणायचे, फोन घेऊन सगळा पगार त्याच्या बिलात घालवायचा का? तेव्हा सरासरी किती बिल होतं माहिती नाही. पुढे २००० मध्ये मोठा भाऊ नोकरीला लागल्यावर त्याने फोन घेण्याचे प्रयत्न सुरू केले. गाडीतळावरच्या टेलीफोन एक्सचेंजमध्ये खेटे घालायचा. पुढे २००१ च्या जुलै की ऑगस्टमध्ये त्यांनी सांगितलं, की तुमच्या इथे लॅण्डलाइन नाही देता येणार. हा नवा वायरलेस टेलीफोन आला आहे. तो घेतला तर एका आठवड्यात चालू होईल. मग आमच्या घरी तो WLL टेलीफोन आला. जो २००७ पर्यंत होता. तोपर्यंत भाऊ, मी आणि वडील, तिघांकडे मोबाइल आले असल्याने टेलिफोनची गरज राहिली नाही आणि तो काढून टाकला. हडपसरचे नंबर आधी ६ ने सुरू होत, नंतर आधी २ जोडला जाऊन २६८१. २६९९ या सिरीज हडपसरच्या असत. तेव्हा आमचा नंबर आधी ५१२ आणि नंतर २५१२ ने सुरू व्ह्यायचा. त्यामुळे नंबर सांगितल्यावर ऐकणार्‍याला ते चुकीचे वाटायचे :)
आधीचा भाग टेलिकॉम क्रांतीचे महास्वप्न -माझा प्रवास (सॅम पित्रोदा) तर मागच्या भागात आपण पाहिले की ६० च्या दशकात अमेरिकेत काही स्वप्ने घेऊन आलेले सॅम आता चांगलेच स्थिरावले होते, अमेरिकन नागरिकत्व ,दोन मुले आणि पत्नी असे सुखी कुटुंब, शिवाय भाऊ बहिणी आई वडील बहुतेक सर्वजण एक एक करून अमेरिकेत आलेले होते. वेसकॉम विकल्यामुळे तर इतका पैसा मिळाला होता की पुढचे सर्व आयुष्य केवळ त्या पैशांच्या व्याजावर जाऊ शकत होते. पण त्यांना आता भारतातील टेलिकॉम क्षेत्र सुधारण्याचा किडा चावला होता.
मांडणी
प्रकटन

तुमच्या आवडत्या तुनळी वाहिन्या कोणत्या?

राजेंद्र मेहेंदळे ·

वामन देशमुख 29/12/2022 - 17:27
तेलुस्को (मराठी: जाणून घ्या) ही वाहिनी सॉफ्टवेअर टेकनॉलॉजीज् प्राथमिक स्तरावर शिकण्यासाठी उपयुक्त आहे. तिथला, अजाइल् ची तोंडओळख करून देणारा हा विडिओ, उत्सुकांना कदाचित आवडेल. --- अवांतरः विडिओ या माध्यमात मला फारसा रस नाही म्हणून मी या धाग्यात फार काही भर घालू शकणार नाही.

शानबा५१२ 29/12/2022 - 22:23
या श्रेणीत याहु बाबा https://www.youtube.com/@YahooBaba व ड्ब्ल्युएस क्युब https://www.youtube.com/@wscubetech ला कोणीच तोड नाही. हे जुने खिलाडी आहेत, मला आठवत हा त्यांच्या मानाने हा खुप नविन युट्युबर आहे.

कंजूस 29/12/2022 - 19:58
पाककला, भटकंती , बागकामांचे चालेल सारखे बदलावे लागतात. महिन्यातून एखादा विडिओ टाकणारे बरे. रिपेरिंगसाठी zero lab

शानबा५१२ 29/12/2022 - 22:17
असा धागा काठल्याबद्दल धन्यवाद. माझी कितीतरी जास्त युट्युब चॅनल्स आवडती आहेत. त्यातली काही खुप आवडती व युनिक चॅनल्स शेअर करतो सहाजिक आहे कोणालाही आवडतील अशी आहेत. न्युज : विओन कॉमेडी ; सोनी मराठी 'महाराष्ट्राची हास्य जत्रा' आणि 'हींदी काउंटडाउन' फार ईंटरेस्टींग वाटते. पाककृती : 'गोलगप्पा गर्ल' ' माय रुरल लाईफ' (https://www.youtube.com/@Myrurallife) मराठी पाकृसाठी सोप्पे व हटके (https://www.youtube.com/@Maharashtrian_Recipes_Latika) भटकंती : क्रेझी अबाउट फीशींग अँड कुकींग, ईंग्लिश पिक्चरचे हींदी मध्ये एक्सप्लेनेशन : व्हायपर एक्सप्लेन्ड.https://www.youtube.com/@ViperExplained हाहाहाह्हाह्हा ह्याचे जुने चकी टॉय स्टोरीचे व्हीडीओ धमाल आहेत. हे चॅनल कुठल्या यादीत येईल माहीती नाही पण त्या एकट्या, छोट्याश्या बाईचे शेति करणे, पिक काढणे व ते नंतर मार्केट मध्ये जाउन विकणे, अगदी पुर्ण माल विकला जाईपर्यंत व्हीडीओ बनवने नंतर घरी येउन सर्व पाळिव प्राण्यांना आलेल्या पैशातुन खायला घालणे. आणि हे सर्व एकटेच राहुन करणे. त्या व्यक्तीचे दीसणे व एकुण पर्सनालीटी फार मजेशीर आहे.https://www.youtube.com/@AnhBushcraf मी हल्लीच हे चॅनल बघणे सुरु केले आहे पण मला हे फार आवडते. अशी खुप चॅनल्स आहेत वेळ असेल तेव्हा लिहेन. ईतरांनी ही अशी माहीती नसलेली चॅनल्स कळवावी, मलाही काही नविन कळतील, मस्त धागा आहे.

चित्रगुप्त 30/12/2022 - 07:00
'स्मृतिगंध' वाहिनीवर संगीतविषयक अत्युत्तम कार्यक्रम उपलब्ध आहेत. त्यापैकी 'साज-तरंग' या शीर्षकाखाली विविध वाद्यांवर प्रभुत्व असलेल्या वादकांच्या मुलाखती असून त्यात त्या त्या वाद्याविषयी साग्रसंगीत माहिती, त्या वादकाचे अनुभव कथन आणि वादन वगैरे खूपच सुंदर रितीने संगीतकार मिथिलेश पाटणकर सादर करत असतात. सध्या यावर असे ४२ विडियो उपलब्ध असल्याचे दिसते. Playlist: Saaz Tarang (42 videos 27,223 views Last updated on Aug 2, 2022) https://www.youtube.com/playlist?list=PLP86fkuqWUc1SRAPo2c5jMSJcBber0xaS . Chanel : SmrutiGandha @SmrutiGandhaMarathi. (67.8K subscribers) https://www.youtube.com/@SmrutiGandhaMarathi . -------------------------- याखेरीज आणखी पुष्कळ वाहिन्या मी सब्स्क्राईबलेल्या आहेत त्याबद्दल लिहीनच. हा खूपच उपयुक्त धागा काढल्याबद्दल राजेन्द्र मेहेंदळे यांचे अनेक आभार.

राजेंद्र मेहेंदळे 31/12/2022 - 17:44
स्मृतिगंध आणि साजतरंग माझीही लाडकी आहेत. विशेषतः चर्मवाद्यवाले एपिसोड्स. म्हणजे तबला,ढोलक्,लोकतालवाद्य वगैरे आणि मिथिलेशचे सादरीकरणही मस्तच.

कर्नलतपस्वी 31/12/2022 - 18:34
आजच शांताबाई शेळके याच्यावर श्रीधर फडके व डाॅक्टर समीरा गजरे जोशी यांचा कार्यक्रम ऐकला. सुंदर कार्यक्रम आहे. नेमका एक असा तुनळी कार्यक्रम नाही पण दिसतील ते टिकलत असतो. मनिश उमराणी यांचा कवी ग्रेस याच्या "ती गेली तेंव्हा" रसग्रहण तुनळीवर आहे खुप आवडले.

nutanm 01/01/2023 - 00:46
प्रतिभा व प्रतिमा हा पण कार्यक्रम रविवारी असायचा व दर्जेदार असायचा असे तेव्हा ऐकलेले. पण अभ्यास, परीक्षा कॉलेजच्या या चक्रामुळे बघणे जमले नाही म्हणून नेहमीच खंत वाटायची आता काही जुने कार्यक्रम दिसले की बघतच असते, त्यांबद्दल आणखी माहीती कळल्यामुळे धन्यवाद.

nutanm 01/01/2023 - 00:46
प्रतिभा व प्रतिमा हा पण कार्यक्रम रविवारी असायचा व दर्जेदार असायचा असे तेव्हा ऐकलेले. पण अभ्यास, परीक्षा कॉलेजच्या या चक्रामुळे बघणे जमले नाही म्हणून नेहमीच खंत वाटायची आता काही जुने कार्यक्रम दिसले की बघतच असते, त्यांबद्दल आणखी माहीती कळल्यामुळे धन्यवाद.

nutanm 01/01/2023 - 00:55
वरच्याच प्रतिक्रियेत समीरा गजरे जोशी हे नांव चुकीचे आहे असे वाटते ते समीरा गुर्जर जोशी असे आहे.त्या अंदाजे १९७९-८० पासून ते आतापर्यंत २०२२ पर्यंत अजूनही सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखती घेत असतात.

वामन देशमुख 29/12/2022 - 17:27
तेलुस्को (मराठी: जाणून घ्या) ही वाहिनी सॉफ्टवेअर टेकनॉलॉजीज् प्राथमिक स्तरावर शिकण्यासाठी उपयुक्त आहे. तिथला, अजाइल् ची तोंडओळख करून देणारा हा विडिओ, उत्सुकांना कदाचित आवडेल. --- अवांतरः विडिओ या माध्यमात मला फारसा रस नाही म्हणून मी या धाग्यात फार काही भर घालू शकणार नाही.

शानबा५१२ 29/12/2022 - 22:23
या श्रेणीत याहु बाबा https://www.youtube.com/@YahooBaba व ड्ब्ल्युएस क्युब https://www.youtube.com/@wscubetech ला कोणीच तोड नाही. हे जुने खिलाडी आहेत, मला आठवत हा त्यांच्या मानाने हा खुप नविन युट्युबर आहे.

कंजूस 29/12/2022 - 19:58
पाककला, भटकंती , बागकामांचे चालेल सारखे बदलावे लागतात. महिन्यातून एखादा विडिओ टाकणारे बरे. रिपेरिंगसाठी zero lab

शानबा५१२ 29/12/2022 - 22:17
असा धागा काठल्याबद्दल धन्यवाद. माझी कितीतरी जास्त युट्युब चॅनल्स आवडती आहेत. त्यातली काही खुप आवडती व युनिक चॅनल्स शेअर करतो सहाजिक आहे कोणालाही आवडतील अशी आहेत. न्युज : विओन कॉमेडी ; सोनी मराठी 'महाराष्ट्राची हास्य जत्रा' आणि 'हींदी काउंटडाउन' फार ईंटरेस्टींग वाटते. पाककृती : 'गोलगप्पा गर्ल' ' माय रुरल लाईफ' (https://www.youtube.com/@Myrurallife) मराठी पाकृसाठी सोप्पे व हटके (https://www.youtube.com/@Maharashtrian_Recipes_Latika) भटकंती : क्रेझी अबाउट फीशींग अँड कुकींग, ईंग्लिश पिक्चरचे हींदी मध्ये एक्सप्लेनेशन : व्हायपर एक्सप्लेन्ड.https://www.youtube.com/@ViperExplained हाहाहाह्हाह्हा ह्याचे जुने चकी टॉय स्टोरीचे व्हीडीओ धमाल आहेत. हे चॅनल कुठल्या यादीत येईल माहीती नाही पण त्या एकट्या, छोट्याश्या बाईचे शेति करणे, पिक काढणे व ते नंतर मार्केट मध्ये जाउन विकणे, अगदी पुर्ण माल विकला जाईपर्यंत व्हीडीओ बनवने नंतर घरी येउन सर्व पाळिव प्राण्यांना आलेल्या पैशातुन खायला घालणे. आणि हे सर्व एकटेच राहुन करणे. त्या व्यक्तीचे दीसणे व एकुण पर्सनालीटी फार मजेशीर आहे.https://www.youtube.com/@AnhBushcraf मी हल्लीच हे चॅनल बघणे सुरु केले आहे पण मला हे फार आवडते. अशी खुप चॅनल्स आहेत वेळ असेल तेव्हा लिहेन. ईतरांनी ही अशी माहीती नसलेली चॅनल्स कळवावी, मलाही काही नविन कळतील, मस्त धागा आहे.

चित्रगुप्त 30/12/2022 - 07:00
'स्मृतिगंध' वाहिनीवर संगीतविषयक अत्युत्तम कार्यक्रम उपलब्ध आहेत. त्यापैकी 'साज-तरंग' या शीर्षकाखाली विविध वाद्यांवर प्रभुत्व असलेल्या वादकांच्या मुलाखती असून त्यात त्या त्या वाद्याविषयी साग्रसंगीत माहिती, त्या वादकाचे अनुभव कथन आणि वादन वगैरे खूपच सुंदर रितीने संगीतकार मिथिलेश पाटणकर सादर करत असतात. सध्या यावर असे ४२ विडियो उपलब्ध असल्याचे दिसते. Playlist: Saaz Tarang (42 videos 27,223 views Last updated on Aug 2, 2022) https://www.youtube.com/playlist?list=PLP86fkuqWUc1SRAPo2c5jMSJcBber0xaS . Chanel : SmrutiGandha @SmrutiGandhaMarathi. (67.8K subscribers) https://www.youtube.com/@SmrutiGandhaMarathi . -------------------------- याखेरीज आणखी पुष्कळ वाहिन्या मी सब्स्क्राईबलेल्या आहेत त्याबद्दल लिहीनच. हा खूपच उपयुक्त धागा काढल्याबद्दल राजेन्द्र मेहेंदळे यांचे अनेक आभार.

राजेंद्र मेहेंदळे 31/12/2022 - 17:44
स्मृतिगंध आणि साजतरंग माझीही लाडकी आहेत. विशेषतः चर्मवाद्यवाले एपिसोड्स. म्हणजे तबला,ढोलक्,लोकतालवाद्य वगैरे आणि मिथिलेशचे सादरीकरणही मस्तच.

कर्नलतपस्वी 31/12/2022 - 18:34
आजच शांताबाई शेळके याच्यावर श्रीधर फडके व डाॅक्टर समीरा गजरे जोशी यांचा कार्यक्रम ऐकला. सुंदर कार्यक्रम आहे. नेमका एक असा तुनळी कार्यक्रम नाही पण दिसतील ते टिकलत असतो. मनिश उमराणी यांचा कवी ग्रेस याच्या "ती गेली तेंव्हा" रसग्रहण तुनळीवर आहे खुप आवडले.

nutanm 01/01/2023 - 00:46
प्रतिभा व प्रतिमा हा पण कार्यक्रम रविवारी असायचा व दर्जेदार असायचा असे तेव्हा ऐकलेले. पण अभ्यास, परीक्षा कॉलेजच्या या चक्रामुळे बघणे जमले नाही म्हणून नेहमीच खंत वाटायची आता काही जुने कार्यक्रम दिसले की बघतच असते, त्यांबद्दल आणखी माहीती कळल्यामुळे धन्यवाद.

nutanm 01/01/2023 - 00:46
प्रतिभा व प्रतिमा हा पण कार्यक्रम रविवारी असायचा व दर्जेदार असायचा असे तेव्हा ऐकलेले. पण अभ्यास, परीक्षा कॉलेजच्या या चक्रामुळे बघणे जमले नाही म्हणून नेहमीच खंत वाटायची आता काही जुने कार्यक्रम दिसले की बघतच असते, त्यांबद्दल आणखी माहीती कळल्यामुळे धन्यवाद.

nutanm 01/01/2023 - 00:55
वरच्याच प्रतिक्रियेत समीरा गजरे जोशी हे नांव चुकीचे आहे असे वाटते ते समीरा गुर्जर जोशी असे आहे.त्या अंदाजे १९७९-८० पासून ते आतापर्यंत २०२२ पर्यंत अजूनही सह्याद्री वाहिनीवर मुलाखती घेत असतात.
आमची प्रेरणा-- ह्या दोन बातम्यांमध्ये एवढा विरोधाभास का आहे? नमस्कार मिपाकर ईतिहास काळात घरोघरी मंडळी लवकर रात्रीची जेवणे वगैरे आटोपुन पत्ते,कॅरम्,पट वगैरे खेळत बसायची म्हणे. गेला बाजार जेवताना किवा चहा पिताना एकमेकांशी गप्पा वगैरे मारायची. शेजार्‍या पाजार्‍यांकडे वर्तमानपत्र वाचायला किवा शिळोप्याच्या गप्पा मारायला, रमी किवा बुद्धीबळ खेळायला जायची. काहीच नसेल तर घरीच गॉसिपिंग करत बसायची. पुढे रेडिओ आणि मग टि.व्ही. आले, आणि रिकामा वेळ घालवायला माणसाला एकमेकांची गरज उरली नाही.
मांडणी
प्रकटन

दिवाळी विशेष – भायखळ्याचं स्टेशन

पराग१२२६३ ·

कंजूस 23/10/2022 - 14:38
भायखळा स्टेशन सेंट्रल रेल्वेने हाजीअली,महालक्ष्मी,नेहरू सेंटर,तारांगण,राणीचा बाग जाण्यासाठी कामाचे. पण ती जुनी शेड अजूनही जपल्या बद्दल कार्यकर्त्यांचे आभार. भांडूप मात्र बदलून टाकले. सायन/शीवही ऐतिहासिक.

प्रदीप 24/10/2022 - 22:27
नेहमीप्रमाणेच तुमचा रेल्वेविषयक माहितीपूर्ण लेख आवडला.

कंजूस 23/10/2022 - 14:38
भायखळा स्टेशन सेंट्रल रेल्वेने हाजीअली,महालक्ष्मी,नेहरू सेंटर,तारांगण,राणीचा बाग जाण्यासाठी कामाचे. पण ती जुनी शेड अजूनही जपल्या बद्दल कार्यकर्त्यांचे आभार. भांडूप मात्र बदलून टाकले. सायन/शीवही ऐतिहासिक.

प्रदीप 24/10/2022 - 22:27
नेहमीप्रमाणेच तुमचा रेल्वेविषयक माहितीपूर्ण लेख आवडला.
Byculla यंदाच्या दिवाळीच्या निमित्तानं मुंबईमधल्या भायखळा रेल्वेस्थानकाच्या ऐतिहासिक इमारतीविषयीचा हा विशेष लेख.
मांडणी
संस्कृती
इतिहास
मुक्तक
प्रवास
विचार
लेख
अनुभव
माहिती
विरंगुळा

नेताजीचे सहवासात - भाग २ - आ

शशिकांत ओक ·

कर्नलतपस्वी 18/09/2022 - 06:47
आझाद हिंद सेनेतील सैनिकांना जेव्हा स्वातंत्र्योत्तर काळात सेवानिवृत्ती वेतन देण्यात आले तेव्हा वैद्यकीय सेवेतील सैनीकाचे अभिलेख वाचावयास मीळाले. एक अशीच केस संदर्भासाठी, https://www-hindustantimes-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.hindustantimes.com/india/ina-veteran-gets-pension-after-55-yrs/story-Ef2vieTsEZEGUoYdmu5eyN_amp.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D

शशिकांत ओक 18/09/2022 - 17:30
उशीरा का होईना शिपाई हरबन्स सिंह यांना भारतीय आझाद हिंद सेनेत प्रवेश केल्यानंतर डिसमिस होऊन पण निवृत्ती वेतन मिळावे म्हणून कोर्टात निर्णय मिळाला!

कर्नलतपस्वी 18/09/2022 - 06:47
आझाद हिंद सेनेतील सैनिकांना जेव्हा स्वातंत्र्योत्तर काळात सेवानिवृत्ती वेतन देण्यात आले तेव्हा वैद्यकीय सेवेतील सैनीकाचे अभिलेख वाचावयास मीळाले. एक अशीच केस संदर्भासाठी, https://www-hindustantimes-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.hindustantimes.com/india/ina-veteran-gets-pension-after-55-yrs/story-Ef2vieTsEZEGUoYdmu5eyN_amp.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D

शशिकांत ओक 18/09/2022 - 17:30
उशीरा का होईना शिपाई हरबन्स सिंह यांना भारतीय आझाद हिंद सेनेत प्रवेश केल्यानंतर डिसमिस होऊन पण निवृत्ती वेतन मिळावे म्हणून कोर्टात निर्णय मिळाला!
३ ८

नेताजींचे सहवासात

लेखक -कॅप्टन पुरुषोत्तम नागेश ओक

नवी दिल्लीतील कर्तव्यपथावर नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांची भव्य प्रतिमा विराजमान झाली आहे. त्यानिमित्ताने नेताजींचे काही स्वभाव पैलूंवर प्रकाश

सुभाषचंद्र बोस यांचे ते वीरश्रीपूर्ण भाषण

महायुद्ध संपल्यावर केंव्हा एकदा घरी जाऊन पडतो असे सर्व सैनिकांस वाटू लागते.
मांडणी
समीक्षा

नेताजीचे सहवासात - भाग २ - अ

शशिकांत ओक ·

विवेकपटाईत 16/09/2022 - 09:00
लेख आवडला. वाचल्या सारखा वाटला. 1980 पूर्वी आम्ही जुन्या दिल्लीत राहत होतो. मी लहान असताना तुमचे काका आमच्या घरी आलेले आठवते. त्यांनी लिहलेली अनेक पुस्तके घरी होती बहुधा त्यावेळी वाचन झाले असावे.

शशिकांत ओक 16/09/2022 - 10:55
आपल्या घरी काका आले होते हे वाचून आनंद झाला. यावरून आठवले की मी जनकपुरी नवी दिल्ली येथे राहात असे. तेंव्हा ते व काकू ग्रेटर कैलाश च्या घरून आमच्या घरी राहायला येत असत. लॉस एंजल्स मधे झालेल्या ऑलिंपिक खेळांचा विसर्जन समारंभ पहायला ते आले होते.

शशिकांत ओक 16/09/2022 - 15:51
श्री ज्ञानेबाचे पैजार जी, सन २०१३सालात भाग १ मिपावर सादर केला होता. आता त्यात सादर केलेले फोटो टायनीपिकने आपली मोफत सुविधा बंद केल्याने ते फोटो आता दिसत नाहीत. त्या नंतर ई बुक रूपाने भाग - एक बनवला होता. आता नेताजींच्या पुतळ्याचे अनावरण केल्याच्या निमित्ताने ईबुक रूपात दुसरा भाग सादर केला होता. लिखाण फार लांबलचक असेल तर वाचकांचा धीर राहात नाही म्हणून इथे भाग ला २ तुकडे करून सादर करत आहे.

विवेकपटाईत 16/09/2022 - 09:00
लेख आवडला. वाचल्या सारखा वाटला. 1980 पूर्वी आम्ही जुन्या दिल्लीत राहत होतो. मी लहान असताना तुमचे काका आमच्या घरी आलेले आठवते. त्यांनी लिहलेली अनेक पुस्तके घरी होती बहुधा त्यावेळी वाचन झाले असावे.

शशिकांत ओक 16/09/2022 - 10:55
आपल्या घरी काका आले होते हे वाचून आनंद झाला. यावरून आठवले की मी जनकपुरी नवी दिल्ली येथे राहात असे. तेंव्हा ते व काकू ग्रेटर कैलाश च्या घरून आमच्या घरी राहायला येत असत. लॉस एंजल्स मधे झालेल्या ऑलिंपिक खेळांचा विसर्जन समारंभ पहायला ते आले होते.

शशिकांत ओक 16/09/2022 - 15:51
श्री ज्ञानेबाचे पैजार जी, सन २०१३सालात भाग १ मिपावर सादर केला होता. आता त्यात सादर केलेले फोटो टायनीपिकने आपली मोफत सुविधा बंद केल्याने ते फोटो आता दिसत नाहीत. त्या नंतर ई बुक रूपाने भाग - एक बनवला होता. आता नेताजींच्या पुतळ्याचे अनावरण केल्याच्या निमित्ताने ईबुक रूपात दुसरा भाग सादर केला होता. लिखाण फार लांबलचक असेल तर वाचकांचा धीर राहात नाही म्हणून इथे भाग ला २ तुकडे करून सादर करत आहे.

नेताजीचे सहवासात - भाग २ - अ

१

नवी दिल्लीतील कर्तव्यपथावर नेताजी सुभाष चंद्र बोस यांची भव्य प्रतिमा विराजमान झाली आहे. त्यानिमित्ताने नेताजींचे काही स्वभाव पैलूंवर प्रकाश

नेताजींचे सहवासात लेखक -कॅप्टन पुरुषोत्तम नागेश ओक

        

कै . पुरुषोत्तम ना. ओकांच्या नेताजींचे सहवासात पुस्तकांचा परिचय करून देताना त्यांचा चुलत पुतण्या म्हणून अभिमान वाटतो.

कै.
मांडणी
आस्वाद
समीक्षा

ऋतुमती

आजी ·

नचिकेत जवखेडकर 28/07/2022 - 12:59
लेखातील विचारांशी अगदी सहमत. एका बाजूनी म्हणायचं की, मातृत्व हे देवांनी दिलेलं वरदान आहे आणि दुसरीकडे ऋतुमती स्त्रीला वाळीत टाकल्यासारखी वागणूक द्यायची हा शुद्ध दांभिकपणा आहे. माझ्या मते काही काम नं करू देण्यामागचं कारण किमान त्या ३-४ दिवसांमध्ये आराम मिळावा हे असावं.हात पाय कंबर दुखतात म्हणून. पण तू कोणाला हात लावायचा नाही आणि देवळात जायचं नाही हे आणि असले बरेच प्रकार केवळ पूर्वापार चालत आलेत म्हणून कसलाही विचार नं करता पाळायचे हा बिनडोकपणा आहे. याच्यामागे खरंच काही वैचारिक कारण असेल तर वाचायला नक्की आवडेल.

चावटमेला 28/07/2022 - 13:35
लेख आवडला हे सवाष्ण प्रकरण मला कधीच पटले नाही. कुमारिका आणि विधवा यांना तुच्छ लेखून सवाष्णीलाच इतकं महत्त्व का? तिला एक पती आहे म्हणून? यात तिची कर्तबगारी काय? +७८६ केवळ नवरा वारला म्हणून आईला आणि नात्यांतील काही स्त्रियांना विशेष करून सणा समारंभांत एखाद्या गुन्हेगारासारखी मिळणारी वागणूक पाहून डोक्यात तिडीक जायची. म्हणून च असेल कदाचित, मी हळूहळू घरगुती समारंभ, लग्नं, मुंजी, बारसे इ. ना जाणे पूर्णपणे बंद करून टाकलं. खेदाची गोष्ट म्हणाजे स्वतःला पुरोगामी, उच्च्भ्रू म्हणवून घेणार्‍या कुटुंबांमध्येच असे प्रकार प्रकर्षाने होताना दिसतात

Bhakti 28/07/2022 - 13:47
पुष्पवती,ऋतूमती असे सुंदर शब्द असताना कोणी हा' विटाळ' शब्द शोधला काय माहित.गावाकडे कर्मठ लोकांकडे फारच अति करतात याबाबत. बरोबर लिहिले आहे.आता आपणच आपल्या मैत्रिणींना जागृत करायला पाहिजे.शिवाशिव हा प्रकार संपुष्टात आणायलाच पाहिजे. तेवढ government या दिवसात स्त्री कर्मचारी यांना सुट्टी देणार होता ,हा जीआर अजून तरी लागू नाही.तो लवकर व्हावा.

सुबोध खरे 10/08/2022 - 11:09
तेवढ government या दिवसात स्त्री कर्मचारी यांना सुट्टी देणार होता ,हा जीआर अजून तरी लागू नाही.तो लवकर व्हावा. हि मागणी अव्यवहार्य आहे. कारण जर एखादी स्त्री दर महिन्याला ४ दिवस हक्काची सुटी घेणार असेल तर वर्षाचे ४८ दिवस तिला सुटी द्यायला लागली तर खाजगी आस्थापनात स्त्रियांना नोकरीवर घेण्याचे प्रमाण अजूनच कमी होईल. अनेक लहान खाजगी उद्योजक नुकतेच लग्न झालेल्या मुलीला नोकरीवर ठेवण्यास तयार नसतात. कारण असंख्य मुली वर्ष दोन वर्षात गरोदर होतात आणि मग त्यांना सहा महिने भरपगारी रजा दयायला लागते. वाईट गोष्ट म्हणजे अनेक मुली अशी भरपगारी रजा पूर्ण घेतल्यावर शहरात मुलाला सांभाळण्यासाठी नोकरीच सोडून देतात. अशी रजा घेतल्यावर निदान एक वर्ष तरी त्यांनी नोकरी सोडणार नाही बॉण्ड लिहून द्यायला हवा परंतु भारतीय कायदा त्यास परवानगी देत नाही. यामुळे लहान उद्योजकाचे मोठे आर्थिक नुकसान होते. यामुळेच अनेक लहान खाजगी उद्योजक लग्नाचे वय झालेल्या किंवा नुकत्याच लग्न झालेल्या मुलीला नोकरीवर ठेवण्यास तयार नसतात. त्यात जर तिला वर्षात ४८ दिवस भरपगारी रजा द्यायची तर १५ ते ४५ वयाच्या कोणत्याही स्त्रीला नोकरीदेण्यास ते तयार होणारच नाहीत. सरकारी नोकरीत आपण स्त्रियांना अशा सुट्या दार महिन्याला देण्यास सांगत आहात असे झाले तर त्याचा आस्थापनात काम करणाऱ्या पुरुष कर्मचाऱ्यांवर अधिकच अन्याय होईल. महिला डॉक्टर, नर्स, पायलट इ कर्मचारी दर महिन्याला चार दिवस सुटी घ्यायला लागल्या तर बघायलाच नको. त्यातून त्यांच्या रात्रपाळ्या कुणी करायच्या? लष्करात असताना स्त्री असल्याचा गैरफायदा घेणाऱ्या अनेक स्त्रिया मी पाहिल्या आहेत. त्यातून नियमानुसार मिळणाऱ्या रजा जर गृहीत धरल्या तर हे प्रमाण व्यस्त होत जाते. एक उदाहरण देत आहे. आमच्या बरोबर डॉक्टर झालेल्या एका मुलीने शॉर्ट सर्व्हिस कमिशन घेतलेले होते. तेंव्हा ते ५ वर्षाचे होते. आपली एक वर्षाची इंटर्नशिप झाल्यावर पुढे चार वर्षे तिची नोकरी होती. यात तिची दोन बाळंतपणे झाली. त्यासाठी तिने सहा सहा महिने दोन वेळेस बाळंतपणाची रजा घेतली ( एक वर्ष) या शिवाय दोन दोन महिने दोन्ही वेळेस अर्ध पगारी रजा सुद्धा घेतली (FURLOUGH) (चार महिने). या शिवाय दर वर्षी मिळणारी दोन महिने वार्षिक सुटी असे आठ महिने सुटी झाली याशिवाय १४ दिवस मिळणारी नैमित्तिक रजा (CASUAL LEAVE) म्हणजे ५६ दिवस असे मिळून चार वर्षांपैकी २ वर्षे ५६ दिवस तिने रजा घेतली आणि ३ वर्षे १० महिन्यांचं पगार त्याशिवाय मिळणारा संतोष फंड (GRATUITY पाच महिन्याचा पगार) घेऊन तिने लष्कराची नोकरी सोडली. हे मी पाहिलेले चक्षुर्वैसत्यं उदाहरण आहे. यात अजून दर वर्षी ४८ दिवस मिळवायचे म्हणजे काम किती? आणि पगार आणि सुट्या किती? असाच प्रश्न निर्मण होईल. मग स्त्रीपुरुष समानता कुठे गेली?

Bhakti 10/08/2022 - 13:18
म्हणजे काम किती? आणि पगार आणि सुट्या किती? असाच प्रश्न निर्मण होईल. कोणत्याही क्षेत्रातील स्त्री असो ,जिला खरोखरच त्रास होतो तिला सुट्टी द्यावीच. खोटं नाटक करणार्या अजून तरी पाहिल्या (असतीलही माहिती नाही. ) स्त्रीपुरुष समानता कुठे गेली? निसर्गानेच इथे असमानता केलीये.इतर बाबतीत समानता आहेच ना.बरोबरी आहेच.

Nitin Palkar 28/07/2022 - 14:16
एकविसाव्या शतकातही केवळ कुजबुजला जाणाऱ्या या विषयाबद्दल या इथे विचार मांडल्याबद्दल तुमचे अभिनंदन. खरंतर अतिशय नैसर्गिक असणाऱ्या या क्रियेबद्दल एवढा बवाल का होतो हेच कळत नाही.

अनिंद्य 28/07/2022 - 15:17
लेख उत्तम, शेवटी नेमके आणि मार्मिक भाष्य केले आहे आजी. 'त्या' दिवसातले शिवाशिव पाळण्याचे निर्बुद्ध प्रकार आतातरी बंद व्हावेत. शिकलेल्या लोकांपेक्षा देशातील निरक्षर/ अल्पशिक्षित आदिवासी समाज सुधारलेला म्हणायचा. त्यांच्याकडे विटाळ नाही आणि 'सवाष्ण' वगैरेही नाही. तिकडे आसामला विटाळ तर सोडाच खुद्द देवीचे ऋतुमती होणे प्रचंड उत्साहात साजरे केले जाते कामाख्या मंदिरात, सृजनोत्सुक मातृत्वाचा सन्मान. आंध्र-तेलंगणा भागात प्रथमच ऋतुमती होणाऱ्या कन्येचे जाहीर कोडकौतुक करण्याचा धार्मिक सोहळा असतो, सर्वथा योग्य. पाळी म्हणजे काहीतरी अपवित्र हा समज दूर होण्यास जे जे करावे लागेल ते योग्य. पुन्हा एकदा उत्तम लेखाबद्दल अभिनंदन आणि आभार.

सौंदाळा 29/07/2022 - 13:01
आंध्र-तेलंगणा भागात प्रथमच ऋतुमती होणाऱ्या कन्येचे जाहीर कोडकौतुक करण्याचा धार्मिक सोहळा असतो
समोरच तेलगु कुटूंब राहायचे. त्यांच्याकडे हा सोहळा पाहिला आहे. पण हा महाराष्ट्रात देशस्थ ब्राह्मण लोकांमधे पण पाहिला आहे (काही वर्षांपूर्वीच) तसेच पेशव्यांमधे पण सुनेचा फलशोभनाचा विधी नातेवाईक स्त्रियांना बोलावून करण्याचे उल्लेख वाचले आहेत.

धर्मराजमुटके 29/07/2022 - 13:05
तुमच्या प्रतिसादावर टिका नाही. परंतू या शरीरधर्माचा द्वेष करु नये हे जितके बरोबर तितकेच त्याचा सोहळा करु नये असे देखील मला मनापासून वाटते.

सौंदाळा 29/07/2022 - 15:27
टीकेचा प्रश्नच नाही. मी फक्त याच्याशी संबंधीत प्रथा, माझी माहिती सांगितली. तुम्ही म्हणता ते पूर्ण मान्य आहेच. उलट त्या मुलीच्या मनस्थितीचा विचार केला तर हे सोहळे अजिबात पटत नाही. आमची मुलगी रुतुमती झाली हो यासाठी काही सोहळे करायची गरजच नाही. माझ्या मते पुर्वीच्या काळी मुलगी उपवर झाली, आई होण्यास, लग्न करण्यास आवश्यक शारीरीक पात्रता आली हे जाहीर करण्यासाठी असे करत असावेत.

मुक्त विहारि 29/07/2022 - 16:06
माझ्या मते पुर्वीच्या काळी मुलगी उपवर झाली, आई होण्यास, लग्न करण्यास आवश्यक शारीरीक पात्रता आली हे जाहीर करण्यासाठी असे करत असावेत. ------- सहमत आहे....

बेन१० 28/07/2022 - 16:03
बाजूला बसणे हा प्रकार कदाचित बाईला शारीरिक कष्टापासून आराम मिळवा (पाणी शेंदणे, जात्यावर दळणे वगैरे) या चांगल्या उद्देशातून सुरू झाला असावा. मात्र काही काळाने त्यात विकृती घुसवून याचा चुकीचा अर्थ काढून body shaming चे प्रकार सुरू झाले असावेत. सध्याच्या काळात जेंव्हा sanitization ची परिस्थिती चांगली आहे आणि अति "शारीरिक" कष्टाची कामे कमी झाली आहेत त्यामुळे शिवाशिव बंद झालीच पाहिजे

सरिता बांदेकर 28/07/2022 - 19:08
याबद्दल जास्त काही लिहीणार नाही कारण तुम्ही ज्या पद्धतीने मांडले आहे, त्यापेक्शा चांगलं लिहू शकणार नाही मी. फक्त एव्हढेच सांगेन, माझी मुलीला जेव्हा प्रथम पाळी आली तेव्हा मी ते पाच दिवस उत्सवासारखे साजरे केले होते. पाच दिवस पाच गोडाचे आणि तिच्या आवडीचे पदार्थ आणि पाचही दिवस नवीन कपडे. तिला सांगितलं होतं, ही आपल्या आयुष्यातली सर्वात सुंदर गोष्ट आहे. यासाठी वेगळं काही करायचं नाही. पण लोकांना त्रास नको म्हणून पाळी असताना कुणाकडे जाऊ नकोस असं तिला सांगितलं होतं. आणि रहाता राहिला सवाष्णीचा विषय. तर लोक सवाष्ण म्हणून बोलावताना , त्यांना विधवा किंवा कुमारिका चालत नाहीत पण घटस्फोटीता चालतात. हे मला कधीच कळलं नाही.त्यामुळे ओटी भरायची तर ती गरजू महिलेची भरावी असं माझं मत आहे. त्यामुळे गरजू महिलेला मी बोलवते.

Bhakti 28/07/2022 - 22:14
माझ्या आजीनेसुद्धा मला मायेने जवळ घेत हातात पैसे दिले हो पहिल्यांदा,मग मी तसेच पुतणी सोबत केलं होतं . जन्म बाईचा बाईचा खूप घाईचा :)

कर्नलतपस्वी 28/07/2022 - 19:36
पन्न्नाशीच्या दशकातील, बाळबोध संस्कार, सण सहपरीवार जमेल तसे साजरे करायचे. सैन्यात आसल्यामुळे प्रत्येक वेळेस सवाष्ण मिळणे आणी बोलवणे जमत नसे. गौरी व नवरात्रात आवर्जून बोलवायचो,एक वेळेस सवाष्ण बाई दवाखाना संपवून आल्या, टेबलवर येवून बसल्या. सर्व सोपस्कार झाल्यावर लक्षात आले, "अय्या ,मी सवाष्ण आणी चप्पल काढलीच नाही" आयुष्याच्या सिल्व्हर लाईनींग बघितल्या मुळे विचार खुप बदलले. कदाचित कुणाला पटणार नाही पण या आशा गोष्टी कडे सकारात्मक, मोकळ्या नजरेने बघायची सवय लागली. आरे रडता रडता या कवितेत बहिणाबाई यांनी स्पष्ट शब्दात समाजाला खडे बोल ऐकवले आहेत तर विधवा स्त्री ला सुद्धा आपल्या शक्तीची जाणीव करून दिली आहे. कुकू पुसलं पुसलं आता उरलं गोंधन तेच देइल देइल नशिबले आवतन जरी फुटल्या बांगड्या मनगटी करतूत तुटे मंगयसुतर उरे गयाची शपत नका नका आया बाया नका करू माझी कीव झालं माझं समाधान आता माझा मले जिव -बहिणाबाई चौधरी

गामा पैलवान 28/07/2022 - 21:31
आजी, तुम्ही हात घातलेल्या विषयाचा आवाका बराच आहे. पाळी चालू असतांना सार्वजनिक देवळांत का जाऊ नये याविषयी माझं मत सांगतो. इतर कुठल्याही मुद्द्याशी ( सवाष्ण, समारंभातला सहभाग, इत्यादि ) माझ्या या मताचा संबंध जोडला जाऊ नये, ही विनंती. त्याचं काये की पाळी हे ( वर कुणीतरी म्हंटल्याप्रमाणे ) एक उत्सर्जन आहे. यावर आपलं नियंत्रण नाही. सुसु व शीशीचे वेग जरातरी आवरून धरता येतात. पण याचा प्रसंगी तेव्हढीही मुभा नसते ( ऐकीव माहिती ). तर प्रश्न इतकाच आहे की, माखलेल्या अंगाने देवळात जावं का? की काय ते दोनचार दिवस सरले की स्नान करून शुचिर्भूत होऊन जावं? पुरुषमंडळींनीही अंघोळ करूनंच देवळात जावं असा दंडक आहे. बायकांच्या बाबतीत देह्धार्मामुळे जरा अधिक कडक आहे. यापेक्षा अधिक काही नाही. आ.न., -गा.पै.

धर्मराजमुटके 28/07/2022 - 21:52
पाळी चालू असतांना सार्वजनिक देवळांत का जाऊ नये याविषयी माझं मत सांगतो.
तुमचं मत लाख बरोबर असेल हो पण त्या दिवसांत बाईने काय करावे, करु नये हा विषयच मुळी नाही. घरातल्या गुराढोरांना विचारुन निर्णय घेतले जात नाहित तेवढीच किंमत बाईची असते (असायची, काही ठिकाणी आताही असेल ), बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे. आपण वेगळं काय करतोय म्हणा. बायकांच्या विषयावर पुरुषांचेच जास्त प्रतिसाद आलेत. अर्थात मिपावर बायका औषधापुरत्याच उरल्या तर त्याला कोण काय करणार म्हणा ! अवांतर : आयुष्यात पहिल्यांदाच सॅनिटरी पॅड आणण्याची वेळ आलयावर पुरुष बायकांपेक्षा जास्त कानकोंडे होतात. असे कानकोंडे अधून मधून औषधे विक्रीच्या दुकानात दिसल्यावर बघून मौज वाटते. तो दुकानदार देखील मारे वर्तमानपत्रात गुंडाळून देतो. जणू काय गपचूप अवैध वस्तू विकतोय :) अतिअवांतर असे अजून एक दोन प्रश्न विचारायचे होते पण थांबतो. उगाच नको ते गैरसमज नकोत.

Bhakti 28/07/2022 - 22:03
बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे.
हाच खरा प्रश्न आहे.

सर टोबी 28/07/2022 - 22:09
होय आज्जीच! आपल्या प्रत्येकाच्या आयुष्यातील सर्वात गोड व्यक्तीला कल्पनेत कवटाळण्यासाठी आज्जी हाच शब्द योग्य वाटतो. तर, तुमच्या स्वभावातील निरागसतेमुळे जीवनातील अनेक अवघड अनुभवांना तुम्ही थेट भिडू शकता आणि नर्म शैलीतून सामाजिक व्यंगावर नेमके बोट ठेऊ शकता. तुमची हि क्षमता अशीच कायम राहो. तुमच्या लिखाणातील आज आणखी एक पैलू समोर आला. तो म्हणजे शिष्टसंमत नसणाऱ्या विषयांना अतिशय अदबशीर पध्धतीने व्यक्त करणे. हा फार दुर्मिळ गुण आहे. तुमच्याकडून असेच समृदध अनुभव वाचायला मिळोत.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 29/07/2022 - 09:09
आजी ग्रेटच..आजी नवनवीन विषयावर उत्तम लेखन करते. आमच्या लहानपणी 'कावळा शिवल्यामुळे' दुर बसलेली स्त्रीया बघीतल्या आहेत, लहान मुले त्यांच्याजवळ गेली की लहान मुलांचे कपडे काढून त्याला पाठवल्या जायचे. पुढे 'तिला यायचं नव्हतं' 'तिला अडचणी आहेत' 'तिला करायचं नव्हतं म्हणून, नुसती खिचडी टाकली' 'मंदिरात यायचं नव्हतं' 'अडचण होती' 'तब्येत बरी नै' 'प्रॉब्लेम आहेत' या शब्दांचा अर्थ समजायला जरा वेळच लागला. ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे, त्याबद्दल इतकं आकांड-तांडव करायची गरज नाही, नसते. पण, काही... असो. आजी लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

पर्णिका 29/07/2022 - 04:05
मासिक पाळीत असलेल्या मुलीनं जर रोप लावलं तर ते जगणार नाही. जळून जाईल.
सिरियसली??? मातृत्वाचे सुंदर दालन उघडणाऱ्या या सृजनशील विषयावर आजच्या काळांतही अशा बातम्या येतात, याबद्दल आश्चर्य आणि वाईटही वाटतं. उलट याकाळांत होणारे शारीरिक बदल, वैयक्तिक स्वच्छता, सॅनिटरी पॅड्सची उपयुक्तता, ते सहज उपलब्ध कसे होतील अशी माहिती मुलींना योग्य वयांत दिली तर जास्त फायदेशीर होईल.

मालविका 29/07/2022 - 09:49
आज माझ्याकडे माझी बहीण ४ दिवस येऊन राहिली आहे. कारण हेच. श्रावण सुरू झालाय, तिच्याकडे सोवळ ओवळ खूप पाळतात, बाजूला बसतात. मग तिकडे बसण्यापेक्षा इकडे येऊन राहिली. आमच्याकडे कधीच हा प्रकार नव्हता. अगदी गौरी गणपती, नवरात्र कधीही पाळी हा इश्यु केला गेला नाही. मुळात नैसर्गिक प्रकार आहे त्यामुळे त्यात तोंड वाकडं करावं असे काही नाही. साहजिकच सणावाराला सुध्दा बाजूला न बसल्याने या प्रकाराची चर्चा होत नाही. याच माझ्या बहिणीकडे आम्ही गेट टुगेदर करायचं म्हटलं तरी शक्य होत नाही कारण आम्हा सगळ्या भावंडांमध्ये कोणी बहीण अथवा वहिनी असतेच जिला त्यांच्याकडे बाजूला बसावे लागेल. त्यामुळे बहिणीला इच्छा असून सुध्धा हे जमत नाही. घरातील ज्येष्ठ आता वृध्द होतील, काम करायला कोणी नसते तरीही हा हट्ट सोडत नाहीत. मग त्या ३ दिवसात कसतरी निभवायच. कदाचित त्यामुळे आमच्याकडे आली की ताई माहेरपण एन्जॉय करते.

सौंदाळा 29/07/2022 - 12:44
घरी या गोष्टी पाळायचे केव्हाच बंद झाले. मी तर ऐकले होते की बंगालमधे तर पहिल्यापासूनच हा विटाळ वगैरे पाळले जात नाही (कोणाला माहिती असेल तर जरुर सांगावी) थोडे वेगळे : भैरप्पा यांच्या पुस्तकात वाचले होते की महाभारतकाळी स्त्रीला पाळी आली म्हणजे एक बीज नष्ट झाले आणि हे वाईट लक्षण समजत म्हणून भरपूर मुले होत.

यश राज 29/07/2022 - 13:11
तुमचे लेख नेहमीच आवडतात , तसाच हा लेख. ऋतुमती हा सुंदर शब्द असताना बाकीचे विटाळशी इत्यादी शब्द कालबाह्य झाले पाहिजेत त्याबरोबर संकल्पनाही.

श्वेता व्यास 29/07/2022 - 14:36
छान लेख आहे. माझ्या माहेरी सासरी दोन्हीकडे पाळीचा बाऊ केला जात नाही, किंवा कोणत्याही गोष्टीला हे करू नको ते करू नको असं नाहीये. आई तिच्या दिवसांमध्ये बाजूला बसायची. मला वैयक्तिक पाळीच्या दिवसात मंदिरात जाणे पटत नाही. एकीकडे आपण म्हणतो त्या दिवसात खूप त्रास असतो, आराम हवा, सुट्टी हवी मग मंदिरातच का जायचंय? त्या उत्सर्जनाचा हेतू शारीरिक कितीही चांगला असला तरी ते उत्सर्जन आहे, काही स्त्रियांच्या आजूबाजूलाही दुर्गंध जाणवेल अशी परिस्थिती असते. पण एखाद्या सहलीसाठी गेलो असता अचानक पाळी आली, म्हणून लांबवर जाऊन एखादं मंदिर पाहायचं नाही असं मी करणार नाही, आणि उगीच तुम्ही म्हणता ना पाळीत मंदिरात नाही जायचं मग मी मुद्दाम जाणारच असंही करणार नाही. मध्यंतरी पुढील विचार वाचनात आले होते, लेख काही अंशी पटला, खरं खोटं तपासून पाहिलेलं नाही. पाळी की पर्वणी ?

गामा पैलवान 29/07/2022 - 19:05
धर्मराजमुटके, तुमचा इथला संदेश वाचला. थोडं हसायला आलं. का ते सांगतो. १.
तुमचं मत लाख बरोबर असेल हो ....
आहेच मुळी माझं मत लाख बरोबर. मी स्वार्थी आहे. मी सार्वजनिक देवळात देवदर्शनास गेलेलो असतांना मला शेजारी पाळीतली बाई नकोय. मलाच काय माझ्यासारख्य असंख्य भक्तांना नकोय. मी एका अर्थी त्यांचं प्रतिनिधित्व करतोय. २.
.... पण त्या दिवसांत बाईने काय करावे, करु नये हा विषयच मुळी नाही.
त्या दिवसांत बाईने काय करावे हाच तर विषय आहे. कसा ते सांगतो. कृपया पुढे वाचा. ३.
बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे.
आता बघा, वर क्रमांक १ मध्ये मी कसा ठार स्वार्थीपणा दाखवलाय. जे मला पाहिजे ते किती स्पष्ट शब्दांत मी मांडलंय. तसा स्वार्थीपणा बाईला दाखवता येत नाही. अगदी तिची व्यथा समस्त स्त्रीजातीची व्यथा जरी असली तरीही तिला स्वार्थीपणा जमंत नाही. तिच्या मनांत अगोदर इतरांचे ( मूल, नवरा, इत्यादि) विचार येतात. म्हणून निर्णय घेण्यासाठी तिला कोणी मार्गदर्शक लागतो. हा तिचा बाप्या असावा असा दंडक आहे. असो. आता जराशी हसलो का ते सांगतो. त्याचं काय आहे की या लेखातंच मुळी एक प्रकारचा बायकी विस्कळीतपणा आहे. पाळीवर लेख आहे तर मध्येच वैधव्य सवाष्ण वगैरे कुठनं उपटलं? अर्थात, लेख विस्कळीत जरी असला तरी समर्पक आहे. मग विस्कळीत मुद्दे एकत्र सांधून त्यावर विचारविमर्श कोणी करायचे? ते पुरुषांचं काम आहे. ते तुम्ही केलंय. 'बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात' हा दावा तुम्ही एक बाप्या म्हणून बायकांच्या वतीने केलाय. आ.न., -गा.पै.

धर्मराजमुटके 29/07/2022 - 19:34
मी सार्वजनिक देवळात देवदर्शनास गेलेलो असतांना मला शेजारी पाळीतली बाई नकोय.
का नको आहे ? नेमका मुद्दा समजला नाही.
त्याचं काये की पाळी हे ( वर कुणीतरी म्हंटल्याप्रमाणे ) एक उत्सर्जन आहे. यावर आपलं नियंत्रण नाही. सुसु व शीशीचे वेग जरातरी आवरून धरता येतात. पण याचा प्रसंगी तेव्हढीही मुभा नसते ( ऐकीव माहिती ). तर प्रश्न इतकाच आहे की, माखलेल्या अंगाने देवळात जावं का? की काय ते दोनचार दिवस सरले की स्नान करून शुचिर्भूत होऊन जावं?
हे त्याचे कारण आहे काय ?

प्रसाद गोडबोले 01/08/2022 - 17:14
अवांतर : ह्या लेखावरुन मिपावरील - अनाहिता (उर्फ अबोली की काय ) ह्या कंपुची आठवण झाली . बायकांसाठी स्वतंत्र काढलेला विभाग का काय होता तो. आम्हाला वाटायचं त्याच्यावर असल्याच काहीतरी चर्चा होत असणार . त्या कंपुचं पुढं काय झालं माहीत नाही . अहो काय दिवस होते ते - अनाहिता ही कोळुआंची , स्पायडर्स ची एक प्रजाती आहे असे सांगितल्याबद्दल प्रतिसाद उडवले जात होते =)))) पण त्या कंपुकडुन होणार्‍या संघटित हल्ल्यांमुळे आणि सिलेक्टिव्ह संपादनामुळे अनेक चांगले अभ्यासु लेखक मिपा सोडुन गेले किंव्वा वाचनमात्र झाले हे मात्र खरं. असो. बाकी अनाहिता टाईप विषय असल्याने आम्ही अजुन काही लिहित नाही. उगाच हाही प्रतिसाद उडवला जायला नको =))))

आजी 10/08/2022 - 07:43
नचिकेत जवखेडकर-माझ्या विचारांशी तुम्ही सहमत आहात.धन्यवाद. चावटमेला-तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. माझ्या अपत्यांच्या लग्नात मी गतधवा असूनही सर्व विधी केले होते. Bhakti -ते तीन दिवस स्त्रियांना ऑफिसात सुट्टी द्यावी असा जीआर काढावा हे तुमचं म्हणणं मात्र मला पटलं नाही. लाखो स्त्रिया आज नोकरी करतात त्या सर्वांना तीन दिवस सुट्टी देणे हे राष्ट्रीय नुकसान आहे. Nitin palkar-तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. अनिंद्य -तुम्ही माझं केलेलं अभिनंदन पोहोचलं. धन्यवाद. सौंदाळा-काही प्रांतात मुलगी पहिल्यांदाच ऋतुमती झाली की सोहळा साजरा करतात. दर खेपेला नाही. धर्मराजमुटके-अहो, आपल्या देशात अनेक सोहळे साजरे होतात त्यांत हा एक! सौंदाळा आणि मुक्तविहारी यांनी हेच विचार मांडले आहेत. वेब१०-तुम्हीही माझ्याशी सहमत! धन्यवाद. सरिता बांदेकर-तुम्ही गरजू महिलेची ओटी भरता हे योग्य. असेच सर्वांनी करावे. कर्नलतपस्वी -तुम्ही दिलेली बहिणाबाई चौधरींची कविता अर्थपूर्ण आणि चपखलपणे लागू पडणारी. गवि-तुम्हांलाही ही कविता आवडली. Bhakti लाही कविता आवडली. कंजूस -तुम्ही म्हणता स्त्री सभासद मिपावर कमी पण या माझ्या पोस्टवर अनेक स्त्रियांच्या प्रतिक्रिया आलेल्या आहेत. गामा पैलवान -तुम्ही या प्रश्नाची दुसरी बाजू दाखवली आहे. धर्मराजमुटके-पुरुषप्रधान संस्कृतीमुळे असं घडतं हे तुमचं म्हणणं पटलं. Bhakti -धर्मराज यांच्या विचारांशी तुम्ही सहमत आहात. सरटोबी-"आजी अवघड अनुभवाला थेट भिडलीस आणि शिष्टसंमत नसणाऱ्या विषयाला अतिशय आदबशीरपणे व्यक्त केलंस!"हा तुमचा अभिप्राय वाचून माझ्या लिहिण्याचं सार्थक झालं असं वाटलं. प्रा.डाॅ.दिलीप बिरुटे -'ती' एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. त्याबद्दल इतकं आकांडतांडव नको."हे तुमचं मत पटलं. पर्णिका -शारीरिक पाळी बद्दल मुलींना योग्य वयात योग्य ती माहिती दिली पाहिजे."हे तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. मालविका -तुमच्या बहिणीप्रमाणेच काही मुली त्या काळात माहेरी येतात. सौंदाळा-बंगालमधे पाळतात की नाही हे निदान मला तरी ठाऊक नाही. यशराज -माझे लेख तुम्हांला नेहमीच आवडतात हे वाचून आनंद झाला. मुक्तविहारी-बरं वाटलं वाचून. श्वेता व्यास-तुमच्याशी सहमत. गामा पैलवान -माझ्या लेखात तुम्हाला "बायकी विस्कळीतपणा "वाटला? सर्वच बायकांच्या बाबतीत असं सरसकट विधान टाळायला हवं होतं असं नम्रपणे नमूद करावेसे वाटते.माझ्याबाबतीत म्हणाल तर मी यावर विचार करेन. काळजी घेईन. मार्क्स ऑंरेलियस-स्त्रियांचा तो कंपू मिपावर पुन्हा एकदा स्थापन व्हावा. याबाबत वाटलं तर मतदान घ्यावे.

गामा पैलवान 10/08/2022 - 18:01
आजी,
सर्वच बायकांच्या बाबतीत असं सरसकट विधान टाळायला हवं होतं असं नम्रपणे नमूद करावेसे वाटते
थोडाफार विस्कळीतपणा सर्वत्र असतो. एक उदाहरण द्यायचं झालं तर, वयस्कर पुरुष तरुणांपेक्षा अधिक विस्कळीत असतात. तुमचा विस्कळीतपणा नैसर्गिक आहे. नैसर्गिक अशासाठी म्हंटलंय की बायकांना जे स्वगत एकसंध वाटतं ते तसं पुरुषांना वाटंत नाही. पुरुषांनी त्यात सुधारणा करून घ्यायला शिकलं पाहिजे. फार काही नाही. :-) आ.न., -गा.पै.

गामा पैलवान 10/08/2022 - 18:10
पर्णिका,
मातृत्वाचे सुंदर दालन उघडणाऱ्या या सृजनशील विषयावर आजच्या काळांतही अशा बातम्या येतात, याबद्दल आश्चर्य आणि वाईटही वाटतं.
हा समज युरोपात सुमारे १०० वर्षांपूर्वी प्रचलित होता. संदर्भ ( इंग्रजी लेख ) : https://www.thecovaproject.com/cova-conversations/2020/9/11/does-menstruation-cause-plants-to-die-or-is-history-dumb आज भारतात हा कुठनं आला ते नक्की माहित नाही. पण युरोपातनं आलेला असू शकतो. आ.न., -गा.पै.

चौथा कोनाडा 10/08/2022 - 20:56
लेख आवडला. शहरी धबडग्य्यात अश्या प्रथा हळूहळू कालबाह्य होत आहे ही चांगली गोष्ट आहे. पण शहरी भागात जरा आधुनिक प्रथा सुरु होत आहेत त्यामुळे मुलींचे, स्त्रीयांचे नुकसान होत आहे .... ते भोग स्त्रीयांच्या नशीबी आहेतच !

नचिकेत जवखेडकर 28/07/2022 - 12:59
लेखातील विचारांशी अगदी सहमत. एका बाजूनी म्हणायचं की, मातृत्व हे देवांनी दिलेलं वरदान आहे आणि दुसरीकडे ऋतुमती स्त्रीला वाळीत टाकल्यासारखी वागणूक द्यायची हा शुद्ध दांभिकपणा आहे. माझ्या मते काही काम नं करू देण्यामागचं कारण किमान त्या ३-४ दिवसांमध्ये आराम मिळावा हे असावं.हात पाय कंबर दुखतात म्हणून. पण तू कोणाला हात लावायचा नाही आणि देवळात जायचं नाही हे आणि असले बरेच प्रकार केवळ पूर्वापार चालत आलेत म्हणून कसलाही विचार नं करता पाळायचे हा बिनडोकपणा आहे. याच्यामागे खरंच काही वैचारिक कारण असेल तर वाचायला नक्की आवडेल.

चावटमेला 28/07/2022 - 13:35
लेख आवडला हे सवाष्ण प्रकरण मला कधीच पटले नाही. कुमारिका आणि विधवा यांना तुच्छ लेखून सवाष्णीलाच इतकं महत्त्व का? तिला एक पती आहे म्हणून? यात तिची कर्तबगारी काय? +७८६ केवळ नवरा वारला म्हणून आईला आणि नात्यांतील काही स्त्रियांना विशेष करून सणा समारंभांत एखाद्या गुन्हेगारासारखी मिळणारी वागणूक पाहून डोक्यात तिडीक जायची. म्हणून च असेल कदाचित, मी हळूहळू घरगुती समारंभ, लग्नं, मुंजी, बारसे इ. ना जाणे पूर्णपणे बंद करून टाकलं. खेदाची गोष्ट म्हणाजे स्वतःला पुरोगामी, उच्च्भ्रू म्हणवून घेणार्‍या कुटुंबांमध्येच असे प्रकार प्रकर्षाने होताना दिसतात

Bhakti 28/07/2022 - 13:47
पुष्पवती,ऋतूमती असे सुंदर शब्द असताना कोणी हा' विटाळ' शब्द शोधला काय माहित.गावाकडे कर्मठ लोकांकडे फारच अति करतात याबाबत. बरोबर लिहिले आहे.आता आपणच आपल्या मैत्रिणींना जागृत करायला पाहिजे.शिवाशिव हा प्रकार संपुष्टात आणायलाच पाहिजे. तेवढ government या दिवसात स्त्री कर्मचारी यांना सुट्टी देणार होता ,हा जीआर अजून तरी लागू नाही.तो लवकर व्हावा.

सुबोध खरे 10/08/2022 - 11:09
तेवढ government या दिवसात स्त्री कर्मचारी यांना सुट्टी देणार होता ,हा जीआर अजून तरी लागू नाही.तो लवकर व्हावा. हि मागणी अव्यवहार्य आहे. कारण जर एखादी स्त्री दर महिन्याला ४ दिवस हक्काची सुटी घेणार असेल तर वर्षाचे ४८ दिवस तिला सुटी द्यायला लागली तर खाजगी आस्थापनात स्त्रियांना नोकरीवर घेण्याचे प्रमाण अजूनच कमी होईल. अनेक लहान खाजगी उद्योजक नुकतेच लग्न झालेल्या मुलीला नोकरीवर ठेवण्यास तयार नसतात. कारण असंख्य मुली वर्ष दोन वर्षात गरोदर होतात आणि मग त्यांना सहा महिने भरपगारी रजा दयायला लागते. वाईट गोष्ट म्हणजे अनेक मुली अशी भरपगारी रजा पूर्ण घेतल्यावर शहरात मुलाला सांभाळण्यासाठी नोकरीच सोडून देतात. अशी रजा घेतल्यावर निदान एक वर्ष तरी त्यांनी नोकरी सोडणार नाही बॉण्ड लिहून द्यायला हवा परंतु भारतीय कायदा त्यास परवानगी देत नाही. यामुळे लहान उद्योजकाचे मोठे आर्थिक नुकसान होते. यामुळेच अनेक लहान खाजगी उद्योजक लग्नाचे वय झालेल्या किंवा नुकत्याच लग्न झालेल्या मुलीला नोकरीवर ठेवण्यास तयार नसतात. त्यात जर तिला वर्षात ४८ दिवस भरपगारी रजा द्यायची तर १५ ते ४५ वयाच्या कोणत्याही स्त्रीला नोकरीदेण्यास ते तयार होणारच नाहीत. सरकारी नोकरीत आपण स्त्रियांना अशा सुट्या दार महिन्याला देण्यास सांगत आहात असे झाले तर त्याचा आस्थापनात काम करणाऱ्या पुरुष कर्मचाऱ्यांवर अधिकच अन्याय होईल. महिला डॉक्टर, नर्स, पायलट इ कर्मचारी दर महिन्याला चार दिवस सुटी घ्यायला लागल्या तर बघायलाच नको. त्यातून त्यांच्या रात्रपाळ्या कुणी करायच्या? लष्करात असताना स्त्री असल्याचा गैरफायदा घेणाऱ्या अनेक स्त्रिया मी पाहिल्या आहेत. त्यातून नियमानुसार मिळणाऱ्या रजा जर गृहीत धरल्या तर हे प्रमाण व्यस्त होत जाते. एक उदाहरण देत आहे. आमच्या बरोबर डॉक्टर झालेल्या एका मुलीने शॉर्ट सर्व्हिस कमिशन घेतलेले होते. तेंव्हा ते ५ वर्षाचे होते. आपली एक वर्षाची इंटर्नशिप झाल्यावर पुढे चार वर्षे तिची नोकरी होती. यात तिची दोन बाळंतपणे झाली. त्यासाठी तिने सहा सहा महिने दोन वेळेस बाळंतपणाची रजा घेतली ( एक वर्ष) या शिवाय दोन दोन महिने दोन्ही वेळेस अर्ध पगारी रजा सुद्धा घेतली (FURLOUGH) (चार महिने). या शिवाय दर वर्षी मिळणारी दोन महिने वार्षिक सुटी असे आठ महिने सुटी झाली याशिवाय १४ दिवस मिळणारी नैमित्तिक रजा (CASUAL LEAVE) म्हणजे ५६ दिवस असे मिळून चार वर्षांपैकी २ वर्षे ५६ दिवस तिने रजा घेतली आणि ३ वर्षे १० महिन्यांचं पगार त्याशिवाय मिळणारा संतोष फंड (GRATUITY पाच महिन्याचा पगार) घेऊन तिने लष्कराची नोकरी सोडली. हे मी पाहिलेले चक्षुर्वैसत्यं उदाहरण आहे. यात अजून दर वर्षी ४८ दिवस मिळवायचे म्हणजे काम किती? आणि पगार आणि सुट्या किती? असाच प्रश्न निर्मण होईल. मग स्त्रीपुरुष समानता कुठे गेली?

Bhakti 10/08/2022 - 13:18
म्हणजे काम किती? आणि पगार आणि सुट्या किती? असाच प्रश्न निर्मण होईल. कोणत्याही क्षेत्रातील स्त्री असो ,जिला खरोखरच त्रास होतो तिला सुट्टी द्यावीच. खोटं नाटक करणार्या अजून तरी पाहिल्या (असतीलही माहिती नाही. ) स्त्रीपुरुष समानता कुठे गेली? निसर्गानेच इथे असमानता केलीये.इतर बाबतीत समानता आहेच ना.बरोबरी आहेच.

Nitin Palkar 28/07/2022 - 14:16
एकविसाव्या शतकातही केवळ कुजबुजला जाणाऱ्या या विषयाबद्दल या इथे विचार मांडल्याबद्दल तुमचे अभिनंदन. खरंतर अतिशय नैसर्गिक असणाऱ्या या क्रियेबद्दल एवढा बवाल का होतो हेच कळत नाही.

अनिंद्य 28/07/2022 - 15:17
लेख उत्तम, शेवटी नेमके आणि मार्मिक भाष्य केले आहे आजी. 'त्या' दिवसातले शिवाशिव पाळण्याचे निर्बुद्ध प्रकार आतातरी बंद व्हावेत. शिकलेल्या लोकांपेक्षा देशातील निरक्षर/ अल्पशिक्षित आदिवासी समाज सुधारलेला म्हणायचा. त्यांच्याकडे विटाळ नाही आणि 'सवाष्ण' वगैरेही नाही. तिकडे आसामला विटाळ तर सोडाच खुद्द देवीचे ऋतुमती होणे प्रचंड उत्साहात साजरे केले जाते कामाख्या मंदिरात, सृजनोत्सुक मातृत्वाचा सन्मान. आंध्र-तेलंगणा भागात प्रथमच ऋतुमती होणाऱ्या कन्येचे जाहीर कोडकौतुक करण्याचा धार्मिक सोहळा असतो, सर्वथा योग्य. पाळी म्हणजे काहीतरी अपवित्र हा समज दूर होण्यास जे जे करावे लागेल ते योग्य. पुन्हा एकदा उत्तम लेखाबद्दल अभिनंदन आणि आभार.

सौंदाळा 29/07/2022 - 13:01
आंध्र-तेलंगणा भागात प्रथमच ऋतुमती होणाऱ्या कन्येचे जाहीर कोडकौतुक करण्याचा धार्मिक सोहळा असतो
समोरच तेलगु कुटूंब राहायचे. त्यांच्याकडे हा सोहळा पाहिला आहे. पण हा महाराष्ट्रात देशस्थ ब्राह्मण लोकांमधे पण पाहिला आहे (काही वर्षांपूर्वीच) तसेच पेशव्यांमधे पण सुनेचा फलशोभनाचा विधी नातेवाईक स्त्रियांना बोलावून करण्याचे उल्लेख वाचले आहेत.

धर्मराजमुटके 29/07/2022 - 13:05
तुमच्या प्रतिसादावर टिका नाही. परंतू या शरीरधर्माचा द्वेष करु नये हे जितके बरोबर तितकेच त्याचा सोहळा करु नये असे देखील मला मनापासून वाटते.

सौंदाळा 29/07/2022 - 15:27
टीकेचा प्रश्नच नाही. मी फक्त याच्याशी संबंधीत प्रथा, माझी माहिती सांगितली. तुम्ही म्हणता ते पूर्ण मान्य आहेच. उलट त्या मुलीच्या मनस्थितीचा विचार केला तर हे सोहळे अजिबात पटत नाही. आमची मुलगी रुतुमती झाली हो यासाठी काही सोहळे करायची गरजच नाही. माझ्या मते पुर्वीच्या काळी मुलगी उपवर झाली, आई होण्यास, लग्न करण्यास आवश्यक शारीरीक पात्रता आली हे जाहीर करण्यासाठी असे करत असावेत.

मुक्त विहारि 29/07/2022 - 16:06
माझ्या मते पुर्वीच्या काळी मुलगी उपवर झाली, आई होण्यास, लग्न करण्यास आवश्यक शारीरीक पात्रता आली हे जाहीर करण्यासाठी असे करत असावेत. ------- सहमत आहे....

बेन१० 28/07/2022 - 16:03
बाजूला बसणे हा प्रकार कदाचित बाईला शारीरिक कष्टापासून आराम मिळवा (पाणी शेंदणे, जात्यावर दळणे वगैरे) या चांगल्या उद्देशातून सुरू झाला असावा. मात्र काही काळाने त्यात विकृती घुसवून याचा चुकीचा अर्थ काढून body shaming चे प्रकार सुरू झाले असावेत. सध्याच्या काळात जेंव्हा sanitization ची परिस्थिती चांगली आहे आणि अति "शारीरिक" कष्टाची कामे कमी झाली आहेत त्यामुळे शिवाशिव बंद झालीच पाहिजे

सरिता बांदेकर 28/07/2022 - 19:08
याबद्दल जास्त काही लिहीणार नाही कारण तुम्ही ज्या पद्धतीने मांडले आहे, त्यापेक्शा चांगलं लिहू शकणार नाही मी. फक्त एव्हढेच सांगेन, माझी मुलीला जेव्हा प्रथम पाळी आली तेव्हा मी ते पाच दिवस उत्सवासारखे साजरे केले होते. पाच दिवस पाच गोडाचे आणि तिच्या आवडीचे पदार्थ आणि पाचही दिवस नवीन कपडे. तिला सांगितलं होतं, ही आपल्या आयुष्यातली सर्वात सुंदर गोष्ट आहे. यासाठी वेगळं काही करायचं नाही. पण लोकांना त्रास नको म्हणून पाळी असताना कुणाकडे जाऊ नकोस असं तिला सांगितलं होतं. आणि रहाता राहिला सवाष्णीचा विषय. तर लोक सवाष्ण म्हणून बोलावताना , त्यांना विधवा किंवा कुमारिका चालत नाहीत पण घटस्फोटीता चालतात. हे मला कधीच कळलं नाही.त्यामुळे ओटी भरायची तर ती गरजू महिलेची भरावी असं माझं मत आहे. त्यामुळे गरजू महिलेला मी बोलवते.

Bhakti 28/07/2022 - 22:14
माझ्या आजीनेसुद्धा मला मायेने जवळ घेत हातात पैसे दिले हो पहिल्यांदा,मग मी तसेच पुतणी सोबत केलं होतं . जन्म बाईचा बाईचा खूप घाईचा :)

कर्नलतपस्वी 28/07/2022 - 19:36
पन्न्नाशीच्या दशकातील, बाळबोध संस्कार, सण सहपरीवार जमेल तसे साजरे करायचे. सैन्यात आसल्यामुळे प्रत्येक वेळेस सवाष्ण मिळणे आणी बोलवणे जमत नसे. गौरी व नवरात्रात आवर्जून बोलवायचो,एक वेळेस सवाष्ण बाई दवाखाना संपवून आल्या, टेबलवर येवून बसल्या. सर्व सोपस्कार झाल्यावर लक्षात आले, "अय्या ,मी सवाष्ण आणी चप्पल काढलीच नाही" आयुष्याच्या सिल्व्हर लाईनींग बघितल्या मुळे विचार खुप बदलले. कदाचित कुणाला पटणार नाही पण या आशा गोष्टी कडे सकारात्मक, मोकळ्या नजरेने बघायची सवय लागली. आरे रडता रडता या कवितेत बहिणाबाई यांनी स्पष्ट शब्दात समाजाला खडे बोल ऐकवले आहेत तर विधवा स्त्री ला सुद्धा आपल्या शक्तीची जाणीव करून दिली आहे. कुकू पुसलं पुसलं आता उरलं गोंधन तेच देइल देइल नशिबले आवतन जरी फुटल्या बांगड्या मनगटी करतूत तुटे मंगयसुतर उरे गयाची शपत नका नका आया बाया नका करू माझी कीव झालं माझं समाधान आता माझा मले जिव -बहिणाबाई चौधरी

गामा पैलवान 28/07/2022 - 21:31
आजी, तुम्ही हात घातलेल्या विषयाचा आवाका बराच आहे. पाळी चालू असतांना सार्वजनिक देवळांत का जाऊ नये याविषयी माझं मत सांगतो. इतर कुठल्याही मुद्द्याशी ( सवाष्ण, समारंभातला सहभाग, इत्यादि ) माझ्या या मताचा संबंध जोडला जाऊ नये, ही विनंती. त्याचं काये की पाळी हे ( वर कुणीतरी म्हंटल्याप्रमाणे ) एक उत्सर्जन आहे. यावर आपलं नियंत्रण नाही. सुसु व शीशीचे वेग जरातरी आवरून धरता येतात. पण याचा प्रसंगी तेव्हढीही मुभा नसते ( ऐकीव माहिती ). तर प्रश्न इतकाच आहे की, माखलेल्या अंगाने देवळात जावं का? की काय ते दोनचार दिवस सरले की स्नान करून शुचिर्भूत होऊन जावं? पुरुषमंडळींनीही अंघोळ करूनंच देवळात जावं असा दंडक आहे. बायकांच्या बाबतीत देह्धार्मामुळे जरा अधिक कडक आहे. यापेक्षा अधिक काही नाही. आ.न., -गा.पै.

धर्मराजमुटके 28/07/2022 - 21:52
पाळी चालू असतांना सार्वजनिक देवळांत का जाऊ नये याविषयी माझं मत सांगतो.
तुमचं मत लाख बरोबर असेल हो पण त्या दिवसांत बाईने काय करावे, करु नये हा विषयच मुळी नाही. घरातल्या गुराढोरांना विचारुन निर्णय घेतले जात नाहित तेवढीच किंमत बाईची असते (असायची, काही ठिकाणी आताही असेल ), बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे. आपण वेगळं काय करतोय म्हणा. बायकांच्या विषयावर पुरुषांचेच जास्त प्रतिसाद आलेत. अर्थात मिपावर बायका औषधापुरत्याच उरल्या तर त्याला कोण काय करणार म्हणा ! अवांतर : आयुष्यात पहिल्यांदाच सॅनिटरी पॅड आणण्याची वेळ आलयावर पुरुष बायकांपेक्षा जास्त कानकोंडे होतात. असे कानकोंडे अधून मधून औषधे विक्रीच्या दुकानात दिसल्यावर बघून मौज वाटते. तो दुकानदार देखील मारे वर्तमानपत्रात गुंडाळून देतो. जणू काय गपचूप अवैध वस्तू विकतोय :) अतिअवांतर असे अजून एक दोन प्रश्न विचारायचे होते पण थांबतो. उगाच नको ते गैरसमज नकोत.

Bhakti 28/07/2022 - 22:03
बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे.
हाच खरा प्रश्न आहे.

सर टोबी 28/07/2022 - 22:09
होय आज्जीच! आपल्या प्रत्येकाच्या आयुष्यातील सर्वात गोड व्यक्तीला कल्पनेत कवटाळण्यासाठी आज्जी हाच शब्द योग्य वाटतो. तर, तुमच्या स्वभावातील निरागसतेमुळे जीवनातील अनेक अवघड अनुभवांना तुम्ही थेट भिडू शकता आणि नर्म शैलीतून सामाजिक व्यंगावर नेमके बोट ठेऊ शकता. तुमची हि क्षमता अशीच कायम राहो. तुमच्या लिखाणातील आज आणखी एक पैलू समोर आला. तो म्हणजे शिष्टसंमत नसणाऱ्या विषयांना अतिशय अदबशीर पध्धतीने व्यक्त करणे. हा फार दुर्मिळ गुण आहे. तुमच्याकडून असेच समृदध अनुभव वाचायला मिळोत.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 29/07/2022 - 09:09
आजी ग्रेटच..आजी नवनवीन विषयावर उत्तम लेखन करते. आमच्या लहानपणी 'कावळा शिवल्यामुळे' दुर बसलेली स्त्रीया बघीतल्या आहेत, लहान मुले त्यांच्याजवळ गेली की लहान मुलांचे कपडे काढून त्याला पाठवल्या जायचे. पुढे 'तिला यायचं नव्हतं' 'तिला अडचणी आहेत' 'तिला करायचं नव्हतं म्हणून, नुसती खिचडी टाकली' 'मंदिरात यायचं नव्हतं' 'अडचण होती' 'तब्येत बरी नै' 'प्रॉब्लेम आहेत' या शब्दांचा अर्थ समजायला जरा वेळच लागला. ती एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे, त्याबद्दल इतकं आकांड-तांडव करायची गरज नाही, नसते. पण, काही... असो. आजी लिहिते राहा. -दिलीप बिरुटे

पर्णिका 29/07/2022 - 04:05
मासिक पाळीत असलेल्या मुलीनं जर रोप लावलं तर ते जगणार नाही. जळून जाईल.
सिरियसली??? मातृत्वाचे सुंदर दालन उघडणाऱ्या या सृजनशील विषयावर आजच्या काळांतही अशा बातम्या येतात, याबद्दल आश्चर्य आणि वाईटही वाटतं. उलट याकाळांत होणारे शारीरिक बदल, वैयक्तिक स्वच्छता, सॅनिटरी पॅड्सची उपयुक्तता, ते सहज उपलब्ध कसे होतील अशी माहिती मुलींना योग्य वयांत दिली तर जास्त फायदेशीर होईल.

मालविका 29/07/2022 - 09:49
आज माझ्याकडे माझी बहीण ४ दिवस येऊन राहिली आहे. कारण हेच. श्रावण सुरू झालाय, तिच्याकडे सोवळ ओवळ खूप पाळतात, बाजूला बसतात. मग तिकडे बसण्यापेक्षा इकडे येऊन राहिली. आमच्याकडे कधीच हा प्रकार नव्हता. अगदी गौरी गणपती, नवरात्र कधीही पाळी हा इश्यु केला गेला नाही. मुळात नैसर्गिक प्रकार आहे त्यामुळे त्यात तोंड वाकडं करावं असे काही नाही. साहजिकच सणावाराला सुध्दा बाजूला न बसल्याने या प्रकाराची चर्चा होत नाही. याच माझ्या बहिणीकडे आम्ही गेट टुगेदर करायचं म्हटलं तरी शक्य होत नाही कारण आम्हा सगळ्या भावंडांमध्ये कोणी बहीण अथवा वहिनी असतेच जिला त्यांच्याकडे बाजूला बसावे लागेल. त्यामुळे बहिणीला इच्छा असून सुध्धा हे जमत नाही. घरातील ज्येष्ठ आता वृध्द होतील, काम करायला कोणी नसते तरीही हा हट्ट सोडत नाहीत. मग त्या ३ दिवसात कसतरी निभवायच. कदाचित त्यामुळे आमच्याकडे आली की ताई माहेरपण एन्जॉय करते.

सौंदाळा 29/07/2022 - 12:44
घरी या गोष्टी पाळायचे केव्हाच बंद झाले. मी तर ऐकले होते की बंगालमधे तर पहिल्यापासूनच हा विटाळ वगैरे पाळले जात नाही (कोणाला माहिती असेल तर जरुर सांगावी) थोडे वेगळे : भैरप्पा यांच्या पुस्तकात वाचले होते की महाभारतकाळी स्त्रीला पाळी आली म्हणजे एक बीज नष्ट झाले आणि हे वाईट लक्षण समजत म्हणून भरपूर मुले होत.

यश राज 29/07/2022 - 13:11
तुमचे लेख नेहमीच आवडतात , तसाच हा लेख. ऋतुमती हा सुंदर शब्द असताना बाकीचे विटाळशी इत्यादी शब्द कालबाह्य झाले पाहिजेत त्याबरोबर संकल्पनाही.

श्वेता व्यास 29/07/2022 - 14:36
छान लेख आहे. माझ्या माहेरी सासरी दोन्हीकडे पाळीचा बाऊ केला जात नाही, किंवा कोणत्याही गोष्टीला हे करू नको ते करू नको असं नाहीये. आई तिच्या दिवसांमध्ये बाजूला बसायची. मला वैयक्तिक पाळीच्या दिवसात मंदिरात जाणे पटत नाही. एकीकडे आपण म्हणतो त्या दिवसात खूप त्रास असतो, आराम हवा, सुट्टी हवी मग मंदिरातच का जायचंय? त्या उत्सर्जनाचा हेतू शारीरिक कितीही चांगला असला तरी ते उत्सर्जन आहे, काही स्त्रियांच्या आजूबाजूलाही दुर्गंध जाणवेल अशी परिस्थिती असते. पण एखाद्या सहलीसाठी गेलो असता अचानक पाळी आली, म्हणून लांबवर जाऊन एखादं मंदिर पाहायचं नाही असं मी करणार नाही, आणि उगीच तुम्ही म्हणता ना पाळीत मंदिरात नाही जायचं मग मी मुद्दाम जाणारच असंही करणार नाही. मध्यंतरी पुढील विचार वाचनात आले होते, लेख काही अंशी पटला, खरं खोटं तपासून पाहिलेलं नाही. पाळी की पर्वणी ?

गामा पैलवान 29/07/2022 - 19:05
धर्मराजमुटके, तुमचा इथला संदेश वाचला. थोडं हसायला आलं. का ते सांगतो. १.
तुमचं मत लाख बरोबर असेल हो ....
आहेच मुळी माझं मत लाख बरोबर. मी स्वार्थी आहे. मी सार्वजनिक देवळात देवदर्शनास गेलेलो असतांना मला शेजारी पाळीतली बाई नकोय. मलाच काय माझ्यासारख्य असंख्य भक्तांना नकोय. मी एका अर्थी त्यांचं प्रतिनिधित्व करतोय. २.
.... पण त्या दिवसांत बाईने काय करावे, करु नये हा विषयच मुळी नाही.
त्या दिवसांत बाईने काय करावे हाच तर विषय आहे. कसा ते सांगतो. कृपया पुढे वाचा. ३.
बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात ह्या विचारसरणीत मुख्य लोचा आहे.
आता बघा, वर क्रमांक १ मध्ये मी कसा ठार स्वार्थीपणा दाखवलाय. जे मला पाहिजे ते किती स्पष्ट शब्दांत मी मांडलंय. तसा स्वार्थीपणा बाईला दाखवता येत नाही. अगदी तिची व्यथा समस्त स्त्रीजातीची व्यथा जरी असली तरीही तिला स्वार्थीपणा जमंत नाही. तिच्या मनांत अगोदर इतरांचे ( मूल, नवरा, इत्यादि) विचार येतात. म्हणून निर्णय घेण्यासाठी तिला कोणी मार्गदर्शक लागतो. हा तिचा बाप्या असावा असा दंडक आहे. असो. आता जराशी हसलो का ते सांगतो. त्याचं काय आहे की या लेखातंच मुळी एक प्रकारचा बायकी विस्कळीतपणा आहे. पाळीवर लेख आहे तर मध्येच वैधव्य सवाष्ण वगैरे कुठनं उपटलं? अर्थात, लेख विस्कळीत जरी असला तरी समर्पक आहे. मग विस्कळीत मुद्दे एकत्र सांधून त्यावर विचारविमर्श कोणी करायचे? ते पुरुषांचं काम आहे. ते तुम्ही केलंय. 'बार्ईच्या वतीने सगळे निर्णय बाप्ये घेऊन टाकतात' हा दावा तुम्ही एक बाप्या म्हणून बायकांच्या वतीने केलाय. आ.न., -गा.पै.

धर्मराजमुटके 29/07/2022 - 19:34
मी सार्वजनिक देवळात देवदर्शनास गेलेलो असतांना मला शेजारी पाळीतली बाई नकोय.
का नको आहे ? नेमका मुद्दा समजला नाही.
त्याचं काये की पाळी हे ( वर कुणीतरी म्हंटल्याप्रमाणे ) एक उत्सर्जन आहे. यावर आपलं नियंत्रण नाही. सुसु व शीशीचे वेग जरातरी आवरून धरता येतात. पण याचा प्रसंगी तेव्हढीही मुभा नसते ( ऐकीव माहिती ). तर प्रश्न इतकाच आहे की, माखलेल्या अंगाने देवळात जावं का? की काय ते दोनचार दिवस सरले की स्नान करून शुचिर्भूत होऊन जावं?
हे त्याचे कारण आहे काय ?

प्रसाद गोडबोले 01/08/2022 - 17:14
अवांतर : ह्या लेखावरुन मिपावरील - अनाहिता (उर्फ अबोली की काय ) ह्या कंपुची आठवण झाली . बायकांसाठी स्वतंत्र काढलेला विभाग का काय होता तो. आम्हाला वाटायचं त्याच्यावर असल्याच काहीतरी चर्चा होत असणार . त्या कंपुचं पुढं काय झालं माहीत नाही . अहो काय दिवस होते ते - अनाहिता ही कोळुआंची , स्पायडर्स ची एक प्रजाती आहे असे सांगितल्याबद्दल प्रतिसाद उडवले जात होते =)))) पण त्या कंपुकडुन होणार्‍या संघटित हल्ल्यांमुळे आणि सिलेक्टिव्ह संपादनामुळे अनेक चांगले अभ्यासु लेखक मिपा सोडुन गेले किंव्वा वाचनमात्र झाले हे मात्र खरं. असो. बाकी अनाहिता टाईप विषय असल्याने आम्ही अजुन काही लिहित नाही. उगाच हाही प्रतिसाद उडवला जायला नको =))))

आजी 10/08/2022 - 07:43
नचिकेत जवखेडकर-माझ्या विचारांशी तुम्ही सहमत आहात.धन्यवाद. चावटमेला-तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. माझ्या अपत्यांच्या लग्नात मी गतधवा असूनही सर्व विधी केले होते. Bhakti -ते तीन दिवस स्त्रियांना ऑफिसात सुट्टी द्यावी असा जीआर काढावा हे तुमचं म्हणणं मात्र मला पटलं नाही. लाखो स्त्रिया आज नोकरी करतात त्या सर्वांना तीन दिवस सुट्टी देणे हे राष्ट्रीय नुकसान आहे. Nitin palkar-तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. अनिंद्य -तुम्ही माझं केलेलं अभिनंदन पोहोचलं. धन्यवाद. सौंदाळा-काही प्रांतात मुलगी पहिल्यांदाच ऋतुमती झाली की सोहळा साजरा करतात. दर खेपेला नाही. धर्मराजमुटके-अहो, आपल्या देशात अनेक सोहळे साजरे होतात त्यांत हा एक! सौंदाळा आणि मुक्तविहारी यांनी हेच विचार मांडले आहेत. वेब१०-तुम्हीही माझ्याशी सहमत! धन्यवाद. सरिता बांदेकर-तुम्ही गरजू महिलेची ओटी भरता हे योग्य. असेच सर्वांनी करावे. कर्नलतपस्वी -तुम्ही दिलेली बहिणाबाई चौधरींची कविता अर्थपूर्ण आणि चपखलपणे लागू पडणारी. गवि-तुम्हांलाही ही कविता आवडली. Bhakti लाही कविता आवडली. कंजूस -तुम्ही म्हणता स्त्री सभासद मिपावर कमी पण या माझ्या पोस्टवर अनेक स्त्रियांच्या प्रतिक्रिया आलेल्या आहेत. गामा पैलवान -तुम्ही या प्रश्नाची दुसरी बाजू दाखवली आहे. धर्मराजमुटके-पुरुषप्रधान संस्कृतीमुळे असं घडतं हे तुमचं म्हणणं पटलं. Bhakti -धर्मराज यांच्या विचारांशी तुम्ही सहमत आहात. सरटोबी-"आजी अवघड अनुभवाला थेट भिडलीस आणि शिष्टसंमत नसणाऱ्या विषयाला अतिशय आदबशीरपणे व्यक्त केलंस!"हा तुमचा अभिप्राय वाचून माझ्या लिहिण्याचं सार्थक झालं असं वाटलं. प्रा.डाॅ.दिलीप बिरुटे -'ती' एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. त्याबद्दल इतकं आकांडतांडव नको."हे तुमचं मत पटलं. पर्णिका -शारीरिक पाळी बद्दल मुलींना योग्य वयात योग्य ती माहिती दिली पाहिजे."हे तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. मालविका -तुमच्या बहिणीप्रमाणेच काही मुली त्या काळात माहेरी येतात. सौंदाळा-बंगालमधे पाळतात की नाही हे निदान मला तरी ठाऊक नाही. यशराज -माझे लेख तुम्हांला नेहमीच आवडतात हे वाचून आनंद झाला. मुक्तविहारी-बरं वाटलं वाचून. श्वेता व्यास-तुमच्याशी सहमत. गामा पैलवान -माझ्या लेखात तुम्हाला "बायकी विस्कळीतपणा "वाटला? सर्वच बायकांच्या बाबतीत असं सरसकट विधान टाळायला हवं होतं असं नम्रपणे नमूद करावेसे वाटते.माझ्याबाबतीत म्हणाल तर मी यावर विचार करेन. काळजी घेईन. मार्क्स ऑंरेलियस-स्त्रियांचा तो कंपू मिपावर पुन्हा एकदा स्थापन व्हावा. याबाबत वाटलं तर मतदान घ्यावे.

गामा पैलवान 10/08/2022 - 18:01
आजी,
सर्वच बायकांच्या बाबतीत असं सरसकट विधान टाळायला हवं होतं असं नम्रपणे नमूद करावेसे वाटते
थोडाफार विस्कळीतपणा सर्वत्र असतो. एक उदाहरण द्यायचं झालं तर, वयस्कर पुरुष तरुणांपेक्षा अधिक विस्कळीत असतात. तुमचा विस्कळीतपणा नैसर्गिक आहे. नैसर्गिक अशासाठी म्हंटलंय की बायकांना जे स्वगत एकसंध वाटतं ते तसं पुरुषांना वाटंत नाही. पुरुषांनी त्यात सुधारणा करून घ्यायला शिकलं पाहिजे. फार काही नाही. :-) आ.न., -गा.पै.

गामा पैलवान 10/08/2022 - 18:10
पर्णिका,
मातृत्वाचे सुंदर दालन उघडणाऱ्या या सृजनशील विषयावर आजच्या काळांतही अशा बातम्या येतात, याबद्दल आश्चर्य आणि वाईटही वाटतं.
हा समज युरोपात सुमारे १०० वर्षांपूर्वी प्रचलित होता. संदर्भ ( इंग्रजी लेख ) : https://www.thecovaproject.com/cova-conversations/2020/9/11/does-menstruation-cause-plants-to-die-or-is-history-dumb आज भारतात हा कुठनं आला ते नक्की माहित नाही. पण युरोपातनं आलेला असू शकतो. आ.न., -गा.पै.

चौथा कोनाडा 10/08/2022 - 20:56
लेख आवडला. शहरी धबडग्य्यात अश्या प्रथा हळूहळू कालबाह्य होत आहे ही चांगली गोष्ट आहे. पण शहरी भागात जरा आधुनिक प्रथा सुरु होत आहेत त्यामुळे मुलींचे, स्त्रीयांचे नुकसान होत आहे .... ते भोग स्त्रीयांच्या नशीबी आहेतच !
ऋतुमतीचा अर्थ रजस्वला स्त्री.अस्सल गावठी भाषेत विटाळशी! स्त्रीच्या वयाच्या बाराव्या, तेराव्या वर्षी सुरू होऊन पार चाळीशी, पन्नाशीत संपणारी मासिक पाळी. दर महिन्याला न चुकता येऊन ठेपणारी! फक्त गर्भ राहिला तरच नऊ महिने बंद होणारे मंथली पिरीएड! ह्या अवस्थेत तिची कंबर दुखते. अंग दुखतं. सतत रक्तस्राव होत असतो. बाहेर हिंडताना तिला अतिशय अवघडल्यासारखं होतं. तिला सतत स्पाॅटिंगची धास्ती वाटते. ती कशातच मन एकाग्र करु शकत नाही. काम करु शकत नाही. आता सॅनिटरी पॅडस् निघाली आहेत. पूर्वी तर जुन्या साडीच्या कापडाची घडी वापरावी लागायची. ती वरचेवर धुवावी लागे. वाळत घालायची चोरी!
मांडणी
प्रकटन
विचार

युट्युबर्सना किती पैसे मिळतात?

टर्मीनेटर ·

जेम्स वांड 27/07/2022 - 08:16
इतकी झटपट प्रोजेक्ट डिलिव्हरी आवडलीच. बिसाईड्स यूट्यूब अंतरंगात डोकावून पाहण्याची संधी मिळाली त्याबद्दल आभार, आम्हाला रुपये २०० (अक्षरी २०० फक्त) मिळाल्याबद्दल आनंद झाला आहे संजुभाऊ

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 13:31
"आम्हाला रुपये २०० (अक्षरी २०० फक्त) मिळाल्याबद्दल आनंद झाला आहे"
फिर पार्टी तो बनती हैं... मला पण 50 रुपये मिळालेत 😀 लेट्स सेलिब्रेट... क्वार्टर तुमच्या कडून चखणा माझ्याकडून 🍷

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 17:09
और जीने को क्या चाहिये.... सात पैकी अजून ३ जण बाकी आहेत, आणि तिघेही पुणे जिल्ह्यातले आहेत! एकदा का त्यांच्याकडून अभय मिळाले की मग होऊन जाऊदे जंगी पार्टी 😀

ज्ञानोबाचे पैजार 28/07/2022 - 11:08
माझ्या कडून ७ जणांना प्रत्येकी एक काकडी खिचडी, मसाला दुध, प्रत्येकी एक केळे, खजुर (प्रत्येकी ४) आणि भेट म्हणून आमच्या किर्तनाच्या कॅसेट देण्यात येईल. सात पेक्षा जास्त लोक आल्यास ज्याने पाहुणा आणला त्याने आपल्या वाटणीचे पदार्थ पाहुण्या बरोबर शेअर करावे. रच्याकने:- इतके सगळे वाचल्यावर कार्यालयिन निवृत्ती नंतर योउतुबे चॅनेल काढायचा विचार रद्द करण्यात आला आहे. पैजारबुवा,

टर्मीनेटर 01/08/2022 - 14:17
आधीच श्रावणमास त्यात पैजारबुवांचा सहवास म्हणजे दुग्धशर्करा योगच म्हणायचा की! तुम्ही देऊ करत असलेला सात्विक फराळरुपी प्रसाद आम्ही सर्वजण आनंदानी ग्रहण करू, आणि त्यासाठीच्या अटी-शर्तीही आम्हास बिनशर्त मान्य आहेत 🙏
रच्याकने:- इतके सगळे वाचल्यावर कार्यालयिन निवृत्ती नंतर योउतुबे चॅनेल काढायचा विचार रद्द करण्यात आला आहे.
असे मात्र करू नका! निवृत्ती नंतर तुम्हाला लाभणारा फावला वेळ ह्या उद्योगात नक्कीच सत्कारणी लावता येईल. आणि फायनान्स क्षेत्रातल्या तुमच्या प्रदीर्घ अनुभवाच्या जोरावर सर्व शक्यतांचा विचार करून नवनवीन कल्पना राबवत, RPM-CPM ची अचूक गणिते मांडत, व्यावसायीक दृष्टिकोनातून चॅनल चालवून त्यात तुम्ही यशस्वीही व्हाल ह्यात मलातरी तिळमात्र शंका नाही.

आग्या१९९० 27/07/2022 - 08:29
You tube premiums घेतल्यावर जाहिरातीशिवाय व्हिडिओ पाहता येतो, अशा वेळेस क्रियेटरला पैसे मिळतात का? मिळत असेल तर कोणते घटक विचारात घेतले जातात?

शाम भागवत 27/07/2022 - 12:32
मलाही हाच प्रश्न विचारायचा होता. मी भाऊ तोरसेकरांच्या धाग्यावरच विचारणार होतो. पण तुम्ही वेगळा धागा काढणार आहात म्हटल्यावर त्यावेळेस समजेल किंवा तिथे विचारणे योग्य होईल असे वाटल्याने थांबलो होतो.

शाम भागवत 27/07/2022 - 15:09
हो. मला उत्तर मिळालेय. तसेच ज्याला पैसे मिळावेत असे आपल्याला वाटते, त्या चॅनेलच्या जाहिराती स्कीप करायच्या नाहीत हेही कळले. ;)

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 14:18
@ आग्या१९९०
You tube premiums घेतल्यावर जाहिरातीशिवाय व्हिडिओ पाहता येतो, अशा वेळेस क्रियेटरला पैसे मिळतात का? मिळत असेल तर कोणते घटक विचारात घेतले जातात?
ह्या बाबत अजून तरी युट्युबची भूमिका स्पष्ट नाही पण त्यामुळे होणारे क्रिएटर्स/चॅनल्सचे नुकसान भरून काढण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन विकून त्यातला हिस्सा क्रिएटर्स/चॅनल्सना मिळवण्याची संधी ते देत आहेत. लेखात उल्लेख केलेल्या RPM बद्दलच्या माहितीत, "Includes total revenue reported in YouTube Analytics including ads, YouTube Premium, Channel Memberships, Super Chat, and Super Stickers" असा उल्लेख आला आहे. पण लेखाचा फोकस फक्त जाहिरातीतून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर ठेवल्याने त्यावर भाष्य केले नव्हते. युट्युबवर आपण बरेच व्हिडीओज बघतो त्यातले काही डाउनलोडही करतो. एखादा व्हिडीओ डाउनलोड करताना आपल्याला एक पॉपअप मेसेज दिसतो त्यात एकतर हा व्हिडीओ डाउनलोड करण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन घेणे अनिवार्य असल्याचे सांगितले जाते किंवा सदर व्हिडीओ अमुक तमुक "लो रिसॉल्युशन वर डाउनलोड करता येऊ शकेल पण "हाय रिसॉल्युशन" वर डाउनलोड करण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन घेणे अनिवार्य असल्याचे सांगितले जाते. इथे समजून जायचे की सदर क्रिएटरने / चॅनलने "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन विकून दोन पैसे अधिक कमवण्याचा पर्याय निवडला आहे. जर आपण अशा गोष्टी वारंवार दिसायला लागल्या तर एकतर आपले संपलेले सबस्क्रिप्शन रीन्यू तरी करतो किंवा नवीन लोकं त्यासाठी सबस्क्राईब करतात. अशाप्रकारे विकल्या गेलेल्या सबस्क्रिप्शन्स वर युट्युब सदर क्रिएटर/चॅनलला कमिशन म्हणा किंवा त्याचा हिस्सा देते.
हा एक प्रचंड गुंतागुंतीचा आणि काहीसा अपारदर्शक व्यवहार आहे.
असे मी लेखात म्हंटले आहे ते त्यासाठीच!

हेमंतकुमार 27/07/2022 - 08:47
तपशीलवार सुंदर माहिती. आता माझा अनुभव लिहितो. मध्यंतरी एकाने माझ्या डोक्यात युट्युब चॅनेल हा किडा सोडून दिला. मला मनापासून इच्छा नव्हती पण म्हटलं, ठीक आहे. अनेक दशके आपण फक्त लेखन करतो आहोत तर या निमित्ताने नवे तंत्रज्ञान शिकून घेऊ. म्हणून मी स्वतःचा युट्युब चॅनेल कसा निर्माण करायचा ते शिकून घेतले. नंतर मी सहज म्हणून एक पाच मिनिटांचे छोटेसे सादरीकरण मोबाईलवर रेकॉर्ड केले. करत असताना मला अनेक गोष्टी लक्षात आल्या : १. मुळात लेखक असलेल्या मला दृश्य माध्यमात उतरताना मनोभूमिकेमध्ये फार मोठा बदल करावा लागणार आहे. २. ते सादरीकरण करताना मला ते सर्व पाठ असायला हवे, तसेच ते आकर्षक पद्धतीने सादर करता आले पाहिजे. ३. मी जेव्हा लेखक असतो तेव्हा माझा वाचक मला, मी लिहिलेल्या शब्दांवरूनच ओळखत असतो. मी लेखन करताना माझी वेशभूषा किंवा केशभूषा कुठली होती किंवा मी कसा दिसतो, याच्याशी त्याला काहीही देणेघेणे नसते !! हा लेखनकलेचा फार मोठा फायदा आहे. ४. तेच दृश्य माध्यमात उतरायचे ठरल्यास अनेकरंगी कपडे हवेत, प्रत्येक वेळेला वेगळ्या रंगाचा/नक्षीचा शर्ट घाला वगैरे वगैरे…… मला व्यक्तिशः हे जरी आवडत नसले तरी त्या माध्यमाची ती नकळत गरज असते. ५. निव्वळ रेकॉर्ड करून ते तसेच प्रक्षेपित करून चालणार नाही. मग त्याला कलाकाराची मदत लागेल वगैरे वगैरे… ६. मुख्य म्हणजे, जर का यात उतरायचे असेल तर स्वतः मधून स्वतःचा पिंड वजा करावा लागेल आणि बाजारात खपणारे विषय आत्मसात करावे लागतील. लेखकाची वस्त्रे उतरवून दिग्दर्शकाचा कोट चढवणे हे वाटते तितके सोपे नाही. ७. मुद्दा एवढाच होता, की आताचे जे जालीय लेखन चालले आहे त्यातून अर्थप्राप्ती शून्य. मग हा दृश्य माध्यमाचा पैसे देणारा प्रकार करून बघायला काय हरकत आहे ? परंतु…… आता विचारांती आणि प्रस्तुत लेख वाचल्यानंतर डोक्यात लख्ख प्रकाश पडलेला आहे आणि…. माझ्यापुरता तरी मी, " गड्या आपुले लेखन बरे, निर्वेधपणे करावे आणि त्याचा निखळ आनंद घ्यावा", या निष्कर्षाप्रत आलेलो आहे.

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 21:25
मी स्वतःचा युट्युब चॅनेल कसा निर्माण करायचा ते शिकून घेतले. नंतर मी सहज म्हणून एक पाच मिनिटांचे छोटेसे सादरीकरण मोबाईलवर रेकॉर्ड केले.
अशा गोष्टी आपल्या आनंदासाठी करायच्या, त्यातून उत्पन्न मिळेल नं मिळेल हा भाग आलाहिदा!
" गड्या आपुले लेखन बरे, निर्वेधपणे करावे आणि त्याचा निखळ आनंद घ्यावा", या निष्कर्षाप्रत आलेलो आहे.

👍

श्रीरंग_जोशी 27/07/2022 - 08:59
माहितीपूर्ण व माहितीचे उत्तम पृथःकरण करणारे व सोदाहरण समजावणारे लेखन आवडले. माझ्या भावमुळे मला युट्युबवरुन पैसे कमावले जाऊ शकतात हे काही वर्षांपूर्वी कळले होते. त्याच्या शैक्षणिक युट्युब चॅनेलचे ५२ हजारांहून अधिक सबस्क्रायबर्स व ५ दशलक्षांहून अधिक व्ह्युज झाले आहेत. युट्युबवरुन कमाई होत असली तरी कष्टाच्या तुलनेत ती फारशी उत्साहवर्धक नसल्याने त्याने दोन वर्षांपासून ऑनलाइन शिकवण्यांचा व्यवसाय सुरू केलाय.

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 21:54
५२ हजारांहून अधिक सबस्क्रायबर्स व ५ दशलक्षांहून अधिक व्ह्युज झाले आहेत.
ही नेत्रदीपक कामगिरी आहे!
युट्युबवरुन कमाई होत असली तरी कष्टाच्या तुलनेत ती फारशी उत्साहवर्धक नसल्याने त्याने दोन वर्षांपासून ऑनलाइन शिकवण्यांचा व्यवसाय सुरू केलाय.
खरं आहे, कष्टाच्या तुलनेत कमाई कमी होती.

हणमंतअण्णा शंकराप्पा रावळगुंडवाडीकर 28/07/2022 - 00:26
योगायोग! मी कौस्तुभ सोबत नियुज नावाच्या कंपनीत वर्षभर काम केले आहे. खूप कष्टाळू आहे आहे कौस्तुभ!

श्रीरंग_जोशी 28/07/2022 - 09:48
हणमंतअण्णा - तुम्ही माझ्या भावाबरोबर वर्षभर काम केले आहे हे जाणून आनंद झाला. मिपाकर किंवा मिपावाचकांची प्रत्यक्ष जीवनात कुठेही अन केव्हाही गाठ पडू शकते याची पुन्हा एकदा अनुभूती मिळाली :-).

आग्या१९९० 27/07/2022 - 09:26
मुद्दा एवढाच होता, की आताचे जे जालीय लेखन चालले आहे त्यातून अर्थप्राप्ती शून्य. मग हा दृश्य माध्यमाचा पैसे देणारा प्रकार करून बघायला काय हरकत आहे ? करुन बघाच. सादरीकरण ओळखीतल्या व्यक्तीकडून करून घ्या हवे तर. परंतु प्रयत्न करून बघा. मिपाकर म्हणून मी तरी नक्कीच शेअर करून तुमचे व्हिडिओ.

मदनबाण 27/07/2022 - 09:28
उत्तम माहिती !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- “You cannot save everyone. Some people are going to destroy themselves no matter how much you try to help them.” :- Bryant McGill

धर्मराजमुटके 27/07/2022 - 10:15
आपण इतक्या तत्परतेने धागा प्रकाशित केल्याबद्द्ल अभिनंदन ! आमच्या भाषेत याला तवा गरम आहे तर पोळ्या भाजून घेतल्या असे म्हणतात :) असो.
सातत्यपूर्ण दर्जेदार कंटेन्ट निर्माण करणाऱ्यांना विशेष अडचण येत नाही त्यामुळे असे क्रिएटर्स हे निकष साधारणपणे वर्षभरात पूर्ण करू शकतात, पण यथातथा व्हिडीओ बनवणाऱ्यांची मात्र तारांबळ उडते आणि ते ह्या पहिल्या पायरीवरच बाद होतात.
 संपूर्ण लेख वाचनिय मात्र ह्या निष्कर्षाशी दुर्दैवाने सहमत होता येत नाही. मी काढलेल्या 'काय बोलावं सुचेना !' या धाग्यावर दिलेल्या युट्यूब चॅनेलचेच उदाहरण घ्या. या चित्रफितीतील स्त्री चे असंख्य व्हिडिओ आहेत. बहुसंख्य चित्रफितीमधे बाई झाडू मारणे, भांडी धुणे, कपड्यांच्या घड्या घालणे ह्याच क्रिया वारंवार करताना दिसतात. शिवाय १. बाई कोणताही महत्वाचे विषय हाताळत नाहित. २. अंगप्रदर्शन करतात असे देखील नाही. (यात त्यांचा अपमान करण्याचा हेतू नाही) ३. चित्रफितींची शीर्षके आकर्षक असतात असे देखील नाही. तरी देखील त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही. असो. ही चित्रफित किंवा चॅनेल केवळ उदाहरणादाखल आहे. अशा कित्येक चित्रफिती युट्यूबवर आहेत ज्याचे गणित काही केल्या उलगडत नाही. मला व्यक्तीशः वाटते की AI Technology ने कितीही प्रगती केली तरी मानवी मन ओळखण्यास मर्यादा आहेतच. अर्थात तो लेखाचा विषय नाही. हळूहळू १०-१५ मिनिटाच्या युट्यूब चित्रफितींवर मिळणारे उत्पन्न कमी होत जाईल. हल्ली युट्यूब रिल्स जास्त प्रचलित आहे. माणसांना १०-१५ मिनिटे लक्षपुर्वक काही बघायला वेळ नसतो. मात्र १ ते २ मिनिटाच्या चित्रफिती पाहण्यासाठी त्यांच्याकडे बराच वेळ असतो. तीच गत ट्विटर माध्यमाची. लोकांना थोडक्यात गंमत हवी आहे हेच खरे !

ढब्ब्या 27/07/2022 - 20:59
तरी देखील त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही ==> ह्या मागे बॉट चा हात असण्याची शक्यता जास्त वाटते. म्हणजे असा एक काँप्यूटर प्रोग्राम जो अनेक फेक युटुब आईडी बनवेल आणी वेगवेगळ्या हजारो (लाखो) आईडी नी हा विडीओ बघीतलाय असे भासवेल. अनेक अश्या कंपन्या अस्तित्वात आहेत जे वेगवेगळ्या क्लुप्त्या लढवुन असे बॉट तयार करतात. अवांतर - ट्विटर आणी मस्क मधे हाच वाद चालू आहे. मस्क चे म्हणणे आहे की ट्विटर वर ५% पेक्षा कमी फेक्/बॉट युजर आहेत हे सिद्ध करा तरच मी ट्विटर खरेदि करेन आणी ते अजिबात शक्य नाही असे ट्विटर चे म्हणणे आहे. (कई ईतर पॉलिटीकल मुद्दे पण आहेत, पण तो विषय वेगळा)

राजेंद्र मेहेंदळे 28/07/2022 - 14:03
हा पण एक चांगला धंदा आहे. लाइक्स पाहिजेत? घ्या आमचा बॉट विकत आणि ईंटरनेट्ला कनेक्ट करुन वाढवत रहा लाईक्स. हे म्हणजे चॅनेलवाल्यांचे टी आर पी प्रकरण मागे गाजले होते तसेच आहे. बनावटपणे टी आर पी रेटींग वाढवुन देणार्‍या कंपन्याही आहेत. म्हणजे प्रथम टी आर पी वाढविणारी सेवा विकत घ्या, आणि त्यासाठी खर्च केलेले पैसे चॅनलवरती जाहिरातींचे रेट वाढवुन वसुल करा. भयंकर आहे हे सगळे.

टर्मीनेटर 28/07/2022 - 13:44
"आपण इतक्या तत्परतेने धागा प्रकाशित केल्याबद्द्ल अभिनंदन !"
धन्यवाद, आणि मला हा लेखन विषय मिळवून दिलात त्यासाठी तुमचे विशेष आभार 🙏
"आमच्या भाषेत याला तवा गरम आहे तर पोळ्या भाजून घेतल्या असे म्हणतात :)"

😀

त्याचं असं झालं, माझ्या आधीच्या धाग्यावरच्या तुमच्या प्रतिसादात भाऊंच्या उत्पन्नाविषयीचा अंदाज वर्तवणाऱ्या त्या व्हिडीओच्या रूपाने मला 'चूल' मिळाली. पुढे तुमचा धागा आणि त्यावरचे प्रतिसाद वाचताना "असे किती पैसे मिळतात युट्युब व्हिडीओ बनविणाऱ्याला?" असा प्रश्न तुम्ही एका प्रतिसादात विचारलेला वाचल्यावर ती चूल 'पेटली'. आणि त्या प्रश्नाला वांड भाऊंनी दिलेल्या उत्तरातून तो लिंक रुपी 'तवा' मिळाला! आता एवढी सगळी तयारी आयती मिळाल्यावर माझ्यासारखा कणिक, तेल, पाणी, मीठ अशा कच्च्या मालाची उपलब्धता आणि पोळी बनवण्याचे तंत्र अवगत असलेला 'व्यापारी' माणूस गप्प कसा बसेल??? मग घेतली प्रतिसादरुपी पोळी करायला! पण कच्चा माल एवढा होता की लेखरुपी 'भंडारा' घालण्या एवढ्या पोळ्या भाजता आल्या 😀 😀 😀 असो, आता विनोद बाजूला ठेऊन तुमच्या मुख्य मुद्द्याकडे वळतो! प्रामाणिक पणे सांगायचे तर तुमचा 'काय बोलावं सुचेना !' हा धागा मी वाचला होता आणि एकंदरीत तुम्ही त्या बाईंच्या व्हिडीओ आणि चॅनल बद्दल जे लिहिलं होतंत त्यावरून ते चॅनल आणि त्यावरचे व्हिडीओज नक्कीच कंडम असणार हे लक्षात आल्याने त्या लिंकला भेट देऊन 'उगाच का अशा कंडम व्हिडीओचा आणखीन एक view वाढवायचा' अशा विचाराने तिथे फिराकलोच नव्हतो! लेखात शेवटी दिलेल्या लिंक्स ह्या न्यायालयीन कामकाजच्या व्हिडीओ /चॅनल विषयीच्या होत्या आणि त्या विषयात मला शून्य रस असल्याने ते पाहायचाही प्रश्न नव्हता. काल तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर देणे जमले नाही कारण त्यासाठी आधी त्या बाईंचे चॅनल आणि व्हिडीओ बघणे आवश्यक होते. आज मात्र ते 'अलौकिक' कार्य पार पाडले आहे 😀 आज, आत्ता तो व्हिडीओ आणि चॅनल बघितल्यावर लक्षात आले की तुम्ही मला अजून एक लेख लिहिण्यासाठी विषय दिला आहे 😀 पण मी तसे नं करता फुरसतमध्ये दुसऱ्या प्रतिसादतून त्या विषयावर उहापोह करतो. (ह्याच प्रतिसादात केला असता पण लांबी फार वाढेल म्हणुन दुसरा स्वतंत्र प्रतिसाद लिहितो.)

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 01:21
काल तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर देणे जमले नाही कारण त्यासाठी आधी त्या बाईंचे चॅनल आणि व्हिडीओ बघणे आवश्यक होते. आज मात्र ते 'अलौकिक' कार्य पार पाडले आहे 😀 पुढे चालू... त्या बाईंचे म्हणजे रुबी दीक्षित ह्यांचे "Ruby Dixit official" हे युट्युब चॅनल बघितल्यावर मला असे वाटले की ह्या रुबीताई अतिशय चलाख आहेत. (अर्थात हे चॅनल सुरु करणे आणि त्यावर अशा प्रकारचा कंटेन्ट दाखवणे ही त्यांची स्वतःची कल्पना आहे असे गृहीत धरून! अन्यथा ज्या कोणाच्या सल्ल्याने त्यांनी हे चॅनल सुरु केले असेल तो सल्लागार हुशार आहे.) असे मी म्हणतोय कारण त्यांना त्यांचा प्रेक्षकवर्ग कोण आहे, त्याचा आर्थिक/सामाजिक स्तर काय आहे, त्याच्या आवडी-निवडी आणि अपेक्षा आणि स्वतःच्या मर्यादांची चांगली जाण आहे. चॅनलचा About सेक्शन बघितल्यावर लक्षात येते की त्यांनी चॅनलचा प्रचार/प्रसार होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टींची पूर्तताही व्यवस्थित केली आहे. जसे की त्यांच्या Instagram, Facebook आणि Facebook Page च्या लिंक्स आणि सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांनी व्यक्तिगत संपर्कासाठी दिलेला आपला इमेल आयडी. Promotional Enquiries किंवा इतर युट्युबर्स बरोबर Collaboration च्या दृष्टीने महत्वाचा ठरणारा email id न देण्याची घोडचूक कितीतरी (चांगला/दर्जेदार कंटेन्ट देणारे) युट्युबर्स ही करतात. रुबीताई युट्युबवर 15 जून 2018 रोजी आल्या असल्या तरी त्यांनी आपले व्हिडीओज बहुतेक जानेवारी 2022 म्हणजे गेल्या 7 महिन्यांपासून अपलोड करायला सुरुवात केलेली असावी कारण Video सेक्शन मध्ये oldest video असा फिल्टर केल्यास सर्वात जुना व्हिडीओ 7 months ago असं दिसतंय. आणि ह्या उण्यापुऱ्या 7 महिन्यात त्यांनी (हा प्रतिसाद लिहीत असताना) तब्बल 390 व्हिडीओज अपलोड केलेले आहेत, म्हणजे त्यांनी जवळजवळ दर दिवशी सरासरी 2 व्हिडीओज तयार केलेत त्यामुळे ही सातत्यपूर्ण कामगिरी आहे असे म्हणता येईल आणि हे चॅनल यशस्वी होण्यासाठी आवश्यकही आहे. त्यांच्या व्हिडीओज मधला कंटेन्ट काय लायकीचा आहे हा मुद्दा बाजूला ठेऊन आणि कुठलाही पुरवग्रह न बाळगता माझ्या परीने त्यांच्या चॅनलचे हे परीक्षण केले आहे त्यात काही त्रुटीही असू शकतील. पण आजघडीला त्यांच्या चॅनलला लाभलेले ४५००० + सबस्क्राईबर्स आणि त्यांच्या व्हिडीओजना मिळालेले एकूण ८६,९९,९३१ Views पाहता रुबीताईंचा प्रवास एक 'यशस्वी युट्युबर' होण्याच्या दिशेने सुरु आहे. किंबहुना त्या 'यशस्वी युट्युबर' झाल्या आहेत असे माझे वैयक्तिक मत बनले आहे!
त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही.
ह्याचे कारण रुबीताईंनी सोशल मिडियावर त्यांच्या व्हिडीओजचे /चॅनलचे प्रभाविपणे केलेले मार्केटिंग (आणि त्यात यशस्वी होण्यात त्यांचे 'स्त्री' असणे ही जमेची बाजू) हे असावे! वरती त्यांच्या चॅनलच्या केलेल्या परीक्षणात मी लिहिलंय की, "त्यांनी चॅनलचा प्रचार/प्रसार होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टींची पूर्तताही व्यवस्थित केली आहे. जसे की त्यांच्या Instagram, Facebook आणि Facebook Page च्या लिंक्स आणि सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांनी व्यक्तिगत संपर्कासाठी दिलेला आपला इमेल आयडी." Instagram, Facebook, Facebook Page, Facebook Messenge, Whatsapp ह्या गोष्टी सोशल मिडियावर एखाद्या उत्पादनाचे मार्केटिंग करण्यास खूप उपयोगी पडतात. ह्या केस मध्ये रुबीताईंचे उत्पादन हे त्यांचे व्हिडीओज आहेत आणि ते ज्या ऑडियन्सला नजरेसमोर ठेऊन बनवलेत त्या ऑडियन्सचा 'क्लास' (सामाजिक/आर्थिक स्तर) लक्षात घेता तेवढे पुरेसे आहेत, अन्यथा कंटेन्ट अनुसार Twitter, LinkedIn वगैरेही पूरक/आवश्यक ठरले असते. रुबीताईंच्या व्हिडीओजचे विषय, सादरीकरण आणि प्रेक्षकांच्या कॉमेंट्स बघता त्यांचा टार्गेट ऑडियन्स हा मुख्यत्वे हिंदीभाषिक राज्यांतला, गरीब नाही म्हणता येणार, फार तर कनिष्ठ मध्यमवर्गीय ते मध्यमवर्गीय परिवारातील ३० ते ५० वयोगटातले अशिक्षित किंवा अर्धशिक्षित लेकुरवाळ्या गृहिणी / कष्टकरी पुरुष आणि ज्याच्या आशय-विषयातून कुठला बोध मिळावा वा ज्ञानप्राप्ती व्हावी असल्या फाजील अपेक्षाच नसणारा फक्त औटघटकेचं मनोरंजन झालं तरी पुरेसं वाटणारा प्रेक्षकवर्ग असावा असा माझा प्राथमिक अंदाज!
अशा कित्येक चित्रफिती युट्यूबवर आहेत ज्याचे गणित काही केल्या उलगडत नाही.
वर उल्लेख केलेल्या ऑडियन्समधल्या कष्टकरीवर्गातील (हिंदी भाषिक) पुरुष परप्रांतीय कामगार महाराष्ट्रातच कमी नाहीत. माझ्या एका मित्राच्या हॉटेलमध्ये असे आठ जण काम करतात. वर्षाकाठी एकदा ही मंडळी पंधरा दिवस ते एखाद महिन्यासाठी त्यांच्या मूळ गावी जातात वर्षातले बाकीचे दिवस हे लोक आपल्या कुटुंबापासून दूर असतात. कधी कधी रात्री हॉटेल बंद झाल्यावर आत आमचा 'बैठकीचा' कार्यक्रम रंगतो. त्यावेळी हा कामगारवर्ग कोपऱ्यातल्या एखाद्या टेबलवर घोळक्याने असल्या (तुमच्या-माझ्या सारख्यांच्या मते पांचट, कंडम, निरर्थक अशा) चित्रफितींचा सामूहिक आस्वाद घेत असताना बघितलंय. टाईप हाच असला तरी रुबीताईंचे व्हिडीओ परवडले म्हणायचे इतके ते दर्जाहीन असतात. हे बघून त्यांना काय आनंद/समाधान मिळत असेल हा मानसशास्त्रीय संशोधनाचा विषय असेल पण 'कुटुंबा' पासून दूर असलेल्या ह्या लोकांच्या 'कुठल्यातरी' भावना सुखावत असतील हे नक्की!
या चित्रफितीतील स्त्री चे असंख्य व्हिडिओ आहेत. बहुसंख्य चित्रफितीमधे बाई झाडू मारणे, भांडी धुणे, कपड्यांच्या घड्या घालणे ह्याच क्रिया वारंवार करताना दिसतात.
त्यांच्या महिला प्रेक्षकांना त्या आपल्यासारख्याच एक वाटत असणार त्यामुळे त्यांच्याशी ह्या महिला लवकर रिलेट होऊ शकतात. घरात बोलायला कोणी नाही / एकटेपणा खायला उठलाय अशा महिला प्रेक्षकांना रुबीताईंचे बोलणे ऐकताना एखाद्या मैत्रिणीशी गप्पा मारल्यासारखा अनुभव देत असतील. तर पुरुष प्रेक्षकांना त्यांची ह्या क्रिया करत असतानाची देहबोली / हालचाली 'अपीलिंग' वाटत असतील कदाचित!
शिवाय १. बाई कोणताही महत्वाचे विषय हाताळत नाहित.
वरती म्हंटल्या प्रमाणे त्यांच्या प्रेक्षकांच्या आशय-विषयातून कुठला बोध मिळावा वा ज्ञानप्राप्ती व्हावी असल्या फाजील अपेक्षाच नाहीत, त्यांचं औटघटकेचं मनोरंजन होणं एवढंच त्यांच्यासाठी पुरेसं आहे.
२. अंगप्रदर्शन करतात असे देखील नाही. (यात त्यांचा अपमान करण्याचा हेतू नाही)
त्यांच्या महिला प्रेक्षकांची तशी अपेक्षा नसावी. आणि अर्धवस्त्र स्त्रीदेहापेक्षा पेक्षा अंगभर कपड्यांतून थोडाफार दृष्टीस पडणारा स्त्रीदेह जास्त आकर्षक असतो असे म्हणतात! आणि त्याची काळजी रुबीताई 'व्यवस्थित' घेताना दिसतात 😀 बाकी पुरुष प्रेक्षकांनी कॉमेंट मधून व्यक्त केलेल्या अमुक रंगाची साडी आणि तमुक स्टाईलचा ब्लाउज घालून व्हिडीओ करा वगैरे सारख्या मागण्याही त्या पूर्ण करतात हे देखील कौतुकास्पद 😀
३. चित्रफितींची शीर्षके आकर्षक असतात असे देखील नाही.
शिर्षक वाचायचंय कोणाला? महिला प्रेक्षकांसाठी त्यांच्या मैत्रिणीचा काहीतरी नवीन व्हिडीओ आलाय एवढेच पुरेसे. आणि पुरुष प्रेक्षकांसाठी शीर्षकापेक्षा व्हिडीओचा थंबनेलच पुरेसा आहे की! कुठल्या थंबनेल मध्ये बेंबीच्या खाली नेसलेली साडी तर कुठे दोन्ही हात वर करून केस बांधतानाचा क्लोजअप तर कुठल्यात स्लीव्हलेस वगैरे वगैरे... त्यासाठीच मी सुरुवातीला म्हटलंय की ह्या रुबीताई चलाख आहेत. त्यांना त्यांचा प्रेक्षकवर्ग कोण आहे, त्याचा आर्थिक/सामाजिक स्तर काय आहे, त्याच्या आवडी-निवडी आणि अपेक्षा आणि स्वतःच्या मर्यादांची चांगली जाण आहे. असो, प्रतिसाद फारच लांबलाय त्याबद्दल क्षमस्व!

गवि 27/07/2022 - 10:47
अत्यंत रोचक, उपयुक्त माहिती. धन्यवाद. एकूण असे दिसते की हा क्लिष्ट प्रकार आहे. कदाचित हेतुपुरस्सर क्लिष्ट ठेवला गेलेलाही असू शकतो. आणि कोणी उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत म्हणून याकडे पाहू गेल्यास निराशा हाती येऊ शकते. अजून एक विषय. नेमक्या कोणत्या घटकांमुळे युट्युब चानेल प्रचंड लोकप्रिय होतात ते समजत नाही. टॉप प्रसिद्ध भारतीय म्हणा किंवा आणखी कोणते ब्लॉग म्हणा, अनेकदा डेली रूटीन दाखवणारे व्हिडिओ किंवा नुसता व्हिडिओ गेम खेळत बसलेला व्हिडिओ असेही दिसतात. व्ह्यू मात्र मिलियन्स. स्ले पॉइंट हा करमणूकप्रधान आहे. कॉमेडीत अमित टंडन (पण आता जवळपास बंद केलेन. फक्त शॉर्ट व्हिडिओ येतात) सर्वांना एकत्र बसूनही बघता येईल आणि खरेच काही मनोरंजक असेल असे चानेल कमीच.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 16:04
@ गवि,
अत्यंत रोचक, उपयुक्त माहिती.
प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
एकूण असे दिसते की हा क्लिष्ट प्रकार आहे. कदाचित हेतुपुरस्सर क्लिष्ट ठेवला गेलेलाही असू शकतो.
+1
आणि कोणी उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत म्हणून याकडे पाहू गेल्यास निराशा हाती येऊ शकते.
दोन - चार व्हिडीओज बनवून युट्युबवर टाकले की कमाई चालू... असा विचार करून चॅनल सुरु करणाऱ्या हौशा-नौशा-गवशांच्या पदरी नक्कीच निराशा येऊ शकते पण उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत (Full-time Business) म्हणून गंभीरपणे ह्याकडे पाहणारे, व्यावसायिक दृष्टिकोन बाळगून असलेले युट्युबर्स चांगले यशस्वी होतात. त्यांच्यासाठी असे जाहिरातीतून मिळणारे उत्पन्न हा दुय्यम विषय असतो. लेखाचा फोकस मी जाहिरातीतून मिळणाऱ्या उत्पन्ना पुरता मर्यादित ठेवल्याने ह्या माध्यमातून कमाई करण्याच्या अन्य मार्गांविषयी लिहिणे टाळले होते पण ह्या प्रतिसादाच्या निमित्ताने त्या कमाईच्या अन्य मार्गांची तोंडओळख करून देता येईल! YouTube Partner Program (YPP) मध्ये सहभागी झाल्यावर जाहिरातींच्या माध्यमातून, YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन्स विकून, चॅनल मेम्बरशिप शुल्का द्वारे, Super Chat आणि Super Stickers च्या मार्गांनी कमाई करता येऊ शकते. ह्यापैकी YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन्स विकणे आणि चॅनल मेम्बरशिप शुल्क हे थोडेतरी खात्रीशीर मार्ग वाटतात पण आपल्याकडे Super Chat आणि Super Stickers च्या माध्यमातून (व्हिडीओ गेम्स वर आधारित चॅनल्स वगळता) अन्य क्रिएटर्स/चॅनलसना काही कमाई होत असेल असे निदान मलातरी वाटत नाही. तसेच YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन घेतलेल्या प्रेक्षकांनी पाहिलेल्या ad-free व्हिडीओज साठी क्रिएटर/चॅनलला त्याद्वारे आपल्याला मिळालेल्या उत्पन्नातील थोडाफार वाटा युट्युब देते असे असा दावा ते (YouTube) करतात पण तो किती आहे/असेल ह्याबद्दल कोणतीही स्पष्ट माहिती मात्र ते देत नाहीत (तसे बघितलं तर ते बऱ्याच गोष्टींची स्पष्ट माहिती देत नाहीत 😀) असो, YouTube Partner Program (YPP) व्यतिरिक्त युट्युब बाह्य मार्गानीही व्यावसायिक क्रिएटर/चॅनल्स भरघोस कमाई करू शकतात जसे की Merchandization, Sponsorship's, Promotion's. ह्यात आर्थिक देवाण-घेवाण ही थेट क्रिएटर्स /चॅनल्स आणि E-Commerce कंपनी / जाहिरातदार पुरस्कर्ता / जाहिरातदार उत्पादक कंपनी ह्यांच्यात परस्पररीत्या होत असल्याने ह्या व्यवहारात युट्युबला कुठलेही स्थान नसते. Merchandization, Sponsorship's, Promotion's. हे प्रकारही खूप रोचक आहेत. इथे त्यांची फक्त तोंडओळख करून दिली आहे सोदाहरण माहिती द्यायची झाली तर अजून एक स्वतंत्र प्रतिसाद खरडावा लागेल 😀
अजून एक विषय. नेमक्या कोणत्या घटकांमुळे युट्युब चानेल प्रचंड लोकप्रिय होतात ते समजत नाही. टॉप प्रसिद्ध भारतीय म्हणा किंवा आणखी कोणते ब्लॉग म्हणा, अनेकदा डेली रूटीन दाखवणारे व्हिडिओ किंवा नुसता व्हिडिओ गेम खेळत बसलेला व्हिडिओ असेही दिसतात. व्ह्यू मात्र मिलियन्स.
ह्याबद्दलची काही माहिती वर ह्या प्रतिसादात दिली आहे. सोशल मीडिया मार्केटिंगचा ह्यात फार मोठा वाटा असतो. मग हे मार्केटिंग स्वतः क्रिएटर/चॅनलने केलेले असो की त्यांनी दुसऱ्या व्यावसायिक कंपनीला 'Hire' करून त्यांच्याकडून करवून घेतलेले असो. तसेच प्रत्यक्ष जीवनात 'माऊथ पब्लिसिटी' जशी उपयुक्त ठरते तशीच प्रेक्षकांनी स्वतःहून (विना मोबदला) फॉरवर्ड /शेअर / ब्लॉग / vlog द्वारे सोशल मिडियावर केलेली प्रसिद्धीही Views वाढवायला बऱ्याच प्रमाणात उपयोगी पडत असते, मग ती 'गुड पब्लिसिटी' असो की 'बॅड पब्लिसिटी' असो. सकारात्मकरित्या केलेली प्रसिद्धीचा 100 पैकी 20 ते 25 % लोकांवर प्रभाव पडत असेल असा अंदाज लावू पण नकारात्मक प्रसिद्धीही उत्सुकतेपोटी 5-10% लोकांनातरी प्रभावित करत असेल असे मानण्यास जागा आहे. ह्याचे ताजे उदाहरण म्हणजे मुटके साहेबांचा लेख! तो लेख लिहिण्यामागे 'त्या' बाईंच्या व्हिडीओचे Views वाढवणे हा त्यांचा उद्देश नक्कीच नाही! त्यांनी फक्त त्यांना पडलेले प्रश्न त्या लेखात विचारले होते! पण 'त्या बाई', त्यांच्या व्हिडीओज बद्दलची (नकारात्मक असली तरी) वर्णनात्मक माहिती ह्या गोष्टी काही वाचकांची उत्सुकता नक्कीच जागृत करू शकतात. आज त्या लेखाची 1700+ वाचने झाली आहेत त्यापैकी आपण 10% पण नको फक्त 5% वाचकांनी उत्सुकतेपोटी हा काय प्रकार आहे हे बघण्यासाठी त्या लिंक वर क्लिक करून तो व्हिडीओ पहिला असेल तरी त्या व्हिडीओचे 85 Views वाढवण्यात धागाकर्त्यांचा तसा काही उद्देश नसतानाही हातभार लागला असेल ना? चला बाकीच्यांचे जाऊद्यात पण ज्यांनी त्यावर प्रतिसाद दिलेत त्यांनी तरी तो व्हिडीओ पहिला असेल ना? त्यात मी पण एक आहे हे तर नक्की! कारण त्या धाग्यावर नाही पण ह्याच धाग्यावर त्यांच्या प्रश्नांना माझ्यापारीने उत्तर देण्यासाठी मला त्या चॅनल वरचे 5-6 व्हिडीओज बघावे लागले, त्यावरच्या काही कॉमेंट्स वाचव्या लागल्या, म्हणजे त्या चॅनलचे 5-6 Views वाढण्यासाठी तर मीच कारणीभूत ठरलो की 😀 अर्थात हे फक्त 'बॅड पब्लिसिटी' चे इथलेच एक ताजे उदाहरण म्हणुन दिले आहे त्यात वैयक्तिक असे काहीच नाही. थोडक्यात काय तर Views वाढवण्यास सोशल मीडिया वरचे अनेक घटक प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्षरीत्या, जाणीवपूर्वक किंवा नकळतपणे हातभार लावत असतात. पण नुसते Views वाढून काही फायदा नाही, त्यातले किती Views मॉनेटायझेशन साठी पात्र ठरतात हे महत्वाचे!
स्ले पॉइंट हा करमणूकप्रधान आहे. कॉमेडीत अमित टंडन (पण आता जवळपास बंद केलेन. फक्त शॉर्ट व्हिडिओ येतात)
हे बघितले नाहीयेत.
सर्वांना एकत्र बसूनही बघता येईल आणि खरेच काही मनोरंजक असेल असे चानेल कमीच.
+1000 सर्वांनी एकत्र बसून बघता येईल असे गंगाधर टिपरेंसारखे काही कार्यक्रम यावे असे मलाही वाटते. पण प्रत्येकाला प्रत्येकाच्या इंटरेस्ट नुसार, हवे ते, हवे तेव्हा बघता यावे हा उद्देश असलेल्या युट्युब कडून ती अपेक्षा बाळगणे म्हणजे.... जाऊदेत 😀

सौंदाळा 27/07/2022 - 10:56
या विषयावर खूपच उत्सुकता होती. बर्‍याच प्रश्नांची उत्तरे लेखातून मिळाली. खेडेगावातील खूप मुले शेती, मासेमारी, रोजचे रुटीन, गावातील उत्सव वगैरे यु ट्युब चॅनलद्वारा दाखवतात. कदाचित जोडधंदा म्हणून बरी कमाई होत असेल. मला तर वाटते पुढे मागे एखाद्याचे व्हिडिओ खूप वाढले की जुने व्हिडिओ चॅनलवर ठेवण्यासाठी यु ट्युब त्यांच्याकडून पण पैसे घेईल. (आताच घेत असेल तर माहिती नाही)

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 16:56
@ सौंदाळा,
खेडेगावातील खूप मुले शेती, मासेमारी, रोजचे रुटीन, गावातील उत्सव वगैरे यु ट्युब चॅनलद्वारा दाखवतात. कदाचित जोडधंदा म्हणून बरी कमाई होत असेल.
युट्युबवर कमाई होण्यासाठी अधून मधून एखाद-दुसरा व्हिडीओ टाकून चालत नाही, समर्थांनी लिहिलंय "दिसामाजी काहीतरी ते लिहावे" च्या धर्तीवर "दिसामाजी २-३ व्हिडीओ अपलोडवावे" (ह्याला काही सन्माननीय युट्युबर्स अपवाद आहेत ज्यांच्या एकेका व्हिडीओला दशलक्ष वगैरे views मिळतात) तेव्हा कुठे घेतलेल्या कष्टाचे फळ मिळाल्या सारखे वाटेल अशी आज परिस्थिती आहे 🙂
मला तर वाटते पुढे मागे एखाद्याचे व्हिडिओ खूप वाढले की जुने व्हिडिओ चॅनलवर ठेवण्यासाठी यु ट्युब त्यांच्याकडून पण पैसे घेईल. (आताच घेत असेल तर माहिती नाही)
😀 आत्ता तरी घेत नाहीत आणि नजीकच्या भविष्यात तरी असे होण्याची शक्यता कमी आहे! अर्थात आजन्म फुकट सेवा देण्याचा दावा करणाऱ्या कंपन्यांचे कित्येक विभाग आज अस्तित्वात राहिलेले नाहीत हे देखील खरे! प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

क्लिंटन 27/07/2022 - 11:02
मस्त लेख. आवडला. युट्यूब मोनेटायझेशनसाठी आणखी काही नियम आहेत. म्हणजे नुसत्या व्ह्यू, सबस्क्राईबर्स, आर पी एम, सी पी एम आणि इतर भानगडींबरोबरच मोनेटायझेशनसाठी आणखी काही महत्वाच्या गोष्टी आहेत. व्हिडिओमधला कंटेन्ट स्वतःचा असला पाहिजे. म्हणजे कोणा प्रसिध्द लेखकाचे पुस्तक वाचून दाखविणारा युट्यूब चॅनेल असेल तर त्याचे मोनेटायझेशन होत नाही. दुसरे म्हणजे व्हॉईस ओव्हर केलेले व्हिडिओ किंवा टेक्स्ट टू स्पीच सॉफ्टवेअर वापरून केलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही. चौथे म्हणजे गुगलच्या कम्युनिटी गाईडलाईनचे उल्लंघन करणार्‍या व्हिडिओंचे मोनेटायझेशन होत नाही. म्हणजे शिवराळ भाषा वापरणे, एखाद्या समाजघटकाविरोधात प्रचार करणे, पॉर्नोग्राफी, हिंसेला उत्तेजन देणे वगैरे गोष्टी असलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. असे काही व्हिडिओ गुगल स्वतःहून युट्यूबवरून हटवू शकते. दोनेक वर्षांपूर्वी हे सगळे गुगल सपोर्टवर प्रश्नोत्तरे असतात त्यात वाचल्याचे आठवते. चटकन लिंक सापडली नाही.

आग्या१९९० 29/07/2022 - 00:23
तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही. Hebbars kitchen ह्या you tube चॅनल वर commentary आणि क्रिएटरचा चेहरा दोन्हीही नसते. https://youtu.be/titVko7ijlo ह्या चॅनल वर फक्त commentary असते. वरील दोन्ही चॅनल खूप लोकप्रिय आहेत. ते मोनेटाईझ नसतील असे वाटत नाही.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 17:51
@ क्लिंटन, ह्यातले बरेचसे मुद्दे पहिले सहा निकष पूर्ण करताना कव्हर होतात त्यातले २ जे आव्हानात्मक आहेत फक्त त्यांचाच उल्लेख लेखात केला आणि बाकीचे निकष जाणून घ्यायचे असल्यास इच्छुकांसाठी खाली लिंक दिली आहे.
कोणा प्रसिध्द लेखकाचे पुस्तक वाचून दाखविणारा युट्यूब चॅनेल असेल तर त्याचे मोनेटायझेशन होत नाही.
कॉपीराईटचा मामला नसल्यास काही अडचण येत नाही. किंवा क्रिएटर त्या व्हिडीओ पासून मिळणारे उत्पन्न थेट त्या लेखकाकडे वळवू शकतो अर्थात त्यात बऱ्याच तांत्रिक अडचणी आहेत!
दुसरे म्हणजे व्हॉईस ओव्हर केलेले व्हिडिओ किंवा टेक्स्ट टू स्पीच सॉफ्टवेअर वापरून केलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही.
असे आता नाहीये, Bright Side, What If अशी फेसलेस/व्हॉइस ओव्हर कंटेन्ट देणारी यशस्वी चॅनल्स खोऱ्याने पैसे कमवत आहेत, त्यातल्या Bright Side चॅनलच्या Views नी १००० कोटींचा टप्पा ओलांडला आहे. बाकीचे मुद्दे वर म्हंटल्या प्रमाणे पहिल्या फेरीत कव्हर होतात, त्यातून जर ते निकष पूर्ण होतं नसतील तर अर्ज छाननी आणि युट्युबच्या टीम कडून चॅनलचा रिव्हयू केला जातो त्या पातळीवर बाद केला जातो. अर्थात बाद झालेला क्रिएटर/चॅनल सर्व निकष पूर्ण करून ३० दिवसांनंतर पुन्हा अर्ज करु शकतो! प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

तर्कवादी 29/07/2022 - 19:03
कॉपीराईटचा मामला नसल्यास काही अडचण येत नाही.
+१ मलाही असेच वाटते कॉपीराईट क्लेम नसल्यास कोणतेही व्हिडिओ मॉनेटाईज होवू शक्तात बाकी धोरणात न बसणारे व्हिडिओज युट्युबकडून सरळ काढून टाकण्यात येतात.. मग मॉनेटायजेशनचा प्रश्नच उरत नाही.
तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही.
हे पण असू शकत नाही. कित्येक चॅनेल्समध्ये क्रिएटरचा वा कुणाचाही चेहरा दिसत नाही . उदा. vigyan tv india, यांचे मी खूप व्हिडिओज पाहिलेत, निवेदकाचा फक्त आवाज असतो , चेहरा नाही. हे मॉनेटाईज होत नसेल तर केवळ समाजसेवा म्हणून कुणी इतकी मेहनत घेवून बनवलेले व्हिडिओ सहसा टाकणार नाही.

टर्मीनेटर 01/08/2022 - 14:23
मलाही असेच वाटते कॉपीराईट क्लेम नसल्यास कोणतेही व्हिडिओ मॉनेटाईज होवू शक्तात
स्वयंनिर्मित कंटेन्टच मॉनेटायझेशन साठी पात्र असतो. अन्य कोणाचा कंटेन्ट अपलोड करणे हे युट्युबच्या पॉलिसीचे उल्लंघन ठरते.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 18:05
मुविकाका, भक्ती, ॲबसेंट माइंडेड ... & योगविवेक प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

राजेंद्र मेहेंदळे 27/07/2022 - 16:17
थोडक्यात आणि छान माहिती दिली आहे. मागे माझ्या विषयातील काही तांत्रिक माहितीविषयक व्हिडिओज तुनळीवर टाकले होते, पण तेव्हा असे काही डोक्यात नव्हते. मात्र लोक यातुन पैसे कसे कमवतात ही उत्सुकता होती. लेख आणि प्रतिसाद वाचुन बर्‍यापैकी माहिती गोळा झाली आहे. अर्थात टिक टॉक वगैरे बंद झाल्याने तुनळीची लोकप्रियता वाढली आहेच. पण हे जाहिरातीचे मॉडेल नवीनच समजले. पुनश्च धन्यवाद!!

सुरसंगम 27/07/2022 - 17:58
खूप छान माहिती. पण जे लोकं कॉपी राईट नसलेले जुने चित्रपट चढवतात त्यांनाही जास्त view असतात. मग त्यांनाही पैसे मिळतात का.

तर्कवादी 27/07/2022 - 23:55
पण जे लोकं कॉपी राईट नसलेले जुने चित्रपट चढवतात त्यांनाही जास्त view असतात. मग त्यांनाही पैसे मिळतात का.
मला वाटते होय.. कॉपीराईटचा क्लेम येईपर्यंत मिळू शकतात. अर्थात अशा जुन्या चित्रपटांना सातत्याने किती व्यूव्ह्ज मिळत असतील ?

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 18:31
राजेंद्र मेहेंदळे & सुरसंगम प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏 @ सुरसंगम त्या चित्रपटाच्या निर्मिती संस्थेच्या चॅनलवर जर तो चित्रपट आधीपासून उपलब्ध असेल आणि दुसरा कोणी अपलोड करत असेल तर त्याचे उत्पन्न मूळ चॅनलला द्यावे लागेल अशी अट स्वीकारावी लागते. हीच गोष्ट संगीताच्या बाबतीतही लागू होते. अन्य कोणी निर्माण केलेला कंटेन्ट युट्युबच्या मॉनेटायझेशन पॉलिसीत बसत नाही. कुठलाही व्हिडीओ अपलोड केल्यावर प्रकाशित करण्याआधी स्वयंचलित पद्धतीने त्याची तपासणी होते. आणि जरी ही प्रक्रिया निर्विघ्नपणे पार पडली तरी पुढे खाली तर्कवादी म्हणाल्या प्रमाणे कुठले कॉपीराईट विषयक ऑबजेक्शन आले तर समस्या येऊ शकते. थोडक्यात सांगायचे तर कुठलाही स्वयंनिर्मित कंटेन्टच मॉनेटायझेशन साठी पात्र असतो. अन्य कोणाचा कंटेन्ट अपलोड करणे हे युट्युबच्या पॉलिसीचे उल्लंघन ठरते.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 29/07/2022 - 08:52
माहितीपूर्ण लेखन धन्यवाद. चॅनल सब्स्क्राईब केले आणि आणि व्ह्युवर्स वाढले की पैसे मिळतील असे वाटायचे. पण प्रक्रिया क्लिष्ट आहे, असे दिसते. -दिलीप बिरुटे

मदनबाण 29/07/2022 - 10:41
युट्युब आणि व्हू काऊंट :- मला व्यक्तिगतपणे हे माहित आहे की Embed केलेला युट्युब व्हिडियो प्ले केला गेला असता त्याचा व्हू काऊंट हा गणला जातो. परंतु तुम्हाला यात अधिक माहिती असल्याने यावर अधिक माहिती हवी आहे. हा प्रश्न विचारण्याचे कारण म्हणजे अश्विन अघोर यांच्या घनघोर या युट्युब चॅनलचा एक व्हिडियो मी काही काळा पूर्वी इथे शेअर केला होता, परंतु तो व्हिडियो इथे प्ले झाला नव्हता, इथे प्ले होण्या ऐवजी तो मूळ चॅनलवर जाऊन प्ले व्हावा असे सेटिंग त्यांनी ठेवले असावे असे मला प्रथम दर्शनी वाटले. बरेच दिवस माझ्या मनात या बद्धल विचार चालु होता. तेव्हा आज मी अश्विन अघोर यांना संपर्क करुन या बाबतीत कळवले तेव्हा त्यांच्या मता नुसार Embed केलेला युट्युब व्हिडियोचा काऊंट धरला जात नसल्याचे सांगितली परंतु ते याबाबतीत त्यांच्या तात्रिक टिम बरोबर बोलतील असे देखील ते म्हणाले. तेव्हा यावर अधिक माहिती दिली तर उत्तम होईल. :) उदा. म्हणुन त्यांचाच एक व्हिडियो या प्रतिसादात देत Embed करुन देत आहे. हा आता Embed स्वरुपात प्ले होतो की नाही ते पहाता येईल. मिपा वेबसाईट त्यांना माहित असल्याचे देखील त्यांनी सांगितले. :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Neeli Neeli || Full Song || Folk Song || Ft. Dhethadi Harika || Nivriti Vibes || Tamada Media

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 19:05
@ मदनबाण,
Embed केलेला युट्युब व्हिडियो प्ले केला गेला असता त्याचा व्हू काऊंट हा गणला जातो.
नाही! Embed केलेला युट्युब व्हिडियो खुद्द युट्युब सोडून अन्य कुठल्याही ठिकाणी (वेबसाईट/app) पहिला गेल्यास त्याचा युट्युब वरील View count वाढत नाही तसेच त्यात जाहिराती दाखवल्या जात नसल्याने तो मॉनेटायझेशन साठीही पात्र ठरत नाही. ह्या कारणामुळे बरेचसे व्यावसायिक युट्युबर्स व्हिडीओ एम्बेड करण्याची परवानगी आपल्या सेटिंग्स मध्ये नाकारतात. आणि जे एम्बेड केलेले व्हिडिओ अन्य ठिकाणी प्ले होतात त्यावरही खाली Watch on YouTube असा ऑप्शन दिसतो. बघणाऱ्याने त्यावर क्लिक केल्यास प्रेक्षकाला युट्युबवर redirect केले जाते, अशावेळी त्या व्हिडिओचा View count पण वाढतो आणि जर त्यावर जाहिरात बघितल्यास तो मॉनेटायझेशन साठीही पात्र ठरतो. तुम्ही खाली दिलेला व्हिडीओ दिसत नाहीये, ह्या व्हिडीओची एम्बेड सेटिंग off ठेवलेली आहे.
मिपा वेबसाईट त्यांना माहित असल्याचे देखील त्यांनी सांगितले. :)
अरे वाह! मस्त. जाता जाता: एक स्वानुभव, इजिप्त आणि दुबई सहलीतले माझे ३ व्हिडीओ मिपावरच्या लेखांत एम्बेड केलेले आहेत, इथे हजरोंच्या घरात दर्शने झाली पण युट्युब वर त्यांचा काउंट आजाबात वाढला नाही 😀 😀 😀

मदनबाण 17/02/2024 - 12:15
अश्विन अघोर यांच्या घनघोर या युट्युब चॅनलचा एक व्हिडियो मी काही काळा पूर्वी इथे शेअर केला होता, परंतु तो व्हिडियो इथे प्ले झाला नव्हता, इथे प्ले होण्या ऐवजी तो मूळ चॅनलवर जाऊन प्ले व्हावा असे सेटिंग त्यांनी ठेवले असावे असे मला प्रथम दर्शनी वाटले. बरेच दिवस माझ्या मनात या बद्धल विचार चालु होता. तेव्हा आज मी अश्विन अघोर यांना संपर्क करुन या बाबतीत कळवले तेव्हा त्यांच्या मता नुसार Embed केलेला युट्युब व्हिडियोचा काऊंट धरला जात नसल्याचे सांगितली परंतु ते याबाबतीत त्यांच्या तात्रिक टिम बरोबर बोलतील असे देखील ते म्हणाले. घनघोर हे युट्युब चॅनलच चालवणारे अश्विन अघोर आता आपल्यात राहिलेले नाही. त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली ! _/\_ त्यांच्या विषयी ज्यांनी भावना प्रकट केल्या आहेत :- फार घाई केलीस अश्विन !| AshwinAghor | AbaMalkar | Lakshyavedh सुन्या सुन्या मैफिलीत या दगा केलास दोस्ता | Sushil Kulkarni | Analyser | Ashwin Aghor मदनबाण.....

कंजूस 17/02/2024 - 13:37
त्यांचं सेटिंग नसतं. मिपावरून कोणताच Embed tag चालत नाही. (बाकी अश्विन अघोर यांच्या चानेलबद्दल माहिती नाही. )

टर्मीनेटर 17/02/2024 - 18:10
त्यांचं सेटिंग नसतं.
ऑ... मला तर माझ्या चॅनलच्या सेटींग्स मध्ये हा पर्याय दिसत होता/आहे, युट्युब पंक्तीभेद करत असल्यास कल्पना नाही 😀
मिपावरून कोणताच Embed tag चालत नाही.
सध्या मिपाची सेटींग्स बदलल्याने Embed tag चालत नाही, पण त्याचा युट्युबच्या सेटींग्सशी काहिही संबंध नाही!

कंजूस 17/02/2024 - 20:50
Embed मधून यूट्यूब विडिओ वर थेट जाण्याऱ्या/ पाठविणाऱ्या अशा साईट किती असतील आणि त्यांचा viewing count वाढेल? यूट्यूबरना त्यांचे विडिओ किती लोक पूर्ण पाहतात, जाहिरातीसकट पाहतात यावर पैसे मिळतात. शिवाय महत्त्वाचे म्हणजे त्या व्हिडिओच्या विषयाला धरून कोणती जाहिरात टाकता येईल. पाककृती चानेलवर हॉटेल किंवा बँकिंग जाहिराती टाकून उपयोग नसतो. म्हणजे त्या जाहिराती मिळणार नाहीत पैसे मिळणार नाहीत. राजकीय समीक्षा आणि प्रचार असेल तर कोणते सेटिंग्ज जाहिराती खेचून आणेल? Viewing time वाढेल, चानेलचे सबक्राईबर्स वाढतील पण गूगलला जाहिरातींचे उत्पन्न मिळणार नसेल तर चानेलला काय देणार? Prakash raj thakur पाहा.

टर्मीनेटर 17/02/2024 - 18:03
अरेरे...अश्विन अघोर ह्यांच्या आकस्मित मृत्युबद्दल वाचुन वाईट वाटले. एका ठरावीक विचारसरणीला वाहिलेले असल्याने त्यांचे फारसे व्हिडिओज पाहिले नव्हते. ईश्वर त्यांच्या आत्म्यास शांती देवो 🙏

तर्कवादी 29/07/2022 - 19:28
Embed केलेले व्हिडिओजचा काउंट गणला जात नसेल असे मला वाटत नाही. नाहीतर अनेक व्यावसायिक युट्युबरर्सनी केलेले व्हिडिओज युट्युबवरच चालवता येतील अशी सेटिंग केली असती. पण तसे दिसत नाहीये. बहुतांश व्हिडिओज Embed करुन चालवता येतात उदाहरणादाखल काही व्हिडिओज : विग्यान टिव्ही राजश्री प्रॉडक्शनः टिप्स

विवेकपटाईत 14/11/2022 - 12:15
लेख वाचून एक लक्षात आले. यू ट्यूब 99 टक्के विडियो बनविणार्‍यांना एक नवा पैसा ही देत नसेल. बाकी अश्या चॅनेल वर 90 टक्के विज्ञापन ही वाचले जात असेल. तो सर्व नफा यू ट्यूबचा. उगाचच एमवे वेस्टिगे इत्यादि अमेरिकन कंपन्यांची आठवण आली.

चित्रगुप्त 18/02/2024 - 09:59
यूट्युबवरील हजारो लाखो विडीयो दर्शकांना मोफत उपलब्ध आहेत. जाहिराती बघायच्या नसतील तर फक्त 129 रुपये दरमहा देऊन Premium यूट्यूब घेऊ शकता. (मी घेतले आहे) असे असता आपण कोणती तक्रार करु शकतो?

कंजूस 18/02/2024 - 19:55
1.विडिओ उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. 2.पुन्हा उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. 3.पुन्हा उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. साधारणपणे दोनमध्ये पायऱ्यां मध्ये काम होते.

माहितगार 19/02/2024 - 09:06
बर्‍याच जणांसाठी इक्विपमेंट रेकॉर्डींग एडीटींग ह्या तांत्रिक गोष्टीत रस किंवा कौशल्य नसते, आपण किंवा आपल्या (तुमच्या) परिचयात कोणी (माफक दरात) युट्यूब स्टुडीयो किंवा रेकॉर्डींग आणि एडीटींग सेवा देणारी मंडळी आहेत का?

सुरिया 19/02/2024 - 12:23
आपण किंवा आपल्या (तुमच्या) परिचयात कोणी (माफक दरात) युट्यूब स्टुडीयो किंवा रेकॉर्डींग आणि एडीटींग सेवा देणारी मंडळी आहेत का?
मी देतो अशी सेवा पण तुम्हाला देणार नाही कारण तुम्ही फार पाल्हाळीक किरकिर करता. ;)

चौथा कोनाडा 19/02/2024 - 13:59
धन्यवाद टर्मी भाऊ, भारी धागा आहे. महत्त्वपूर्ण माहिती कळली. ❤️❤️❤️ चौथा कोनाडा हा माझा नामोल्लेख वाचून अमंळ मौज वाटली आन आपण सेलीब्रेटी (मिनी मिपा का होईना) असल्याची भावना सुख देऊन गेली ❤️❤️❤️ पुनश्च आभार !

कर्नलतपस्वी 19/02/2024 - 14:43
चिमणी पासून घारी पर्यंत वारी पासून तारी पर्यंत सर्व गोष्टींचे व्हिडिओ काढतो. बघणारे म्हणतात लई भारी,यु ट्युब वर टाका. नुकताच एक प्रोजेक्ट पुरा केलाय.श्री व सौ शिंजीर आणी मी. शिंजीर म्हणजे सनबर्ड. घरटे बनवण्या पासून ते पिल्ले परदेशी जाईस्तो पर्यंत. नमुना तुमच्या कायप्पावर पाठवतो. मूल्यांकन करा. फायदा वाटला तर पुढे विचार करू नाहीतर विद्यापीठात देईन म्हणतो.

जेम्स वांड 27/07/2022 - 08:16
इतकी झटपट प्रोजेक्ट डिलिव्हरी आवडलीच. बिसाईड्स यूट्यूब अंतरंगात डोकावून पाहण्याची संधी मिळाली त्याबद्दल आभार, आम्हाला रुपये २०० (अक्षरी २०० फक्त) मिळाल्याबद्दल आनंद झाला आहे संजुभाऊ

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 13:31
"आम्हाला रुपये २०० (अक्षरी २०० फक्त) मिळाल्याबद्दल आनंद झाला आहे"
फिर पार्टी तो बनती हैं... मला पण 50 रुपये मिळालेत 😀 लेट्स सेलिब्रेट... क्वार्टर तुमच्या कडून चखणा माझ्याकडून 🍷

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 17:09
और जीने को क्या चाहिये.... सात पैकी अजून ३ जण बाकी आहेत, आणि तिघेही पुणे जिल्ह्यातले आहेत! एकदा का त्यांच्याकडून अभय मिळाले की मग होऊन जाऊदे जंगी पार्टी 😀

ज्ञानोबाचे पैजार 28/07/2022 - 11:08
माझ्या कडून ७ जणांना प्रत्येकी एक काकडी खिचडी, मसाला दुध, प्रत्येकी एक केळे, खजुर (प्रत्येकी ४) आणि भेट म्हणून आमच्या किर्तनाच्या कॅसेट देण्यात येईल. सात पेक्षा जास्त लोक आल्यास ज्याने पाहुणा आणला त्याने आपल्या वाटणीचे पदार्थ पाहुण्या बरोबर शेअर करावे. रच्याकने:- इतके सगळे वाचल्यावर कार्यालयिन निवृत्ती नंतर योउतुबे चॅनेल काढायचा विचार रद्द करण्यात आला आहे. पैजारबुवा,

टर्मीनेटर 01/08/2022 - 14:17
आधीच श्रावणमास त्यात पैजारबुवांचा सहवास म्हणजे दुग्धशर्करा योगच म्हणायचा की! तुम्ही देऊ करत असलेला सात्विक फराळरुपी प्रसाद आम्ही सर्वजण आनंदानी ग्रहण करू, आणि त्यासाठीच्या अटी-शर्तीही आम्हास बिनशर्त मान्य आहेत 🙏
रच्याकने:- इतके सगळे वाचल्यावर कार्यालयिन निवृत्ती नंतर योउतुबे चॅनेल काढायचा विचार रद्द करण्यात आला आहे.
असे मात्र करू नका! निवृत्ती नंतर तुम्हाला लाभणारा फावला वेळ ह्या उद्योगात नक्कीच सत्कारणी लावता येईल. आणि फायनान्स क्षेत्रातल्या तुमच्या प्रदीर्घ अनुभवाच्या जोरावर सर्व शक्यतांचा विचार करून नवनवीन कल्पना राबवत, RPM-CPM ची अचूक गणिते मांडत, व्यावसायीक दृष्टिकोनातून चॅनल चालवून त्यात तुम्ही यशस्वीही व्हाल ह्यात मलातरी तिळमात्र शंका नाही.

आग्या१९९० 27/07/2022 - 08:29
You tube premiums घेतल्यावर जाहिरातीशिवाय व्हिडिओ पाहता येतो, अशा वेळेस क्रियेटरला पैसे मिळतात का? मिळत असेल तर कोणते घटक विचारात घेतले जातात?

शाम भागवत 27/07/2022 - 12:32
मलाही हाच प्रश्न विचारायचा होता. मी भाऊ तोरसेकरांच्या धाग्यावरच विचारणार होतो. पण तुम्ही वेगळा धागा काढणार आहात म्हटल्यावर त्यावेळेस समजेल किंवा तिथे विचारणे योग्य होईल असे वाटल्याने थांबलो होतो.

शाम भागवत 27/07/2022 - 15:09
हो. मला उत्तर मिळालेय. तसेच ज्याला पैसे मिळावेत असे आपल्याला वाटते, त्या चॅनेलच्या जाहिराती स्कीप करायच्या नाहीत हेही कळले. ;)

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 14:18
@ आग्या१९९०
You tube premiums घेतल्यावर जाहिरातीशिवाय व्हिडिओ पाहता येतो, अशा वेळेस क्रियेटरला पैसे मिळतात का? मिळत असेल तर कोणते घटक विचारात घेतले जातात?
ह्या बाबत अजून तरी युट्युबची भूमिका स्पष्ट नाही पण त्यामुळे होणारे क्रिएटर्स/चॅनल्सचे नुकसान भरून काढण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन विकून त्यातला हिस्सा क्रिएटर्स/चॅनल्सना मिळवण्याची संधी ते देत आहेत. लेखात उल्लेख केलेल्या RPM बद्दलच्या माहितीत, "Includes total revenue reported in YouTube Analytics including ads, YouTube Premium, Channel Memberships, Super Chat, and Super Stickers" असा उल्लेख आला आहे. पण लेखाचा फोकस फक्त जाहिरातीतून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर ठेवल्याने त्यावर भाष्य केले नव्हते. युट्युबवर आपण बरेच व्हिडीओज बघतो त्यातले काही डाउनलोडही करतो. एखादा व्हिडीओ डाउनलोड करताना आपल्याला एक पॉपअप मेसेज दिसतो त्यात एकतर हा व्हिडीओ डाउनलोड करण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन घेणे अनिवार्य असल्याचे सांगितले जाते किंवा सदर व्हिडीओ अमुक तमुक "लो रिसॉल्युशन वर डाउनलोड करता येऊ शकेल पण "हाय रिसॉल्युशन" वर डाउनलोड करण्यासाठी "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन घेणे अनिवार्य असल्याचे सांगितले जाते. इथे समजून जायचे की सदर क्रिएटरने / चॅनलने "YouTube Premium" चे सबस्क्रिप्शन विकून दोन पैसे अधिक कमवण्याचा पर्याय निवडला आहे. जर आपण अशा गोष्टी वारंवार दिसायला लागल्या तर एकतर आपले संपलेले सबस्क्रिप्शन रीन्यू तरी करतो किंवा नवीन लोकं त्यासाठी सबस्क्राईब करतात. अशाप्रकारे विकल्या गेलेल्या सबस्क्रिप्शन्स वर युट्युब सदर क्रिएटर/चॅनलला कमिशन म्हणा किंवा त्याचा हिस्सा देते.
हा एक प्रचंड गुंतागुंतीचा आणि काहीसा अपारदर्शक व्यवहार आहे.
असे मी लेखात म्हंटले आहे ते त्यासाठीच!

हेमंतकुमार 27/07/2022 - 08:47
तपशीलवार सुंदर माहिती. आता माझा अनुभव लिहितो. मध्यंतरी एकाने माझ्या डोक्यात युट्युब चॅनेल हा किडा सोडून दिला. मला मनापासून इच्छा नव्हती पण म्हटलं, ठीक आहे. अनेक दशके आपण फक्त लेखन करतो आहोत तर या निमित्ताने नवे तंत्रज्ञान शिकून घेऊ. म्हणून मी स्वतःचा युट्युब चॅनेल कसा निर्माण करायचा ते शिकून घेतले. नंतर मी सहज म्हणून एक पाच मिनिटांचे छोटेसे सादरीकरण मोबाईलवर रेकॉर्ड केले. करत असताना मला अनेक गोष्टी लक्षात आल्या : १. मुळात लेखक असलेल्या मला दृश्य माध्यमात उतरताना मनोभूमिकेमध्ये फार मोठा बदल करावा लागणार आहे. २. ते सादरीकरण करताना मला ते सर्व पाठ असायला हवे, तसेच ते आकर्षक पद्धतीने सादर करता आले पाहिजे. ३. मी जेव्हा लेखक असतो तेव्हा माझा वाचक मला, मी लिहिलेल्या शब्दांवरूनच ओळखत असतो. मी लेखन करताना माझी वेशभूषा किंवा केशभूषा कुठली होती किंवा मी कसा दिसतो, याच्याशी त्याला काहीही देणेघेणे नसते !! हा लेखनकलेचा फार मोठा फायदा आहे. ४. तेच दृश्य माध्यमात उतरायचे ठरल्यास अनेकरंगी कपडे हवेत, प्रत्येक वेळेला वेगळ्या रंगाचा/नक्षीचा शर्ट घाला वगैरे वगैरे…… मला व्यक्तिशः हे जरी आवडत नसले तरी त्या माध्यमाची ती नकळत गरज असते. ५. निव्वळ रेकॉर्ड करून ते तसेच प्रक्षेपित करून चालणार नाही. मग त्याला कलाकाराची मदत लागेल वगैरे वगैरे… ६. मुख्य म्हणजे, जर का यात उतरायचे असेल तर स्वतः मधून स्वतःचा पिंड वजा करावा लागेल आणि बाजारात खपणारे विषय आत्मसात करावे लागतील. लेखकाची वस्त्रे उतरवून दिग्दर्शकाचा कोट चढवणे हे वाटते तितके सोपे नाही. ७. मुद्दा एवढाच होता, की आताचे जे जालीय लेखन चालले आहे त्यातून अर्थप्राप्ती शून्य. मग हा दृश्य माध्यमाचा पैसे देणारा प्रकार करून बघायला काय हरकत आहे ? परंतु…… आता विचारांती आणि प्रस्तुत लेख वाचल्यानंतर डोक्यात लख्ख प्रकाश पडलेला आहे आणि…. माझ्यापुरता तरी मी, " गड्या आपुले लेखन बरे, निर्वेधपणे करावे आणि त्याचा निखळ आनंद घ्यावा", या निष्कर्षाप्रत आलेलो आहे.

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 21:25
मी स्वतःचा युट्युब चॅनेल कसा निर्माण करायचा ते शिकून घेतले. नंतर मी सहज म्हणून एक पाच मिनिटांचे छोटेसे सादरीकरण मोबाईलवर रेकॉर्ड केले.
अशा गोष्टी आपल्या आनंदासाठी करायच्या, त्यातून उत्पन्न मिळेल नं मिळेल हा भाग आलाहिदा!
" गड्या आपुले लेखन बरे, निर्वेधपणे करावे आणि त्याचा निखळ आनंद घ्यावा", या निष्कर्षाप्रत आलेलो आहे.

👍

श्रीरंग_जोशी 27/07/2022 - 08:59
माहितीपूर्ण व माहितीचे उत्तम पृथःकरण करणारे व सोदाहरण समजावणारे लेखन आवडले. माझ्या भावमुळे मला युट्युबवरुन पैसे कमावले जाऊ शकतात हे काही वर्षांपूर्वी कळले होते. त्याच्या शैक्षणिक युट्युब चॅनेलचे ५२ हजारांहून अधिक सबस्क्रायबर्स व ५ दशलक्षांहून अधिक व्ह्युज झाले आहेत. युट्युबवरुन कमाई होत असली तरी कष्टाच्या तुलनेत ती फारशी उत्साहवर्धक नसल्याने त्याने दोन वर्षांपासून ऑनलाइन शिकवण्यांचा व्यवसाय सुरू केलाय.

टर्मीनेटर 27/07/2022 - 21:54
५२ हजारांहून अधिक सबस्क्रायबर्स व ५ दशलक्षांहून अधिक व्ह्युज झाले आहेत.
ही नेत्रदीपक कामगिरी आहे!
युट्युबवरुन कमाई होत असली तरी कष्टाच्या तुलनेत ती फारशी उत्साहवर्धक नसल्याने त्याने दोन वर्षांपासून ऑनलाइन शिकवण्यांचा व्यवसाय सुरू केलाय.
खरं आहे, कष्टाच्या तुलनेत कमाई कमी होती.

हणमंतअण्णा शंकराप्पा रावळगुंडवाडीकर 28/07/2022 - 00:26
योगायोग! मी कौस्तुभ सोबत नियुज नावाच्या कंपनीत वर्षभर काम केले आहे. खूप कष्टाळू आहे आहे कौस्तुभ!

श्रीरंग_जोशी 28/07/2022 - 09:48
हणमंतअण्णा - तुम्ही माझ्या भावाबरोबर वर्षभर काम केले आहे हे जाणून आनंद झाला. मिपाकर किंवा मिपावाचकांची प्रत्यक्ष जीवनात कुठेही अन केव्हाही गाठ पडू शकते याची पुन्हा एकदा अनुभूती मिळाली :-).

आग्या१९९० 27/07/2022 - 09:26
मुद्दा एवढाच होता, की आताचे जे जालीय लेखन चालले आहे त्यातून अर्थप्राप्ती शून्य. मग हा दृश्य माध्यमाचा पैसे देणारा प्रकार करून बघायला काय हरकत आहे ? करुन बघाच. सादरीकरण ओळखीतल्या व्यक्तीकडून करून घ्या हवे तर. परंतु प्रयत्न करून बघा. मिपाकर म्हणून मी तरी नक्कीच शेअर करून तुमचे व्हिडिओ.

मदनबाण 27/07/2022 - 09:28
उत्तम माहिती !

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- “You cannot save everyone. Some people are going to destroy themselves no matter how much you try to help them.” :- Bryant McGill

धर्मराजमुटके 27/07/2022 - 10:15
आपण इतक्या तत्परतेने धागा प्रकाशित केल्याबद्द्ल अभिनंदन ! आमच्या भाषेत याला तवा गरम आहे तर पोळ्या भाजून घेतल्या असे म्हणतात :) असो.
सातत्यपूर्ण दर्जेदार कंटेन्ट निर्माण करणाऱ्यांना विशेष अडचण येत नाही त्यामुळे असे क्रिएटर्स हे निकष साधारणपणे वर्षभरात पूर्ण करू शकतात, पण यथातथा व्हिडीओ बनवणाऱ्यांची मात्र तारांबळ उडते आणि ते ह्या पहिल्या पायरीवरच बाद होतात.
 संपूर्ण लेख वाचनिय मात्र ह्या निष्कर्षाशी दुर्दैवाने सहमत होता येत नाही. मी काढलेल्या 'काय बोलावं सुचेना !' या धाग्यावर दिलेल्या युट्यूब चॅनेलचेच उदाहरण घ्या. या चित्रफितीतील स्त्री चे असंख्य व्हिडिओ आहेत. बहुसंख्य चित्रफितीमधे बाई झाडू मारणे, भांडी धुणे, कपड्यांच्या घड्या घालणे ह्याच क्रिया वारंवार करताना दिसतात. शिवाय १. बाई कोणताही महत्वाचे विषय हाताळत नाहित. २. अंगप्रदर्शन करतात असे देखील नाही. (यात त्यांचा अपमान करण्याचा हेतू नाही) ३. चित्रफितींची शीर्षके आकर्षक असतात असे देखील नाही. तरी देखील त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही. असो. ही चित्रफित किंवा चॅनेल केवळ उदाहरणादाखल आहे. अशा कित्येक चित्रफिती युट्यूबवर आहेत ज्याचे गणित काही केल्या उलगडत नाही. मला व्यक्तीशः वाटते की AI Technology ने कितीही प्रगती केली तरी मानवी मन ओळखण्यास मर्यादा आहेतच. अर्थात तो लेखाचा विषय नाही. हळूहळू १०-१५ मिनिटाच्या युट्यूब चित्रफितींवर मिळणारे उत्पन्न कमी होत जाईल. हल्ली युट्यूब रिल्स जास्त प्रचलित आहे. माणसांना १०-१५ मिनिटे लक्षपुर्वक काही बघायला वेळ नसतो. मात्र १ ते २ मिनिटाच्या चित्रफिती पाहण्यासाठी त्यांच्याकडे बराच वेळ असतो. तीच गत ट्विटर माध्यमाची. लोकांना थोडक्यात गंमत हवी आहे हेच खरे !

ढब्ब्या 27/07/2022 - 20:59
तरी देखील त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही ==> ह्या मागे बॉट चा हात असण्याची शक्यता जास्त वाटते. म्हणजे असा एक काँप्यूटर प्रोग्राम जो अनेक फेक युटुब आईडी बनवेल आणी वेगवेगळ्या हजारो (लाखो) आईडी नी हा विडीओ बघीतलाय असे भासवेल. अनेक अश्या कंपन्या अस्तित्वात आहेत जे वेगवेगळ्या क्लुप्त्या लढवुन असे बॉट तयार करतात. अवांतर - ट्विटर आणी मस्क मधे हाच वाद चालू आहे. मस्क चे म्हणणे आहे की ट्विटर वर ५% पेक्षा कमी फेक्/बॉट युजर आहेत हे सिद्ध करा तरच मी ट्विटर खरेदि करेन आणी ते अजिबात शक्य नाही असे ट्विटर चे म्हणणे आहे. (कई ईतर पॉलिटीकल मुद्दे पण आहेत, पण तो विषय वेगळा)

राजेंद्र मेहेंदळे 28/07/2022 - 14:03
हा पण एक चांगला धंदा आहे. लाइक्स पाहिजेत? घ्या आमचा बॉट विकत आणि ईंटरनेट्ला कनेक्ट करुन वाढवत रहा लाईक्स. हे म्हणजे चॅनेलवाल्यांचे टी आर पी प्रकरण मागे गाजले होते तसेच आहे. बनावटपणे टी आर पी रेटींग वाढवुन देणार्‍या कंपन्याही आहेत. म्हणजे प्रथम टी आर पी वाढविणारी सेवा विकत घ्या, आणि त्यासाठी खर्च केलेले पैसे चॅनलवरती जाहिरातींचे रेट वाढवुन वसुल करा. भयंकर आहे हे सगळे.

टर्मीनेटर 28/07/2022 - 13:44
"आपण इतक्या तत्परतेने धागा प्रकाशित केल्याबद्द्ल अभिनंदन !"
धन्यवाद, आणि मला हा लेखन विषय मिळवून दिलात त्यासाठी तुमचे विशेष आभार 🙏
"आमच्या भाषेत याला तवा गरम आहे तर पोळ्या भाजून घेतल्या असे म्हणतात :)"

😀

त्याचं असं झालं, माझ्या आधीच्या धाग्यावरच्या तुमच्या प्रतिसादात भाऊंच्या उत्पन्नाविषयीचा अंदाज वर्तवणाऱ्या त्या व्हिडीओच्या रूपाने मला 'चूल' मिळाली. पुढे तुमचा धागा आणि त्यावरचे प्रतिसाद वाचताना "असे किती पैसे मिळतात युट्युब व्हिडीओ बनविणाऱ्याला?" असा प्रश्न तुम्ही एका प्रतिसादात विचारलेला वाचल्यावर ती चूल 'पेटली'. आणि त्या प्रश्नाला वांड भाऊंनी दिलेल्या उत्तरातून तो लिंक रुपी 'तवा' मिळाला! आता एवढी सगळी तयारी आयती मिळाल्यावर माझ्यासारखा कणिक, तेल, पाणी, मीठ अशा कच्च्या मालाची उपलब्धता आणि पोळी बनवण्याचे तंत्र अवगत असलेला 'व्यापारी' माणूस गप्प कसा बसेल??? मग घेतली प्रतिसादरुपी पोळी करायला! पण कच्चा माल एवढा होता की लेखरुपी 'भंडारा' घालण्या एवढ्या पोळ्या भाजता आल्या 😀 😀 😀 असो, आता विनोद बाजूला ठेऊन तुमच्या मुख्य मुद्द्याकडे वळतो! प्रामाणिक पणे सांगायचे तर तुमचा 'काय बोलावं सुचेना !' हा धागा मी वाचला होता आणि एकंदरीत तुम्ही त्या बाईंच्या व्हिडीओ आणि चॅनल बद्दल जे लिहिलं होतंत त्यावरून ते चॅनल आणि त्यावरचे व्हिडीओज नक्कीच कंडम असणार हे लक्षात आल्याने त्या लिंकला भेट देऊन 'उगाच का अशा कंडम व्हिडीओचा आणखीन एक view वाढवायचा' अशा विचाराने तिथे फिराकलोच नव्हतो! लेखात शेवटी दिलेल्या लिंक्स ह्या न्यायालयीन कामकाजच्या व्हिडीओ /चॅनल विषयीच्या होत्या आणि त्या विषयात मला शून्य रस असल्याने ते पाहायचाही प्रश्न नव्हता. काल तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर देणे जमले नाही कारण त्यासाठी आधी त्या बाईंचे चॅनल आणि व्हिडीओ बघणे आवश्यक होते. आज मात्र ते 'अलौकिक' कार्य पार पाडले आहे 😀 आज, आत्ता तो व्हिडीओ आणि चॅनल बघितल्यावर लक्षात आले की तुम्ही मला अजून एक लेख लिहिण्यासाठी विषय दिला आहे 😀 पण मी तसे नं करता फुरसतमध्ये दुसऱ्या प्रतिसादतून त्या विषयावर उहापोह करतो. (ह्याच प्रतिसादात केला असता पण लांबी फार वाढेल म्हणुन दुसरा स्वतंत्र प्रतिसाद लिहितो.)

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 01:21
काल तुमच्या प्रतिसादाला उत्तर देणे जमले नाही कारण त्यासाठी आधी त्या बाईंचे चॅनल आणि व्हिडीओ बघणे आवश्यक होते. आज मात्र ते 'अलौकिक' कार्य पार पाडले आहे 😀 पुढे चालू... त्या बाईंचे म्हणजे रुबी दीक्षित ह्यांचे "Ruby Dixit official" हे युट्युब चॅनल बघितल्यावर मला असे वाटले की ह्या रुबीताई अतिशय चलाख आहेत. (अर्थात हे चॅनल सुरु करणे आणि त्यावर अशा प्रकारचा कंटेन्ट दाखवणे ही त्यांची स्वतःची कल्पना आहे असे गृहीत धरून! अन्यथा ज्या कोणाच्या सल्ल्याने त्यांनी हे चॅनल सुरु केले असेल तो सल्लागार हुशार आहे.) असे मी म्हणतोय कारण त्यांना त्यांचा प्रेक्षकवर्ग कोण आहे, त्याचा आर्थिक/सामाजिक स्तर काय आहे, त्याच्या आवडी-निवडी आणि अपेक्षा आणि स्वतःच्या मर्यादांची चांगली जाण आहे. चॅनलचा About सेक्शन बघितल्यावर लक्षात येते की त्यांनी चॅनलचा प्रचार/प्रसार होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टींची पूर्तताही व्यवस्थित केली आहे. जसे की त्यांच्या Instagram, Facebook आणि Facebook Page च्या लिंक्स आणि सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांनी व्यक्तिगत संपर्कासाठी दिलेला आपला इमेल आयडी. Promotional Enquiries किंवा इतर युट्युबर्स बरोबर Collaboration च्या दृष्टीने महत्वाचा ठरणारा email id न देण्याची घोडचूक कितीतरी (चांगला/दर्जेदार कंटेन्ट देणारे) युट्युबर्स ही करतात. रुबीताई युट्युबवर 15 जून 2018 रोजी आल्या असल्या तरी त्यांनी आपले व्हिडीओज बहुतेक जानेवारी 2022 म्हणजे गेल्या 7 महिन्यांपासून अपलोड करायला सुरुवात केलेली असावी कारण Video सेक्शन मध्ये oldest video असा फिल्टर केल्यास सर्वात जुना व्हिडीओ 7 months ago असं दिसतंय. आणि ह्या उण्यापुऱ्या 7 महिन्यात त्यांनी (हा प्रतिसाद लिहीत असताना) तब्बल 390 व्हिडीओज अपलोड केलेले आहेत, म्हणजे त्यांनी जवळजवळ दर दिवशी सरासरी 2 व्हिडीओज तयार केलेत त्यामुळे ही सातत्यपूर्ण कामगिरी आहे असे म्हणता येईल आणि हे चॅनल यशस्वी होण्यासाठी आवश्यकही आहे. त्यांच्या व्हिडीओज मधला कंटेन्ट काय लायकीचा आहे हा मुद्दा बाजूला ठेऊन आणि कुठलाही पुरवग्रह न बाळगता माझ्या परीने त्यांच्या चॅनलचे हे परीक्षण केले आहे त्यात काही त्रुटीही असू शकतील. पण आजघडीला त्यांच्या चॅनलला लाभलेले ४५००० + सबस्क्राईबर्स आणि त्यांच्या व्हिडीओजना मिळालेले एकूण ८६,९९,९३१ Views पाहता रुबीताईंचा प्रवास एक 'यशस्वी युट्युबर' होण्याच्या दिशेने सुरु आहे. किंबहुना त्या 'यशस्वी युट्युबर' झाल्या आहेत असे माझे वैयक्तिक मत बनले आहे!
त्यांच्या प्रत्येक चित्रफितीस दोन ते तीन लाख लोकांनी भेट दिलेली असते. याचे गणित मला काही केल्या सुटत नाही.
ह्याचे कारण रुबीताईंनी सोशल मिडियावर त्यांच्या व्हिडीओजचे /चॅनलचे प्रभाविपणे केलेले मार्केटिंग (आणि त्यात यशस्वी होण्यात त्यांचे 'स्त्री' असणे ही जमेची बाजू) हे असावे! वरती त्यांच्या चॅनलच्या केलेल्या परीक्षणात मी लिहिलंय की, "त्यांनी चॅनलचा प्रचार/प्रसार होण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टींची पूर्तताही व्यवस्थित केली आहे. जसे की त्यांच्या Instagram, Facebook आणि Facebook Page च्या लिंक्स आणि सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे त्यांनी व्यक्तिगत संपर्कासाठी दिलेला आपला इमेल आयडी." Instagram, Facebook, Facebook Page, Facebook Messenge, Whatsapp ह्या गोष्टी सोशल मिडियावर एखाद्या उत्पादनाचे मार्केटिंग करण्यास खूप उपयोगी पडतात. ह्या केस मध्ये रुबीताईंचे उत्पादन हे त्यांचे व्हिडीओज आहेत आणि ते ज्या ऑडियन्सला नजरेसमोर ठेऊन बनवलेत त्या ऑडियन्सचा 'क्लास' (सामाजिक/आर्थिक स्तर) लक्षात घेता तेवढे पुरेसे आहेत, अन्यथा कंटेन्ट अनुसार Twitter, LinkedIn वगैरेही पूरक/आवश्यक ठरले असते. रुबीताईंच्या व्हिडीओजचे विषय, सादरीकरण आणि प्रेक्षकांच्या कॉमेंट्स बघता त्यांचा टार्गेट ऑडियन्स हा मुख्यत्वे हिंदीभाषिक राज्यांतला, गरीब नाही म्हणता येणार, फार तर कनिष्ठ मध्यमवर्गीय ते मध्यमवर्गीय परिवारातील ३० ते ५० वयोगटातले अशिक्षित किंवा अर्धशिक्षित लेकुरवाळ्या गृहिणी / कष्टकरी पुरुष आणि ज्याच्या आशय-विषयातून कुठला बोध मिळावा वा ज्ञानप्राप्ती व्हावी असल्या फाजील अपेक्षाच नसणारा फक्त औटघटकेचं मनोरंजन झालं तरी पुरेसं वाटणारा प्रेक्षकवर्ग असावा असा माझा प्राथमिक अंदाज!
अशा कित्येक चित्रफिती युट्यूबवर आहेत ज्याचे गणित काही केल्या उलगडत नाही.
वर उल्लेख केलेल्या ऑडियन्समधल्या कष्टकरीवर्गातील (हिंदी भाषिक) पुरुष परप्रांतीय कामगार महाराष्ट्रातच कमी नाहीत. माझ्या एका मित्राच्या हॉटेलमध्ये असे आठ जण काम करतात. वर्षाकाठी एकदा ही मंडळी पंधरा दिवस ते एखाद महिन्यासाठी त्यांच्या मूळ गावी जातात वर्षातले बाकीचे दिवस हे लोक आपल्या कुटुंबापासून दूर असतात. कधी कधी रात्री हॉटेल बंद झाल्यावर आत आमचा 'बैठकीचा' कार्यक्रम रंगतो. त्यावेळी हा कामगारवर्ग कोपऱ्यातल्या एखाद्या टेबलवर घोळक्याने असल्या (तुमच्या-माझ्या सारख्यांच्या मते पांचट, कंडम, निरर्थक अशा) चित्रफितींचा सामूहिक आस्वाद घेत असताना बघितलंय. टाईप हाच असला तरी रुबीताईंचे व्हिडीओ परवडले म्हणायचे इतके ते दर्जाहीन असतात. हे बघून त्यांना काय आनंद/समाधान मिळत असेल हा मानसशास्त्रीय संशोधनाचा विषय असेल पण 'कुटुंबा' पासून दूर असलेल्या ह्या लोकांच्या 'कुठल्यातरी' भावना सुखावत असतील हे नक्की!
या चित्रफितीतील स्त्री चे असंख्य व्हिडिओ आहेत. बहुसंख्य चित्रफितीमधे बाई झाडू मारणे, भांडी धुणे, कपड्यांच्या घड्या घालणे ह्याच क्रिया वारंवार करताना दिसतात.
त्यांच्या महिला प्रेक्षकांना त्या आपल्यासारख्याच एक वाटत असणार त्यामुळे त्यांच्याशी ह्या महिला लवकर रिलेट होऊ शकतात. घरात बोलायला कोणी नाही / एकटेपणा खायला उठलाय अशा महिला प्रेक्षकांना रुबीताईंचे बोलणे ऐकताना एखाद्या मैत्रिणीशी गप्पा मारल्यासारखा अनुभव देत असतील. तर पुरुष प्रेक्षकांना त्यांची ह्या क्रिया करत असतानाची देहबोली / हालचाली 'अपीलिंग' वाटत असतील कदाचित!
शिवाय १. बाई कोणताही महत्वाचे विषय हाताळत नाहित.
वरती म्हंटल्या प्रमाणे त्यांच्या प्रेक्षकांच्या आशय-विषयातून कुठला बोध मिळावा वा ज्ञानप्राप्ती व्हावी असल्या फाजील अपेक्षाच नाहीत, त्यांचं औटघटकेचं मनोरंजन होणं एवढंच त्यांच्यासाठी पुरेसं आहे.
२. अंगप्रदर्शन करतात असे देखील नाही. (यात त्यांचा अपमान करण्याचा हेतू नाही)
त्यांच्या महिला प्रेक्षकांची तशी अपेक्षा नसावी. आणि अर्धवस्त्र स्त्रीदेहापेक्षा पेक्षा अंगभर कपड्यांतून थोडाफार दृष्टीस पडणारा स्त्रीदेह जास्त आकर्षक असतो असे म्हणतात! आणि त्याची काळजी रुबीताई 'व्यवस्थित' घेताना दिसतात 😀 बाकी पुरुष प्रेक्षकांनी कॉमेंट मधून व्यक्त केलेल्या अमुक रंगाची साडी आणि तमुक स्टाईलचा ब्लाउज घालून व्हिडीओ करा वगैरे सारख्या मागण्याही त्या पूर्ण करतात हे देखील कौतुकास्पद 😀
३. चित्रफितींची शीर्षके आकर्षक असतात असे देखील नाही.
शिर्षक वाचायचंय कोणाला? महिला प्रेक्षकांसाठी त्यांच्या मैत्रिणीचा काहीतरी नवीन व्हिडीओ आलाय एवढेच पुरेसे. आणि पुरुष प्रेक्षकांसाठी शीर्षकापेक्षा व्हिडीओचा थंबनेलच पुरेसा आहे की! कुठल्या थंबनेल मध्ये बेंबीच्या खाली नेसलेली साडी तर कुठे दोन्ही हात वर करून केस बांधतानाचा क्लोजअप तर कुठल्यात स्लीव्हलेस वगैरे वगैरे... त्यासाठीच मी सुरुवातीला म्हटलंय की ह्या रुबीताई चलाख आहेत. त्यांना त्यांचा प्रेक्षकवर्ग कोण आहे, त्याचा आर्थिक/सामाजिक स्तर काय आहे, त्याच्या आवडी-निवडी आणि अपेक्षा आणि स्वतःच्या मर्यादांची चांगली जाण आहे. असो, प्रतिसाद फारच लांबलाय त्याबद्दल क्षमस्व!

गवि 27/07/2022 - 10:47
अत्यंत रोचक, उपयुक्त माहिती. धन्यवाद. एकूण असे दिसते की हा क्लिष्ट प्रकार आहे. कदाचित हेतुपुरस्सर क्लिष्ट ठेवला गेलेलाही असू शकतो. आणि कोणी उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत म्हणून याकडे पाहू गेल्यास निराशा हाती येऊ शकते. अजून एक विषय. नेमक्या कोणत्या घटकांमुळे युट्युब चानेल प्रचंड लोकप्रिय होतात ते समजत नाही. टॉप प्रसिद्ध भारतीय म्हणा किंवा आणखी कोणते ब्लॉग म्हणा, अनेकदा डेली रूटीन दाखवणारे व्हिडिओ किंवा नुसता व्हिडिओ गेम खेळत बसलेला व्हिडिओ असेही दिसतात. व्ह्यू मात्र मिलियन्स. स्ले पॉइंट हा करमणूकप्रधान आहे. कॉमेडीत अमित टंडन (पण आता जवळपास बंद केलेन. फक्त शॉर्ट व्हिडिओ येतात) सर्वांना एकत्र बसूनही बघता येईल आणि खरेच काही मनोरंजक असेल असे चानेल कमीच.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 16:04
@ गवि,
अत्यंत रोचक, उपयुक्त माहिती.
प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏
एकूण असे दिसते की हा क्लिष्ट प्रकार आहे. कदाचित हेतुपुरस्सर क्लिष्ट ठेवला गेलेलाही असू शकतो.
+1
आणि कोणी उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत म्हणून याकडे पाहू गेल्यास निराशा हाती येऊ शकते.
दोन - चार व्हिडीओज बनवून युट्युबवर टाकले की कमाई चालू... असा विचार करून चॅनल सुरु करणाऱ्या हौशा-नौशा-गवशांच्या पदरी नक्कीच निराशा येऊ शकते पण उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत (Full-time Business) म्हणून गंभीरपणे ह्याकडे पाहणारे, व्यावसायिक दृष्टिकोन बाळगून असलेले युट्युबर्स चांगले यशस्वी होतात. त्यांच्यासाठी असे जाहिरातीतून मिळणारे उत्पन्न हा दुय्यम विषय असतो. लेखाचा फोकस मी जाहिरातीतून मिळणाऱ्या उत्पन्ना पुरता मर्यादित ठेवल्याने ह्या माध्यमातून कमाई करण्याच्या अन्य मार्गांविषयी लिहिणे टाळले होते पण ह्या प्रतिसादाच्या निमित्ताने त्या कमाईच्या अन्य मार्गांची तोंडओळख करून देता येईल! YouTube Partner Program (YPP) मध्ये सहभागी झाल्यावर जाहिरातींच्या माध्यमातून, YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन्स विकून, चॅनल मेम्बरशिप शुल्का द्वारे, Super Chat आणि Super Stickers च्या मार्गांनी कमाई करता येऊ शकते. ह्यापैकी YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन्स विकणे आणि चॅनल मेम्बरशिप शुल्क हे थोडेतरी खात्रीशीर मार्ग वाटतात पण आपल्याकडे Super Chat आणि Super Stickers च्या माध्यमातून (व्हिडीओ गेम्स वर आधारित चॅनल्स वगळता) अन्य क्रिएटर्स/चॅनलसना काही कमाई होत असेल असे निदान मलातरी वाटत नाही. तसेच YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन घेतलेल्या प्रेक्षकांनी पाहिलेल्या ad-free व्हिडीओज साठी क्रिएटर/चॅनलला त्याद्वारे आपल्याला मिळालेल्या उत्पन्नातील थोडाफार वाटा युट्युब देते असे असा दावा ते (YouTube) करतात पण तो किती आहे/असेल ह्याबद्दल कोणतीही स्पष्ट माहिती मात्र ते देत नाहीत (तसे बघितलं तर ते बऱ्याच गोष्टींची स्पष्ट माहिती देत नाहीत 😀) असो, YouTube Partner Program (YPP) व्यतिरिक्त युट्युब बाह्य मार्गानीही व्यावसायिक क्रिएटर/चॅनल्स भरघोस कमाई करू शकतात जसे की Merchandization, Sponsorship's, Promotion's. ह्यात आर्थिक देवाण-घेवाण ही थेट क्रिएटर्स /चॅनल्स आणि E-Commerce कंपनी / जाहिरातदार पुरस्कर्ता / जाहिरातदार उत्पादक कंपनी ह्यांच्यात परस्पररीत्या होत असल्याने ह्या व्यवहारात युट्युबला कुठलेही स्थान नसते. Merchandization, Sponsorship's, Promotion's. हे प्रकारही खूप रोचक आहेत. इथे त्यांची फक्त तोंडओळख करून दिली आहे सोदाहरण माहिती द्यायची झाली तर अजून एक स्वतंत्र प्रतिसाद खरडावा लागेल 😀
अजून एक विषय. नेमक्या कोणत्या घटकांमुळे युट्युब चानेल प्रचंड लोकप्रिय होतात ते समजत नाही. टॉप प्रसिद्ध भारतीय म्हणा किंवा आणखी कोणते ब्लॉग म्हणा, अनेकदा डेली रूटीन दाखवणारे व्हिडिओ किंवा नुसता व्हिडिओ गेम खेळत बसलेला व्हिडिओ असेही दिसतात. व्ह्यू मात्र मिलियन्स.
ह्याबद्दलची काही माहिती वर ह्या प्रतिसादात दिली आहे. सोशल मीडिया मार्केटिंगचा ह्यात फार मोठा वाटा असतो. मग हे मार्केटिंग स्वतः क्रिएटर/चॅनलने केलेले असो की त्यांनी दुसऱ्या व्यावसायिक कंपनीला 'Hire' करून त्यांच्याकडून करवून घेतलेले असो. तसेच प्रत्यक्ष जीवनात 'माऊथ पब्लिसिटी' जशी उपयुक्त ठरते तशीच प्रेक्षकांनी स्वतःहून (विना मोबदला) फॉरवर्ड /शेअर / ब्लॉग / vlog द्वारे सोशल मिडियावर केलेली प्रसिद्धीही Views वाढवायला बऱ्याच प्रमाणात उपयोगी पडत असते, मग ती 'गुड पब्लिसिटी' असो की 'बॅड पब्लिसिटी' असो. सकारात्मकरित्या केलेली प्रसिद्धीचा 100 पैकी 20 ते 25 % लोकांवर प्रभाव पडत असेल असा अंदाज लावू पण नकारात्मक प्रसिद्धीही उत्सुकतेपोटी 5-10% लोकांनातरी प्रभावित करत असेल असे मानण्यास जागा आहे. ह्याचे ताजे उदाहरण म्हणजे मुटके साहेबांचा लेख! तो लेख लिहिण्यामागे 'त्या' बाईंच्या व्हिडीओचे Views वाढवणे हा त्यांचा उद्देश नक्कीच नाही! त्यांनी फक्त त्यांना पडलेले प्रश्न त्या लेखात विचारले होते! पण 'त्या बाई', त्यांच्या व्हिडीओज बद्दलची (नकारात्मक असली तरी) वर्णनात्मक माहिती ह्या गोष्टी काही वाचकांची उत्सुकता नक्कीच जागृत करू शकतात. आज त्या लेखाची 1700+ वाचने झाली आहेत त्यापैकी आपण 10% पण नको फक्त 5% वाचकांनी उत्सुकतेपोटी हा काय प्रकार आहे हे बघण्यासाठी त्या लिंक वर क्लिक करून तो व्हिडीओ पहिला असेल तरी त्या व्हिडीओचे 85 Views वाढवण्यात धागाकर्त्यांचा तसा काही उद्देश नसतानाही हातभार लागला असेल ना? चला बाकीच्यांचे जाऊद्यात पण ज्यांनी त्यावर प्रतिसाद दिलेत त्यांनी तरी तो व्हिडीओ पहिला असेल ना? त्यात मी पण एक आहे हे तर नक्की! कारण त्या धाग्यावर नाही पण ह्याच धाग्यावर त्यांच्या प्रश्नांना माझ्यापारीने उत्तर देण्यासाठी मला त्या चॅनल वरचे 5-6 व्हिडीओज बघावे लागले, त्यावरच्या काही कॉमेंट्स वाचव्या लागल्या, म्हणजे त्या चॅनलचे 5-6 Views वाढण्यासाठी तर मीच कारणीभूत ठरलो की 😀 अर्थात हे फक्त 'बॅड पब्लिसिटी' चे इथलेच एक ताजे उदाहरण म्हणुन दिले आहे त्यात वैयक्तिक असे काहीच नाही. थोडक्यात काय तर Views वाढवण्यास सोशल मीडिया वरचे अनेक घटक प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्षरीत्या, जाणीवपूर्वक किंवा नकळतपणे हातभार लावत असतात. पण नुसते Views वाढून काही फायदा नाही, त्यातले किती Views मॉनेटायझेशन साठी पात्र ठरतात हे महत्वाचे!
स्ले पॉइंट हा करमणूकप्रधान आहे. कॉमेडीत अमित टंडन (पण आता जवळपास बंद केलेन. फक्त शॉर्ट व्हिडिओ येतात)
हे बघितले नाहीयेत.
सर्वांना एकत्र बसूनही बघता येईल आणि खरेच काही मनोरंजक असेल असे चानेल कमीच.
+1000 सर्वांनी एकत्र बसून बघता येईल असे गंगाधर टिपरेंसारखे काही कार्यक्रम यावे असे मलाही वाटते. पण प्रत्येकाला प्रत्येकाच्या इंटरेस्ट नुसार, हवे ते, हवे तेव्हा बघता यावे हा उद्देश असलेल्या युट्युब कडून ती अपेक्षा बाळगणे म्हणजे.... जाऊदेत 😀

सौंदाळा 27/07/2022 - 10:56
या विषयावर खूपच उत्सुकता होती. बर्‍याच प्रश्नांची उत्तरे लेखातून मिळाली. खेडेगावातील खूप मुले शेती, मासेमारी, रोजचे रुटीन, गावातील उत्सव वगैरे यु ट्युब चॅनलद्वारा दाखवतात. कदाचित जोडधंदा म्हणून बरी कमाई होत असेल. मला तर वाटते पुढे मागे एखाद्याचे व्हिडिओ खूप वाढले की जुने व्हिडिओ चॅनलवर ठेवण्यासाठी यु ट्युब त्यांच्याकडून पण पैसे घेईल. (आताच घेत असेल तर माहिती नाही)

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 16:56
@ सौंदाळा,
खेडेगावातील खूप मुले शेती, मासेमारी, रोजचे रुटीन, गावातील उत्सव वगैरे यु ट्युब चॅनलद्वारा दाखवतात. कदाचित जोडधंदा म्हणून बरी कमाई होत असेल.
युट्युबवर कमाई होण्यासाठी अधून मधून एखाद-दुसरा व्हिडीओ टाकून चालत नाही, समर्थांनी लिहिलंय "दिसामाजी काहीतरी ते लिहावे" च्या धर्तीवर "दिसामाजी २-३ व्हिडीओ अपलोडवावे" (ह्याला काही सन्माननीय युट्युबर्स अपवाद आहेत ज्यांच्या एकेका व्हिडीओला दशलक्ष वगैरे views मिळतात) तेव्हा कुठे घेतलेल्या कष्टाचे फळ मिळाल्या सारखे वाटेल अशी आज परिस्थिती आहे 🙂
मला तर वाटते पुढे मागे एखाद्याचे व्हिडिओ खूप वाढले की जुने व्हिडिओ चॅनलवर ठेवण्यासाठी यु ट्युब त्यांच्याकडून पण पैसे घेईल. (आताच घेत असेल तर माहिती नाही)
😀 आत्ता तरी घेत नाहीत आणि नजीकच्या भविष्यात तरी असे होण्याची शक्यता कमी आहे! अर्थात आजन्म फुकट सेवा देण्याचा दावा करणाऱ्या कंपन्यांचे कित्येक विभाग आज अस्तित्वात राहिलेले नाहीत हे देखील खरे! प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

क्लिंटन 27/07/2022 - 11:02
मस्त लेख. आवडला. युट्यूब मोनेटायझेशनसाठी आणखी काही नियम आहेत. म्हणजे नुसत्या व्ह्यू, सबस्क्राईबर्स, आर पी एम, सी पी एम आणि इतर भानगडींबरोबरच मोनेटायझेशनसाठी आणखी काही महत्वाच्या गोष्टी आहेत. व्हिडिओमधला कंटेन्ट स्वतःचा असला पाहिजे. म्हणजे कोणा प्रसिध्द लेखकाचे पुस्तक वाचून दाखविणारा युट्यूब चॅनेल असेल तर त्याचे मोनेटायझेशन होत नाही. दुसरे म्हणजे व्हॉईस ओव्हर केलेले व्हिडिओ किंवा टेक्स्ट टू स्पीच सॉफ्टवेअर वापरून केलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही. चौथे म्हणजे गुगलच्या कम्युनिटी गाईडलाईनचे उल्लंघन करणार्‍या व्हिडिओंचे मोनेटायझेशन होत नाही. म्हणजे शिवराळ भाषा वापरणे, एखाद्या समाजघटकाविरोधात प्रचार करणे, पॉर्नोग्राफी, हिंसेला उत्तेजन देणे वगैरे गोष्टी असलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. असे काही व्हिडिओ गुगल स्वतःहून युट्यूबवरून हटवू शकते. दोनेक वर्षांपूर्वी हे सगळे गुगल सपोर्टवर प्रश्नोत्तरे असतात त्यात वाचल्याचे आठवते. चटकन लिंक सापडली नाही.

आग्या१९९० 29/07/2022 - 00:23
तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही. Hebbars kitchen ह्या you tube चॅनल वर commentary आणि क्रिएटरचा चेहरा दोन्हीही नसते. https://youtu.be/titVko7ijlo ह्या चॅनल वर फक्त commentary असते. वरील दोन्ही चॅनल खूप लोकप्रिय आहेत. ते मोनेटाईझ नसतील असे वाटत नाही.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 17:51
@ क्लिंटन, ह्यातले बरेचसे मुद्दे पहिले सहा निकष पूर्ण करताना कव्हर होतात त्यातले २ जे आव्हानात्मक आहेत फक्त त्यांचाच उल्लेख लेखात केला आणि बाकीचे निकष जाणून घ्यायचे असल्यास इच्छुकांसाठी खाली लिंक दिली आहे.
कोणा प्रसिध्द लेखकाचे पुस्तक वाचून दाखविणारा युट्यूब चॅनेल असेल तर त्याचे मोनेटायझेशन होत नाही.
कॉपीराईटचा मामला नसल्यास काही अडचण येत नाही. किंवा क्रिएटर त्या व्हिडीओ पासून मिळणारे उत्पन्न थेट त्या लेखकाकडे वळवू शकतो अर्थात त्यात बऱ्याच तांत्रिक अडचणी आहेत!
दुसरे म्हणजे व्हॉईस ओव्हर केलेले व्हिडिओ किंवा टेक्स्ट टू स्पीच सॉफ्टवेअर वापरून केलेले व्हिडिओ मोनेटाईझ होत नाहीत. तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही.
असे आता नाहीये, Bright Side, What If अशी फेसलेस/व्हॉइस ओव्हर कंटेन्ट देणारी यशस्वी चॅनल्स खोऱ्याने पैसे कमवत आहेत, त्यातल्या Bright Side चॅनलच्या Views नी १००० कोटींचा टप्पा ओलांडला आहे. बाकीचे मुद्दे वर म्हंटल्या प्रमाणे पहिल्या फेरीत कव्हर होतात, त्यातून जर ते निकष पूर्ण होतं नसतील तर अर्ज छाननी आणि युट्युबच्या टीम कडून चॅनलचा रिव्हयू केला जातो त्या पातळीवर बाद केला जातो. अर्थात बाद झालेला क्रिएटर/चॅनल सर्व निकष पूर्ण करून ३० दिवसांनंतर पुन्हा अर्ज करु शकतो! प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

तर्कवादी 29/07/2022 - 19:03
कॉपीराईटचा मामला नसल्यास काही अडचण येत नाही.
+१ मलाही असेच वाटते कॉपीराईट क्लेम नसल्यास कोणतेही व्हिडिओ मॉनेटाईज होवू शक्तात बाकी धोरणात न बसणारे व्हिडिओज युट्युबकडून सरळ काढून टाकण्यात येतात.. मग मॉनेटायजेशनचा प्रश्नच उरत नाही.
तिसरे म्हणजे व्हिडिओ करणार्‍याचा चेहरा व्हिडिओत दिसायला हवा. तो दिसत नसेल तरी व्हिडिओ मोनेटाईझ करता येत नाही.
हे पण असू शकत नाही. कित्येक चॅनेल्समध्ये क्रिएटरचा वा कुणाचाही चेहरा दिसत नाही . उदा. vigyan tv india, यांचे मी खूप व्हिडिओज पाहिलेत, निवेदकाचा फक्त आवाज असतो , चेहरा नाही. हे मॉनेटाईज होत नसेल तर केवळ समाजसेवा म्हणून कुणी इतकी मेहनत घेवून बनवलेले व्हिडिओ सहसा टाकणार नाही.

टर्मीनेटर 01/08/2022 - 14:23
मलाही असेच वाटते कॉपीराईट क्लेम नसल्यास कोणतेही व्हिडिओ मॉनेटाईज होवू शक्तात
स्वयंनिर्मित कंटेन्टच मॉनेटायझेशन साठी पात्र असतो. अन्य कोणाचा कंटेन्ट अपलोड करणे हे युट्युबच्या पॉलिसीचे उल्लंघन ठरते.

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 18:05
मुविकाका, भक्ती, ॲबसेंट माइंडेड ... & योगविवेक प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏

राजेंद्र मेहेंदळे 27/07/2022 - 16:17
थोडक्यात आणि छान माहिती दिली आहे. मागे माझ्या विषयातील काही तांत्रिक माहितीविषयक व्हिडिओज तुनळीवर टाकले होते, पण तेव्हा असे काही डोक्यात नव्हते. मात्र लोक यातुन पैसे कसे कमवतात ही उत्सुकता होती. लेख आणि प्रतिसाद वाचुन बर्‍यापैकी माहिती गोळा झाली आहे. अर्थात टिक टॉक वगैरे बंद झाल्याने तुनळीची लोकप्रियता वाढली आहेच. पण हे जाहिरातीचे मॉडेल नवीनच समजले. पुनश्च धन्यवाद!!

सुरसंगम 27/07/2022 - 17:58
खूप छान माहिती. पण जे लोकं कॉपी राईट नसलेले जुने चित्रपट चढवतात त्यांनाही जास्त view असतात. मग त्यांनाही पैसे मिळतात का.

तर्कवादी 27/07/2022 - 23:55
पण जे लोकं कॉपी राईट नसलेले जुने चित्रपट चढवतात त्यांनाही जास्त view असतात. मग त्यांनाही पैसे मिळतात का.
मला वाटते होय.. कॉपीराईटचा क्लेम येईपर्यंत मिळू शकतात. अर्थात अशा जुन्या चित्रपटांना सातत्याने किती व्यूव्ह्ज मिळत असतील ?

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 18:31
राजेंद्र मेहेंदळे & सुरसंगम प्रतिसादासाठी आपले मनःपूर्वक आभार 🙏 @ सुरसंगम त्या चित्रपटाच्या निर्मिती संस्थेच्या चॅनलवर जर तो चित्रपट आधीपासून उपलब्ध असेल आणि दुसरा कोणी अपलोड करत असेल तर त्याचे उत्पन्न मूळ चॅनलला द्यावे लागेल अशी अट स्वीकारावी लागते. हीच गोष्ट संगीताच्या बाबतीतही लागू होते. अन्य कोणी निर्माण केलेला कंटेन्ट युट्युबच्या मॉनेटायझेशन पॉलिसीत बसत नाही. कुठलाही व्हिडीओ अपलोड केल्यावर प्रकाशित करण्याआधी स्वयंचलित पद्धतीने त्याची तपासणी होते. आणि जरी ही प्रक्रिया निर्विघ्नपणे पार पडली तरी पुढे खाली तर्कवादी म्हणाल्या प्रमाणे कुठले कॉपीराईट विषयक ऑबजेक्शन आले तर समस्या येऊ शकते. थोडक्यात सांगायचे तर कुठलाही स्वयंनिर्मित कंटेन्टच मॉनेटायझेशन साठी पात्र असतो. अन्य कोणाचा कंटेन्ट अपलोड करणे हे युट्युबच्या पॉलिसीचे उल्लंघन ठरते.

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे 29/07/2022 - 08:52
माहितीपूर्ण लेखन धन्यवाद. चॅनल सब्स्क्राईब केले आणि आणि व्ह्युवर्स वाढले की पैसे मिळतील असे वाटायचे. पण प्रक्रिया क्लिष्ट आहे, असे दिसते. -दिलीप बिरुटे

मदनबाण 29/07/2022 - 10:41
युट्युब आणि व्हू काऊंट :- मला व्यक्तिगतपणे हे माहित आहे की Embed केलेला युट्युब व्हिडियो प्ले केला गेला असता त्याचा व्हू काऊंट हा गणला जातो. परंतु तुम्हाला यात अधिक माहिती असल्याने यावर अधिक माहिती हवी आहे. हा प्रश्न विचारण्याचे कारण म्हणजे अश्विन अघोर यांच्या घनघोर या युट्युब चॅनलचा एक व्हिडियो मी काही काळा पूर्वी इथे शेअर केला होता, परंतु तो व्हिडियो इथे प्ले झाला नव्हता, इथे प्ले होण्या ऐवजी तो मूळ चॅनलवर जाऊन प्ले व्हावा असे सेटिंग त्यांनी ठेवले असावे असे मला प्रथम दर्शनी वाटले. बरेच दिवस माझ्या मनात या बद्धल विचार चालु होता. तेव्हा आज मी अश्विन अघोर यांना संपर्क करुन या बाबतीत कळवले तेव्हा त्यांच्या मता नुसार Embed केलेला युट्युब व्हिडियोचा काऊंट धरला जात नसल्याचे सांगितली परंतु ते याबाबतीत त्यांच्या तात्रिक टिम बरोबर बोलतील असे देखील ते म्हणाले. तेव्हा यावर अधिक माहिती दिली तर उत्तम होईल. :) उदा. म्हणुन त्यांचाच एक व्हिडियो या प्रतिसादात देत Embed करुन देत आहे. हा आता Embed स्वरुपात प्ले होतो की नाही ते पहाता येईल. मिपा वेबसाईट त्यांना माहित असल्याचे देखील त्यांनी सांगितले. :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Neeli Neeli || Full Song || Folk Song || Ft. Dhethadi Harika || Nivriti Vibes || Tamada Media

टर्मीनेटर 29/07/2022 - 19:05
@ मदनबाण,
Embed केलेला युट्युब व्हिडियो प्ले केला गेला असता त्याचा व्हू काऊंट हा गणला जातो.
नाही! Embed केलेला युट्युब व्हिडियो खुद्द युट्युब सोडून अन्य कुठल्याही ठिकाणी (वेबसाईट/app) पहिला गेल्यास त्याचा युट्युब वरील View count वाढत नाही तसेच त्यात जाहिराती दाखवल्या जात नसल्याने तो मॉनेटायझेशन साठीही पात्र ठरत नाही. ह्या कारणामुळे बरेचसे व्यावसायिक युट्युबर्स व्हिडीओ एम्बेड करण्याची परवानगी आपल्या सेटिंग्स मध्ये नाकारतात. आणि जे एम्बेड केलेले व्हिडिओ अन्य ठिकाणी प्ले होतात त्यावरही खाली Watch on YouTube असा ऑप्शन दिसतो. बघणाऱ्याने त्यावर क्लिक केल्यास प्रेक्षकाला युट्युबवर redirect केले जाते, अशावेळी त्या व्हिडिओचा View count पण वाढतो आणि जर त्यावर जाहिरात बघितल्यास तो मॉनेटायझेशन साठीही पात्र ठरतो. तुम्ही खाली दिलेला व्हिडीओ दिसत नाहीये, ह्या व्हिडीओची एम्बेड सेटिंग off ठेवलेली आहे.
मिपा वेबसाईट त्यांना माहित असल्याचे देखील त्यांनी सांगितले. :)
अरे वाह! मस्त. जाता जाता: एक स्वानुभव, इजिप्त आणि दुबई सहलीतले माझे ३ व्हिडीओ मिपावरच्या लेखांत एम्बेड केलेले आहेत, इथे हजरोंच्या घरात दर्शने झाली पण युट्युब वर त्यांचा काउंट आजाबात वाढला नाही 😀 😀 😀

मदनबाण 17/02/2024 - 12:15
अश्विन अघोर यांच्या घनघोर या युट्युब चॅनलचा एक व्हिडियो मी काही काळा पूर्वी इथे शेअर केला होता, परंतु तो व्हिडियो इथे प्ले झाला नव्हता, इथे प्ले होण्या ऐवजी तो मूळ चॅनलवर जाऊन प्ले व्हावा असे सेटिंग त्यांनी ठेवले असावे असे मला प्रथम दर्शनी वाटले. बरेच दिवस माझ्या मनात या बद्धल विचार चालु होता. तेव्हा आज मी अश्विन अघोर यांना संपर्क करुन या बाबतीत कळवले तेव्हा त्यांच्या मता नुसार Embed केलेला युट्युब व्हिडियोचा काऊंट धरला जात नसल्याचे सांगितली परंतु ते याबाबतीत त्यांच्या तात्रिक टिम बरोबर बोलतील असे देखील ते म्हणाले. घनघोर हे युट्युब चॅनलच चालवणारे अश्विन अघोर आता आपल्यात राहिलेले नाही. त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली ! _/\_ त्यांच्या विषयी ज्यांनी भावना प्रकट केल्या आहेत :- फार घाई केलीस अश्विन !| AshwinAghor | AbaMalkar | Lakshyavedh सुन्या सुन्या मैफिलीत या दगा केलास दोस्ता | Sushil Kulkarni | Analyser | Ashwin Aghor मदनबाण.....

कंजूस 17/02/2024 - 13:37
त्यांचं सेटिंग नसतं. मिपावरून कोणताच Embed tag चालत नाही. (बाकी अश्विन अघोर यांच्या चानेलबद्दल माहिती नाही. )

टर्मीनेटर 17/02/2024 - 18:10
त्यांचं सेटिंग नसतं.
ऑ... मला तर माझ्या चॅनलच्या सेटींग्स मध्ये हा पर्याय दिसत होता/आहे, युट्युब पंक्तीभेद करत असल्यास कल्पना नाही 😀
मिपावरून कोणताच Embed tag चालत नाही.
सध्या मिपाची सेटींग्स बदलल्याने Embed tag चालत नाही, पण त्याचा युट्युबच्या सेटींग्सशी काहिही संबंध नाही!

कंजूस 17/02/2024 - 20:50
Embed मधून यूट्यूब विडिओ वर थेट जाण्याऱ्या/ पाठविणाऱ्या अशा साईट किती असतील आणि त्यांचा viewing count वाढेल? यूट्यूबरना त्यांचे विडिओ किती लोक पूर्ण पाहतात, जाहिरातीसकट पाहतात यावर पैसे मिळतात. शिवाय महत्त्वाचे म्हणजे त्या व्हिडिओच्या विषयाला धरून कोणती जाहिरात टाकता येईल. पाककृती चानेलवर हॉटेल किंवा बँकिंग जाहिराती टाकून उपयोग नसतो. म्हणजे त्या जाहिराती मिळणार नाहीत पैसे मिळणार नाहीत. राजकीय समीक्षा आणि प्रचार असेल तर कोणते सेटिंग्ज जाहिराती खेचून आणेल? Viewing time वाढेल, चानेलचे सबक्राईबर्स वाढतील पण गूगलला जाहिरातींचे उत्पन्न मिळणार नसेल तर चानेलला काय देणार? Prakash raj thakur पाहा.

टर्मीनेटर 17/02/2024 - 18:03
अरेरे...अश्विन अघोर ह्यांच्या आकस्मित मृत्युबद्दल वाचुन वाईट वाटले. एका ठरावीक विचारसरणीला वाहिलेले असल्याने त्यांचे फारसे व्हिडिओज पाहिले नव्हते. ईश्वर त्यांच्या आत्म्यास शांती देवो 🙏

तर्कवादी 29/07/2022 - 19:28
Embed केलेले व्हिडिओजचा काउंट गणला जात नसेल असे मला वाटत नाही. नाहीतर अनेक व्यावसायिक युट्युबरर्सनी केलेले व्हिडिओज युट्युबवरच चालवता येतील अशी सेटिंग केली असती. पण तसे दिसत नाहीये. बहुतांश व्हिडिओज Embed करुन चालवता येतात उदाहरणादाखल काही व्हिडिओज : विग्यान टिव्ही राजश्री प्रॉडक्शनः टिप्स

विवेकपटाईत 14/11/2022 - 12:15
लेख वाचून एक लक्षात आले. यू ट्यूब 99 टक्के विडियो बनविणार्‍यांना एक नवा पैसा ही देत नसेल. बाकी अश्या चॅनेल वर 90 टक्के विज्ञापन ही वाचले जात असेल. तो सर्व नफा यू ट्यूबचा. उगाचच एमवे वेस्टिगे इत्यादि अमेरिकन कंपन्यांची आठवण आली.

चित्रगुप्त 18/02/2024 - 09:59
यूट्युबवरील हजारो लाखो विडीयो दर्शकांना मोफत उपलब्ध आहेत. जाहिराती बघायच्या नसतील तर फक्त 129 रुपये दरमहा देऊन Premium यूट्यूब घेऊ शकता. (मी घेतले आहे) असे असता आपण कोणती तक्रार करु शकतो?

कंजूस 18/02/2024 - 19:55
1.विडिओ उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. 2.पुन्हा उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. 3.पुन्हा उघडा. जाहिरात सुरू झाली तर बंद करा. साधारणपणे दोनमध्ये पायऱ्यां मध्ये काम होते.

माहितगार 19/02/2024 - 09:06
बर्‍याच जणांसाठी इक्विपमेंट रेकॉर्डींग एडीटींग ह्या तांत्रिक गोष्टीत रस किंवा कौशल्य नसते, आपण किंवा आपल्या (तुमच्या) परिचयात कोणी (माफक दरात) युट्यूब स्टुडीयो किंवा रेकॉर्डींग आणि एडीटींग सेवा देणारी मंडळी आहेत का?

सुरिया 19/02/2024 - 12:23
आपण किंवा आपल्या (तुमच्या) परिचयात कोणी (माफक दरात) युट्यूब स्टुडीयो किंवा रेकॉर्डींग आणि एडीटींग सेवा देणारी मंडळी आहेत का?
मी देतो अशी सेवा पण तुम्हाला देणार नाही कारण तुम्ही फार पाल्हाळीक किरकिर करता. ;)

चौथा कोनाडा 19/02/2024 - 13:59
धन्यवाद टर्मी भाऊ, भारी धागा आहे. महत्त्वपूर्ण माहिती कळली. ❤️❤️❤️ चौथा कोनाडा हा माझा नामोल्लेख वाचून अमंळ मौज वाटली आन आपण सेलीब्रेटी (मिनी मिपा का होईना) असल्याची भावना सुख देऊन गेली ❤️❤️❤️ पुनश्च आभार !

कर्नलतपस्वी 19/02/2024 - 14:43
चिमणी पासून घारी पर्यंत वारी पासून तारी पर्यंत सर्व गोष्टींचे व्हिडिओ काढतो. बघणारे म्हणतात लई भारी,यु ट्युब वर टाका. नुकताच एक प्रोजेक्ट पुरा केलाय.श्री व सौ शिंजीर आणी मी. शिंजीर म्हणजे सनबर्ड. घरटे बनवण्या पासून ते पिल्ले परदेशी जाईस्तो पर्यंत. नमुना तुमच्या कायप्पावर पाठवतो. मूल्यांकन करा. फायदा वाटला तर पुढे विचार करू नाहीतर विद्यापीठात देईन म्हणतो.
नमस्कार मिपाकरांनो, नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या माझ्या "नमस्कार, मी भाऊ तोरसेकर… तुम्ही बघत आहात || प्रतिपक्ष ||" आणि मिपाकर धर्मराजमुटके ह्यांच्या "काय बोलावं सुचेना !" ह्या दोन धाग्यांवर, युट्युबवर अपलोड केलेल्या व्हिडीओं पासून ते तयार करणाऱ्या क्रिएटर्सना/चॅनल्सना किती उत्पन्न मिळते ह्याबद्दल आलेले काही प्रतिसाद वाचल्यावर एका प्रतिसादाला उत्तर देण्यासाठी उपप्रतिसाद टंकायला घेतला होता, पण विषयाची व्याप्ती थोडी मोठी आहे त्यामुळे थोडक्यात उत्तर देणे शक्य नसल्याने स्वतंत्र लेख
मांडणी
लेख
माहिती

नमस्कार, मी भाऊ तोरसेकर… तुम्ही बघत आहात || प्रतिपक्ष ||

टर्मीनेटर ·

हेमंतकुमार 25/07/2022 - 13:45
छान परिचय करून दिलात. मला स्वतःला व्हिडिओ पाहण्याचे प्रकार आवडत नसल्याने मी यापासून दूर आहे.

कर्नलतपस्वी 25/07/2022 - 14:10
कोविड मधे डॉक्टर रवी गोडसे मधुरा किचन,शिंदे कुटुंब आसे बर्‍याच मराठी तुनळ्या सुरू झाल्या.विषयात रस नसल्या मुळे बघत नाही. बाकी आपला लेख चांगलाच आहे.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 14:36
कुमार साहेब, कंजूस काका आणि कर्नल साहेब प्रतिसादासाठी आपले आभार 🙏 @ कुमार१,
मला स्वतःला व्हिडिओ पाहण्याचे प्रकार आवडत नसल्याने मी यापासून दूर आहे.
मी भरपूर व्हिडीओज बघतो. अर्थात वेगळ्या विषयावरचे, राजकीय विश्लेषणत्मक फक्त भाऊंचे बघतो. @ कंकाका,
कधी पाहिला नाही यांचा चानेल.
कोणाचा? 'अलीना रईस' की 'पालकी शर्मा-उपाध्याय ह्यांचा 😀 😀 😀 जोक अपार्ट, भाऊंचा म्हणत असाल तर मला त्यांच्या ब्लॉग आणि युट्युब चॅनल बद्दल मिपावरच समजलं होतं. त्यानंतर मी त्यांचे लेख वाचू लागलो आणि व्हिडीओज पाहू / ऐकू लागलो! @ कर्नलतपस्वी डॉक्टर रवी गोडसे ह्यांचे कोविड विषयीचे १-२ व्हिडीओज पाहिल्याचे आठवतंय.

कंजूस 25/07/2022 - 17:32
त्यामुळे भाउंच्याऐवजी दुसरा कोणता चानेल पाहता हासुद्धा प्रश्न बाद. घटनांचा आढावा समजून घेण्यासाठी इंडिया टुडे मासिक १९८५ पासून वाचतो. त्यात बदल नाही. त्यांचा चानेलही आहे पण तिकडे जात नाही. परदेशी बातम्यांसाठी france24. ( Bbc नाही.) भारतीय बातम्यांसाठी न्यूजनेशन बरा आहे. महाराष्ट्रासाठी झी २४ तास,एबिपीमाझा.

ज्ञानोबाचे पैजार 25/07/2022 - 14:41
कोविडच्या काळात भाऊ तोरसेकर, सुशिल कुलकर्णी, अनय जोगळेकर आणि अश्विन अघोर ही मंडळी बर्‍याच घरात पोचली. वर्तमान पत्रातील किंवा टिव्हीवरील निसटलेल्या किंवा निसटवलेल्या बातम्या किंवा त्या बातम्यांच्या निसटलेल्या बाजू या लोकांमुळे समजतात. भाऊंचा श्रोतावर्ग तर यात बराच मोठा आहे. त्यांची व्हिडीओ अपलोड करायची ठरलेली वेळ नाही तरी सुध्दा त्यांचा नवा व्हिडीओ आला की पहिल्या तासाभरातच पहाणारे अनेक जण आहेत हे त्या व्हिडिओ खालच्या आकड्यांवरुन दिसुन येते. आपल्याला फार काही माहित आहे असा आव आणात तारस्वरात ब्रेकिंग न्युज देणार्‍यांच्या आणि त्यांचे विष्लेषण करणार्‍यांच्या भाऊगर्दीत भाऊंचे वेगळेपण लक्षात येते. त्यांचे विवेचन अभ्यासपूर्ण असते तरीही त्यात सहज गप्पा मारल्याचा भाव असतो. बोलता बोलता ते अनेक जुने नवे संदर्भही देतात. हातात कागद न घेता थेट कॅमेर्‍याकडे पहात अस्खलीत बोलतात, म्हणूनच एकवढ्या मोठ्या संख्येने त्यांना श्रोता वर्ग लाभला आहे. या वयात त्यांनी मिळवलेले यश खरेच कौतुकास्पद आहे. त्यांचा श्रोता वर्ग असाच वृध्दींगत होत राहो या शुभेच्छा. पैजारबुवा,

कंजूस 26/07/2022 - 07:59
यूट्यूबपेक्षा पॉडकास्ट करावे. दृष्ये नसतातच. मुद्दे कळण्यासाठी चेहरा बघण्याची गरज नाही. पेपर व इतर साइट्सवर येणारे लेख ऐकण्याचीही सोय असते ते बरे पडते. शिवसेना (२) ऐकला पाहिला. हे सर्व ठिकाणी उगाळून झालेले सांगितले.

राघव 25/07/2022 - 15:59
"जागता पहारा" चा मीही बर्‍यापैकी नियमित वाचक होतो. पण भाऊंचे विडिओज बघणे/ऐकणे कंटाळवाणे होत जाते हे तेवढेच खरे. एकच गोष्ट परत परत उगाळत सांगण्याची त्यांची पद्धत ही सहजपणे आलेली असली तरीही फार होते. नीट संकलन केल्यास साधारण ४ ते ५ मिनिटांत संपू शकणारे मॅटर, ते २०-२५ मिनिटांचे लांबण लावत चालवतात त्यानं वैताग होतो. त्यामुळे एखाद्या विषयावर त्यांचा विडिओ सापडला तरीही फॉरवर्ड करत बघणे सगळ्यात इष्ट. पण यानं नियमित बघणे/ऐकणे कंटाळवाणे होते. वरच्या पट्टीत बोलण्याच्या सवयीमुळे असेल किंवा एकटेच बोलत असल्याने असेल कदाचित, पण जरावेळानंतर त्यांचा आवाज चिरका होत जातो. यामुळे देखील जास्त वेळ बघणे/ऐकणे शक्य होत नाही. बाकी ते अनुभवी पत्रकार विश्लेषक आहेतच, त्यात वाद नाही. त्यांचे माहितीचे सोर्स देखील भरपूर आहेत, ज्याचा त्यांना पुढील अंदाज बांधण्यासाठी उपयोग होत असतो. त्यामुळेच त्यातले कंटेंट इटरेस्टींग असते. जर मोजक्या शब्दांत, पसारा न मांडता विडीओ केले आणि ते वरच्या पट्टीतले बोलणे जरा खाली आणले, तर त्यांचे विडीओज पाहणार्‍यांची संख्या सहज दुप्पट होऊ शकेल. :-)

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 16:33
जर मोजक्या शब्दांत, पसारा न मांडता विडीओ केले आणि ते वरच्या पट्टीतले बोलणे जरा खाली आणले, तर त्यांचे विडीओज पाहणार्‍यांची संख्या सहज दुप्पट होऊ शकेल. :-)
+१००० तुमची बाकीची निरीक्षणेही बरोबर आहेत. एकच गोष्ट परत परत उगाळत सांगण्याच्या त्यांच्या सवयी बद्दल मी त्यांच्या वयोमानाचा विचार करून लिहिण्याचे टाळले होते, त्याच अनावश्यक गोष्टी काढून टाकण्यासाठी त्यांनी व्हिडीओ एडिट करून अपलोड करणे गरजेचे आहे पण नेमका त्याचा अभाव आहे! आणखीन एक गोष्ट म्हणजे त्यांच्या चॅनलवर Comments turned off असल्याने प्रेक्षकांना काही सूचनाही करता येत नाहीत.

क्लिंटन 25/07/2022 - 17:59
च्या चॅनलवर Comments turned off असल्याने प्रेक्षकांना काही सूचनाही करता येत नाहीत.
त्याचे कारण आहे. प्रतिपक्ष सुरू होण्यापूर्वी भाऊ पोस्टमन या युट्यूब चॅनेलवर मधूनमधून जायचे आणि त्यांच्यासाठी व्हिडिओ करायचे. त्या चॅनेलवरील एका व्हिडिओत त्यांनी शरद पवारांच्या राजकारणावर एक व्हिडिओ केला होता. म्हणजे पवारांनी त्यांच्या काँग्रेस गटाकडून निवडणुक लढवून १९८० मध्ये ५४ जागा आणि २०१९ मध्ये राष्ट्रवादीलाही ५४ जागाच. तसेच पवार पहिल्यांदा मुख्यमंत्री झाले (१९७८ मध्ये) तेव्हा जगनमोहन रेड्डी, ममता बॅनर्जी, नवीन पटनायक वगैरे मंडळींनी त्यांची पहिली निवडणुकही लढवली नव्हती. पवार ४० वर्षे ५४ चे ५४ वरच राहिले पण इतर सगळ्यांनी स्वतःचे पक्ष काढून स्वबळावर निवडणुक जिंकून दाखवली (ममता आणि पटनायक यांनी एकापेक्षा जास्त वेळा) वगैरे मुद्दे त्यात होते. त्यावर कोणीतरी वाह्यातपणा करत पवारांविषयी हिंसक कमेंट केली. ती कमेंट बघून पुण्यातील राष्ट्रवादीचा स्थानिक नेता लक्ष्मीकांत खाबिया याने भाऊ तोरसेकरांनी शरद पवारांच्या हत्येचा कट केला आहे आणि त्याची चौकशी व्हावी अशी तक्रार शिवाजीनगर पोलिसात दाखल केली. या प्रकाराचा भाऊंना दोन दिवस विनाकारण त्रास झाला होता. मुंबईहून जाऊन शिवाजीनगर पोलिस स्टेशनमध्ये दोन दिवस खेटा मारायला लागल्या होत्या. वास्तविकपणे भाऊंकडे बघून ते घरी आलेले झुरळ तरी मारू शकत असतील की नाही अशीच शंका येते. अशा माणसावर हत्येचा कट केल्याचा गुन्हा दाखल झाला. भाऊ सगळ्यात पहिल्यांदा तपास करणार्‍या अधिकार्‍यासमोर गेले तेव्हा भाऊंना बघून तो अधिकारी फिदीफिदी हसत होता म्हणे. हा अनुभव लक्षात घेता प्रतिपक्ष सुरू झाल्यापासून त्यावर कोणतीही कमेंट लिहायला त्यांनी परवानगी दिलेली नाही.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 18:19
हे राम!

🤦‍♂️

एवढा मोठा इतिहास आहे होय Comments turned off ठेवण्या मागे! सविस्तर माहितीसाठी आभारी आहे 🙏

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 07:10
पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं. ते तर पवार साहेबांनी हलक्यात घेऊन सोडलं नाहीतर भाऊंना पुढचे विडीओ जेल मधून बनवावे लागले असते.

क्लिंटन 26/07/2022 - 09:21
मिपाचा वापर खोटेनाटे पसरवायला होऊ नये या उदात्त हेतूने मिपावर प्रत्येक ठिकाणी पिंक टाकणारे अ.बा...
पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं.
सिध्द करायचे काम कोर्टाचे असते. कोणत्या कोर्टात हे सिध्द झाले होते? कोर्टात केस उभी राहणे सोडाच पोलिसांनीच त्या केसमध्ये काही अर्थ नाही म्हणून तपास बंद केला होता. तरीही ते सिध्द होत होतं हा तुमचा दावा असेल तर त्याच्या पुष्ट्यर्थ पुरावे सादर करा आणि असे पुरावे तुमच्याकडे नसतील तर प्रत्येक ठिकाणी कबुतराप्रमाणे घाण करणे बंद करा. @संपादक मंडळः संबंधित आय.डी प्रत्येक ठिकाणी एकाहून एक अज्ञानमूलक प्रतिसाद देत असतो ते तुम्ही कसे चालवून घेता?की मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? अर्थात तशी तुमचीच इच्छा असली तर आम्ही तरी काय करणार बापडे?

आग्या१९९० 26/07/2022 - 09:39
मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? ऐसीची तुलना मिपाशी? सदस्य हजर असो वा नसो तिथे सकस लेख आणि चर्चा वाचायला मिळतात .अजून काय हवे? उगाच संख्या वाढवून रतीब घालण्यापेक्षा नक्कीच बरे. मिपा संपादक मंडळ योग्य ते निर्णय घेत असते हे वारंवार दिसून येते.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 09:57
अबाला बडवण्याच्या मधेच ऐसी अक्षरे कुठून आले ? तुम्ही पण कैच्याकै प्रतिसाद देता हे पाहून नवल वाटले.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 10:07
पूर्ण सहमत आहे. कोणताही धागा असो वा खरडफळा, सर्वत्र हेच सुरू आहे. कोणत्याही विषयाचा बादरायण संबंध मोदी, फडणवीस, शहांशी जोडून यथेच्छ पिंका टाकणे सुरू आहे. यातून काही नवीन माहिती मिळत असती किंवा काही मुद्देसूद चर्चा होत असती तर एकवेळ चालवून घेता आलं असतं. पण अत्यंत चुकीचे निष्कर्ष, शून्य माहिती या आधारावर सर्वत्र पिंका टाकून सर्व धागे, खरडफळा नासवून टाकणे हे योग्य आहे का?

Trump 26/07/2022 - 14:29
खरे तर ह्या राडारोड्यामधुन मी स्वत:ला बाजुला ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे.

क्लिंटन 26/07/2022 - 14:39
खरे तर ह्या राडारोड्यामधुन मी स्वत:ला बाजुला ठेवण्याचा प्रयत्न करतो.
मी सुध्दा बराच काळ तेच करत होतो पण आपल्या थापेबाजीला कोणी आव्हान देत नाही हे बघितल्यावर संबंधित सदस्य जामच सोकावला आणि कोणत्याही चर्चेत, खरडफळ्यावर जाऊन प्रत्येक ठिकाणी विनाकारण बादरायण संबंधही नसलेल्या गोष्टींची पिंक टाकायला लागला. या प्रकाराला कुठेतरी पायबंद बसायला हवा. एकेकाळी मिपा दर्जेदार चर्चेसाठी प्रसिध्द होते. विरोधी मत असले तरी ते योग्य प्रकारे, कोणत्यातरी मुद्द्याच्या आधारे मांडले जायचे. हा मनुष्य अशीच घाण करत राहिला तर त्या प्रकाराला कंटाळून सध्या जे काही १५-२० सदस्य हजर असतात ते पण येणे बंद होईल ही भिती आहे. एकेकाळी मिपावर ५०+ सदस्य अगदी नेहमीच ऑनलाईन असायचे. सगळ्यात जास्त आकडा ८८ इतका बघितला होता. ते दिवस परत यायला हवेत. आणि त्यासाठी असल्या उपद्रवी सदस्यांना रोखणे गरजेचे आहे.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 14:52
चालू घडामोडींचा धागा असो वा एखाद्याला श्रद्धांजली असो वा क्रिकेटवर धागा असो किंवा खरडफळा असो, हा सदस्य प्रत्येक ठिकाणी जाऊन प्रत्येक प्रतिसादाचा बादरायण संबंध मोदींशी जोडून अत्यंत खोटे, दर्जाहीन प्रतिसाद अशुद्ध मराठीत देऊन संपूर्ण धागा व खरडफळा नासवून टाकतो. फेकाफेकी आहेच आणि ती सुद्धा अत्यंत दर्जाहीन अशुद्ध भाषेत. स्वत:ला कणभरही माहिती नसताना वाटेल ते बेछूट आरोप करून अतर्क्य निष्कर्ष काढून सर्वत्र घाण करून ठेवायची हे प्रकार कोठेतरी थांबले पाहिजे.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 15:12
एकेकाळी मिपा दर्जेदार चर्चेसाठी प्रसिध्द होते. विरोधी मत असले तरी ते योग्य प्रकारे, कोणत्यातरी मुद्द्याच्या आधारे मांडले जायचे.
हा काळ नेमका कधी होता ते जाणून घ्यायला आवडेल, मिपावर वाटेल तसे वैयक्तिक होताना मी बघितले आहे लोकांना अगदी वाचनमात्र होतो तेव्हापासून. आता तत्कालीन सभासदाची नावे घेण्यात अर्थ नाही, मिपावर चर्चा दर्जेदार कधी होती तो कालखंड सांगाच सर प्लीज ! बाकी तुम्ही, बळी, गुरुजी आपापसात भांडा नाहीतर नांदा मला काही घेणेदेणे नाही, पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका, मुवींच्या पिंका पण विसरू नका ह्या नादात, वाटेल तिथे ते पण वाटेल ते प्रतिसाद देतच असत, आपला तो बाब्या तुमच्याकडून तरी अपेक्षित नाही क्लिंटनजी. प्रतिसाद पिंका तर सोडाच, हा अख्खा धागा आहे त्यामुळे सौहार्दाचे संबंध अन ओलावा असलेल्या चर्चचे मिपावर कधी फड जमले हा मला खरेच प्रश्न पडला आहे.

क्लिंटन 26/07/2022 - 15:37
मिपावर चर्चा दर्जेदार कधी होती तो कालखंड सांगाच सर प्लीज !
मिपाच्या जन्मापासून साधारण २०१२-१३ पर्यंतचा काळ तसा होता. त्यातही कोणी कधी वैयक्तिक व्हायचे नाही असे नाही. पण आतापेक्षा प्रमाण बरेच कमी होते.
पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका,
हे मी कधी म्हटले आहे आणि कुठे?
मुवींच्या पिंका पण विसरू नका ह्या नादात, वाटेल तिथे ते पण वाटेल ते प्रतिसाद देतच असत, आपला तो बाब्या तुमच्याकडून तरी अपेक्षित नाही क्लिंटनजी.
मग नक्की काय करावे असे अपेक्षित आहे? अगदी प्रत्येक वाटेल त्या प्रतिसादावर जाऊन टोकायचे का? तेवढा वेळ आणि संयम माझ्याकडे नाही. क्षमस्व. खरं तर मी काही ठराविक धागेच उघडून बघतो बाकीचे तर उघडूनही बघत नाही त्यामुळे इतर धाग्यात काय चालते हे मला कळायचेही नाही. मागच्या वर्षी ताज्या घडामोडींचे बरेच धागे मी काढले होते. पण मुविंच्या लिंकाळपणामुळे बघताबघता १५० प्रतिसाद त्यात व्हायचे म्हणून काही काळ ते नवे धागे काढणेही बंद केले होते. बहुतेक त्याविषयी लिहिलेही होते. त्या पलीकडे काय करणे अपेक्षित आहे? इथे अबांच्या दोनच प्रतिसादांना पुरावे मागून टोकले आहे. तसे टोकण्यायोग्य अबांचे कितीतरी जास्त प्रतिसाद मिळतील. म्हणून प्रत्येक प्रतिसादाला टोकत बसायचे का? तेवढा वेळ आणि उत्साह असेल तर ते करेनही. पण याक्षणी तरी नाही.
प्रतिसाद पिंका तर सोडाच, हा अख्खा धागा आहे
त्याच धाग्यावर माझ्या गॅरी ट्रुमन या आय.डी मधून लिहिलेला प्रतिसादही आहे. २०१५ मध्ये तो आय.डी मी घेतला होता. त्याचे असे झाले की अमेरिकेत हिलरी क्लिंटन २०१६ च्या निवडणुकांना उमेदवार असणार या बातम्या येत होत्या आणि हिलरी अध्यक्षपदावर यायला मला नको होत्या (माझ्या विरोधाला कोण विचारते म्हणा तरी आपलं एक वैयक्तिक मत). अशावेळेस क्लिंटनचा हिलरीला विरोध कसा वगैरे गोष्टी पुढे येऊन सगळा विचका व्हायचे पोटेंशिअल होते. म्हणून तो नवीन आय.डी मी घेतला होता. त्या प्रतिसादातच "गेल्या काही महिन्यात मुविकाकांचे लेखन पूर्वीपेक्षा बरेच जास्त खालावले आहे असे खेदाने नमूद करावेसे वाटते. हे माझे वैयक्तिक मत आहे." असे लिहिले होते. अजून काय करणे अपेक्षित आहे?

जेम्स वांड 26/07/2022 - 15:56
मिपाच्या जन्मापासून साधारण २०१२-१३ पर्यंतचा काळ तसा होता. त्यातही कोणी कधी वैयक्तिक व्हायचे नाही असे नाही. पण आतापेक्षा प्रमाण बरेच कमी होते.
२०१२-१३ नंतर असे काय बदलले म्हणाल ?
पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका, हे मी कधी म्हटले आहे आणि कुठे?
नाही असे तुम्ही म्हणले नाहीत खरे, हा प्रश्न किंवा र्हेटोरिक जरा इम्पलसिव्ह झाले, दिलगिरी व्यक्त करतो त्याबाबत.
इथे अबांच्या दोनच प्रतिसादांना पुरावे मागून टोकले आहे. तसे टोकण्यायोग्य अबांचे कितीतरी जास्त प्रतिसाद मिळतील. म्हणून प्रत्येक प्रतिसादाला टोकत बसायचे का? तेवढा वेळ आणि उत्साह असेल तर ते करेनही. पण याक्षणी तरी नाही.
प्रत्येकाला टोकू नका, अबांच्या धडाडीपुढे ते शक्यही नाही. पण अबांच्या मुद्द्यांवर प्रतिवाद करणे न करणे तुमच्या हाती असेल, तो टोटल क्लिंटन पद्धतीने व्हावा , पॉईंट्स अँड रीटोर्ट हे ज्ञानवर्धक असावेत, मेरी भैस को अंडा क्यू मारा टाईप नाही, अबांचे मुद्दे रुजू व्हावेत कारण त्यावर तुमच्याकडून स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट अपेक्षित असते, इतके तरी नक्कीच करू शकाल न?

क्लिंटन 26/07/2022 - 16:21
भाऊ तोरसेकरांच्या चॅनेलपासून धागा बराच भरकटतो आहे तरीही हा एक प्रतिसाद लिहितो. उर्वरीत चर्चा खरडवहीत करू. नाहीतर धागाच हायजॅक व्हायचा.
२०१२-१३ नंतर असे काय बदलले म्हणाल ?
बर्‍याच गोष्टी झाल्या. त्यापूर्वी ८-९ वर्षे भाजप समर्थक त्यांच्या पक्षाला अनुकूल परिस्थिती नव्हती म्हणून सबड्युड असायचे. पण २०१३ मध्ये मोदींसारखा चेहरा मिळाल्यानंतर ते पण आक्रमक झाले. त्यापूर्वी ८-९ वर्षे भाजप समर्थकांना दोनदा शतप्रतिशत हरविले वगैरे बोलले तरी त्याला काही प्रत्युत्तर देता यायचे नाही. मोदींनाही मौत का सौदागर, हिटलर वगैरे अनेक गोष्टी बोलल्या गेल्या तरीही त्या निमूटपणे ऐकून घ्याव्या लागत होत्या. पण २०१३ नंतर परिस्थिती एकदम पालटली. भाजप समर्थकांकडून नुसते अरे ला कारेच नाही तर उलटा हल्लाही सुरू झाला. मग दुसर्‍या बाजूकडूनही भक्त वगैरे म्हणणे सुरू झाले. या सगळ्यातून चर्चेची पातळी खालावली. अर्थात यात माझाही वाटा आहेच. दुसर्‍या कोणी भक्त म्हटल्यावर मी पण त्यांना गुलाम म्हटले आहे. काहीही असले तरी सुरवात कोणी केली, कुठून आणि कोणत्या कारणाने झाली हे सांगता येणे कठीण आहे. सुरवात २०१३ पासून झाली का की २००४ ते २०१३ मध्ये जे काही झाले त्याची ती प्रतिक्रिया होती हा पण दुसरा मुद्दा आहे. कारण काहीही असले, सुरवात कुठूनही झाली असली तरी चर्चेचा डिस्कोर्स खालावला ही सत्य परिस्थिती आहे. दुसरे म्हणजे २०१२-१३ नंतरच्या काळात मिपावर काही सदस्य येणे जवळपास बंद झाले. त्यातले बरेच ऐसीवर गेले किंवा अन्य काही कारणांनी ते येणे बंद झाले. त्यांची मते बहुतेक वेळा पटायची नाहीत पण तरीही त्यांनी कधी मुद्दे सोडून वैयक्तिक चर्चा केली नव्हती. हे सदस्य येणे बंद झाल्यामुळे मुद्द्यावर आधारीत चर्चा करणारे, वैयक्तिक न होणार्‍यांचा आकडा कमी झाला.
अबांचे मुद्दे रुजू व्हावेत कारण त्यावर तुमच्याकडून स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट अपेक्षित असते,
हे सगळे करता येईल पण त्यासाठी मुद्देही तसेच हवेत ना? याच धाग्यात अबांनी म्हटले आहे की ती हिंसक कमेंट टाकणार्‍याला भाऊ तोरसेकरांच्या व्हिडिओमुळे चिथावणी मिळाली हे सिध्द होत होते. आता अशा दाव्यांवर स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट काय देणार?

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 15:39
@संपादक मंडळ, क्लिंटन, श्रीगुरूजी, ट्रंप आणी ईतर दोघेतीघे ह्या भाजप समर्थकांनी माझ्या विरूध्द मोर्चा ऊघडलाय. अतिशय खालच्या भाषेत माझ्यावर चिखलफेक केली जातेय हे वरील प्रतिसाद वाचून आपल्या लक्षात येईल. मी कुणालाही वयक्तिक काहीही बोललेलो नाही. ह्या लोकांनी केलेल्या दाव्यांवर मी फक्त पुरावे मागीतलेत, त्यामुळे ह्या लोकांची गोची झालीय. पवारद्वेष, ठाकरेद्वेष, मविआद्वेष ह्यावर लिहीलेल्या प्रतिसादांबद्दल मी ह्यांच्याकडे पुरावे मागीतले होते. कालच ट्रंप ह्यांचा ऊडालेला “ब्राम्हण कोण होते?” हा धागा ह्याची जिवंत साक्ष आहे. माझे विचार लोकांना पटत नसेल तर माझी हरकत नाही पण माझ्यावर जी वयक्तिक चिखलफेक हे लोक करताहेत ती त्वरीत थांबवण्यात यावी अशी विनंती करतो. व सदर सन्माननीय सदस्यांना समज देण्यात येईल अशी अपेक्षा व्यक्त करतो.

राघव 26/07/2022 - 16:40
चिखलफेक? तुमच्यावर? नाही हो.. असे करणे/होणेच शक्य नाही. इतरांना तो अधिकार कसला? ती तर तुमची मक्तेदारी आहे! ;-) @संपादक महोदय, मी मागेही राजेश१८८ या आयडी साठी लिहिलेले आहे. आज पुन्हा वेळ आली. प्रत्येक धाग्याचा खफ करणे, लोकं भांडतील अशा पद्धतीने उकसवणारे/खोचक प्रतिसाद लिहिणे हे अबांचे नित्य काम झालेले दिसते. किंबहुना तेच करण्यासाठी इथे आलेले आहेत असे वाटायला लागले आहे. वर क्लिंटन देखील हेच म्हणताहेत. उलट मते असणे, हीटेड अर्ग्युमेंट्स होणे यात गैर नाही. ते उलट अपेक्षीत आहे. पण सतत अकारण असे करत राहणे कोणालाच आवडणार नाही. अबांना सांगून ते ऐकणारे नाहीत, कारण त्यांचा तो अजेंडाच आहे. त्यामुळे आपण योग्य ती पावले उचलावीत अशी विनंती.

प्रसाद_१९८२ 26/07/2022 - 14:58
श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे. --- +१०० ते राजेश११८ परवडले, असे म्हणण्यांची वेळ सध्या आली आहे. असंबध लिहित असले, तरी त्यांच्या प्रतिसादात किमान लॉजिक(?) तरी असे. इथे मात्र सगळ्याचीच बोंब आहे.

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 15:28
श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे. तुमचा धागा ऊडाला ज्यात तुम्हा पवारांवर खोटे आरोप केले होते, त्यामुळेच तुन्हाला असं वाटतंय ना?

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 12:14
क्लिंटन साहेब, ही बातमी जशीच्या तशी छापून आली होती वृत्तपत्रात नी भाऊंना खेटेही त्यामुळेच मारावे लागले होते. ओनलाईन एडीशन ला सापडली की टाकतो. संबंधित आय.डी प्रत्येक ठिकाणी एकाहून एक अज्ञानमूलक प्रतिसाद देत असतो ते तुम्ही कसे चालवून घेता? माझे प्रतिसाद अद्न्यान मूलक आहेत हे जिथल्या तिथे सिध्द करा जसं मी मिपाचा खोट्याच्या प्रचारासाठी वापर होतोय हे दाखवून देतोय. तुम्हाला वाटतं म्हणून काही अद्न्यान मूलक ठरत नाही. मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? अर्थात तशी तुमचीच इच्छा असली तर आम्ही तरी काय करणार बापडे? मिपावर गर्दी जमवून पवार, ठाकरे, मविआ ह्यांबद्दल खोटं लिहीनार्यांपेक्षा खरं लिहीनारे चारच आयडी असतील तरी चालेल असं मला वाटतं, बाकी मी पुरावे मागू लागल्यापासून मिपावर काहीही खोटं लिहानारे पांगलेत हे तुमच्या दृष्टीस आलंच आहे, एक धागा सुध्दा ऊडवला गेला, त्यात पवारांबद्दल खोटं लिहीलेलं होतं. धागाकर्त्याला वाटलं खपून जाईल, पण पुरावा धागा ऊडून दोन दिवस झालेत तरी देऊ शकले नाहीयेत लेखक महाशय.

क्लिंटन 26/07/2022 - 13:52
ही बातमी जशीच्या तशी छापून आली होती वृत्तपत्रात नी भाऊंना खेटेही त्यामुळेच मारावे लागले होते. ओनलाईन एडीशन ला सापडली की टाकतो.
लक्ष्मीकांत खाबियाने भाऊ तोरसेकरांविरोधात तक्रार दाखल केल्याची बातमी देऊ नका. ते मीच वर लिहिले आहे. तुमचा दावा पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं. याचे पुरावे द्या. भाऊंच्या व्हिडिओतून नक्की कोणती चिथावणी मिळाली आणि कशी आणि मुख्य म्हणजे ते सिध्द कसे आणि कुठे होत होते हे बघायचे आहे. आणि ते पुरावे नसतील तर उगीच भारंभार कचरा मिपावर आणू नका.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 14:05
आकाशात एखादा ढग दिसायचा अवकाश, ढगफुटी होऊन प्रचंड पुरात शहर वाहून गेले अशी फेकाफेकी करणाऱ्यांना पुरावे मागायचे नसतात.

कपिलमुनी 25/07/2022 - 17:06
भाऊ पोटार्थी आहेत त्यामुळे पास.. उत्सुक लोकांनी भाऊ २०१४ पूर्वी काय लिखान करायचे .. तरूण भाऊंच्या पत्रकारीतेचा प्रवास ह्या गोष्टी शोधाव्यात.. भाजप साठी राणें इतकेच भाऊ पवित्र आहेत

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 17:19
भाऊ २०१४ पूर्वी काय लिखान करायचे
वेळ काढून वाचायला पाहिजे! जागता पहारा वर २०१२ चे २४ आणि २०१३ चे १३१ लेख दिसत आहेत 😳

रात्रीचे चांदणे 25/07/2022 - 17:20
भाऊंचे विचार फारच एकतर्फी आहेत, जागता पाहरावर तसा त्यांनी इशातही दिलेला होता. एकतर्फी विचारांमुळे त्यांचे व्हिडीओ फारच कंटाळवाणे मलातरी वाटतात त्यामुळे बरेच दिवस झाले त्यांचा चॅनेल बघितला नाही. पण जे काही आहे त्याची ते शांतपणे मांडणी करतात.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 17:38
भाऊंचे विचार फारच एकतर्फी आहेत, जागता पाहरावर तसा त्यांनी इशातही दिलेला होता.
+१ त्यासाठीच लेखात "वाचायला सुरूवात केल्यावर मात्र त्यांची सगळीच राजकीय मते, भाष्ये, अंदाज, अडाखे जरी पटत नसले तरी कधी त्यांचा नियमीत वाचक होऊन गेलो ते समजलेच नाही." हे लिहिले आहे.
पण जे काही आहे त्याची ते शांतपणे मांडणी करतात.
सहमत आहे, आक्रस्ताळेपणा नसतो. आणि म्हणूनच त्यांच्या लेखन / विवेचनातला आशय/राजकारणातील बारकावे समजून घेण्यासाठी मी त्यांना फॉलो करतो, त्यांचे सगळेच विचार/मते पटत नसली तरी!

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 18:07
भाऊंच्या पवारांवरील टिपण्ण्या म्हणजे सुर्यावर थूंकण्याचा प्रकार.
तसेही असू शकेल, शक्यता नाकारता येत नाही! ४२ दिवसात वाढलेले १ लाखाच्या वर सबस्क्रायबर्स आणि मिळालेले ५ कोटी Views हे कदाचित त्याचेच द्योतक असावेत 😀

अमरेंद्र बाहुबली 25/07/2022 - 18:34
गतधी साधी ग्रामपंचायत ही न लढलेले भाऊ जेव्हा पवारांचा कारकिर्दीवर टिका करताता तेव्हा त्यांचेच हसू होते हे त्यांच्या ईतकं वय वाढूनही लक्षात कसे आले नाही.

कोण 26/07/2022 - 09:21
तुम्हि कधी लोकसभा निवडणुकीत उमेदवार होता का? विचारण्याचे कारण म्हणजे तुम्हि मोदी वर टिका करता म्हणजे तुम्हाला राज्य चालवण्यचा अनुभव असणार (तुमच्या वरील मतानुसार).

शाम भागवत 25/07/2022 - 17:29
भाऊ तोरसेकरांचा विषय निघालाच आहे म्हणून एक प्रतिपक्षवर नसलेला एक व्हिडीओ देतो. \a> १ तास १८ मिनीटांचा आहे. प्रत्यक्ष भाषण ४:४५ पासून सुरू होतं.. पण स्पीड १.५ पर्यंत वाढवून तो ५० मिनिटांचा करता येईल. खूप वेगळे विचार मांडले आहेत.

श्रीगुरुजी 25/07/2022 - 18:13
भाऊ बऱ्याचदा समतोल बोलतात. पण बऱ्यापैकी कंटाळवाणी शैली आहे. पण जेव्हा उपहासगर्भ बोलतात तेव्हा रोचक बोलतात. परंतु त्यांच्या मनात बाळ ठाकरेंना अढळ स्थान आहे. एकप्रकारची भक्ती म्हणता येईल. त्यामुळे बाळ ठाकरेंच्या चुकांवर फार क्वचित बोलतात किंवा खूप वरवर बोलतात. भाजपने सेनेकडून हिंदुत्व स्वीकारले असे हास्यास्पद निष्कर्ष भाऊंनी काढले आहेत. बाळ ठाकरे अत्यंत दिलदार, सत्तानिर्मोही, कॉंग्रेस- राष्ट्रवादी नेत्यांशी वैयक्तिक मैत्री केली पण हातमिळवणी केली नाही, अगदी मुस्लिम लीग व आणिबाणीला पाठिंबा ही सुद्धा धूत राजकीय खेळी, सेनेमुळे भाजप महाराष्ट्रात उभा राहिला, १९६१ नंतर संयुक्त महाराष्ट्र समितीचे कार्यकर्ते सेनेत गेले, १९८६ नंतर तत्कालीन समाजवादी कॉंग्रेसचे कार्यकर्ते सेनेत गेले वगैरे निष्कर्ष वारंवार सांगतात जे बहुतांशी चुकीचे आहेत. अमित शहांशी झालेल्या चर्चेनंतर विधानसभा निवडणुकीचा निकाल लागेपर्यंत ठाकरे मुख्यमंत्रीपदाविषयी कधीही बोलले नव्हते हा भाऊंचा अजून एक दावा चुकीचा आहे. युती जाहीर केल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी सेनेला निम्मा वेळ मुख्यमंत्रीपद मिळणार असल्याचे युतीत ठरले आहे हे ठाकरेंनी जाहीर कार्यक्रमात सांगितले होते. याची चित्रफीत मी पाहिली होती. जुलै २०१९ मध्ये इंडियन एक्सप्रेस मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या मुलाखतीत आदित्य ठाकरेंनी स्पष्ट सांगितले होते की पहिली अडीच वर्षे सेनेचा मुख्यमंत्री असणार असल्याचे युतीचर्चेत ठरले आहे. सेनेचे इतर नेते प्रचारकाळात वारंवार मुख्यमंत्रीपदाविषयी बोलले होते. परंतु मतदानाची वेळ येईपर्यंत एकही भाजप नेत्याने विरोध केला नव्हता. भाऊ पत्रकार असूनही हे त्यांना का माहिती नसावे? राज ठाकरे हे भाऊंचे अजून एक नीलाक्षतनय. आता राज योग्य पावले टाकताहेत, ते पुढील निवडणुकीत नक्कीच चमत्कार करून दाखविणार असे भाऊ २०१९ विधानसभा निवडणुकीपासून सातत्याने सांगताहेत. पुढील विधानसभा निवडणूक मविआ पक्ष एकत्र लढले तरी त्यांना एकत्रित ७५ पेक्षा कमी जागा मिळतील व भाजपला स्वबळावर किमान १७५ जागा मिळतील हे भाकीत भाऊ मागील काही महिन्यांपासून वारंवार करीत आहेत. अर्थात भाऊंकडे जुनी माहिती खूप आहे. त्यांची काही भाकिते पूर्वी नक्कीच बरोबर आली आहेत. परंतु भाऊंपेक्षा सुशील कुलकर्णी व अनय जोगळेकर जास्त प्रभावी वाटतात. मी त्यांच्या काही चित्रफिती पाहतो, पण ते सांगतात त्यावर पूर्ण विश्वास ठेवत नाही.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 19:20
परंतु त्यांच्या मनात बाळ ठाकरेंना अढळ स्थान आहे. एकप्रकारची भक्ती म्हणता येईल.
सहमत! पण मला वाटतं हा एकट्या भाऊंचा दोष नसावा. कारण बाळासाहेब ठाकरे ह्या व्यक्तिमत्वाची जादूच अशी काही होती की त्यांच्या संपर्कात आलेली व्यक्ती मग ती आयुष्यात एकदाच का त्यांना भेटली असूदेत पण शक्यतो त्यांच्या विरोधात काही वाईट बोलतही नाही आणि त्यांच्याबद्दल काही वाईट/अपशब्द ऐकून घेण्याचीही त्याची मनस्थिती नसते, हे मी स्वानुभवावरून सांगू शकतो. भाऊ तर नुसते त्यांच्या संपर्कातच नव्हते तर मार्मिकचे संपादक असल्याने काही वर्षे बाळासाहेबांच्या सहवासात होते त्याचा हा परिणाम असावा! बाकीची तुम्ही दिलेली माहिती आणि निरीक्षणेही बरोबरच आहेत आणि म्हणूनच मी लेखात "त्यांची सगळीच राजकीय मते, भाष्ये, अंदाज, अडाखे जरी पटत नसले तरी कधी त्यांचा नियमीत वाचक होऊन गेलो ते समजलेच नाही." हे वाक्य लिहिले आहे.
अर्थात भाऊंकडे जुनी माहिती खूप आहे. त्यांची काही भाकिते पूर्वी नक्कीच बरोबर आली आहेत.
+१००. त्यांच्याकडची जुनी माहिती, संदर्भ हेच घटक बहुतेक वाचक/प्रेक्षकांना त्यांच्याकडे आकर्षित करण्यात मोलाची भूमिका बजावत असावेत. त्यांची नवीन भाकिते कितपत खरी ठरतात हे बघण्यासाठी मात्र निवडणुका होईपर्यंत वाट बघावी लागणार! धन्यवाद 🙏

धर्मराजमुटके 25/07/2022 - 19:51
बर्‍याच जणांनी वर प्रतिक्रिया दिल्या आहेत. माझीही प्रतिक्रिया थोड्याफार फरकाने सारखीच आहे. मात्र एखादा मराठी राजकारणावरील भाष्यकार एवढे दर्शक मिळवू शकतो हेच मोठे यश आहे. मराठी माणसाला राजकारण आणि क्रिकेट बायकोपेक्षा जास्त प्रिय असते असे कुठेतरी वाचले होते ते बहुधा खरे असावे.

कंजूस 25/07/2022 - 20:12
मराठी माणसाला राजकारण आणि क्रिकेट बायकोपेक्षा जास्त प्रिय असते असे कुठेतरी वाचले होते ते बहुधा खरे असावे.
खरेच आहे. होम मिनिस्टरमध्ये ( झी मराठी चानेलवरचा एक विनोदी कार्यक्रम) बऱ्याच महिलांनी हे सांगितले आहे. "बघण्याचा कार्यक्रमात नवऱ्याकडच्या सगळ्यांनी बघितले पण'ह्यां'नी बघितलेच नाही म्हणून दुसरा आणखी एक कार्यक्रम ठेवावा लागला." "का?" " ते क्रिकेट बघत होते आमच्याकडे टीवीवर."

शाम भागवत 25/07/2022 - 20:39
अरेच्या चूकून स्टार्ट टाईम ३८:०० मिनिटांना सेट झालाय. सुरवातीपासून जरूर पहा. नक्की एन्जॅाय कराल.

सतिश गावडे 25/07/2022 - 21:43
एखादा मराठी राजकारणावरील भाष्यकार एवढे दर्शक मिळवू शकतो हेच मोठे यश आहे.
ही Confirmation Bias ची किमया असू शकते. त्या परिप्रेक्ष्यात एखाद्या विचारसरणीचे समर्थक जितके जास्त तितके त्या विचारसरणीच्या भाष्यकाराचे "यश" अधिक असेल.

डँबिस००७ 26/07/2022 - 14:21
अगदी बरोबर. भाऊ तोरसकर हे पोटार्थी आहेत. त्यामुळे त्यांनी बोललेल पास. राजदीप सरदेसाई व बरखा दत्त सारखे हाडाचे पत्रकार भाऊ नाहीत. महामहीन द्रौपदी मुर्मू जींच्यां निवडणुक जिंकल्यावर, पत्रकारांनी ज्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिल्यात ते बघुन कोण किती व कसे कातडे ओढुन आहे हे लक्षात येते.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 14:34
कपिलमुनींच्या मताशी मी सहमत असेलच असे नाही, कारण भाऊ पोटार्थी आहेत वा नाहीत, त्यांना पोटासाठी ते भलामण करतात किंवा विश्लेषण करतात त्या पक्षाकडून काय मिळते ते पण मला माहिती नाही, ती जबाबदारी कपिलमुनी घेवोत, माझे काही बेसिक प्रश्न आहेत फक्त. १. भाऊ पोटार्थी आहेत ह्या विधानातून , बरखा/ राजदीप निस्पृह पत्रकार आहेत हे विधान अन निष्कर्ष कसे काढलेत ? २. धागा भाऊंवर आहे, कॉमेंट भाऊंवर आहे, धागा अन कॉमेंटकर्त्यांच्या तोंडी कश्याला शब्द घुसवताय ?? ते जे बोललेत त्यांची जबाबदारी आहेच पण जे बोललेत त्याला प्रत्युत्तर बरखा राजदीप विकेलेले असणे नसणे कसे होऊ शकते ?? ३. परत, धागा विषय भाऊ, कॉमेंट आली भाऊंवर त्यावर तुम्ही तिसरंच काहीतरी म्हणणार , कश्यासाठी ? भाऊंचे पोटार्थी असणे चूक आहे असे पण म्हणलेलं दिसत नाहीये कॉमेंटकर्त्याने, मग गहजब कश्याला ? का भाऊ पोटार्थी आहेत हे विधान करण्यास कॉमेंटकर्त्याने इतरांना निस्पृह/ विकले गेलेले इत्यादी सर्टिफिकेट वाटणे कायद्याने बंधनकारक आहे म्हणताय ?? तुमचं आमचं काही वैयक्तिक वितुष्ट नाही बुआ (निदान आमच्याकडून तरी) पण एकंदरीत इतकी ढळढळीत लॉजिकल फॉलसी दिसली म्हणून विचारतोय, नक्की काय लाईन ऑफ थॉट्स आहे तुमची ??

डँबिस००७ 26/07/2022 - 17:05
भाऊ पोटार्थी आहे !! ह्यात "पोटार्थी" शब्दालाच माझा आक्षेप आहे. जगात सगळेच पोटासाठीच काम करतात, राजदीप व बरखा त्याला अपवाद नाहीत. बाकी माझा प्रतिसाद कपीलमुनीं यांना होता, तुम्ही कश्याला तसदी घेता ?

जेम्स वांड 26/07/2022 - 17:48
आपल्या लक्षात आलं नसेल तर सांगतो, मिसळपाव वर नेस्टेड अन थ्रेडेड व्युज पद्धतीने लेटेस्ट सगळ्यात खाली प्रकारात प्रतिसाद दिसतात, धागा स्क्रोल करताना ते 'दिसतात' दिसले की त्याला आम्ही 'प्रतिसाद' देतो, कारण २००७ च्या गणेश चतुर्थीला मिपाची मुहूर्तमेढ रोवली गेली तीच मुळात "मराठी माणसाला व्यक्त होण्याचे एक व्यासपीठ" म्हणून, आता सांगा बरं तुमच्या विनंतीला मान देऊन तसदी घेऊ नको का मालकांच्या मेहनतीला प्रणाम करून थोडी घेऊनच टाकू तसदी म्हणे मी ? ता.क. - फक्त कपिलमुनी ह्यांच्यासोबत जमाडीजम्मत प्रतिसाद गुप्तपणे खेळायचे असल्यास मिपा चालकांनी व्यनि उर्फ व्यक्तिगत निरोप सुविधा दिली आहे हं, किंवा खरडवही पण आहे, लाभ घ्या, ओपन थ्रेड वर प्रतिसाद येणारच, पचत अन पटत नसले तर तो तुमचा प्रश्न आमचा नाही. जगात सगळे पोटार्थी असतात हा साक्षात्कार व्हायचा मुहूर्त अंमळ मजेशीर वाटला इतकेच... असो, तुमचे म्हणणे मान्य ! जगात सगळे पोटार्थी आहेतच, हे सुलभ ज्ञान जरूर लक्षात ठेवेन :)

डँबिस००७ 26/07/2022 - 14:21
अगदी बरोबर. भाऊ तोरसकर हे पोटार्थी आहेत. त्यामुळे त्यांनी बोललेल पास. राजदीप सरदेसाई व बरखा दत्त सारखे हाडाचे पत्रकार भाऊ नाहीत. महामहीन द्रौपदी मुर्मू जींच्यां निवडणुक जिंकल्यावर, पत्रकारांनी ज्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिल्यात ते बघुन कोण किती व कसे कातडे ओढुन आहे हे लक्षात येते.

मदनबाण 25/07/2022 - 22:04
मी भाऊंचे लेखन त्यांच्या ब्लॉगवर जाऊन काही काळ वाचले होते, त्याचे प्रतिपक्ष या चॅनलवरील व्हिडियो मी अधुन-मधुन पाहत असतो. मराठी मेनस्ट्रीम मिडिया आणि पत्रकार जे विष्लेषण करत नाहीत त्याच गोष्टींवर भाऊ उत्तम विश्लेषण करतात ते देखील कोणतीही लिखित माहिती त्यांच्या समोर न ठेवता. मला स्वाती तोरसेकरांचे व्हिडियो देखील विशेष आवडतात कारण त्या राजकारण सोडुन इतर विषयांवर भाष्य करतात. भाऊंनी देखील इतर विषयांवर बोलायला हवं कारण सात्यत्याने राजाकारावरील विवेचन कंटाळवाणे होते. [ मला तरी व्यक्तिगत रित्या सारखं राजकारणावरच भाष्य केलेले पहायला / वाचायला आवडत नाही. ] अगदी उदा. म्हणुन हल्लीच एक मोठी घटना झाली, ती म्हणजे चीनला मागे टाकुन हिंदूस्थानच्या अदानी समुहाने इस्रायलच्या हायफा बंदराचे ३१ वर्षासाठी असलेले कंत्राट मिळवले आहे. या विषयावर भाऊंचे किंवा स्वाती तोरसेकरांचे भाष्य यायला हवे होते असे एक मराठी श्रोता म्हणुन मला वाटते. भाऊंची दाणगी स्मरणशक्ती आणि त्या आधारे संदभ देण्याची हातोटी उल्लेखनीय आहे. स्व:ताला जास्त तात्रिक माहिती नसुन देखील त्यांनी उत्तम विश्लेषण वेळोवेळी केलेच आहे पण यात उत्तम असे यश मिळवले आहे ही नक्कीच कौतुकाची आणि उल्लेखनिय बाब आहे. या धाग्याच्या निमित्त्याने त्यांचे मी या यशा बद्धल मनःपूर्वक अभिनंदन करतो. जाता जाता :- त्यांच्या चॅनल कडुन राजकारणा बरोबरच हिंदूस्थानाच्या दृष्टीकोनातुन महत्वाच्या ठरणार्‍या आणि घडणार्‍या महत्वाच्या घडामोडींवर देखील भाष्य करावे अशी एक दर्शक आणि श्रोता म्हणुन माझी इच्छा व्यक्त करत आहे.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Piharva ft. Shraddha Dangar & Bhavya Gandhi | Sachin Jigar | Anumita Nadesan | Sachin Sanghvi

Bhakti 26/07/2022 - 17:32
करोना काळात काही भाऊंचे काही व्हिडिओ पाहिले होते.खुप विश्लेषणात्मक वाटले.म्हणजे एखाद्याला सवय,आवड लागेल,परत ऐकावे वाटतील एवढा आशय नक्कीच मिळतो. छान लेख धागा आहे.

गामा पैलवान 27/07/2022 - 03:09
भाऊरावांच्या लेखनाचा चाहता आहे. त्यांचा व्यासंग अफाट म्हणू की दांडगा. पण ती चलचित्रं पाहणं नको वाटतं. एकतर ती वेळखूप घेतात आणि दुसरं महत्त्वाचं कारण म्हणजे संदर्भ म्हणून उल्लेखता येत नाहीत. त्याकरता लेख बरे पडतात. पण काये की भाऊंरावांचं वय झालं असल्याने लेखन टंकण्याचा ताण असू शकतो. मराठी बोललेलं तत्काळ छापण्याची सुविधा कुठे मिळेल काय? -गा.पै.

कंजूस 27/07/2022 - 09:52
English to Marathi translator (( https://play.google.com/store/apps/details?id=free.translator.englishtomarathitranslator.marathitoenglishtranslation ))by CrazyDeveloperG Available on Android 8 - 12 10k wordsही भाषांतर करते पटकन. बोललेलं टाईपही होतं.

मनो 27/07/2022 - 09:32
गा.पै. यांच्याशी सहमत. त्यांचा जवळजवळ प्रत्येक लेख वाचत असे, बऱ्याचदा प्रयत्न केला पण ते व्हिडिओ पाहणं काही जमत नाही. लेखाची मजा व्हिडिओत नाही.

शाम भागवत 27/07/2022 - 12:40
मी स्पीड १.५ करतो. माझी तूनळी वर्गणी प्रिमीयम स्वरूपाची असल्याने मोबाईलचा स्र्कीन ऑफ केला तरी चालतो. मोबाईल हातात किंवा खिशात ठेवयचा. कानात इअर बडस घालायची. घरात बसून किंवा कामे करता करता हिंडत फिरत ऐकता येते. मात्र आपण घरात एकटेच असलो तर फोन आला किंवा घरातील कोणी आपल्याशी बोलल्यास झटकन कळत नाही. त्यासाठी एकाच कानात इअर फोन घालायचा. तेवढे पुरते. मस्त वेळ जातो. पूर्वी खूप श्रीमंत लोकं वर्तमानपत्रे / आलेली पत्रे वाचून दाखवायला माणसे ठेवायची. अगदी ती सर्वीस मिळते. :)

श्रीगुरुजी 27/07/2022 - 16:53
भाऊ किंवा तत्सम तूनळी चित्रफीती मी पहात नाही, भ्रमणध्वनीवरील आवरण मिटवून फक्त बोलणे ऐकतो व ऐकताना इतर काही काम सुरू असते.

मनो 28/07/2022 - 10:52
हे मी शेखर गुप्ता इत्यादी हिंदी पत्रकारांच्या बाबतीत करतो. भाऊ इतके रटाळ बोलतात, आणि मुद्द्यावर यायला वेळ घेतात की ऐकत असलो तरी लक्ष कधीच भलतीकडे गेलेले असते. मला आठवते त्याप्रमाणे भाऊ सामना पेपरात काही काळ तरी नक्कीच होते, त्यामुळं बाळासाहेब, राज ठाकरे इत्यादी मते ही तिथून आलेली आहेत, ती तशीच असणार.

श्रीगुरुजी 28/07/2022 - 11:18
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत. बरेचसे सेनेकडे, काहीसे भाजपकडे झुकलेले आहेत. पण खूप सभ्य व उपरोधिक बोलतात. त्यांच्याकडे खूप माहिती सुद्धा आहे.

सतिश गावडे 28/07/2022 - 11:46
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत.
भाऊंचे व्हिडिओ पाहवत नाहीत, सादरीकरण आणि भलामण ही दोन कारणे. काही वर्षांपूर्वीपर्यंत त्यांचा "जागता पहारा" हा ब्लॉग वाचनीय होता, पण भाऊंनी नंतर लेखनाचा गियर बदलला आणि त्या ब्लॉगची रया गेली. तर ही जेव्हा ब्लॉग वाचनीय होता तेव्हाची गोष्ट. भाऊ लिखाणातील दोन पार्टी कोण आहेत यावरून कुणाला झुकते माप द्यायचे हे ठरवत असावेत बहूधा तेव्हा. म्हणजे दोन भावाविषयी ते काही लिहीत असतील तर धाकट्या भावाची बाजू घ्यायचे. जर राज्य आणि देशपातळीवरील उजव्या बाजू असतील तर ते राज्यपातळीरील उजवी बाजू लावून धरायचे. आणि उजवे विरुध्द इतर अशा सामन्यात ते अर्थातच उजव्या बाजूने असायचे. मधल्या काळात जी बाजूंची गुंतागुंत झाली त्यात कोणती बाजू घ्यायची हे ठरवताना कदाचित त्यांचा गोंधळ उडाला असेल :)

Trump 28/07/2022 - 11:51
भाऊची विश्लेषणची शैली आवडते. सामान्य लोक कशी विचार करतात ते कळते. बरेचदा मोठे मोठे पत्रकार त्यांच्या दुनियेत वावरत असतात. त्यांच्या चित्रफिती सातत्याने बघणे कामामुळे व इतर व्यापामुळे जमत नाही. जेव्हा महत्वाची गोष्ट होते, निवड्णुक असते तेव्हा ते बघण्याचा प्रयत्न करतो.

डँबिस००७ 28/07/2022 - 14:29
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत. भाऊ नि:पक्षपाती असावेत असा आग्रह का ? जर आयडल सिचुएशन मध्ये पत्रकार म्हणुन नि:पक्षपाती असावेत असा दावा असेल तर तो दावाच चुकीचा आहे कारण ही आयडल सिचुएशन नाही आणि सर्व पत्रकारांनी आपापले पक्ष निवडलेले आह्रेत. त्यात वरिष्ठ पत्रकार शेखर गुप्ता, राजदिप सर देसाई, बरखा दत्त, विनोद दुआ, रविश कुमार, प्रणय जेम्स राय , राहुल कंवल इतकेच कायतर लल्लन टॉपचा ह्रषभ द्विवेदी, लाँड्रीचा सिकरी "द वायरचा" सिद्धार्थ वरदराजन हे सगळे डावे धार्जीणे लोक आहेत.

कॉमी 28/07/2022 - 14:53
भाऊ तोरसेकर हे पत्रकार आहेत असे वाटत नाही. म्हणजे, कि ते ऑन ग्राउंड जाऊन नवीन माहिती आणतात असे काही दिसले नाहीये. ते घरबसल्या बातम्या वाचतात आणि त्यावर त्यांची मते सांगतात. राजकीय विश्लेषक हे पत्रकार म्हणण्यापेक्षा योग्य ठरेल. त्यांच्या बातम्यांचा परीघ अगदी लहान असतो असा माझा समज आहे. एकूण, आपल्याला माहित असलेली व पाच मिनिटांत ऐकता येईल अशी बातमी, एकाच बाजूने रटाळपणे ३०-४५ मिनिटं ऐकणे हे दिव्य लोकं कसकाय करतात ह्याचे आश्चर्य वाटते. मला व्यक्तिष: या प्रकारात फारसे मूल्यवर्धन दिसत नाही. हा, काही ऐतिहासिक राजकीय पार्श्वभूमी ते चांगली सांगू शकतात, आपल्या क्लिंटन साहेबांप्रमाणे. पण आपला त्यातला रस मर्यादित असल्याने त्यासाठी इतका रटाळ व्हिडीओ बघणे शक्य नाही. आमच्या घरातले अनेक वयस्कर लोक झोपताना भाऊ तोरसेकरांचा व्हिडीओ लावतात आणि घोरू लागतात.

सतिश गावडे 28/07/2022 - 15:00
भाऊ नि:पक्षपाती असावेत असा आग्रह का ?
आहे आग्रह. तुम्ही पण धरा ना तसा आग्रह तुम्ही यादी दिलेल्या पत्रकार लोकांकडून. =)) गंमतीचा भाग सोडा, असा कुणाचा काही आग्रह दिसत नाही. माझा तरी नाही. धागा भाऊंच्या विषयी असल्याने केवळ निरीक्षण व्यक्त केलंय. तुम्ही बळेच इतर पत्रकारांची यादी देऊन whataboutery सदृष्य प्रतिसाद देत आहात.

शाम भागवत 28/07/2022 - 15:11
YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन संपल्यावर
मी फॅमिली पॅक घेतो. त्यामुळे मी व घरातील आणखीन ५ जणांना प्रमिअम वर्गणीचे फायदे मिळतात. आपण ५ ईमेल ॲड्रेस फक्त कळवायचे असतात. महिना ₹१८९. ६माणसांना म्हणजे दरदिवशी दरमाणसी ₹१ एवढाच खर्च येतो. मला तरी फुकट घेण्यापेक्षा थोडे पैसे मोजले की बरे वाटते.

कंजूस 28/07/2022 - 15:52
आणि त्यात कमी साईजचा विडिओ डाऊनलोड करतो.( दहा पंधरा एमबी) मग तो हवातसा प्लेब्याक करून पाहतो. म्हणजे पर्यटनचे विडिओ असेच पाहतो. बऱ्याच विडिओत काही विशेष नसतं. वेळ आणि डेटा वाचतो. (( पण हे youtube go app गूगलने हल्लीच काढून टाकले आहे. ))फोनमध्ये डाउनलोड केलेले असेल तर डिसेंबरपर्यंत चालेल.

धर्मराजमुटके 28/07/2022 - 21:55
कोणाकडे भाऊ तोरसेकरांचा संपर्क क्रमांक असेल किंवा विरोपाचा पत्ता असेल तर ह्या चर्चेचा दुवा पाठवून द्या.

अनन्त अवधुत 29/07/2022 - 11:23
पण त्यांनी लिहिणे बंद केले आणि व्हिडीओ कडे वळले. मी मोबाईल वर फार काही ऐकत नाही आणि व्हिडीओ पण पाहत नाही. त्यामुळे त्यांचा एकही व्हिडीओ पाहीला नाही. त्यांच्या लिखाणाचा मात्र पंखा आहे, कारण त्यांचे संदर्भ. जुने संदर्भ देण्याची त्यांची हातोटी खूप चांगली आहे.

टर्मीनेटर 06/03/2023 - 15:21
बऱ्याच दिवसांनी आज भाऊंचा एक चांगला विश्लेषणात्मक व्हिडीओ बघायला मिळाला! अमित शहांना शिवसेना संपवायची नाही वाचवायची आहे म्हणून त्यांनी उद्धव ठाकरेंची ऑफर नाकारली.

हेमंतकुमार 25/07/2022 - 13:45
छान परिचय करून दिलात. मला स्वतःला व्हिडिओ पाहण्याचे प्रकार आवडत नसल्याने मी यापासून दूर आहे.

कर्नलतपस्वी 25/07/2022 - 14:10
कोविड मधे डॉक्टर रवी गोडसे मधुरा किचन,शिंदे कुटुंब आसे बर्‍याच मराठी तुनळ्या सुरू झाल्या.विषयात रस नसल्या मुळे बघत नाही. बाकी आपला लेख चांगलाच आहे.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 14:36
कुमार साहेब, कंजूस काका आणि कर्नल साहेब प्रतिसादासाठी आपले आभार 🙏 @ कुमार१,
मला स्वतःला व्हिडिओ पाहण्याचे प्रकार आवडत नसल्याने मी यापासून दूर आहे.
मी भरपूर व्हिडीओज बघतो. अर्थात वेगळ्या विषयावरचे, राजकीय विश्लेषणत्मक फक्त भाऊंचे बघतो. @ कंकाका,
कधी पाहिला नाही यांचा चानेल.
कोणाचा? 'अलीना रईस' की 'पालकी शर्मा-उपाध्याय ह्यांचा 😀 😀 😀 जोक अपार्ट, भाऊंचा म्हणत असाल तर मला त्यांच्या ब्लॉग आणि युट्युब चॅनल बद्दल मिपावरच समजलं होतं. त्यानंतर मी त्यांचे लेख वाचू लागलो आणि व्हिडीओज पाहू / ऐकू लागलो! @ कर्नलतपस्वी डॉक्टर रवी गोडसे ह्यांचे कोविड विषयीचे १-२ व्हिडीओज पाहिल्याचे आठवतंय.

कंजूस 25/07/2022 - 17:32
त्यामुळे भाउंच्याऐवजी दुसरा कोणता चानेल पाहता हासुद्धा प्रश्न बाद. घटनांचा आढावा समजून घेण्यासाठी इंडिया टुडे मासिक १९८५ पासून वाचतो. त्यात बदल नाही. त्यांचा चानेलही आहे पण तिकडे जात नाही. परदेशी बातम्यांसाठी france24. ( Bbc नाही.) भारतीय बातम्यांसाठी न्यूजनेशन बरा आहे. महाराष्ट्रासाठी झी २४ तास,एबिपीमाझा.

ज्ञानोबाचे पैजार 25/07/2022 - 14:41
कोविडच्या काळात भाऊ तोरसेकर, सुशिल कुलकर्णी, अनय जोगळेकर आणि अश्विन अघोर ही मंडळी बर्‍याच घरात पोचली. वर्तमान पत्रातील किंवा टिव्हीवरील निसटलेल्या किंवा निसटवलेल्या बातम्या किंवा त्या बातम्यांच्या निसटलेल्या बाजू या लोकांमुळे समजतात. भाऊंचा श्रोतावर्ग तर यात बराच मोठा आहे. त्यांची व्हिडीओ अपलोड करायची ठरलेली वेळ नाही तरी सुध्दा त्यांचा नवा व्हिडीओ आला की पहिल्या तासाभरातच पहाणारे अनेक जण आहेत हे त्या व्हिडिओ खालच्या आकड्यांवरुन दिसुन येते. आपल्याला फार काही माहित आहे असा आव आणात तारस्वरात ब्रेकिंग न्युज देणार्‍यांच्या आणि त्यांचे विष्लेषण करणार्‍यांच्या भाऊगर्दीत भाऊंचे वेगळेपण लक्षात येते. त्यांचे विवेचन अभ्यासपूर्ण असते तरीही त्यात सहज गप्पा मारल्याचा भाव असतो. बोलता बोलता ते अनेक जुने नवे संदर्भही देतात. हातात कागद न घेता थेट कॅमेर्‍याकडे पहात अस्खलीत बोलतात, म्हणूनच एकवढ्या मोठ्या संख्येने त्यांना श्रोता वर्ग लाभला आहे. या वयात त्यांनी मिळवलेले यश खरेच कौतुकास्पद आहे. त्यांचा श्रोता वर्ग असाच वृध्दींगत होत राहो या शुभेच्छा. पैजारबुवा,

कंजूस 26/07/2022 - 07:59
यूट्यूबपेक्षा पॉडकास्ट करावे. दृष्ये नसतातच. मुद्दे कळण्यासाठी चेहरा बघण्याची गरज नाही. पेपर व इतर साइट्सवर येणारे लेख ऐकण्याचीही सोय असते ते बरे पडते. शिवसेना (२) ऐकला पाहिला. हे सर्व ठिकाणी उगाळून झालेले सांगितले.

राघव 25/07/2022 - 15:59
"जागता पहारा" चा मीही बर्‍यापैकी नियमित वाचक होतो. पण भाऊंचे विडिओज बघणे/ऐकणे कंटाळवाणे होत जाते हे तेवढेच खरे. एकच गोष्ट परत परत उगाळत सांगण्याची त्यांची पद्धत ही सहजपणे आलेली असली तरीही फार होते. नीट संकलन केल्यास साधारण ४ ते ५ मिनिटांत संपू शकणारे मॅटर, ते २०-२५ मिनिटांचे लांबण लावत चालवतात त्यानं वैताग होतो. त्यामुळे एखाद्या विषयावर त्यांचा विडिओ सापडला तरीही फॉरवर्ड करत बघणे सगळ्यात इष्ट. पण यानं नियमित बघणे/ऐकणे कंटाळवाणे होते. वरच्या पट्टीत बोलण्याच्या सवयीमुळे असेल किंवा एकटेच बोलत असल्याने असेल कदाचित, पण जरावेळानंतर त्यांचा आवाज चिरका होत जातो. यामुळे देखील जास्त वेळ बघणे/ऐकणे शक्य होत नाही. बाकी ते अनुभवी पत्रकार विश्लेषक आहेतच, त्यात वाद नाही. त्यांचे माहितीचे सोर्स देखील भरपूर आहेत, ज्याचा त्यांना पुढील अंदाज बांधण्यासाठी उपयोग होत असतो. त्यामुळेच त्यातले कंटेंट इटरेस्टींग असते. जर मोजक्या शब्दांत, पसारा न मांडता विडीओ केले आणि ते वरच्या पट्टीतले बोलणे जरा खाली आणले, तर त्यांचे विडीओज पाहणार्‍यांची संख्या सहज दुप्पट होऊ शकेल. :-)

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 16:33
जर मोजक्या शब्दांत, पसारा न मांडता विडीओ केले आणि ते वरच्या पट्टीतले बोलणे जरा खाली आणले, तर त्यांचे विडीओज पाहणार्‍यांची संख्या सहज दुप्पट होऊ शकेल. :-)
+१००० तुमची बाकीची निरीक्षणेही बरोबर आहेत. एकच गोष्ट परत परत उगाळत सांगण्याच्या त्यांच्या सवयी बद्दल मी त्यांच्या वयोमानाचा विचार करून लिहिण्याचे टाळले होते, त्याच अनावश्यक गोष्टी काढून टाकण्यासाठी त्यांनी व्हिडीओ एडिट करून अपलोड करणे गरजेचे आहे पण नेमका त्याचा अभाव आहे! आणखीन एक गोष्ट म्हणजे त्यांच्या चॅनलवर Comments turned off असल्याने प्रेक्षकांना काही सूचनाही करता येत नाहीत.

क्लिंटन 25/07/2022 - 17:59
च्या चॅनलवर Comments turned off असल्याने प्रेक्षकांना काही सूचनाही करता येत नाहीत.
त्याचे कारण आहे. प्रतिपक्ष सुरू होण्यापूर्वी भाऊ पोस्टमन या युट्यूब चॅनेलवर मधूनमधून जायचे आणि त्यांच्यासाठी व्हिडिओ करायचे. त्या चॅनेलवरील एका व्हिडिओत त्यांनी शरद पवारांच्या राजकारणावर एक व्हिडिओ केला होता. म्हणजे पवारांनी त्यांच्या काँग्रेस गटाकडून निवडणुक लढवून १९८० मध्ये ५४ जागा आणि २०१९ मध्ये राष्ट्रवादीलाही ५४ जागाच. तसेच पवार पहिल्यांदा मुख्यमंत्री झाले (१९७८ मध्ये) तेव्हा जगनमोहन रेड्डी, ममता बॅनर्जी, नवीन पटनायक वगैरे मंडळींनी त्यांची पहिली निवडणुकही लढवली नव्हती. पवार ४० वर्षे ५४ चे ५४ वरच राहिले पण इतर सगळ्यांनी स्वतःचे पक्ष काढून स्वबळावर निवडणुक जिंकून दाखवली (ममता आणि पटनायक यांनी एकापेक्षा जास्त वेळा) वगैरे मुद्दे त्यात होते. त्यावर कोणीतरी वाह्यातपणा करत पवारांविषयी हिंसक कमेंट केली. ती कमेंट बघून पुण्यातील राष्ट्रवादीचा स्थानिक नेता लक्ष्मीकांत खाबिया याने भाऊ तोरसेकरांनी शरद पवारांच्या हत्येचा कट केला आहे आणि त्याची चौकशी व्हावी अशी तक्रार शिवाजीनगर पोलिसात दाखल केली. या प्रकाराचा भाऊंना दोन दिवस विनाकारण त्रास झाला होता. मुंबईहून जाऊन शिवाजीनगर पोलिस स्टेशनमध्ये दोन दिवस खेटा मारायला लागल्या होत्या. वास्तविकपणे भाऊंकडे बघून ते घरी आलेले झुरळ तरी मारू शकत असतील की नाही अशीच शंका येते. अशा माणसावर हत्येचा कट केल्याचा गुन्हा दाखल झाला. भाऊ सगळ्यात पहिल्यांदा तपास करणार्‍या अधिकार्‍यासमोर गेले तेव्हा भाऊंना बघून तो अधिकारी फिदीफिदी हसत होता म्हणे. हा अनुभव लक्षात घेता प्रतिपक्ष सुरू झाल्यापासून त्यावर कोणतीही कमेंट लिहायला त्यांनी परवानगी दिलेली नाही.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 18:19
हे राम!

🤦‍♂️

एवढा मोठा इतिहास आहे होय Comments turned off ठेवण्या मागे! सविस्तर माहितीसाठी आभारी आहे 🙏

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 07:10
पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं. ते तर पवार साहेबांनी हलक्यात घेऊन सोडलं नाहीतर भाऊंना पुढचे विडीओ जेल मधून बनवावे लागले असते.

क्लिंटन 26/07/2022 - 09:21
मिपाचा वापर खोटेनाटे पसरवायला होऊ नये या उदात्त हेतूने मिपावर प्रत्येक ठिकाणी पिंक टाकणारे अ.बा...
पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं.
सिध्द करायचे काम कोर्टाचे असते. कोणत्या कोर्टात हे सिध्द झाले होते? कोर्टात केस उभी राहणे सोडाच पोलिसांनीच त्या केसमध्ये काही अर्थ नाही म्हणून तपास बंद केला होता. तरीही ते सिध्द होत होतं हा तुमचा दावा असेल तर त्याच्या पुष्ट्यर्थ पुरावे सादर करा आणि असे पुरावे तुमच्याकडे नसतील तर प्रत्येक ठिकाणी कबुतराप्रमाणे घाण करणे बंद करा. @संपादक मंडळः संबंधित आय.डी प्रत्येक ठिकाणी एकाहून एक अज्ञानमूलक प्रतिसाद देत असतो ते तुम्ही कसे चालवून घेता?की मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? अर्थात तशी तुमचीच इच्छा असली तर आम्ही तरी काय करणार बापडे?

आग्या१९९० 26/07/2022 - 09:39
मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? ऐसीची तुलना मिपाशी? सदस्य हजर असो वा नसो तिथे सकस लेख आणि चर्चा वाचायला मिळतात .अजून काय हवे? उगाच संख्या वाढवून रतीब घालण्यापेक्षा नक्कीच बरे. मिपा संपादक मंडळ योग्य ते निर्णय घेत असते हे वारंवार दिसून येते.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 09:57
अबाला बडवण्याच्या मधेच ऐसी अक्षरे कुठून आले ? तुम्ही पण कैच्याकै प्रतिसाद देता हे पाहून नवल वाटले.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 10:07
पूर्ण सहमत आहे. कोणताही धागा असो वा खरडफळा, सर्वत्र हेच सुरू आहे. कोणत्याही विषयाचा बादरायण संबंध मोदी, फडणवीस, शहांशी जोडून यथेच्छ पिंका टाकणे सुरू आहे. यातून काही नवीन माहिती मिळत असती किंवा काही मुद्देसूद चर्चा होत असती तर एकवेळ चालवून घेता आलं असतं. पण अत्यंत चुकीचे निष्कर्ष, शून्य माहिती या आधारावर सर्वत्र पिंका टाकून सर्व धागे, खरडफळा नासवून टाकणे हे योग्य आहे का?

Trump 26/07/2022 - 14:29
खरे तर ह्या राडारोड्यामधुन मी स्वत:ला बाजुला ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे.

क्लिंटन 26/07/2022 - 14:39
खरे तर ह्या राडारोड्यामधुन मी स्वत:ला बाजुला ठेवण्याचा प्रयत्न करतो.
मी सुध्दा बराच काळ तेच करत होतो पण आपल्या थापेबाजीला कोणी आव्हान देत नाही हे बघितल्यावर संबंधित सदस्य जामच सोकावला आणि कोणत्याही चर्चेत, खरडफळ्यावर जाऊन प्रत्येक ठिकाणी विनाकारण बादरायण संबंधही नसलेल्या गोष्टींची पिंक टाकायला लागला. या प्रकाराला कुठेतरी पायबंद बसायला हवा. एकेकाळी मिपा दर्जेदार चर्चेसाठी प्रसिध्द होते. विरोधी मत असले तरी ते योग्य प्रकारे, कोणत्यातरी मुद्द्याच्या आधारे मांडले जायचे. हा मनुष्य अशीच घाण करत राहिला तर त्या प्रकाराला कंटाळून सध्या जे काही १५-२० सदस्य हजर असतात ते पण येणे बंद होईल ही भिती आहे. एकेकाळी मिपावर ५०+ सदस्य अगदी नेहमीच ऑनलाईन असायचे. सगळ्यात जास्त आकडा ८८ इतका बघितला होता. ते दिवस परत यायला हवेत. आणि त्यासाठी असल्या उपद्रवी सदस्यांना रोखणे गरजेचे आहे.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 14:52
चालू घडामोडींचा धागा असो वा एखाद्याला श्रद्धांजली असो वा क्रिकेटवर धागा असो किंवा खरडफळा असो, हा सदस्य प्रत्येक ठिकाणी जाऊन प्रत्येक प्रतिसादाचा बादरायण संबंध मोदींशी जोडून अत्यंत खोटे, दर्जाहीन प्रतिसाद अशुद्ध मराठीत देऊन संपूर्ण धागा व खरडफळा नासवून टाकतो. फेकाफेकी आहेच आणि ती सुद्धा अत्यंत दर्जाहीन अशुद्ध भाषेत. स्वत:ला कणभरही माहिती नसताना वाटेल ते बेछूट आरोप करून अतर्क्य निष्कर्ष काढून सर्वत्र घाण करून ठेवायची हे प्रकार कोठेतरी थांबले पाहिजे.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 15:12
एकेकाळी मिपा दर्जेदार चर्चेसाठी प्रसिध्द होते. विरोधी मत असले तरी ते योग्य प्रकारे, कोणत्यातरी मुद्द्याच्या आधारे मांडले जायचे.
हा काळ नेमका कधी होता ते जाणून घ्यायला आवडेल, मिपावर वाटेल तसे वैयक्तिक होताना मी बघितले आहे लोकांना अगदी वाचनमात्र होतो तेव्हापासून. आता तत्कालीन सभासदाची नावे घेण्यात अर्थ नाही, मिपावर चर्चा दर्जेदार कधी होती तो कालखंड सांगाच सर प्लीज ! बाकी तुम्ही, बळी, गुरुजी आपापसात भांडा नाहीतर नांदा मला काही घेणेदेणे नाही, पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका, मुवींच्या पिंका पण विसरू नका ह्या नादात, वाटेल तिथे ते पण वाटेल ते प्रतिसाद देतच असत, आपला तो बाब्या तुमच्याकडून तरी अपेक्षित नाही क्लिंटनजी. प्रतिसाद पिंका तर सोडाच, हा अख्खा धागा आहे त्यामुळे सौहार्दाचे संबंध अन ओलावा असलेल्या चर्चचे मिपावर कधी फड जमले हा मला खरेच प्रश्न पडला आहे.

क्लिंटन 26/07/2022 - 15:37
मिपावर चर्चा दर्जेदार कधी होती तो कालखंड सांगाच सर प्लीज !
मिपाच्या जन्मापासून साधारण २०१२-१३ पर्यंतचा काळ तसा होता. त्यातही कोणी कधी वैयक्तिक व्हायचे नाही असे नाही. पण आतापेक्षा प्रमाण बरेच कमी होते.
पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका,
हे मी कधी म्हटले आहे आणि कुठे?
मुवींच्या पिंका पण विसरू नका ह्या नादात, वाटेल तिथे ते पण वाटेल ते प्रतिसाद देतच असत, आपला तो बाब्या तुमच्याकडून तरी अपेक्षित नाही क्लिंटनजी.
मग नक्की काय करावे असे अपेक्षित आहे? अगदी प्रत्येक वाटेल त्या प्रतिसादावर जाऊन टोकायचे का? तेवढा वेळ आणि संयम माझ्याकडे नाही. क्षमस्व. खरं तर मी काही ठराविक धागेच उघडून बघतो बाकीचे तर उघडूनही बघत नाही त्यामुळे इतर धाग्यात काय चालते हे मला कळायचेही नाही. मागच्या वर्षी ताज्या घडामोडींचे बरेच धागे मी काढले होते. पण मुविंच्या लिंकाळपणामुळे बघताबघता १५० प्रतिसाद त्यात व्हायचे म्हणून काही काळ ते नवे धागे काढणेही बंद केले होते. बहुतेक त्याविषयी लिहिलेही होते. त्या पलीकडे काय करणे अपेक्षित आहे? इथे अबांच्या दोनच प्रतिसादांना पुरावे मागून टोकले आहे. तसे टोकण्यायोग्य अबांचे कितीतरी जास्त प्रतिसाद मिळतील. म्हणून प्रत्येक प्रतिसादाला टोकत बसायचे का? तेवढा वेळ आणि उत्साह असेल तर ते करेनही. पण याक्षणी तरी नाही.
प्रतिसाद पिंका तर सोडाच, हा अख्खा धागा आहे
त्याच धाग्यावर माझ्या गॅरी ट्रुमन या आय.डी मधून लिहिलेला प्रतिसादही आहे. २०१५ मध्ये तो आय.डी मी घेतला होता. त्याचे असे झाले की अमेरिकेत हिलरी क्लिंटन २०१६ च्या निवडणुकांना उमेदवार असणार या बातम्या येत होत्या आणि हिलरी अध्यक्षपदावर यायला मला नको होत्या (माझ्या विरोधाला कोण विचारते म्हणा तरी आपलं एक वैयक्तिक मत). अशावेळेस क्लिंटनचा हिलरीला विरोध कसा वगैरे गोष्टी पुढे येऊन सगळा विचका व्हायचे पोटेंशिअल होते. म्हणून तो नवीन आय.डी मी घेतला होता. त्या प्रतिसादातच "गेल्या काही महिन्यात मुविकाकांचे लेखन पूर्वीपेक्षा बरेच जास्त खालावले आहे असे खेदाने नमूद करावेसे वाटते. हे माझे वैयक्तिक मत आहे." असे लिहिले होते. अजून काय करणे अपेक्षित आहे?

जेम्स वांड 26/07/2022 - 15:56
मिपाच्या जन्मापासून साधारण २०१२-१३ पर्यंतचा काळ तसा होता. त्यातही कोणी कधी वैयक्तिक व्हायचे नाही असे नाही. पण आतापेक्षा प्रमाण बरेच कमी होते.
२०१२-१३ नंतर असे काय बदलले म्हणाल ?
पण मिपावर ह्याआधी असे कधीच झाले नाहीये असे म्हणू नका, हे मी कधी म्हटले आहे आणि कुठे?
नाही असे तुम्ही म्हणले नाहीत खरे, हा प्रश्न किंवा र्हेटोरिक जरा इम्पलसिव्ह झाले, दिलगिरी व्यक्त करतो त्याबाबत.
इथे अबांच्या दोनच प्रतिसादांना पुरावे मागून टोकले आहे. तसे टोकण्यायोग्य अबांचे कितीतरी जास्त प्रतिसाद मिळतील. म्हणून प्रत्येक प्रतिसादाला टोकत बसायचे का? तेवढा वेळ आणि उत्साह असेल तर ते करेनही. पण याक्षणी तरी नाही.
प्रत्येकाला टोकू नका, अबांच्या धडाडीपुढे ते शक्यही नाही. पण अबांच्या मुद्द्यांवर प्रतिवाद करणे न करणे तुमच्या हाती असेल, तो टोटल क्लिंटन पद्धतीने व्हावा , पॉईंट्स अँड रीटोर्ट हे ज्ञानवर्धक असावेत, मेरी भैस को अंडा क्यू मारा टाईप नाही, अबांचे मुद्दे रुजू व्हावेत कारण त्यावर तुमच्याकडून स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट अपेक्षित असते, इतके तरी नक्कीच करू शकाल न?

क्लिंटन 26/07/2022 - 16:21
भाऊ तोरसेकरांच्या चॅनेलपासून धागा बराच भरकटतो आहे तरीही हा एक प्रतिसाद लिहितो. उर्वरीत चर्चा खरडवहीत करू. नाहीतर धागाच हायजॅक व्हायचा.
२०१२-१३ नंतर असे काय बदलले म्हणाल ?
बर्‍याच गोष्टी झाल्या. त्यापूर्वी ८-९ वर्षे भाजप समर्थक त्यांच्या पक्षाला अनुकूल परिस्थिती नव्हती म्हणून सबड्युड असायचे. पण २०१३ मध्ये मोदींसारखा चेहरा मिळाल्यानंतर ते पण आक्रमक झाले. त्यापूर्वी ८-९ वर्षे भाजप समर्थकांना दोनदा शतप्रतिशत हरविले वगैरे बोलले तरी त्याला काही प्रत्युत्तर देता यायचे नाही. मोदींनाही मौत का सौदागर, हिटलर वगैरे अनेक गोष्टी बोलल्या गेल्या तरीही त्या निमूटपणे ऐकून घ्याव्या लागत होत्या. पण २०१३ नंतर परिस्थिती एकदम पालटली. भाजप समर्थकांकडून नुसते अरे ला कारेच नाही तर उलटा हल्लाही सुरू झाला. मग दुसर्‍या बाजूकडूनही भक्त वगैरे म्हणणे सुरू झाले. या सगळ्यातून चर्चेची पातळी खालावली. अर्थात यात माझाही वाटा आहेच. दुसर्‍या कोणी भक्त म्हटल्यावर मी पण त्यांना गुलाम म्हटले आहे. काहीही असले तरी सुरवात कोणी केली, कुठून आणि कोणत्या कारणाने झाली हे सांगता येणे कठीण आहे. सुरवात २०१३ पासून झाली का की २००४ ते २०१३ मध्ये जे काही झाले त्याची ती प्रतिक्रिया होती हा पण दुसरा मुद्दा आहे. कारण काहीही असले, सुरवात कुठूनही झाली असली तरी चर्चेचा डिस्कोर्स खालावला ही सत्य परिस्थिती आहे. दुसरे म्हणजे २०१२-१३ नंतरच्या काळात मिपावर काही सदस्य येणे जवळपास बंद झाले. त्यातले बरेच ऐसीवर गेले किंवा अन्य काही कारणांनी ते येणे बंद झाले. त्यांची मते बहुतेक वेळा पटायची नाहीत पण तरीही त्यांनी कधी मुद्दे सोडून वैयक्तिक चर्चा केली नव्हती. हे सदस्य येणे बंद झाल्यामुळे मुद्द्यावर आधारीत चर्चा करणारे, वैयक्तिक न होणार्‍यांचा आकडा कमी झाला.
अबांचे मुद्दे रुजू व्हावेत कारण त्यावर तुमच्याकडून स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट अपेक्षित असते,
हे सगळे करता येईल पण त्यासाठी मुद्देही तसेच हवेत ना? याच धाग्यात अबांनी म्हटले आहे की ती हिंसक कमेंट टाकणार्‍याला भाऊ तोरसेकरांच्या व्हिडिओमुळे चिथावणी मिळाली हे सिध्द होत होते. आता अशा दाव्यांवर स्टॅटिसटिकली अन इन्फॉर्मेटिव्हली रीच कंटेंट काय देणार?

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 15:39
@संपादक मंडळ, क्लिंटन, श्रीगुरूजी, ट्रंप आणी ईतर दोघेतीघे ह्या भाजप समर्थकांनी माझ्या विरूध्द मोर्चा ऊघडलाय. अतिशय खालच्या भाषेत माझ्यावर चिखलफेक केली जातेय हे वरील प्रतिसाद वाचून आपल्या लक्षात येईल. मी कुणालाही वयक्तिक काहीही बोललेलो नाही. ह्या लोकांनी केलेल्या दाव्यांवर मी फक्त पुरावे मागीतलेत, त्यामुळे ह्या लोकांची गोची झालीय. पवारद्वेष, ठाकरेद्वेष, मविआद्वेष ह्यावर लिहीलेल्या प्रतिसादांबद्दल मी ह्यांच्याकडे पुरावे मागीतले होते. कालच ट्रंप ह्यांचा ऊडालेला “ब्राम्हण कोण होते?” हा धागा ह्याची जिवंत साक्ष आहे. माझे विचार लोकांना पटत नसेल तर माझी हरकत नाही पण माझ्यावर जी वयक्तिक चिखलफेक हे लोक करताहेत ती त्वरीत थांबवण्यात यावी अशी विनंती करतो. व सदर सन्माननीय सदस्यांना समज देण्यात येईल अशी अपेक्षा व्यक्त करतो.

राघव 26/07/2022 - 16:40
चिखलफेक? तुमच्यावर? नाही हो.. असे करणे/होणेच शक्य नाही. इतरांना तो अधिकार कसला? ती तर तुमची मक्तेदारी आहे! ;-) @संपादक महोदय, मी मागेही राजेश१८८ या आयडी साठी लिहिलेले आहे. आज पुन्हा वेळ आली. प्रत्येक धाग्याचा खफ करणे, लोकं भांडतील अशा पद्धतीने उकसवणारे/खोचक प्रतिसाद लिहिणे हे अबांचे नित्य काम झालेले दिसते. किंबहुना तेच करण्यासाठी इथे आलेले आहेत असे वाटायला लागले आहे. वर क्लिंटन देखील हेच म्हणताहेत. उलट मते असणे, हीटेड अर्ग्युमेंट्स होणे यात गैर नाही. ते उलट अपेक्षीत आहे. पण सतत अकारण असे करत राहणे कोणालाच आवडणार नाही. अबांना सांगून ते ऐकणारे नाहीत, कारण त्यांचा तो अजेंडाच आहे. त्यामुळे आपण योग्य ती पावले उचलावीत अशी विनंती.

प्रसाद_१९८२ 26/07/2022 - 14:58
श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे. --- +१०० ते राजेश११८ परवडले, असे म्हणण्यांची वेळ सध्या आली आहे. असंबध लिहित असले, तरी त्यांच्या प्रतिसादात किमान लॉजिक(?) तरी असे. इथे मात्र सगळ्याचीच बोंब आहे.

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 15:28
श्री अमरेंद्र बाहुबली यांनी सगळीकडे उच्छाद मांडला आहे. तुमचा धागा ऊडाला ज्यात तुम्हा पवारांवर खोटे आरोप केले होते, त्यामुळेच तुन्हाला असं वाटतंय ना?

अमरेंद्र बाहुबली 26/07/2022 - 12:14
क्लिंटन साहेब, ही बातमी जशीच्या तशी छापून आली होती वृत्तपत्रात नी भाऊंना खेटेही त्यामुळेच मारावे लागले होते. ओनलाईन एडीशन ला सापडली की टाकतो. संबंधित आय.डी प्रत्येक ठिकाणी एकाहून एक अज्ञानमूलक प्रतिसाद देत असतो ते तुम्ही कसे चालवून घेता? माझे प्रतिसाद अद्न्यान मूलक आहेत हे जिथल्या तिथे सिध्द करा जसं मी मिपाचा खोट्याच्या प्रचारासाठी वापर होतोय हे दाखवून देतोय. तुम्हाला वाटतं म्हणून काही अद्न्यान मूलक ठरत नाही. मिपावरही ऐसीप्रमाणे कधीही बघावे तेव्हा ३-४ पेक्षा कमी सदस्य हजर अशी परिस्थिती आल्यावरच तुम्हाला जाग येणार आहे का? अर्थात तशी तुमचीच इच्छा असली तर आम्ही तरी काय करणार बापडे? मिपावर गर्दी जमवून पवार, ठाकरे, मविआ ह्यांबद्दल खोटं लिहीनार्यांपेक्षा खरं लिहीनारे चारच आयडी असतील तरी चालेल असं मला वाटतं, बाकी मी पुरावे मागू लागल्यापासून मिपावर काहीही खोटं लिहानारे पांगलेत हे तुमच्या दृष्टीस आलंच आहे, एक धागा सुध्दा ऊडवला गेला, त्यात पवारांबद्दल खोटं लिहीलेलं होतं. धागाकर्त्याला वाटलं खपून जाईल, पण पुरावा धागा ऊडून दोन दिवस झालेत तरी देऊ शकले नाहीयेत लेखक महाशय.

क्लिंटन 26/07/2022 - 13:52
ही बातमी जशीच्या तशी छापून आली होती वृत्तपत्रात नी भाऊंना खेटेही त्यामुळेच मारावे लागले होते. ओनलाईन एडीशन ला सापडली की टाकतो.
लक्ष्मीकांत खाबियाने भाऊ तोरसेकरांविरोधात तक्रार दाखल केल्याची बातमी देऊ नका. ते मीच वर लिहिले आहे. तुमचा दावा पवाराना मारायची थेट धमकी कमेंट मध्ये होती नी त्या व्यक्तिला भाऊंच्या विडीओतून चिथावनी मिळाली असं सिध्द होत होतं. याचे पुरावे द्या. भाऊंच्या व्हिडिओतून नक्की कोणती चिथावणी मिळाली आणि कशी आणि मुख्य म्हणजे ते सिध्द कसे आणि कुठे होत होते हे बघायचे आहे. आणि ते पुरावे नसतील तर उगीच भारंभार कचरा मिपावर आणू नका.

श्रीगुरुजी 26/07/2022 - 14:05
आकाशात एखादा ढग दिसायचा अवकाश, ढगफुटी होऊन प्रचंड पुरात शहर वाहून गेले अशी फेकाफेकी करणाऱ्यांना पुरावे मागायचे नसतात.

कपिलमुनी 25/07/2022 - 17:06
भाऊ पोटार्थी आहेत त्यामुळे पास.. उत्सुक लोकांनी भाऊ २०१४ पूर्वी काय लिखान करायचे .. तरूण भाऊंच्या पत्रकारीतेचा प्रवास ह्या गोष्टी शोधाव्यात.. भाजप साठी राणें इतकेच भाऊ पवित्र आहेत

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 17:19
भाऊ २०१४ पूर्वी काय लिखान करायचे
वेळ काढून वाचायला पाहिजे! जागता पहारा वर २०१२ चे २४ आणि २०१३ चे १३१ लेख दिसत आहेत 😳

रात्रीचे चांदणे 25/07/2022 - 17:20
भाऊंचे विचार फारच एकतर्फी आहेत, जागता पाहरावर तसा त्यांनी इशातही दिलेला होता. एकतर्फी विचारांमुळे त्यांचे व्हिडीओ फारच कंटाळवाणे मलातरी वाटतात त्यामुळे बरेच दिवस झाले त्यांचा चॅनेल बघितला नाही. पण जे काही आहे त्याची ते शांतपणे मांडणी करतात.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 17:38
भाऊंचे विचार फारच एकतर्फी आहेत, जागता पाहरावर तसा त्यांनी इशातही दिलेला होता.
+१ त्यासाठीच लेखात "वाचायला सुरूवात केल्यावर मात्र त्यांची सगळीच राजकीय मते, भाष्ये, अंदाज, अडाखे जरी पटत नसले तरी कधी त्यांचा नियमीत वाचक होऊन गेलो ते समजलेच नाही." हे लिहिले आहे.
पण जे काही आहे त्याची ते शांतपणे मांडणी करतात.
सहमत आहे, आक्रस्ताळेपणा नसतो. आणि म्हणूनच त्यांच्या लेखन / विवेचनातला आशय/राजकारणातील बारकावे समजून घेण्यासाठी मी त्यांना फॉलो करतो, त्यांचे सगळेच विचार/मते पटत नसली तरी!

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 18:07
भाऊंच्या पवारांवरील टिपण्ण्या म्हणजे सुर्यावर थूंकण्याचा प्रकार.
तसेही असू शकेल, शक्यता नाकारता येत नाही! ४२ दिवसात वाढलेले १ लाखाच्या वर सबस्क्रायबर्स आणि मिळालेले ५ कोटी Views हे कदाचित त्याचेच द्योतक असावेत 😀

अमरेंद्र बाहुबली 25/07/2022 - 18:34
गतधी साधी ग्रामपंचायत ही न लढलेले भाऊ जेव्हा पवारांचा कारकिर्दीवर टिका करताता तेव्हा त्यांचेच हसू होते हे त्यांच्या ईतकं वय वाढूनही लक्षात कसे आले नाही.

कोण 26/07/2022 - 09:21
तुम्हि कधी लोकसभा निवडणुकीत उमेदवार होता का? विचारण्याचे कारण म्हणजे तुम्हि मोदी वर टिका करता म्हणजे तुम्हाला राज्य चालवण्यचा अनुभव असणार (तुमच्या वरील मतानुसार).

शाम भागवत 25/07/2022 - 17:29
भाऊ तोरसेकरांचा विषय निघालाच आहे म्हणून एक प्रतिपक्षवर नसलेला एक व्हिडीओ देतो. \a> १ तास १८ मिनीटांचा आहे. प्रत्यक्ष भाषण ४:४५ पासून सुरू होतं.. पण स्पीड १.५ पर्यंत वाढवून तो ५० मिनिटांचा करता येईल. खूप वेगळे विचार मांडले आहेत.

श्रीगुरुजी 25/07/2022 - 18:13
भाऊ बऱ्याचदा समतोल बोलतात. पण बऱ्यापैकी कंटाळवाणी शैली आहे. पण जेव्हा उपहासगर्भ बोलतात तेव्हा रोचक बोलतात. परंतु त्यांच्या मनात बाळ ठाकरेंना अढळ स्थान आहे. एकप्रकारची भक्ती म्हणता येईल. त्यामुळे बाळ ठाकरेंच्या चुकांवर फार क्वचित बोलतात किंवा खूप वरवर बोलतात. भाजपने सेनेकडून हिंदुत्व स्वीकारले असे हास्यास्पद निष्कर्ष भाऊंनी काढले आहेत. बाळ ठाकरे अत्यंत दिलदार, सत्तानिर्मोही, कॉंग्रेस- राष्ट्रवादी नेत्यांशी वैयक्तिक मैत्री केली पण हातमिळवणी केली नाही, अगदी मुस्लिम लीग व आणिबाणीला पाठिंबा ही सुद्धा धूत राजकीय खेळी, सेनेमुळे भाजप महाराष्ट्रात उभा राहिला, १९६१ नंतर संयुक्त महाराष्ट्र समितीचे कार्यकर्ते सेनेत गेले, १९८६ नंतर तत्कालीन समाजवादी कॉंग्रेसचे कार्यकर्ते सेनेत गेले वगैरे निष्कर्ष वारंवार सांगतात जे बहुतांशी चुकीचे आहेत. अमित शहांशी झालेल्या चर्चेनंतर विधानसभा निवडणुकीचा निकाल लागेपर्यंत ठाकरे मुख्यमंत्रीपदाविषयी कधीही बोलले नव्हते हा भाऊंचा अजून एक दावा चुकीचा आहे. युती जाहीर केल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी सेनेला निम्मा वेळ मुख्यमंत्रीपद मिळणार असल्याचे युतीत ठरले आहे हे ठाकरेंनी जाहीर कार्यक्रमात सांगितले होते. याची चित्रफीत मी पाहिली होती. जुलै २०१९ मध्ये इंडियन एक्सप्रेस मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या मुलाखतीत आदित्य ठाकरेंनी स्पष्ट सांगितले होते की पहिली अडीच वर्षे सेनेचा मुख्यमंत्री असणार असल्याचे युतीचर्चेत ठरले आहे. सेनेचे इतर नेते प्रचारकाळात वारंवार मुख्यमंत्रीपदाविषयी बोलले होते. परंतु मतदानाची वेळ येईपर्यंत एकही भाजप नेत्याने विरोध केला नव्हता. भाऊ पत्रकार असूनही हे त्यांना का माहिती नसावे? राज ठाकरे हे भाऊंचे अजून एक नीलाक्षतनय. आता राज योग्य पावले टाकताहेत, ते पुढील निवडणुकीत नक्कीच चमत्कार करून दाखविणार असे भाऊ २०१९ विधानसभा निवडणुकीपासून सातत्याने सांगताहेत. पुढील विधानसभा निवडणूक मविआ पक्ष एकत्र लढले तरी त्यांना एकत्रित ७५ पेक्षा कमी जागा मिळतील व भाजपला स्वबळावर किमान १७५ जागा मिळतील हे भाकीत भाऊ मागील काही महिन्यांपासून वारंवार करीत आहेत. अर्थात भाऊंकडे जुनी माहिती खूप आहे. त्यांची काही भाकिते पूर्वी नक्कीच बरोबर आली आहेत. परंतु भाऊंपेक्षा सुशील कुलकर्णी व अनय जोगळेकर जास्त प्रभावी वाटतात. मी त्यांच्या काही चित्रफिती पाहतो, पण ते सांगतात त्यावर पूर्ण विश्वास ठेवत नाही.

टर्मीनेटर 25/07/2022 - 19:20
परंतु त्यांच्या मनात बाळ ठाकरेंना अढळ स्थान आहे. एकप्रकारची भक्ती म्हणता येईल.
सहमत! पण मला वाटतं हा एकट्या भाऊंचा दोष नसावा. कारण बाळासाहेब ठाकरे ह्या व्यक्तिमत्वाची जादूच अशी काही होती की त्यांच्या संपर्कात आलेली व्यक्ती मग ती आयुष्यात एकदाच का त्यांना भेटली असूदेत पण शक्यतो त्यांच्या विरोधात काही वाईट बोलतही नाही आणि त्यांच्याबद्दल काही वाईट/अपशब्द ऐकून घेण्याचीही त्याची मनस्थिती नसते, हे मी स्वानुभवावरून सांगू शकतो. भाऊ तर नुसते त्यांच्या संपर्कातच नव्हते तर मार्मिकचे संपादक असल्याने काही वर्षे बाळासाहेबांच्या सहवासात होते त्याचा हा परिणाम असावा! बाकीची तुम्ही दिलेली माहिती आणि निरीक्षणेही बरोबरच आहेत आणि म्हणूनच मी लेखात "त्यांची सगळीच राजकीय मते, भाष्ये, अंदाज, अडाखे जरी पटत नसले तरी कधी त्यांचा नियमीत वाचक होऊन गेलो ते समजलेच नाही." हे वाक्य लिहिले आहे.
अर्थात भाऊंकडे जुनी माहिती खूप आहे. त्यांची काही भाकिते पूर्वी नक्कीच बरोबर आली आहेत.
+१००. त्यांच्याकडची जुनी माहिती, संदर्भ हेच घटक बहुतेक वाचक/प्रेक्षकांना त्यांच्याकडे आकर्षित करण्यात मोलाची भूमिका बजावत असावेत. त्यांची नवीन भाकिते कितपत खरी ठरतात हे बघण्यासाठी मात्र निवडणुका होईपर्यंत वाट बघावी लागणार! धन्यवाद 🙏

धर्मराजमुटके 25/07/2022 - 19:51
बर्‍याच जणांनी वर प्रतिक्रिया दिल्या आहेत. माझीही प्रतिक्रिया थोड्याफार फरकाने सारखीच आहे. मात्र एखादा मराठी राजकारणावरील भाष्यकार एवढे दर्शक मिळवू शकतो हेच मोठे यश आहे. मराठी माणसाला राजकारण आणि क्रिकेट बायकोपेक्षा जास्त प्रिय असते असे कुठेतरी वाचले होते ते बहुधा खरे असावे.

कंजूस 25/07/2022 - 20:12
मराठी माणसाला राजकारण आणि क्रिकेट बायकोपेक्षा जास्त प्रिय असते असे कुठेतरी वाचले होते ते बहुधा खरे असावे.
खरेच आहे. होम मिनिस्टरमध्ये ( झी मराठी चानेलवरचा एक विनोदी कार्यक्रम) बऱ्याच महिलांनी हे सांगितले आहे. "बघण्याचा कार्यक्रमात नवऱ्याकडच्या सगळ्यांनी बघितले पण'ह्यां'नी बघितलेच नाही म्हणून दुसरा आणखी एक कार्यक्रम ठेवावा लागला." "का?" " ते क्रिकेट बघत होते आमच्याकडे टीवीवर."

शाम भागवत 25/07/2022 - 20:39
अरेच्या चूकून स्टार्ट टाईम ३८:०० मिनिटांना सेट झालाय. सुरवातीपासून जरूर पहा. नक्की एन्जॅाय कराल.

सतिश गावडे 25/07/2022 - 21:43
एखादा मराठी राजकारणावरील भाष्यकार एवढे दर्शक मिळवू शकतो हेच मोठे यश आहे.
ही Confirmation Bias ची किमया असू शकते. त्या परिप्रेक्ष्यात एखाद्या विचारसरणीचे समर्थक जितके जास्त तितके त्या विचारसरणीच्या भाष्यकाराचे "यश" अधिक असेल.

डँबिस००७ 26/07/2022 - 14:21
अगदी बरोबर. भाऊ तोरसकर हे पोटार्थी आहेत. त्यामुळे त्यांनी बोललेल पास. राजदीप सरदेसाई व बरखा दत्त सारखे हाडाचे पत्रकार भाऊ नाहीत. महामहीन द्रौपदी मुर्मू जींच्यां निवडणुक जिंकल्यावर, पत्रकारांनी ज्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिल्यात ते बघुन कोण किती व कसे कातडे ओढुन आहे हे लक्षात येते.

जेम्स वांड 26/07/2022 - 14:34
कपिलमुनींच्या मताशी मी सहमत असेलच असे नाही, कारण भाऊ पोटार्थी आहेत वा नाहीत, त्यांना पोटासाठी ते भलामण करतात किंवा विश्लेषण करतात त्या पक्षाकडून काय मिळते ते पण मला माहिती नाही, ती जबाबदारी कपिलमुनी घेवोत, माझे काही बेसिक प्रश्न आहेत फक्त. १. भाऊ पोटार्थी आहेत ह्या विधानातून , बरखा/ राजदीप निस्पृह पत्रकार आहेत हे विधान अन निष्कर्ष कसे काढलेत ? २. धागा भाऊंवर आहे, कॉमेंट भाऊंवर आहे, धागा अन कॉमेंटकर्त्यांच्या तोंडी कश्याला शब्द घुसवताय ?? ते जे बोललेत त्यांची जबाबदारी आहेच पण जे बोललेत त्याला प्रत्युत्तर बरखा राजदीप विकेलेले असणे नसणे कसे होऊ शकते ?? ३. परत, धागा विषय भाऊ, कॉमेंट आली भाऊंवर त्यावर तुम्ही तिसरंच काहीतरी म्हणणार , कश्यासाठी ? भाऊंचे पोटार्थी असणे चूक आहे असे पण म्हणलेलं दिसत नाहीये कॉमेंटकर्त्याने, मग गहजब कश्याला ? का भाऊ पोटार्थी आहेत हे विधान करण्यास कॉमेंटकर्त्याने इतरांना निस्पृह/ विकले गेलेले इत्यादी सर्टिफिकेट वाटणे कायद्याने बंधनकारक आहे म्हणताय ?? तुमचं आमचं काही वैयक्तिक वितुष्ट नाही बुआ (निदान आमच्याकडून तरी) पण एकंदरीत इतकी ढळढळीत लॉजिकल फॉलसी दिसली म्हणून विचारतोय, नक्की काय लाईन ऑफ थॉट्स आहे तुमची ??

डँबिस००७ 26/07/2022 - 17:05
भाऊ पोटार्थी आहे !! ह्यात "पोटार्थी" शब्दालाच माझा आक्षेप आहे. जगात सगळेच पोटासाठीच काम करतात, राजदीप व बरखा त्याला अपवाद नाहीत. बाकी माझा प्रतिसाद कपीलमुनीं यांना होता, तुम्ही कश्याला तसदी घेता ?

जेम्स वांड 26/07/2022 - 17:48
आपल्या लक्षात आलं नसेल तर सांगतो, मिसळपाव वर नेस्टेड अन थ्रेडेड व्युज पद्धतीने लेटेस्ट सगळ्यात खाली प्रकारात प्रतिसाद दिसतात, धागा स्क्रोल करताना ते 'दिसतात' दिसले की त्याला आम्ही 'प्रतिसाद' देतो, कारण २००७ च्या गणेश चतुर्थीला मिपाची मुहूर्तमेढ रोवली गेली तीच मुळात "मराठी माणसाला व्यक्त होण्याचे एक व्यासपीठ" म्हणून, आता सांगा बरं तुमच्या विनंतीला मान देऊन तसदी घेऊ नको का मालकांच्या मेहनतीला प्रणाम करून थोडी घेऊनच टाकू तसदी म्हणे मी ? ता.क. - फक्त कपिलमुनी ह्यांच्यासोबत जमाडीजम्मत प्रतिसाद गुप्तपणे खेळायचे असल्यास मिपा चालकांनी व्यनि उर्फ व्यक्तिगत निरोप सुविधा दिली आहे हं, किंवा खरडवही पण आहे, लाभ घ्या, ओपन थ्रेड वर प्रतिसाद येणारच, पचत अन पटत नसले तर तो तुमचा प्रश्न आमचा नाही. जगात सगळे पोटार्थी असतात हा साक्षात्कार व्हायचा मुहूर्त अंमळ मजेशीर वाटला इतकेच... असो, तुमचे म्हणणे मान्य ! जगात सगळे पोटार्थी आहेतच, हे सुलभ ज्ञान जरूर लक्षात ठेवेन :)

डँबिस००७ 26/07/2022 - 14:21
अगदी बरोबर. भाऊ तोरसकर हे पोटार्थी आहेत. त्यामुळे त्यांनी बोललेल पास. राजदीप सरदेसाई व बरखा दत्त सारखे हाडाचे पत्रकार भाऊ नाहीत. महामहीन द्रौपदी मुर्मू जींच्यां निवडणुक जिंकल्यावर, पत्रकारांनी ज्या प्रकारे प्रतिक्रिया दिल्यात ते बघुन कोण किती व कसे कातडे ओढुन आहे हे लक्षात येते.

मदनबाण 25/07/2022 - 22:04
मी भाऊंचे लेखन त्यांच्या ब्लॉगवर जाऊन काही काळ वाचले होते, त्याचे प्रतिपक्ष या चॅनलवरील व्हिडियो मी अधुन-मधुन पाहत असतो. मराठी मेनस्ट्रीम मिडिया आणि पत्रकार जे विष्लेषण करत नाहीत त्याच गोष्टींवर भाऊ उत्तम विश्लेषण करतात ते देखील कोणतीही लिखित माहिती त्यांच्या समोर न ठेवता. मला स्वाती तोरसेकरांचे व्हिडियो देखील विशेष आवडतात कारण त्या राजकारण सोडुन इतर विषयांवर भाष्य करतात. भाऊंनी देखील इतर विषयांवर बोलायला हवं कारण सात्यत्याने राजाकारावरील विवेचन कंटाळवाणे होते. [ मला तरी व्यक्तिगत रित्या सारखं राजकारणावरच भाष्य केलेले पहायला / वाचायला आवडत नाही. ] अगदी उदा. म्हणुन हल्लीच एक मोठी घटना झाली, ती म्हणजे चीनला मागे टाकुन हिंदूस्थानच्या अदानी समुहाने इस्रायलच्या हायफा बंदराचे ३१ वर्षासाठी असलेले कंत्राट मिळवले आहे. या विषयावर भाऊंचे किंवा स्वाती तोरसेकरांचे भाष्य यायला हवे होते असे एक मराठी श्रोता म्हणुन मला वाटते. भाऊंची दाणगी स्मरणशक्ती आणि त्या आधारे संदभ देण्याची हातोटी उल्लेखनीय आहे. स्व:ताला जास्त तात्रिक माहिती नसुन देखील त्यांनी उत्तम विश्लेषण वेळोवेळी केलेच आहे पण यात उत्तम असे यश मिळवले आहे ही नक्कीच कौतुकाची आणि उल्लेखनिय बाब आहे. या धाग्याच्या निमित्त्याने त्यांचे मी या यशा बद्धल मनःपूर्वक अभिनंदन करतो. जाता जाता :- त्यांच्या चॅनल कडुन राजकारणा बरोबरच हिंदूस्थानाच्या दृष्टीकोनातुन महत्वाच्या ठरणार्‍या आणि घडणार्‍या महत्वाच्या घडामोडींवर देखील भाष्य करावे अशी एक दर्शक आणि श्रोता म्हणुन माझी इच्छा व्यक्त करत आहे.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Piharva ft. Shraddha Dangar & Bhavya Gandhi | Sachin Jigar | Anumita Nadesan | Sachin Sanghvi

Bhakti 26/07/2022 - 17:32
करोना काळात काही भाऊंचे काही व्हिडिओ पाहिले होते.खुप विश्लेषणात्मक वाटले.म्हणजे एखाद्याला सवय,आवड लागेल,परत ऐकावे वाटतील एवढा आशय नक्कीच मिळतो. छान लेख धागा आहे.

गामा पैलवान 27/07/2022 - 03:09
भाऊरावांच्या लेखनाचा चाहता आहे. त्यांचा व्यासंग अफाट म्हणू की दांडगा. पण ती चलचित्रं पाहणं नको वाटतं. एकतर ती वेळखूप घेतात आणि दुसरं महत्त्वाचं कारण म्हणजे संदर्भ म्हणून उल्लेखता येत नाहीत. त्याकरता लेख बरे पडतात. पण काये की भाऊंरावांचं वय झालं असल्याने लेखन टंकण्याचा ताण असू शकतो. मराठी बोललेलं तत्काळ छापण्याची सुविधा कुठे मिळेल काय? -गा.पै.

कंजूस 27/07/2022 - 09:52
English to Marathi translator (( https://play.google.com/store/apps/details?id=free.translator.englishtomarathitranslator.marathitoenglishtranslation ))by CrazyDeveloperG Available on Android 8 - 12 10k wordsही भाषांतर करते पटकन. बोललेलं टाईपही होतं.

मनो 27/07/2022 - 09:32
गा.पै. यांच्याशी सहमत. त्यांचा जवळजवळ प्रत्येक लेख वाचत असे, बऱ्याचदा प्रयत्न केला पण ते व्हिडिओ पाहणं काही जमत नाही. लेखाची मजा व्हिडिओत नाही.

शाम भागवत 27/07/2022 - 12:40
मी स्पीड १.५ करतो. माझी तूनळी वर्गणी प्रिमीयम स्वरूपाची असल्याने मोबाईलचा स्र्कीन ऑफ केला तरी चालतो. मोबाईल हातात किंवा खिशात ठेवयचा. कानात इअर बडस घालायची. घरात बसून किंवा कामे करता करता हिंडत फिरत ऐकता येते. मात्र आपण घरात एकटेच असलो तर फोन आला किंवा घरातील कोणी आपल्याशी बोलल्यास झटकन कळत नाही. त्यासाठी एकाच कानात इअर फोन घालायचा. तेवढे पुरते. मस्त वेळ जातो. पूर्वी खूप श्रीमंत लोकं वर्तमानपत्रे / आलेली पत्रे वाचून दाखवायला माणसे ठेवायची. अगदी ती सर्वीस मिळते. :)

श्रीगुरुजी 27/07/2022 - 16:53
भाऊ किंवा तत्सम तूनळी चित्रफीती मी पहात नाही, भ्रमणध्वनीवरील आवरण मिटवून फक्त बोलणे ऐकतो व ऐकताना इतर काही काम सुरू असते.

मनो 28/07/2022 - 10:52
हे मी शेखर गुप्ता इत्यादी हिंदी पत्रकारांच्या बाबतीत करतो. भाऊ इतके रटाळ बोलतात, आणि मुद्द्यावर यायला वेळ घेतात की ऐकत असलो तरी लक्ष कधीच भलतीकडे गेलेले असते. मला आठवते त्याप्रमाणे भाऊ सामना पेपरात काही काळ तरी नक्कीच होते, त्यामुळं बाळासाहेब, राज ठाकरे इत्यादी मते ही तिथून आलेली आहेत, ती तशीच असणार.

श्रीगुरुजी 28/07/2022 - 11:18
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत. बरेचसे सेनेकडे, काहीसे भाजपकडे झुकलेले आहेत. पण खूप सभ्य व उपरोधिक बोलतात. त्यांच्याकडे खूप माहिती सुद्धा आहे.

सतिश गावडे 28/07/2022 - 11:46
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत.
भाऊंचे व्हिडिओ पाहवत नाहीत, सादरीकरण आणि भलामण ही दोन कारणे. काही वर्षांपूर्वीपर्यंत त्यांचा "जागता पहारा" हा ब्लॉग वाचनीय होता, पण भाऊंनी नंतर लेखनाचा गियर बदलला आणि त्या ब्लॉगची रया गेली. तर ही जेव्हा ब्लॉग वाचनीय होता तेव्हाची गोष्ट. भाऊ लिखाणातील दोन पार्टी कोण आहेत यावरून कुणाला झुकते माप द्यायचे हे ठरवत असावेत बहूधा तेव्हा. म्हणजे दोन भावाविषयी ते काही लिहीत असतील तर धाकट्या भावाची बाजू घ्यायचे. जर राज्य आणि देशपातळीवरील उजव्या बाजू असतील तर ते राज्यपातळीरील उजवी बाजू लावून धरायचे. आणि उजवे विरुध्द इतर अशा सामन्यात ते अर्थातच उजव्या बाजूने असायचे. मधल्या काळात जी बाजूंची गुंतागुंत झाली त्यात कोणती बाजू घ्यायची हे ठरवताना कदाचित त्यांचा गोंधळ उडाला असेल :)

Trump 28/07/2022 - 11:51
भाऊची विश्लेषणची शैली आवडते. सामान्य लोक कशी विचार करतात ते कळते. बरेचदा मोठे मोठे पत्रकार त्यांच्या दुनियेत वावरत असतात. त्यांच्या चित्रफिती सातत्याने बघणे कामामुळे व इतर व्यापामुळे जमत नाही. जेव्हा महत्वाची गोष्ट होते, निवड्णुक असते तेव्हा ते बघण्याचा प्रयत्न करतो.

डँबिस००७ 28/07/2022 - 14:29
भाऊ तसे निष्पक्षपाती नाहीत. भाऊ नि:पक्षपाती असावेत असा आग्रह का ? जर आयडल सिचुएशन मध्ये पत्रकार म्हणुन नि:पक्षपाती असावेत असा दावा असेल तर तो दावाच चुकीचा आहे कारण ही आयडल सिचुएशन नाही आणि सर्व पत्रकारांनी आपापले पक्ष निवडलेले आह्रेत. त्यात वरिष्ठ पत्रकार शेखर गुप्ता, राजदिप सर देसाई, बरखा दत्त, विनोद दुआ, रविश कुमार, प्रणय जेम्स राय , राहुल कंवल इतकेच कायतर लल्लन टॉपचा ह्रषभ द्विवेदी, लाँड्रीचा सिकरी "द वायरचा" सिद्धार्थ वरदराजन हे सगळे डावे धार्जीणे लोक आहेत.

कॉमी 28/07/2022 - 14:53
भाऊ तोरसेकर हे पत्रकार आहेत असे वाटत नाही. म्हणजे, कि ते ऑन ग्राउंड जाऊन नवीन माहिती आणतात असे काही दिसले नाहीये. ते घरबसल्या बातम्या वाचतात आणि त्यावर त्यांची मते सांगतात. राजकीय विश्लेषक हे पत्रकार म्हणण्यापेक्षा योग्य ठरेल. त्यांच्या बातम्यांचा परीघ अगदी लहान असतो असा माझा समज आहे. एकूण, आपल्याला माहित असलेली व पाच मिनिटांत ऐकता येईल अशी बातमी, एकाच बाजूने रटाळपणे ३०-४५ मिनिटं ऐकणे हे दिव्य लोकं कसकाय करतात ह्याचे आश्चर्य वाटते. मला व्यक्तिष: या प्रकारात फारसे मूल्यवर्धन दिसत नाही. हा, काही ऐतिहासिक राजकीय पार्श्वभूमी ते चांगली सांगू शकतात, आपल्या क्लिंटन साहेबांप्रमाणे. पण आपला त्यातला रस मर्यादित असल्याने त्यासाठी इतका रटाळ व्हिडीओ बघणे शक्य नाही. आमच्या घरातले अनेक वयस्कर लोक झोपताना भाऊ तोरसेकरांचा व्हिडीओ लावतात आणि घोरू लागतात.

सतिश गावडे 28/07/2022 - 15:00
भाऊ नि:पक्षपाती असावेत असा आग्रह का ?
आहे आग्रह. तुम्ही पण धरा ना तसा आग्रह तुम्ही यादी दिलेल्या पत्रकार लोकांकडून. =)) गंमतीचा भाग सोडा, असा कुणाचा काही आग्रह दिसत नाही. माझा तरी नाही. धागा भाऊंच्या विषयी असल्याने केवळ निरीक्षण व्यक्त केलंय. तुम्ही बळेच इतर पत्रकारांची यादी देऊन whataboutery सदृष्य प्रतिसाद देत आहात.

शाम भागवत 28/07/2022 - 15:11
YouTube Premium चे सबस्क्रिप्शन संपल्यावर
मी फॅमिली पॅक घेतो. त्यामुळे मी व घरातील आणखीन ५ जणांना प्रमिअम वर्गणीचे फायदे मिळतात. आपण ५ ईमेल ॲड्रेस फक्त कळवायचे असतात. महिना ₹१८९. ६माणसांना म्हणजे दरदिवशी दरमाणसी ₹१ एवढाच खर्च येतो. मला तरी फुकट घेण्यापेक्षा थोडे पैसे मोजले की बरे वाटते.

कंजूस 28/07/2022 - 15:52
आणि त्यात कमी साईजचा विडिओ डाऊनलोड करतो.( दहा पंधरा एमबी) मग तो हवातसा प्लेब्याक करून पाहतो. म्हणजे पर्यटनचे विडिओ असेच पाहतो. बऱ्याच विडिओत काही विशेष नसतं. वेळ आणि डेटा वाचतो. (( पण हे youtube go app गूगलने हल्लीच काढून टाकले आहे. ))फोनमध्ये डाउनलोड केलेले असेल तर डिसेंबरपर्यंत चालेल.

धर्मराजमुटके 28/07/2022 - 21:55
कोणाकडे भाऊ तोरसेकरांचा संपर्क क्रमांक असेल किंवा विरोपाचा पत्ता असेल तर ह्या चर्चेचा दुवा पाठवून द्या.

अनन्त अवधुत 29/07/2022 - 11:23
पण त्यांनी लिहिणे बंद केले आणि व्हिडीओ कडे वळले. मी मोबाईल वर फार काही ऐकत नाही आणि व्हिडीओ पण पाहत नाही. त्यामुळे त्यांचा एकही व्हिडीओ पाहीला नाही. त्यांच्या लिखाणाचा मात्र पंखा आहे, कारण त्यांचे संदर्भ. जुने संदर्भ देण्याची त्यांची हातोटी खूप चांगली आहे.

टर्मीनेटर 06/03/2023 - 15:21
बऱ्याच दिवसांनी आज भाऊंचा एक चांगला विश्लेषणात्मक व्हिडीओ बघायला मिळाला! अमित शहांना शिवसेना संपवायची नाही वाचवायची आहे म्हणून त्यांनी उद्धव ठाकरेंची ऑफर नाकारली.
काल सकाळी युट्युबचे एक नोटीफिकेशन आले त्यात ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकिय विश्लेषक श्री.
मांडणी
शुभेच्छा
अभिनंदन
लेख
अनुभव

राष्ट्रपतींचे डबे

पराग१२२६३ ·

तुषार काळभोर 21/07/2022 - 17:09
+२ अवांतर : सुरक्षेच्या दृष्टीने, अतिमहत्वाच्या व्यक्तींसाठी रेल्वे हे कदाचित सर्वात असुरक्षित वाहतुक साधन असावे.

पराग१२२६३ 22/07/2022 - 11:59
वापर थांबला असला तरी हे डबे इतकी वर्ष नवी दिल्ली स्थानकावर 'राष्ट्रपतींच्या प्रवासासाठी केव्हीही तयार' अशा स्थितीत उभे असायचे. पण तरीही सामान्य लोकांच्या नजरेपासून दूरच असायचे. मी अलिकडे दिल्लीला गेलो होतो, तेव्हा मला पहिल्यांदाच प्रत्यक्षात पाहता आले, बाहेरून. तोपर्यंत त्याबद्दल फक्त ऐकलं होतं आणि एखादाच फोटो पाहायला मिळाला होता.

कंजूस 21/07/2022 - 16:10
आता कोणत्यातरी राज्याने असे चांगले डबे राज्यपालांसाठी बांधून इतर राज्यांना वेळप्रसंगी देऊ करावेत. या निमित्ताने गुजरातध्ये काठियावाडात ( पूर्वीचे प्रचलित नाव) गोंडाल संस्थानिकांनी दोन डबे बनवून घेतले होते आणि ते कुठे जायचे झाल्यास ते डबे तिकडच्या रेल्वेस जोडून घेत. गोंडाल संस्थान।विडिओ लिंक

पराग१२२६३ 22/07/2022 - 12:02
असे बऱ्याच संस्थानिकांचे डबे होते. त्यापैकी काही डबे देशभरातील वेगवेगळ्या संग्रहालयांमध्ये पाहायला मिळतात. कोल्हापूरच्या छत्रपतींचाही विशेष डबा होता.

अनिंद्य 23/07/2022 - 14:45
राजकोट ते वेरावल एकदा नॅरोगेजच्या प्रथम दर्जाने (superior first class ) प्रवास करायला मिळाला होता मला, खूप पूर्वी. संपूर्ण लाकडी / शिसवी कोच, राजेशाही सजावट, एकूण बर्थ ४, प्रवासी दोनच - मी आणि तिकिटमास्तर. संथ गती, अगणित थांबे, अपूर्व अनुभव ! सौराष्ट्र-काठियावाड भागात एकूणच सर्व जुनी पिटुकली रेल्वे स्थानके फारच सुंदर, हवेशीर आणि स्थापत्यदृष्ट्या उच्च दर्जाची दिसली. आता काय परिस्थिती आहे माहित नाही.

अमरेंद्र बाहुबली 21/07/2022 - 18:36
राष्ट्रपतींसाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने विशेष रेल्वे डबे बांधण्याचा प्रस्ताव 2017 मध्ये विद्यमान राष्ट्रपतींच्या समोर ठेवण्यात आला होता. पण राष्ट्रपतींकडून त्याला मंजुरी मिळू शकली नाही. त्या दोन डब्यांसाठी सुमारे 8 कोटी रुपये खर्च येणार होता. चंगळवादी प्रधानसेवक मोदींसाठी ८ हजार करोडचं विमान परवडतं. पण राष्ट्रपतींसाठी ८ कोटीही नाही??

कंजूस 21/07/2022 - 19:00
आणि ते फक्त प्रधानसेवक मोदींसाठीच राखून ठेवलेलं असतं का? फोटो/बातमी टाका. राष्ट्रपती विमानाने जातात तेव्हा त्यांच्या विमानाच्या डावीकडे,उजवीकडे सुरक्षा रक्षक विमानेही उडत असतात का?

अमरेंद्र बाहुबली 21/07/2022 - 19:38
मागे खेळन्यांवरील लेखात संपादक, पोपट असा पांचट विनोद आपणच केलेलात ना? तेव्हा कुठे गेला होतं हे प्रवचन?

अनिंद्य 22/07/2022 - 11:12
छान माहिती. प्रचंड सुरक्षा आणि जामानिमा घेऊन प्रवास करणाऱ्या अतिविशिष्ट व्यक्तींनी रेल्वेमार्ग आता वापरू नये असे वाटते. भूमार्गाने सुद्धा प्रवास करणे टाळावे, शहरातले रस्ते वाहतुकीसाठी बंद करून त्यावर हजारो पोलीस उभे ठेवणे वगैरे.. त्यापेक्षा सरळ विमान/ हेलिकॉप्टर वापरावे असे वाटते. एकूण खर्च बघता तो सेमच असावा दोन्ही पर्यायांसाठी.

कंजूस 23/07/2022 - 07:33
फास्ट इंटरनेट युग आलंय ना? विडिओ कॉल्स, कॉन्फ्रन्स कॉल्स करावेत. जे काही बोलणार ते उघड सर्वांसाठीच असणार आहे त्यासाठी वापरता येईल.

तुषार काळभोर 21/07/2022 - 17:09
+२ अवांतर : सुरक्षेच्या दृष्टीने, अतिमहत्वाच्या व्यक्तींसाठी रेल्वे हे कदाचित सर्वात असुरक्षित वाहतुक साधन असावे.

पराग१२२६३ 22/07/2022 - 11:59
वापर थांबला असला तरी हे डबे इतकी वर्ष नवी दिल्ली स्थानकावर 'राष्ट्रपतींच्या प्रवासासाठी केव्हीही तयार' अशा स्थितीत उभे असायचे. पण तरीही सामान्य लोकांच्या नजरेपासून दूरच असायचे. मी अलिकडे दिल्लीला गेलो होतो, तेव्हा मला पहिल्यांदाच प्रत्यक्षात पाहता आले, बाहेरून. तोपर्यंत त्याबद्दल फक्त ऐकलं होतं आणि एखादाच फोटो पाहायला मिळाला होता.

कंजूस 21/07/2022 - 16:10
आता कोणत्यातरी राज्याने असे चांगले डबे राज्यपालांसाठी बांधून इतर राज्यांना वेळप्रसंगी देऊ करावेत. या निमित्ताने गुजरातध्ये काठियावाडात ( पूर्वीचे प्रचलित नाव) गोंडाल संस्थानिकांनी दोन डबे बनवून घेतले होते आणि ते कुठे जायचे झाल्यास ते डबे तिकडच्या रेल्वेस जोडून घेत. गोंडाल संस्थान।विडिओ लिंक

पराग१२२६३ 22/07/2022 - 12:02
असे बऱ्याच संस्थानिकांचे डबे होते. त्यापैकी काही डबे देशभरातील वेगवेगळ्या संग्रहालयांमध्ये पाहायला मिळतात. कोल्हापूरच्या छत्रपतींचाही विशेष डबा होता.

अनिंद्य 23/07/2022 - 14:45
राजकोट ते वेरावल एकदा नॅरोगेजच्या प्रथम दर्जाने (superior first class ) प्रवास करायला मिळाला होता मला, खूप पूर्वी. संपूर्ण लाकडी / शिसवी कोच, राजेशाही सजावट, एकूण बर्थ ४, प्रवासी दोनच - मी आणि तिकिटमास्तर. संथ गती, अगणित थांबे, अपूर्व अनुभव ! सौराष्ट्र-काठियावाड भागात एकूणच सर्व जुनी पिटुकली रेल्वे स्थानके फारच सुंदर, हवेशीर आणि स्थापत्यदृष्ट्या उच्च दर्जाची दिसली. आता काय परिस्थिती आहे माहित नाही.

अमरेंद्र बाहुबली 21/07/2022 - 18:36
राष्ट्रपतींसाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने विशेष रेल्वे डबे बांधण्याचा प्रस्ताव 2017 मध्ये विद्यमान राष्ट्रपतींच्या समोर ठेवण्यात आला होता. पण राष्ट्रपतींकडून त्याला मंजुरी मिळू शकली नाही. त्या दोन डब्यांसाठी सुमारे 8 कोटी रुपये खर्च येणार होता. चंगळवादी प्रधानसेवक मोदींसाठी ८ हजार करोडचं विमान परवडतं. पण राष्ट्रपतींसाठी ८ कोटीही नाही??

कंजूस 21/07/2022 - 19:00
आणि ते फक्त प्रधानसेवक मोदींसाठीच राखून ठेवलेलं असतं का? फोटो/बातमी टाका. राष्ट्रपती विमानाने जातात तेव्हा त्यांच्या विमानाच्या डावीकडे,उजवीकडे सुरक्षा रक्षक विमानेही उडत असतात का?

अमरेंद्र बाहुबली 21/07/2022 - 19:38
मागे खेळन्यांवरील लेखात संपादक, पोपट असा पांचट विनोद आपणच केलेलात ना? तेव्हा कुठे गेला होतं हे प्रवचन?

अनिंद्य 22/07/2022 - 11:12
छान माहिती. प्रचंड सुरक्षा आणि जामानिमा घेऊन प्रवास करणाऱ्या अतिविशिष्ट व्यक्तींनी रेल्वेमार्ग आता वापरू नये असे वाटते. भूमार्गाने सुद्धा प्रवास करणे टाळावे, शहरातले रस्ते वाहतुकीसाठी बंद करून त्यावर हजारो पोलीस उभे ठेवणे वगैरे.. त्यापेक्षा सरळ विमान/ हेलिकॉप्टर वापरावे असे वाटते. एकूण खर्च बघता तो सेमच असावा दोन्ही पर्यायांसाठी.

कंजूस 23/07/2022 - 07:33
फास्ट इंटरनेट युग आलंय ना? विडिओ कॉल्स, कॉन्फ्रन्स कॉल्स करावेत. जे काही बोलणार ते उघड सर्वांसाठीच असणार आहे त्यासाठी वापरता येईल.
Presidential Saloon भारतीय राज्यघटनेचा अंमल सुरू झाल्यावर डॉ. राजेंद्र प्रसाद सार्वभौम भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून निवडून आले. त्यावेळी राष्ट्रपतींसाठी रेल्वेचा खास डबा असावा असा विचार पुढे आला नव्हता.
मांडणी
इतिहास
प्रवास
प्रकटन
समीक्षा
लेख
बातमी
अनुभव

विनिपेग डायरीज-४

राजेंद्र मेहेंदळे ·

कर्नलतपस्वी 21/06/2022 - 06:37
फोर्स्ड बॅचलरहुड आणी ते सुद्धा तरुणपणी, एक मीश्र अनुभव, पती पत्नी दोघांनाही.नंतर मात्र सवय होते.

कर्नलतपस्वी 21/06/2022 - 06:37
फोर्स्ड बॅचलरहुड आणी ते सुद्धा तरुणपणी, एक मीश्र अनुभव, पती पत्नी दोघांनाही.नंतर मात्र सवय होते.
आधीचे भाग विनिपेग डायरीज विनिपेग डायरीज-२ विनिपेग डायरीज-३ टोरांटो ट्रिपचा शेवटचा दिवस मला अजूनही आठवतो.हॉप ऑन बसने दिवसभर शहरात फिरून आम्ही संध्याकाळी सी एन टॉवर बघितला आणि मग कॅब करून हॉटेलवर परत आलो.येताना रात्रीचे जेवण म्हणून एका ठिकाणी थांबून पिझ्झा खाल्ला. खरेतर माझा अंदाज चुकल्याने मी दोन मोठे पिझ्झा मागवले होते. पण कॅनडात प्रत्येक गोष्ट जरुरीपेक्षा मोठीच असते की काय कोण जाणे.
मांडणी
प्रकटन
Subscribe to मांडणी
© 2026 मिसळपाव