काळ हा नेहेमीच सापेक्ष असतो ( पहा: सापेक्षतेचा सिद्धांत). पण काळ हा अनंत आहे किंवा नाही याबाबत मतभेद असू शकतील. ज्याप्रमाणे तो कुठेतरी सुरू झाला आहे त्याचप्रमाणे त्याचा कुठेतरी अंतही असेल. मग त्याला अनंत म्हणता येणार नाही. आता काळ ही संकल्पना आपल्या आयुष्याच्या भोवतीच फिरत असल्याने प्रत्येक प्राणिमात्र हा त्याला भासणारी काळाची गती हीच सत्य मानून चालत असेल तर त्यात चूक काहीच नाही. शेवटी "आपण मेलो जग बुडाले". :) तेंव्हा मी तरी या सगळ्या विचारात वेळ घालवत नाही. "येईल तो दिन माझा" बस्स... ( लेखातून सांगायचा मुद्दा नक्की हाच आहे काय? नसेल तर "टप्पा खाके गेंद उपरसे चली गयी")

रामपुरि यांचेशी सहमत... :-) अवांतर-यक्कू तुंम्ही या असल्या गूढ गोष्टीत शिरू नका हो... आंम्ही इंदौरला येतो,तुंम्ही पुण्याला या,,,धिंगाणा घालुन काळावर ही असली मोहोर उमटवू...हा फुकाचा कालापव्यय नका करु,आपल्या सारख्या सज्जन माणसानी या असल्या गुहेत शिरणं बरं नाही...

पुन्हा युजी संचारलेले दिसतात. ते भुत मानगुटीवरुन उतरणे तसे कठीणच आहे खरे.

चला यक्कू.... परीक्रमेला जावून परीव्राजक होउयात. बाकी काही नाही पण एखादा आश्रम काढायला नक्की जमेल. जय गुरुदेव

यक्कु, तुझा लेख वाचून मला वेड लागायची पाळी येईल रे. मी असा विचार कधी करणार नाहीच. उगाच स्मशान वैराग्य येतं... - पिंगूबाबा

कालाय तस्मै नम: खरं हो बरिक!! पहाटे/सकाळी, "२ मिनिट अजून डुलकी काढू एक", असं म्हणून लोळतो तर त्या २ मिनिटात १५ मिनिट होऊन गेलेले असतात, आणि मग मरणाची धावपळ होते. तेच कालेजात/हापिसात डोळे मिटून पाच मिनिट वाट पाहीली तर फक्त एखादाच मिनिट झालेला असतो. :-) काळ आपल्या नकळतच स्वत:ची गती घेऊन निघाला आहे यकु, आपण त्यासमोर कोण? बाकी डोक्याला षॉट लावून घेणेत आलेले आहे. --असुर

एका क्षणात मनःपटलावर अनेक प्रतिक्रिया उमटल्या; पण सगळ्या लिहिता येणार नाहीत. माझी 'काळाची' जाणीव इतकी सूक्ष्म नै ना.... :( अशा विषयांवर "वैज्ञानिक" म्हणवल्या जाणार्‍या द्रुष्टीकोनातून जरी लिहिले तरी आकाशातून बोळेवृष्टी होईल! :) अवांतरः १. रात्रीचे झोपत नै का हो तुम्ही? :P २. अय्या!! तुम्ही "सायन्स स्टुडंट" नाही? ;) आइनस्टाईनला माहिती होते, 'काळ' कसा बदलतो ते...

काळ हा सापेक्ष असतो खरच. काळाची खरी गणती मनातच असते. प्रत्येक क्षण वर्तमानकाळात जगणाऱ्यांना काळाची मुळीच तमा नसते. परवा मी एका आरोग्यविषयक मासिकात असं वाचलं कि काळाचे भान विसरलेल्या लोकांचे आयुर्मान दीर्घ असते. म्हणजे काळवेळ विसरून कार्यात रमलेले किंवा ध्यानधारणा करणारे वगैरे. इतकंच नव्हे तर एका वेड्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणा नुसार ज्या वेडयांचे काळभान हरवले आहे अशांचे वय वाढूनही शरीर तरुणच राहिले आहे असे आढळून आले. तेव्हा काळाचा विचार न करता जगा..म्हणजे चिरतरुण राहाल.....

धाग्यातलं पहील वाक्य वाचल्यावर डायरेट प्रतिक्रिया वाचल्या.. डोक्याला शॉट लावून घ्यायचा नसल्याने धागा वाचला नाही :) बाकी अत्रुप्त आत्म्याशी सहमत :D

आपल्या वावराला कशाचा आधार असतो. हे काय विचारण झालं ? आपल्या वावराखाली माती त्या खाली दगड त्या खाली क्र्स्ट मेंटल का कायते त्या खाली तप्त लाव्हा रस ! लई बहारदार रचना हाय आपल्या वावराची ! कारन व्होल वावर आपलं असतं ते त्याच आपलं असणं हे काल सापेक्श असतं. सात बाराचा उतारा बदलला की वावर दुसर्‍याचं होत> याला म्हणतात कालाला तिरका छेद जाणे. मग दिशा विरघळतात. नंतर आपण व काळ एकाच गतीने थांबू वा पळू लागतो. सापेक्षता काळ्या विवरात खेचून घेतली जाते. मग बिंदूला लाबी रूंदी जाडी प्राप्त होते पण काळाचा माहिमा बिंदूच अस्तित्व च नष्ट होते. मग रेषा अंतर्धान पावतात . प्रतलाला ताण निर्माण होऊन ते फाटू लागते. घन आकार अक्राळ विक्राळ होऊन द्विमितीत परिवर्तित होतो.

दाद द्यावी असे शैलीदार लिखाण ... अवान्तरः जाणीव नेणीव भगवंती नाही , उच्चारणी पाही मोक्ष सदा नारायण हरी उच्चार नामाचा , तेथे कळिकाळाचा रीघ नाही तेथील प्रमाण नेणवे वेदांसी , ते जीवजंतूसीं केवी कळे हे आठवले ...

"काळ हा सापेक्ष असतो" असं नुसतं म्हणायला ठिकय, पण ते अगदी आतून कळलं की च्यायला आख्खा दिवस वाईट जातो. :) गुरुत्वाकर्षणामुळे आणि गतीमुळे काळाची गती कशी बदलते ते आईनस्टाईनचं समीकरण समजून घेताना असाच डोक्याला शॉट लागला होता. पण अशा अवैज्ञानीक दृष्टीकोनातून विचार केला नव्हता.

लेख आवडला. वरील प्रतिक्रियांत मांडलेल्या सापेक्षतेच्या मुद्द्याबद्दलही सहमत आहे.

कारण काळाच्या नैसर्गिक गतीच्या वेगानं जायचं म्हटलं तर त्यात दरक्षणी अनंत पैलू असलेल्या लाखो प्रतिमा निर्माण होत असतात. आणि आपण आपल्या स्वत:च्या काळाच्या उलटण्‍याच्या वेगानं जात असल्यानं त्यातल्या काही प्रतिमाच आपल्या नजरेस पडतात. आपली स्वत:ची काळाची व्याख्या असलेली गती काळाच्या नैसर्गिक गतीशी नेहमीच विसंगत असते. त्यामुळे फारसं वेगळं काही दिसत नाही. त्याच त्याच प्रतिमा पाहून जीव कंटाळतो. प्रत्यक्षात आजूबाजूला मात्र प्रचंड मोठ्या प्रमाणात प्रतिमांची ये-जा सुरु असते. आणि आपण काही प्रतिमाच पुन्हा पुन्हा उलटून पहात असतो.

हे जवळजवळ विश्वरुपदर्शनाचा ध्यास घेतल्यासारखंच. थोड्या निराळ्या संदर्भात, ज्ञानेश्वरीच्या सुरुवातीचा "हे अपार कैसेनि कवळावे । महातेज कवणें धवळावे । गगन मुठीं सुवावे । मशके केवीं " हा श्लोक आठवला. ती मर्यादा स्वीकारणं भाग आहे. (लेखाच्या संदर्भातच, पण थोडे अवांतर लिहिण्याचं स्वातंत्र्य घेऊन लिहितो) तसं पाहिलं तर, प्रत्येक माणसाचे आयुष्य ही त्याच्यापुरती का होईना - पण छोट्या, छोट्या अनन्यसाधारण घटनांची एक साखळी असते. जितक्या बारकाईने त्या साखळीकडे पहावे, तितक्याच स्पष्टपणे त्यामागचे 'विश्वाचे आर्त' एखाद्या प्रतिभावंताला उलगडत जातं. 'व्हॉट इज मोस्ट पर्सनल, इज मोस्ट युनिव्हर्सल' असं ह्या प्रक्रियेबद्दल म्हणता येईल.

कुठेतरी वाचलेलं एक वाक्य आठवलं! काळाची लांबी आपण संडासाच्या दाराच्या कुठल्या बाजूला उभे आहोत यावर अवलंबून असते!

शीर्षक वाचून वाटलं यक्कुंनी टी. व्ही. सीरियलवर लेख लिहिला की काय; पण भलताच षॉट मारला यक्कुंनी..............

इतकंच नव्हे तर एका वेड्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणा नुसार ज्या वेडयांचे काळभान हरवले आहे अशांचे वय वाढूनही शरीर तरुणच राहिले आहे असे आढळून आले. तेव्हा काळाचा विचार न करता जगा..म्हणजे चिरतरुण राहाल..... हे बाकी खरे आहे हं. किती आयुष्य गेले, किती राहिले याची गणती करण्यात वेळ दवडण्यापेक्षा चालू घडीचा विचार करावा लागतो. लेख छोटा, आशय मोठा!

असे विचारधन सह्सा काही विशिष्ट प्रकरचे तीर्थप्राशन केल्यावर होते असे निरिक्षणातून सांगू इछितो.

फारच गहन विषय! संतवाङ्मय आणि अध्यात्माचा अभ्यास नसल्याने संतमहात्म्यांनी काय म्हटलंय ते माहित नाही पण "काळ" या संज्ञेची व्याख्या आधुनिक विज्ञानात तरी अजून कोणीही करू शकलेले नाही. असे असताना आमच्यासारखे पामर काय बोलणार? नॅनोटेक्नॉलॉजीची मेढ रोवणारा रिचर्ड फेनमन म्हणतो,"Don't even ask me. It's just too hard to think about." खुद्द काळाच्या सापेक्षगतीचा सिद्धांत मांडणार्‍या आईनस्टाईनने भूतकाळ आणि भविष्यकाळ हे निव्वळ भासच आहेत असं म्हणून ठेवलं आहे. मुळात काळ नावाची गोष्ट अस्तित्वात आहे की नाही की तो निव्वळ एक भास आहे यावर अजून एकमत झालेले नाही. प्रयोगशाळेत असे एकही उपकरण नाही जे काळाचा "नैसर्गिक" प्रवाह मोजू शकेल. कारण साधं आहे, जे नैसर्गिकरीत्या अस्तित्वात आहे की नाही हेच माहित नाही ते मोजणार कसं? त्यामुळे जी काय काळाची गती आहे ती आपलीच काळाची गती आहे, काळाची नैसर्गिक गती असा प्रकार अस्तित्वातच नाही. काळ वाहतो आहे हा जो प्रत्येकाचा भास असतो, त्याच भासात गतीचा भासही अंतर्भूत आहे. या भासमान काळाचे जितके छोटे-छोटे तुकडे कराल तितका त्याचा वेग जास्त वाटतो. आदिम काळात माणसासाठी काळ चक्रीय होता. ऋतुमानाप्रमाणे हा भास मोजला जायचा त्यामुळे काळाची गती कमी वाटत असेल. हळूहळू ऋतुंचे महिने, महिन्यांचे दिवस, दिवसाचे तास, तासांचे मिनिट आणि मिनिटांचे सेकंद करत आपण या भासाचे इतके छोटे तुकडे केलेत की काळ सतत वाहतोच आहे आणि आता जास्त वेगाने वाहतो आहे असे वाटते. त्यामुळे,

तर मूळ मुद्दा आहे काळाच्या नैसर्गिक आणि काळाच्या आपल्या या दोन गतींचा

या तुमच्या वाक्यात दोन गती मांडल्या असल्या तरी त्यातली एक (आपली) सापेक्ष आहे आणि दुसरी (नैसर्गिक) अस्तित्वातच नाही.

आज यकुंची आठवण झाली म्हणुन हा त्यांचा अप्रतिम धागा वर काढतोय.

काळ हा नेहेमीच सापेक्ष असतो ( पहा: सापेक्षतेचा सिद्धांत). पण काळ हा अनंत आहे किंवा नाही याबाबत मतभेद असू शकतील. ज्याप्रमाणे तो कुठेतरी सुरू झाला आहे त्याचप्रमाणे त्याचा कुठेतरी अंतही असेल. मग त्याला अनंत म्हणता येणार नाही. आता काळ ही संकल्पना आपल्या आयुष्याच्या भोवतीच फिरत असल्याने प्रत्येक प्राणिमात्र हा त्याला भासणारी काळाची गती हीच सत्य मानून चालत असेल तर त्यात चूक काहीच नाही. शेवटी "आपण मेलो जग बुडाले". :) तेंव्हा मी तरी या सगळ्या विचारात वेळ घालवत नाही. "येईल तो दिन माझा" बस्स... ( लेखातून सांगायचा मुद्दा नक्की हाच आहे काय? नसेल तर "टप्पा खाके गेंद उपरसे चली गयी")

रामपुरि यांचेशी सहमत... :-) अवांतर-यक्कू तुंम्ही या असल्या गूढ गोष्टीत शिरू नका हो... आंम्ही इंदौरला येतो,तुंम्ही पुण्याला या,,,धिंगाणा घालुन काळावर ही असली मोहोर उमटवू...हा फुकाचा कालापव्यय नका करु,आपल्या सारख्या सज्जन माणसानी या असल्या गुहेत शिरणं बरं नाही...

पुन्हा युजी संचारलेले दिसतात. ते भुत मानगुटीवरुन उतरणे तसे कठीणच आहे खरे.

चला यक्कू.... परीक्रमेला जावून परीव्राजक होउयात. बाकी काही नाही पण एखादा आश्रम काढायला नक्की जमेल. जय गुरुदेव

यक्कु, तुझा लेख वाचून मला वेड लागायची पाळी येईल रे. मी असा विचार कधी करणार नाहीच. उगाच स्मशान वैराग्य येतं... - पिंगूबाबा

कालाय तस्मै नम: खरं हो बरिक!! पहाटे/सकाळी, "२ मिनिट अजून डुलकी काढू एक", असं म्हणून लोळतो तर त्या २ मिनिटात १५ मिनिट होऊन गेलेले असतात, आणि मग मरणाची धावपळ होते. तेच कालेजात/हापिसात डोळे मिटून पाच मिनिट वाट पाहीली तर फक्त एखादाच मिनिट झालेला असतो. :-) काळ आपल्या नकळतच स्वत:ची गती घेऊन निघाला आहे यकु, आपण त्यासमोर कोण? बाकी डोक्याला षॉट लावून घेणेत आलेले आहे. --असुर

एका क्षणात मनःपटलावर अनेक प्रतिक्रिया उमटल्या; पण सगळ्या लिहिता येणार नाहीत. माझी 'काळाची' जाणीव इतकी सूक्ष्म नै ना.... :( अशा विषयांवर "वैज्ञानिक" म्हणवल्या जाणार्‍या द्रुष्टीकोनातून जरी लिहिले तरी आकाशातून बोळेवृष्टी होईल! :) अवांतरः १. रात्रीचे झोपत नै का हो तुम्ही? :P २. अय्या!! तुम्ही "सायन्स स्टुडंट" नाही? ;) आइनस्टाईनला माहिती होते, 'काळ' कसा बदलतो ते...

काळ हा सापेक्ष असतो खरच. काळाची खरी गणती मनातच असते. प्रत्येक क्षण वर्तमानकाळात जगणाऱ्यांना काळाची मुळीच तमा नसते. परवा मी एका आरोग्यविषयक मासिकात असं वाचलं कि काळाचे भान विसरलेल्या लोकांचे आयुर्मान दीर्घ असते. म्हणजे काळवेळ विसरून कार्यात रमलेले किंवा ध्यानधारणा करणारे वगैरे. इतकंच नव्हे तर एका वेड्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणा नुसार ज्या वेडयांचे काळभान हरवले आहे अशांचे वय वाढूनही शरीर तरुणच राहिले आहे असे आढळून आले. तेव्हा काळाचा विचार न करता जगा..म्हणजे चिरतरुण राहाल.....

धाग्यातलं पहील वाक्य वाचल्यावर डायरेट प्रतिक्रिया वाचल्या.. डोक्याला शॉट लावून घ्यायचा नसल्याने धागा वाचला नाही :) बाकी अत्रुप्त आत्म्याशी सहमत :D

आपल्या वावराला कशाचा आधार असतो. हे काय विचारण झालं ? आपल्या वावराखाली माती त्या खाली दगड त्या खाली क्र्स्ट मेंटल का कायते त्या खाली तप्त लाव्हा रस ! लई बहारदार रचना हाय आपल्या वावराची ! कारन व्होल वावर आपलं असतं ते त्याच आपलं असणं हे काल सापेक्श असतं. सात बाराचा उतारा बदलला की वावर दुसर्‍याचं होत> याला म्हणतात कालाला तिरका छेद जाणे. मग दिशा विरघळतात. नंतर आपण व काळ एकाच गतीने थांबू वा पळू लागतो. सापेक्षता काळ्या विवरात खेचून घेतली जाते. मग बिंदूला लाबी रूंदी जाडी प्राप्त होते पण काळाचा माहिमा बिंदूच अस्तित्व च नष्ट होते. मग रेषा अंतर्धान पावतात . प्रतलाला ताण निर्माण होऊन ते फाटू लागते. घन आकार अक्राळ विक्राळ होऊन द्विमितीत परिवर्तित होतो.

दाद द्यावी असे शैलीदार लिखाण ... अवान्तरः जाणीव नेणीव भगवंती नाही , उच्चारणी पाही मोक्ष सदा नारायण हरी उच्चार नामाचा , तेथे कळिकाळाचा रीघ नाही तेथील प्रमाण नेणवे वेदांसी , ते जीवजंतूसीं केवी कळे हे आठवले ...

"काळ हा सापेक्ष असतो" असं नुसतं म्हणायला ठिकय, पण ते अगदी आतून कळलं की च्यायला आख्खा दिवस वाईट जातो. :) गुरुत्वाकर्षणामुळे आणि गतीमुळे काळाची गती कशी बदलते ते आईनस्टाईनचं समीकरण समजून घेताना असाच डोक्याला शॉट लागला होता. पण अशा अवैज्ञानीक दृष्टीकोनातून विचार केला नव्हता.

लेख आवडला. वरील प्रतिक्रियांत मांडलेल्या सापेक्षतेच्या मुद्द्याबद्दलही सहमत आहे.

कारण काळाच्या नैसर्गिक गतीच्या वेगानं जायचं म्हटलं तर त्यात दरक्षणी अनंत पैलू असलेल्या लाखो प्रतिमा निर्माण होत असतात. आणि आपण आपल्या स्वत:च्या काळाच्या उलटण्‍याच्या वेगानं जात असल्यानं त्यातल्या काही प्रतिमाच आपल्या नजरेस पडतात. आपली स्वत:ची काळाची व्याख्या असलेली गती काळाच्या नैसर्गिक गतीशी नेहमीच विसंगत असते. त्यामुळे फारसं वेगळं काही दिसत नाही. त्याच त्याच प्रतिमा पाहून जीव कंटाळतो. प्रत्यक्षात आजूबाजूला मात्र प्रचंड मोठ्या प्रमाणात प्रतिमांची ये-जा सुरु असते. आणि आपण काही प्रतिमाच पुन्हा पुन्हा उलटून पहात असतो.

हे जवळजवळ विश्वरुपदर्शनाचा ध्यास घेतल्यासारखंच. थोड्या निराळ्या संदर्भात, ज्ञानेश्वरीच्या सुरुवातीचा "हे अपार कैसेनि कवळावे । महातेज कवणें धवळावे । गगन मुठीं सुवावे । मशके केवीं " हा श्लोक आठवला. ती मर्यादा स्वीकारणं भाग आहे. (लेखाच्या संदर्भातच, पण थोडे अवांतर लिहिण्याचं स्वातंत्र्य घेऊन लिहितो) तसं पाहिलं तर, प्रत्येक माणसाचे आयुष्य ही त्याच्यापुरती का होईना - पण छोट्या, छोट्या अनन्यसाधारण घटनांची एक साखळी असते. जितक्या बारकाईने त्या साखळीकडे पहावे, तितक्याच स्पष्टपणे त्यामागचे 'विश्वाचे आर्त' एखाद्या प्रतिभावंताला उलगडत जातं. 'व्हॉट इज मोस्ट पर्सनल, इज मोस्ट युनिव्हर्सल' असं ह्या प्रक्रियेबद्दल म्हणता येईल.

कुठेतरी वाचलेलं एक वाक्य आठवलं! काळाची लांबी आपण संडासाच्या दाराच्या कुठल्या बाजूला उभे आहोत यावर अवलंबून असते!

शीर्षक वाचून वाटलं यक्कुंनी टी. व्ही. सीरियलवर लेख लिहिला की काय; पण भलताच षॉट मारला यक्कुंनी..............

इतकंच नव्हे तर एका वेड्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणा नुसार ज्या वेडयांचे काळभान हरवले आहे अशांचे वय वाढूनही शरीर तरुणच राहिले आहे असे आढळून आले. तेव्हा काळाचा विचार न करता जगा..म्हणजे चिरतरुण राहाल..... हे बाकी खरे आहे हं. किती आयुष्य गेले, किती राहिले याची गणती करण्यात वेळ दवडण्यापेक्षा चालू घडीचा विचार करावा लागतो. लेख छोटा, आशय मोठा!

असे विचारधन सह्सा काही विशिष्ट प्रकरचे तीर्थप्राशन केल्यावर होते असे निरिक्षणातून सांगू इछितो.

फारच गहन विषय! संतवाङ्मय आणि अध्यात्माचा अभ्यास नसल्याने संतमहात्म्यांनी काय म्हटलंय ते माहित नाही पण "काळ" या संज्ञेची व्याख्या आधुनिक विज्ञानात तरी अजून कोणीही करू शकलेले नाही. असे असताना आमच्यासारखे पामर काय बोलणार? नॅनोटेक्नॉलॉजीची मेढ रोवणारा रिचर्ड फेनमन म्हणतो,"Don't even ask me. It's just too hard to think about." खुद्द काळाच्या सापेक्षगतीचा सिद्धांत मांडणार्‍या आईनस्टाईनने भूतकाळ आणि भविष्यकाळ हे निव्वळ भासच आहेत असं म्हणून ठेवलं आहे. मुळात काळ नावाची गोष्ट अस्तित्वात आहे की नाही की तो निव्वळ एक भास आहे यावर अजून एकमत झालेले नाही. प्रयोगशाळेत असे एकही उपकरण नाही जे काळाचा "नैसर्गिक" प्रवाह मोजू शकेल. कारण साधं आहे, जे नैसर्गिकरीत्या अस्तित्वात आहे की नाही हेच माहित नाही ते मोजणार कसं? त्यामुळे जी काय काळाची गती आहे ती आपलीच काळाची गती आहे, काळाची नैसर्गिक गती असा प्रकार अस्तित्वातच नाही. काळ वाहतो आहे हा जो प्रत्येकाचा भास असतो, त्याच भासात गतीचा भासही अंतर्भूत आहे. या भासमान काळाचे जितके छोटे-छोटे तुकडे कराल तितका त्याचा वेग जास्त वाटतो. आदिम काळात माणसासाठी काळ चक्रीय होता. ऋतुमानाप्रमाणे हा भास मोजला जायचा त्यामुळे काळाची गती कमी वाटत असेल. हळूहळू ऋतुंचे महिने, महिन्यांचे दिवस, दिवसाचे तास, तासांचे मिनिट आणि मिनिटांचे सेकंद करत आपण या भासाचे इतके छोटे तुकडे केलेत की काळ सतत वाहतोच आहे आणि आता जास्त वेगाने वाहतो आहे असे वाटते. त्यामुळे,

तर मूळ मुद्दा आहे काळाच्या नैसर्गिक आणि काळाच्या आपल्या या दोन गतींचा

या तुमच्या वाक्यात दोन गती मांडल्या असल्या तरी त्यातली एक (आपली) सापेक्ष आहे आणि दुसरी (नैसर्गिक) अस्तित्वातच नाही.

आज यकुंची आठवण झाली म्हणुन हा त्यांचा अप्रतिम धागा वर काढतोय.

डाक्टरसायबा लेख मस्त जमलाय.. अंगठेबहाद्दर तेवढे प्रामाणिक आणि सहीवाले तेवढे लुच्चे असे गृहितक सोडता सगळा आवडला. कागदावर लिहायची वेळ आली तर मी तरी दौतीतली शाई दरवेळी अंगावर सांडून घेऊन का होईना पण फौंटन पेनानेच लिहीतो.. आणि चांगला दिसेल तो फाऊंटन पेन विकत घेतो.. कधी फक्त आपल्यालाच कळेल असं, कधी लफ्पेदार, कधी कर्सिव्ह अक्षरं काढण्‍यात जो आनंद आहे तो विरळाच.. मला कर्सिव्ह येत नव्हती म्हणून मी मुद्दाम बाळबोध धडे गिरवून ती शिकून घेतली आहे.. (अक्षरप्रेमी) यशवंत

हस्ताक्षरावरून मनुष्याच्या स्वभावाचे थेट निदान करता येते असे मी कुठे वाचल्याचे स्मरत नाही. परंतु, काही कयास मात्र बांधता येतात. तेही ज्यांचे हस्ताक्षर चांगले ते चांगल्या स्वभावाचे आणि ज्यांचे हस्ताक्षर वाईट ते भणंग स्वभावाचे, विघ्नसंतोषी, गुन्हेगारी वृत्तीचे असतील असा कयास कुठलेही शास्त्र काढीत नाही असे मला वाटते. हस्ताक्षरातील वळण, गोलाई, अक्षरांना जोडणारी रेषा काढणे, अक्षर रेषेवर किंवा रेषेखाली किंवा रेषेला जोडून काढणे, हस्ताक्षराखाली (सही खाली) रेष ओढणे, टिंब देणे, वेलांट्यांची पद्धत, उकारांची पद्धत, उद्गारचिन्हांचा, अवतरणचिन्हांचा वापर, अनुस्वार 'टिंब' की 'पोकळ गोल', दाब देऊन केलेले लिखाण, समास सोडण्याची पद्धत, दोन अक्षरातील - दोनशब्दातील समान-असमान अंतर, चुकीचा शब्द किंवा अक्षर त्यावर गिरवून सुधारणे, फक्त काट मारून नव्याने लिहिणे, चुकीच्या शब्दाला संपुर्ण काळवटून नविन शब्द लिहीणे, लिखाणातील टापटिप अशा अनेक प्रकारांचा अभ्यास करून लेखकाच्या स्वभावविशेषाचा अंदाज बांधला जातो. गुन्ह्यांचा शोध लावताना, शिक्षा झालेल्या गुन्हेगारांना सुधारण्याच्या कामी ह्या शास्त्राचा बराच फायदा होतो असे म्हणतात. हल्लीच्या काळात हस्ताक्षर मागे पडत असले तरी अजून तरी सही, व्यक्तिगत बँक चेक, काही प्रमाणातील, संगणकावर उतरविण्याआधीचे, कच्चे लिखाण, एका ओळीच्या सुचना, संदेश, खरेदी करावयाच्या वस्तूंची यादी अशा अनेक ठि़काणी हस्तलिखिताचा वापर होतो. आणि जसे हस्ताक्षरावरून स्वभावाचा अंदाज बांधण्याचे तंत्र आहे तसेच पुढे-मागे संगणकिय लिखाणावरूनही स्वभावाचा अंदाज बांधण्याचे शास्त्र विकसित होईल, कोणी सांगावे?

मी गेले कित्येक महिने हाताने काही लिहीलेच नाहिय्ये. सहीसुद्धा केलेले नहिय्ये. सध्या अशी परिस्थिती आहे की टायपिम्ग करणे हे लिहिण्यापेक्षा लवकर जमतेय. हस्ताक्षर दिवसेदिवस गचाळपणात पहिल्या नंबरावर येण्याचा प्रयत्न करायला लागलेय.

सन्माननीय स्पाकांकाच्या या लेखाची आठवण झाली. आता युबिस्लेट ७ एकदाचा त्यांच्या हातात पडल्यावर उरलेसुरले हस्ताक्षरही संपून जाईल की काय असे वाटतेय.

गचाळ हस्ताक्षरवाला

माननीय डॉक्टरांनी नवजात संस्थळाचे सदस्यत्व घेतलेले दिसतेय... तिकडे कदाचित शुद्धलेखनाला फाट्यावर मारत नसावेत म्हणुन इकडे येउन डॉक्टरांनी गळा काढलाय असे दिसते...

कोणत्याही वादाशिवायच्या स्वच्छ लेखाबद्दल अभिनंदन! लेख आवडला, म्हणजे डॉक्टर लोकांची अक्षराच्या बाबतीत बाजू मांडणारा आहे, ते काम व्यवस्थित केलंय. आता जर फार लिहायचे प्रसंग येत नसतील, तर अक्षर निदान सुवाच्च काढायचा प्रयत्न करायला काय हरकत आहे? हस्ताक्षर दिन साजरा करायला आपल्याला काही प्रॉब्लेम नाही ब्वॉ! रोज कसला तरी दिन असतोच! हस्ताक्षर आणि व्यक्तिमत्वाबद्दल पेठकर काकांनी सविस्तर लिहिलंच आहे, आणखी लिहीत नाही. एक शंका आहे, डॉक्टरसाहेब जेव्हा प्रेम करायच्या वयात असतील, तेव्हा एसेमेस, ईमेल्स काही नसावं, मग तेव्हाचे डॉक्टरलोक प्रेमपत्र कशी लिहीत असत? आणि ती वाचायला केमिस्टला बोलवावं लागत होतं का? ;)

आजकाल अशी हज्जारो शास्त्र दिवसागणिक निघत आहेत...लेख चांगला लिहिलाय,पण अमच्या हिशेबी हे प्रकरण म्हणजे मागच्या पानावरुन पुढे चालू इतकेच...!

हस्ताक्षरावरुन आठवले ते हस्ताक्षरतज्ज्ञ सप्तर्षी. अहमदनगरला मोरेश्वर त्र्यंबक सप्तर्षी म्हणून हस्ताक्षरतज्ज्ञ होते त्यांची खास शिकवणी लावून माझे आणि बहिणीचे हस्ताक्षर सुधारले होते. म्हणजे खरोखर फायदा झाला आहे. अजूनही माझे हस्ताक्षर बरेच चांगले आहे असे मी अभिमानाने सांगू शकतो. प्रत्येक अक्षराचे वळण कसे असले पाहिजे, अक्षराची सुरुवात कुठून आणि शेवट कुठे झाला पाहिजे हे दर्शवणारे अतिशय अभ्यासपूर्ण तक्ते तयार केलेले होते. दगडी पाटीवर खिळ्याने अक्षरे कोरुन त्यांनी पाट्या तयार करुन दिल्या होत्या त्यावर गिरवून मी अक्षर घोटलेले होते. मला स्पर्धेत बक्षिसेही मिळालेली होती. माझेच नव्हे तर आमच्या वर्गातल्या बर्‍याच मुलामुलींची अक्षरे उत्तम होती. (गेल्या कित्येक वर्षात लिहिण्याची सवय क्रमाक्रमाने कमी होत गेली आहे त्यामुळे अगदी पूर्वीसारखे वळण येत नाही पण कोणे एकेकाळी अक्षर सुंदर होते याच्या खुणा दिसतात, म्हणजे उपमाच द्यायची झाली तर एखादी पंचेचाळिशी-पन्नाशीची पुरंध्री अगदी सडपातळ, सुडौल राहिली नसली तरी ऐन तारुण्यात तिने लोकांना वेड लावले असणार याची खात्री देत असते तसेच काहीसे! ;) ) हस्ताक्षर चांगले असावे याबाबत मी अजूनही आग्रही असतो. चांगल्या अक्षराचे मनात अतिशय चांगले प्रतिबिंब तयार होते यात शंका नाही. इथून पुढे संगणक आणि इतर माध्यमांमुळे लिहिण्याची सवय संपल्यात जमा होत जाईल असे दिसते. परंतु हाताने लिहिलेला कोणताही मजकूर तुम्हाला जास्त जिव्हाळ्याचा वाटतो आणि वाटत राहील किंबहुना इथून पुढे जशी त्याची वानवा होत जाईल तसे त्याचे महत्त्व अधिकच वाढेल. (सुंदर अक्षर हा दागिना मानणारा) रंगा

हम्म ! छान लेख , हस्ताक्षरा शी कधी ही वावडे नाही, राहिली गोष्ट लेखनाची , मी आणि माझा एक मित्र (तालुक्याला असलेला) पत्रव्यवहार करत असतो. त्यामुळे अजुन लिहायची सवय गेली नाही. ( अर्थात तो माझी पत्रे वाचु शकतो , यातच माझ्या हस्ताक्षर कसे आहे हे समजते ;) )

आपण मोठ्या शहरात राहुन ऐटीत नोकरी करतो हे दाखवण्याचा अतिशय बाष्कळ प्रयत्न.... >>>> =)) =)) =))

>>> आमच्यापैकी कितीतरी डॉक्टर प्रिस्क्रिप्शन लिहितांना अक्षरशः झोपा काढल्यासारखे लिहितात हे काही खोटे नाही. डॉक्टर लोकांचे अक्षर खराब असते हा निखालस खोटा समज आहे. मी तर सरळ सरळ म्हणतो की काय डायग्नॉसीस आहे ते न समजावे म्हणून डॉक्टर लोकं मुद्दाम खराब अक्षरात प्रिस्र्कीप्शन लिहीतात. (प्रिस्र्कीप्शन म्हणजे केवळ गोळ्या औषधे लिहीलेली चिठ्ठी समजू नका. त्यावर, त्याच्या पाठीमागे डॉक्टर लोकं डायग्नॉसीस, काठी ठोकताळे लिहीत असतात.) माझा एक बेंच पार्टनर प्रतिथयश डॉक्टर झालेला आहे. त्याच्या अन माझ्या अक्षरांची स्पर्धा चालत असे. (माझे अक्षर चांगले आहे असे मी म्हणत नाही, पण त्याचे अक्षर शालेयकालात माझ्यापेक्षा चांगले होते.) यावर उपाय म्हणून काही डॉक्टरांनी प्रिंटेड प्रिस्क्रीप्शन दिल्याचे आठवते. प्रिस्र्कीप्शनवर गोळ्या औषधांचे मुख्य कंटेटच लिहणे अपेक्षीत असते (ब्रांड नेम आदी नको.) हे खरे आहे का? कोणी जाणकार समजून सांगेल काय? लेख छान आहेच.

डाक्टरसायबा लेख मस्त जमलाय.. अंगठेबहाद्दर तेवढे प्रामाणिक आणि सहीवाले तेवढे लुच्चे असे गृहितक सोडता सगळा आवडला. कागदावर लिहायची वेळ आली तर मी तरी दौतीतली शाई दरवेळी अंगावर सांडून घेऊन का होईना पण फौंटन पेनानेच लिहीतो.. आणि चांगला दिसेल तो फाऊंटन पेन विकत घेतो.. कधी फक्त आपल्यालाच कळेल असं, कधी लफ्पेदार, कधी कर्सिव्ह अक्षरं काढण्‍यात जो आनंद आहे तो विरळाच.. मला कर्सिव्ह येत नव्हती म्हणून मी मुद्दाम बाळबोध धडे गिरवून ती शिकून घेतली आहे.. (अक्षरप्रेमी) यशवंत

हस्ताक्षरावरून मनुष्याच्या स्वभावाचे थेट निदान करता येते असे मी कुठे वाचल्याचे स्मरत नाही. परंतु, काही कयास मात्र बांधता येतात. तेही ज्यांचे हस्ताक्षर चांगले ते चांगल्या स्वभावाचे आणि ज्यांचे हस्ताक्षर वाईट ते भणंग स्वभावाचे, विघ्नसंतोषी, गुन्हेगारी वृत्तीचे असतील असा कयास कुठलेही शास्त्र काढीत नाही असे मला वाटते. हस्ताक्षरातील वळण, गोलाई, अक्षरांना जोडणारी रेषा काढणे, अक्षर रेषेवर किंवा रेषेखाली किंवा रेषेला जोडून काढणे, हस्ताक्षराखाली (सही खाली) रेष ओढणे, टिंब देणे, वेलांट्यांची पद्धत, उकारांची पद्धत, उद्गारचिन्हांचा, अवतरणचिन्हांचा वापर, अनुस्वार 'टिंब' की 'पोकळ गोल', दाब देऊन केलेले लिखाण, समास सोडण्याची पद्धत, दोन अक्षरातील - दोनशब्दातील समान-असमान अंतर, चुकीचा शब्द किंवा अक्षर त्यावर गिरवून सुधारणे, फक्त काट मारून नव्याने लिहिणे, चुकीच्या शब्दाला संपुर्ण काळवटून नविन शब्द लिहीणे, लिखाणातील टापटिप अशा अनेक प्रकारांचा अभ्यास करून लेखकाच्या स्वभावविशेषाचा अंदाज बांधला जातो. गुन्ह्यांचा शोध लावताना, शिक्षा झालेल्या गुन्हेगारांना सुधारण्याच्या कामी ह्या शास्त्राचा बराच फायदा होतो असे म्हणतात. हल्लीच्या काळात हस्ताक्षर मागे पडत असले तरी अजून तरी सही, व्यक्तिगत बँक चेक, काही प्रमाणातील, संगणकावर उतरविण्याआधीचे, कच्चे लिखाण, एका ओळीच्या सुचना, संदेश, खरेदी करावयाच्या वस्तूंची यादी अशा अनेक ठि़काणी हस्तलिखिताचा वापर होतो. आणि जसे हस्ताक्षरावरून स्वभावाचा अंदाज बांधण्याचे तंत्र आहे तसेच पुढे-मागे संगणकिय लिखाणावरूनही स्वभावाचा अंदाज बांधण्याचे शास्त्र विकसित होईल, कोणी सांगावे?

मी गेले कित्येक महिने हाताने काही लिहीलेच नाहिय्ये. सहीसुद्धा केलेले नहिय्ये. सध्या अशी परिस्थिती आहे की टायपिम्ग करणे हे लिहिण्यापेक्षा लवकर जमतेय. हस्ताक्षर दिवसेदिवस गचाळपणात पहिल्या नंबरावर येण्याचा प्रयत्न करायला लागलेय.

सन्माननीय स्पाकांकाच्या या लेखाची आठवण झाली. आता युबिस्लेट ७ एकदाचा त्यांच्या हातात पडल्यावर उरलेसुरले हस्ताक्षरही संपून जाईल की काय असे वाटतेय.

गचाळ हस्ताक्षरवाला

माननीय डॉक्टरांनी नवजात संस्थळाचे सदस्यत्व घेतलेले दिसतेय... तिकडे कदाचित शुद्धलेखनाला फाट्यावर मारत नसावेत म्हणुन इकडे येउन डॉक्टरांनी गळा काढलाय असे दिसते...

कोणत्याही वादाशिवायच्या स्वच्छ लेखाबद्दल अभिनंदन! लेख आवडला, म्हणजे डॉक्टर लोकांची अक्षराच्या बाबतीत बाजू मांडणारा आहे, ते काम व्यवस्थित केलंय. आता जर फार लिहायचे प्रसंग येत नसतील, तर अक्षर निदान सुवाच्च काढायचा प्रयत्न करायला काय हरकत आहे? हस्ताक्षर दिन साजरा करायला आपल्याला काही प्रॉब्लेम नाही ब्वॉ! रोज कसला तरी दिन असतोच! हस्ताक्षर आणि व्यक्तिमत्वाबद्दल पेठकर काकांनी सविस्तर लिहिलंच आहे, आणखी लिहीत नाही. एक शंका आहे, डॉक्टरसाहेब जेव्हा प्रेम करायच्या वयात असतील, तेव्हा एसेमेस, ईमेल्स काही नसावं, मग तेव्हाचे डॉक्टरलोक प्रेमपत्र कशी लिहीत असत? आणि ती वाचायला केमिस्टला बोलवावं लागत होतं का? ;)

आजकाल अशी हज्जारो शास्त्र दिवसागणिक निघत आहेत...लेख चांगला लिहिलाय,पण अमच्या हिशेबी हे प्रकरण म्हणजे मागच्या पानावरुन पुढे चालू इतकेच...!

हस्ताक्षरावरुन आठवले ते हस्ताक्षरतज्ज्ञ सप्तर्षी. अहमदनगरला मोरेश्वर त्र्यंबक सप्तर्षी म्हणून हस्ताक्षरतज्ज्ञ होते त्यांची खास शिकवणी लावून माझे आणि बहिणीचे हस्ताक्षर सुधारले होते. म्हणजे खरोखर फायदा झाला आहे. अजूनही माझे हस्ताक्षर बरेच चांगले आहे असे मी अभिमानाने सांगू शकतो. प्रत्येक अक्षराचे वळण कसे असले पाहिजे, अक्षराची सुरुवात कुठून आणि शेवट कुठे झाला पाहिजे हे दर्शवणारे अतिशय अभ्यासपूर्ण तक्ते तयार केलेले होते. दगडी पाटीवर खिळ्याने अक्षरे कोरुन त्यांनी पाट्या तयार करुन दिल्या होत्या त्यावर गिरवून मी अक्षर घोटलेले होते. मला स्पर्धेत बक्षिसेही मिळालेली होती. माझेच नव्हे तर आमच्या वर्गातल्या बर्‍याच मुलामुलींची अक्षरे उत्तम होती. (गेल्या कित्येक वर्षात लिहिण्याची सवय क्रमाक्रमाने कमी होत गेली आहे त्यामुळे अगदी पूर्वीसारखे वळण येत नाही पण कोणे एकेकाळी अक्षर सुंदर होते याच्या खुणा दिसतात, म्हणजे उपमाच द्यायची झाली तर एखादी पंचेचाळिशी-पन्नाशीची पुरंध्री अगदी सडपातळ, सुडौल राहिली नसली तरी ऐन तारुण्यात तिने लोकांना वेड लावले असणार याची खात्री देत असते तसेच काहीसे! ;) ) हस्ताक्षर चांगले असावे याबाबत मी अजूनही आग्रही असतो. चांगल्या अक्षराचे मनात अतिशय चांगले प्रतिबिंब तयार होते यात शंका नाही. इथून पुढे संगणक आणि इतर माध्यमांमुळे लिहिण्याची सवय संपल्यात जमा होत जाईल असे दिसते. परंतु हाताने लिहिलेला कोणताही मजकूर तुम्हाला जास्त जिव्हाळ्याचा वाटतो आणि वाटत राहील किंबहुना इथून पुढे जशी त्याची वानवा होत जाईल तसे त्याचे महत्त्व अधिकच वाढेल. (सुंदर अक्षर हा दागिना मानणारा) रंगा

हम्म ! छान लेख , हस्ताक्षरा शी कधी ही वावडे नाही, राहिली गोष्ट लेखनाची , मी आणि माझा एक मित्र (तालुक्याला असलेला) पत्रव्यवहार करत असतो. त्यामुळे अजुन लिहायची सवय गेली नाही. ( अर्थात तो माझी पत्रे वाचु शकतो , यातच माझ्या हस्ताक्षर कसे आहे हे समजते ;) )

आपण मोठ्या शहरात राहुन ऐटीत नोकरी करतो हे दाखवण्याचा अतिशय बाष्कळ प्रयत्न.... >>>> =)) =)) =))

>>> आमच्यापैकी कितीतरी डॉक्टर प्रिस्क्रिप्शन लिहितांना अक्षरशः झोपा काढल्यासारखे लिहितात हे काही खोटे नाही. डॉक्टर लोकांचे अक्षर खराब असते हा निखालस खोटा समज आहे. मी तर सरळ सरळ म्हणतो की काय डायग्नॉसीस आहे ते न समजावे म्हणून डॉक्टर लोकं मुद्दाम खराब अक्षरात प्रिस्र्कीप्शन लिहीतात. (प्रिस्र्कीप्शन म्हणजे केवळ गोळ्या औषधे लिहीलेली चिठ्ठी समजू नका. त्यावर, त्याच्या पाठीमागे डॉक्टर लोकं डायग्नॉसीस, काठी ठोकताळे लिहीत असतात.) माझा एक बेंच पार्टनर प्रतिथयश डॉक्टर झालेला आहे. त्याच्या अन माझ्या अक्षरांची स्पर्धा चालत असे. (माझे अक्षर चांगले आहे असे मी म्हणत नाही, पण त्याचे अक्षर शालेयकालात माझ्यापेक्षा चांगले होते.) यावर उपाय म्हणून काही डॉक्टरांनी प्रिंटेड प्रिस्क्रीप्शन दिल्याचे आठवते. प्रिस्र्कीप्शनवर गोळ्या औषधांचे मुख्य कंटेटच लिहणे अपेक्षीत असते (ब्रांड नेम आदी नको.) हे खरे आहे का? कोणी जाणकार समजून सांगेल काय? लेख छान आहेच.

मूळ पेजची लिंकः http://www.ciilcorpora.net/unicode/mar/mar2.xml आत्ता पुन्हा एकदा त्या वेबपेजची शिवण नीट उसवून पाहिली तर हे दिसले. जी.ए.च्या कथा धो. वि. देशपांडे - मौज प्रकाशन गृह1990

जी ए कधीच समजायचे नाहित, पण आवडायचे. हा परिचयही तसाच वाटला. (ग्रेस समजायचेही नाहित आणि आवडायचे तर अजिबात नाहित.)

.. छान लिहीले आहे.. डॉन आणि सँकोबद्दल माहिती नव्हती आधी.. ..कथा आता पुन्हा एकदा वाचायला पाहिजे..

प्रकाटाआ

ग्रेसच्या कवितेचा मोह पडतो. मन तीत चिंब डुंबून उल्हासते. पण बुद्धीला ती कळत नाही. न कळता भावणे हा त्या कवितेचा गुण.

हे अगदी पटलं... मी लहानपणी "साजणवेळा" ऐकलं होतं... तेव्हा काही कळायचं नाही पण नाद लागला होता... गाणी तर काय सुरेख होती.. माधुरी पुरंदरे चा आवाज तर.. वाल्ला गजब..!! मुकंद फणसळकरांच्या आवाजातले "ही माझी प्रीत निराळी" आणि "गंगे गंगे.." अप्रतीम...!! फक्त ह्या सगळ्याचा अर्थ मात्र अजुनही कळालेला नाही.... (तरी आवड कमी झालेली नाही..)

जीए !! जितक्या वेळेस वाचत जाउ तितक्या वेळेस नवीन गवसत जाणारा लेखक

थन्कु हा लेख वर काढल्याबद्दल ! यकु च्या आठवणीने पुन्हा एकदा कळ आली. नियतीशरणता .. दुसरे काय ?

हो ना यकु नाहीत श्र मो नाहीत

जीएंच्या कथा: एक अन्वयार्थ (लेखकः धों. वि. देशपांडे, मौज प्रकाशन) हे ते पुस्तक असावे. http://www.rasik.com/cgi_bin/display_author.cgi?authorId=a67354&lang=marathi

असामान्य प्रतिभेचा चित्रकार Gustave Doré (१८१२-८३) याची 'दॉन क्विखोते' या पुस्तकातील काही चित्रे: (ही चित्रे असलेले पुस्तक जीएंनी बघितले असेल का?) . . .

सुन्दर

म्हटलं साहेब वरुन पण लिहायला लागले की काय..

अप्रतिम लेख... जीएंचं लिखाण वाचणं म्हणजे वरवर शांत भासणार्‍या खोल डोहात उडी मारण्यासारखं आहे. बखर बिम्मची हे त्यांचं असंच एक पुस्तक. लहान मुलाचं भावविश्व इतक्या गूढपणे अजून कोणी लिहिलं असेलसं वाटत नाही..

हा धागा वर वारंवार येणार .त्यांचा कथाविषय नेहमिच नवा राहणारा आहे .आणि मांडणी गूढ .अनुत्तरीत शेवट .शेवाळलेल्या कथा ? ठीक आहे .वाटेला जाऊ नका धपकन पडाल .

हा धागा वर वारंवार येणार

आला बघा वर.

मूळ पेजची लिंकः http://www.ciilcorpora.net/unicode/mar/mar2.xml आत्ता पुन्हा एकदा त्या वेबपेजची शिवण नीट उसवून पाहिली तर हे दिसले. जी.ए.च्या कथा धो. वि. देशपांडे - मौज प्रकाशन गृह1990

जी ए कधीच समजायचे नाहित, पण आवडायचे. हा परिचयही तसाच वाटला. (ग्रेस समजायचेही नाहित आणि आवडायचे तर अजिबात नाहित.)

.. छान लिहीले आहे.. डॉन आणि सँकोबद्दल माहिती नव्हती आधी.. ..कथा आता पुन्हा एकदा वाचायला पाहिजे..

प्रकाटाआ

ग्रेसच्या कवितेचा मोह पडतो. मन तीत चिंब डुंबून उल्हासते. पण बुद्धीला ती कळत नाही. न कळता भावणे हा त्या कवितेचा गुण.

हे अगदी पटलं... मी लहानपणी "साजणवेळा" ऐकलं होतं... तेव्हा काही कळायचं नाही पण नाद लागला होता... गाणी तर काय सुरेख होती.. माधुरी पुरंदरे चा आवाज तर.. वाल्ला गजब..!! मुकंद फणसळकरांच्या आवाजातले "ही माझी प्रीत निराळी" आणि "गंगे गंगे.." अप्रतीम...!! फक्त ह्या सगळ्याचा अर्थ मात्र अजुनही कळालेला नाही.... (तरी आवड कमी झालेली नाही..)

जीए !! जितक्या वेळेस वाचत जाउ तितक्या वेळेस नवीन गवसत जाणारा लेखक

थन्कु हा लेख वर काढल्याबद्दल ! यकु च्या आठवणीने पुन्हा एकदा कळ आली. नियतीशरणता .. दुसरे काय ?

हो ना यकु नाहीत श्र मो नाहीत

जीएंच्या कथा: एक अन्वयार्थ (लेखकः धों. वि. देशपांडे, मौज प्रकाशन) हे ते पुस्तक असावे. http://www.rasik.com/cgi_bin/display_author.cgi?authorId=a67354&lang=marathi

असामान्य प्रतिभेचा चित्रकार Gustave Doré (१८१२-८३) याची 'दॉन क्विखोते' या पुस्तकातील काही चित्रे: (ही चित्रे असलेले पुस्तक जीएंनी बघितले असेल का?) . . .

सुन्दर

म्हटलं साहेब वरुन पण लिहायला लागले की काय..

अप्रतिम लेख... जीएंचं लिखाण वाचणं म्हणजे वरवर शांत भासणार्‍या खोल डोहात उडी मारण्यासारखं आहे. बखर बिम्मची हे त्यांचं असंच एक पुस्तक. लहान मुलाचं भावविश्व इतक्या गूढपणे अजून कोणी लिहिलं असेलसं वाटत नाही..

हा धागा वर वारंवार येणार .त्यांचा कथाविषय नेहमिच नवा राहणारा आहे .आणि मांडणी गूढ .अनुत्तरीत शेवट .शेवाळलेल्या कथा ? ठीक आहे .वाटेला जाऊ नका धपकन पडाल .

हा धागा वर वारंवार येणार

आला बघा वर.

पहिल्या निबंधाचा कर्ता मराठीच दिसतोय. दुसरा मात्र सौधिंडीयन असावा.;) दिवाळी साजरी करण्यावर निबंध लिहायला सांगितला असता आमच्या ओळखीच्या एका मुलाने, "हम दिवालीमे खुदकुशी मनाते है|" असं लिहिल्याचं आठवतय.

ईयत्ता ७वी मध्ये गणपतीची सुट्टी संपल्यावर दुसर्‍या दिवशी एका तासाला सरांनी सर्व वर्गाला गणपतीची आरती लिहायला सांगितली होती, त्या गोष्टीची आठवण झाली. काय एकेकाने वाट लावली होती आरतीची. सरांनी ते आरती लिहीलेले कागद स्टाफरुम मध्ये ठेवले होते. नंतर बरेच दिवस सर्व शिक्षक ते वाचुन आमच्या वर्गाला हसत होते.

व्वा पाभे ! पहिल्या निबंधाची पहिली ओळच एव्हढ हसवुन गेली की बास. धन्य ते शिक्षण अन धन्य ते आठवी पर्यंत नापास न होणारे 'इद्यार्ती"

निबंध नमुना क्रमांक २ : येडियुराप्पा! आणि निबंध नमुना क्रमांक १: नन अदर दॅन आपले आराराबा!!!! :)

मष्ट ! ;)

यापैकी इंट्याचा कोणता आहे ते सांगा? बाकी कशाशीही आम्हाला काहीही देणं-घेणं नाही.....

हे राम! राष्ट्रपित्या बद्दल एक(तसे अनेक..पण सगळ्यांनी बघितला असेल असा एकच) सिनेमा येऊन गेला त्यात त्यांचे पूर्ण नाव आणि बर्यापैकी इतिहास सांगितला आहे.तरीदेखील ९ वीतल्या मुलांना त्याचं पूर्ण नावही माहित नाही! निषेध! नक्की कोणाचा करावा ? मुलांचा ,पालकांचा कि शिक्षकांचा?

देवाक् काळजी.... ;)

मुलांना धपाटे घालण्याआधी हिंदी शिकवणार्‍या शिक्षकाला फैलावर घ्या.वाजपेयींच्या "मेरी ५१ कविताए" मधली प्रत्येक कविता ५१ वेळा लिहायला सांगा.

धाव रे! मला पाव रे!! (पावासोबत थोडं दूध मिळालं तरी चालेल..)

पहिल्या निबंधाचा कर्ता मराठीच दिसतोय. दुसरा मात्र सौधिंडीयन असावा.;) दिवाळी साजरी करण्यावर निबंध लिहायला सांगितला असता आमच्या ओळखीच्या एका मुलाने, "हम दिवालीमे खुदकुशी मनाते है|" असं लिहिल्याचं आठवतय.

ईयत्ता ७वी मध्ये गणपतीची सुट्टी संपल्यावर दुसर्‍या दिवशी एका तासाला सरांनी सर्व वर्गाला गणपतीची आरती लिहायला सांगितली होती, त्या गोष्टीची आठवण झाली. काय एकेकाने वाट लावली होती आरतीची. सरांनी ते आरती लिहीलेले कागद स्टाफरुम मध्ये ठेवले होते. नंतर बरेच दिवस सर्व शिक्षक ते वाचुन आमच्या वर्गाला हसत होते.

व्वा पाभे ! पहिल्या निबंधाची पहिली ओळच एव्हढ हसवुन गेली की बास. धन्य ते शिक्षण अन धन्य ते आठवी पर्यंत नापास न होणारे 'इद्यार्ती"

निबंध नमुना क्रमांक २ : येडियुराप्पा! आणि निबंध नमुना क्रमांक १: नन अदर दॅन आपले आराराबा!!!! :)

मष्ट ! ;)

यापैकी इंट्याचा कोणता आहे ते सांगा? बाकी कशाशीही आम्हाला काहीही देणं-घेणं नाही.....

हे राम! राष्ट्रपित्या बद्दल एक(तसे अनेक..पण सगळ्यांनी बघितला असेल असा एकच) सिनेमा येऊन गेला त्यात त्यांचे पूर्ण नाव आणि बर्यापैकी इतिहास सांगितला आहे.तरीदेखील ९ वीतल्या मुलांना त्याचं पूर्ण नावही माहित नाही! निषेध! नक्की कोणाचा करावा ? मुलांचा ,पालकांचा कि शिक्षकांचा?

देवाक् काळजी.... ;)

मुलांना धपाटे घालण्याआधी हिंदी शिकवणार्‍या शिक्षकाला फैलावर घ्या.वाजपेयींच्या "मेरी ५१ कविताए" मधली प्रत्येक कविता ५१ वेळा लिहायला सांगा.

धाव रे! मला पाव रे!! (पावासोबत थोडं दूध मिळालं तरी चालेल..)

मजा आली वाचतांना! तुम्हालाही आणखीही बरेच मजेचे अनुभव आले असतील (तुम्हाला त्या 'श्रद्धांजली' प्रकरणावरून त्रास झाला असता मजेचं सजेत रुपांतर झालं असतं! अ‍ॅड मॅनेजरने वाचवलं म्हणायचं.) आता भाषांतरकार म्हणून काम करतांना आलेले अनुभव झाले की फील्डवरचे आणि संपादकीय विभागातीलही अनुभव येऊ द्यात.

लेखन आवडले. असे दंगे घडवणं आणि देणगी स्विकारणं हा मोठा व्यवसाय झालाय म्हणायला हवं. अजूनही किस्से लिहा. जर संपादकांच्या बाजूने लिहिलेत तर तुम्हाला एकवीस लाडू बक्षिस देण्यात येतील.;) (हलके घ्या.)

रेल्वेची झैरात अन तुमचा अनुभव भारीच हो!! किस्से लिहुन काढाच.

छान अनुभव कथन

हायला.. मी लहान असताना, अशी टेंडर वगैरे फार मनापासून वाचायचो, मला तो भाषेचा लहेजा फार आवडायचा

अजून येऊ द्या. बाकी तुमचा दिव्य मराठी दिव्यच आहे, यात काही वाद नाही. :) संध्यानंदचा भाऊ दिव्यानंद तसंच वाटतं मला ते दैनिक. -दिलीप बिरुटे

मजा आली वाचून. आता पुढच्या किश्श्यांची वाट पाहतो आहे. बाकी ते दिव्य मराठी खरोखरच दिव्य आहे. मध्यंतरी नासिकला गेलो होतो तर तिथे घरोघरी दिव्य मराठीने वाटले पार्क अ‍ॅवेन्यू चे पावडरचे डबे आणि शेविंग क्रीम आहेत.

या लेखाच्या निमित्ताने तुम्ही वृत्तपत्रात काम करणारे भाषांतरकार आहात हे नक्की झाले. ;)

सहीच.. अजुन येऊ देत :) :)

मस्त आहेत किस्से

सगळे किस्से मजेशीर आहेत. आणखी किस्से येवू द्यात. -(पेपरातल्या निविदा-नोटिसा कधीच न वाचणारी :P ) स्मिता

लेखाचा शेवट ट्विस्ट(देणगी वगैरे) तर लै भारी. मागे असेच एकदा एका IAS ऑफिसरला सस्पेंड का dismiss केले म्हणे. त्याने पेप्रात २ ऑक्टोबर ला दिलेल्या सरकारी जाहिरातीचे शीर्षक होते:- "आपण सदैव राष्ट्राच्या ऋणात रहाल" आणि खाली राष्ट्रपित्याचा फोटो!!

असलं दिव्य मराठी जाहिरातींना वापरून अजून तुझं लिखाण मस्त होतंय, यावरून तू किती चांगला लेखक असला पाहिजेस हे समजतंय!

वा! वा! चान!! चान!!

दोस्तहो.. किस्सा आवडलेल्या, न आवडलेल्या सगळ्यांना धन्यवाद बरं का ! @ धना: अरे मी आता शीएमएमआय लेव्हल ३ मध्ये काम करतो नव्हं का? ;-) जुना भाषांतरकार होतो रे. @ इंटेशः नोंद घेतल्या गेली आहे ;-)

.

मजा आली वाचतांना! तुम्हालाही आणखीही बरेच मजेचे अनुभव आले असतील (तुम्हाला त्या 'श्रद्धांजली' प्रकरणावरून त्रास झाला असता मजेचं सजेत रुपांतर झालं असतं! अ‍ॅड मॅनेजरने वाचवलं म्हणायचं.) आता भाषांतरकार म्हणून काम करतांना आलेले अनुभव झाले की फील्डवरचे आणि संपादकीय विभागातीलही अनुभव येऊ द्यात.

लेखन आवडले. असे दंगे घडवणं आणि देणगी स्विकारणं हा मोठा व्यवसाय झालाय म्हणायला हवं. अजूनही किस्से लिहा. जर संपादकांच्या बाजूने लिहिलेत तर तुम्हाला एकवीस लाडू बक्षिस देण्यात येतील.;) (हलके घ्या.)

रेल्वेची झैरात अन तुमचा अनुभव भारीच हो!! किस्से लिहुन काढाच.

छान अनुभव कथन

हायला.. मी लहान असताना, अशी टेंडर वगैरे फार मनापासून वाचायचो, मला तो भाषेचा लहेजा फार आवडायचा

अजून येऊ द्या. बाकी तुमचा दिव्य मराठी दिव्यच आहे, यात काही वाद नाही. :) संध्यानंदचा भाऊ दिव्यानंद तसंच वाटतं मला ते दैनिक. -दिलीप बिरुटे

मजा आली वाचून. आता पुढच्या किश्श्यांची वाट पाहतो आहे. बाकी ते दिव्य मराठी खरोखरच दिव्य आहे. मध्यंतरी नासिकला गेलो होतो तर तिथे घरोघरी दिव्य मराठीने वाटले पार्क अ‍ॅवेन्यू चे पावडरचे डबे आणि शेविंग क्रीम आहेत.

या लेखाच्या निमित्ताने तुम्ही वृत्तपत्रात काम करणारे भाषांतरकार आहात हे नक्की झाले. ;)

सहीच.. अजुन येऊ देत :) :)

मस्त आहेत किस्से

सगळे किस्से मजेशीर आहेत. आणखी किस्से येवू द्यात. -(पेपरातल्या निविदा-नोटिसा कधीच न वाचणारी :P ) स्मिता

लेखाचा शेवट ट्विस्ट(देणगी वगैरे) तर लै भारी. मागे असेच एकदा एका IAS ऑफिसरला सस्पेंड का dismiss केले म्हणे. त्याने पेप्रात २ ऑक्टोबर ला दिलेल्या सरकारी जाहिरातीचे शीर्षक होते:- "आपण सदैव राष्ट्राच्या ऋणात रहाल" आणि खाली राष्ट्रपित्याचा फोटो!!

असलं दिव्य मराठी जाहिरातींना वापरून अजून तुझं लिखाण मस्त होतंय, यावरून तू किती चांगला लेखक असला पाहिजेस हे समजतंय!

वा! वा! चान!! चान!!

दोस्तहो.. किस्सा आवडलेल्या, न आवडलेल्या सगळ्यांना धन्यवाद बरं का ! @ धना: अरे मी आता शीएमएमआय लेव्हल ३ मध्ये काम करतो नव्हं का? ;-) जुना भाषांतरकार होतो रे. @ इंटेशः नोंद घेतल्या गेली आहे ;-)

.

छायाचित्रे दिसत नाहीएत.

बघावा लागणार....

सुंदर परीक्षण. अतिशय चांगला चित्रपट आहे हा. मला खूप आवडला. थोडे स्टीरीओटाईप्स आहेत पण मुलांची कामे इतकी मस्त झाली आहेत की त्यासाठी आणि प्रत्येक "बी" चे जे भाग आहेत त्यासाठी आवर्जून बघावाच. शेवटही सहज अंदाज लावता येइल असा वाटला नाही. बाकी हा चित्रपट आवडला तर हे दोनही बघा: Freedom Writers The Ron Clark Story

सर्वप्रथम कळफलकावरील धूळ झटकून लिहिता झाल्या बद्दल अभिनंदन. ;) छायाचित्रांबाबत पेठकर काकांशी सहमत. चित्रपट पहायचा हे ठरवल्या मुळे केवळ सुरवातच वाचली आहे त्याबद्दल क्षमस्व. वेगळ्या पठडीतील चांगला चित्रपट सुचवल्या बद्दल आभार. :)

चित्रपट पहावासा वाटावा इतके चांगले परीक्षण :)

सर्वप्रथम जेव्हां या स्पर्धेविषयी यूएसे नेटवर्कच्या एका डिटेक्टीव्ह सीरीयलमधे ऐकलं होतं (स्पेलींगसाठी शब्द घालणार्‍या व्यक्तीचा मूडदा पडलेला असतो) तेव्हा "नर्ड" बावळटांचा छंद इतकीच याप्रकाराची संभावना केली होती.... पण परीक्षण वाचून उत्सूकता निर्माण झाली आहे, चित्रपट ट्राय करायची. बाकी हे अशा धाटणीचे चित्रपट आवडणार्‍यांनी The Great Debaters(२००७) अवश्य ट्राय क्रावा.... डंझेल वॉशिंगटन ने गूर्जीची मस्त भूमीका निभावली आहे.. चित्रपटही मनोरंजक.

चांगले परिक्षण! हा शिनेमा बघणार.

चित्रपटाचा विषय नेहमीच्या पठडीतला नाही. पण वास्तवातला आहे. चित्रपट पहायलाच हवा.

व्वा!!!! ह्या परिक्षणानं चित्रपट पाहण्याची ओढ लावली. तस्मात आता टॉरंटास शरण गेलो आहे. अवांतरः परिक्षणे लिहीण्याची ही डॉनरॉव ही ढब कॉपी करावी काय ;-)

डोन्राव इज ब्यॅक!! मस्त परिक्षण..

बघतो आता हा पिच्चर डाउनलोड करून..

एका वेगळ्या विषयावरील चित्रपटाची ओळख करून दिल्याबद्दल आभार. अवांतर- ही स्पर्धा टेलेव्हिजनवर वेळ मिळेल तेंव्हा बघत होतो. गेल्या काही वर्षात भारतीय वशांच्या मुलामुलींचे वर्चस्व आनंद देउन गेले.

छायाचित्रे दिसत नाहीएत.

बघावा लागणार....

सुंदर परीक्षण. अतिशय चांगला चित्रपट आहे हा. मला खूप आवडला. थोडे स्टीरीओटाईप्स आहेत पण मुलांची कामे इतकी मस्त झाली आहेत की त्यासाठी आणि प्रत्येक "बी" चे जे भाग आहेत त्यासाठी आवर्जून बघावाच. शेवटही सहज अंदाज लावता येइल असा वाटला नाही. बाकी हा चित्रपट आवडला तर हे दोनही बघा: Freedom Writers The Ron Clark Story

सर्वप्रथम कळफलकावरील धूळ झटकून लिहिता झाल्या बद्दल अभिनंदन. ;) छायाचित्रांबाबत पेठकर काकांशी सहमत. चित्रपट पहायचा हे ठरवल्या मुळे केवळ सुरवातच वाचली आहे त्याबद्दल क्षमस्व. वेगळ्या पठडीतील चांगला चित्रपट सुचवल्या बद्दल आभार. :)

चित्रपट पहावासा वाटावा इतके चांगले परीक्षण :)

सर्वप्रथम जेव्हां या स्पर्धेविषयी यूएसे नेटवर्कच्या एका डिटेक्टीव्ह सीरीयलमधे ऐकलं होतं (स्पेलींगसाठी शब्द घालणार्‍या व्यक्तीचा मूडदा पडलेला असतो) तेव्हा "नर्ड" बावळटांचा छंद इतकीच याप्रकाराची संभावना केली होती.... पण परीक्षण वाचून उत्सूकता निर्माण झाली आहे, चित्रपट ट्राय करायची. बाकी हे अशा धाटणीचे चित्रपट आवडणार्‍यांनी The Great Debaters(२००७) अवश्य ट्राय क्रावा.... डंझेल वॉशिंगटन ने गूर्जीची मस्त भूमीका निभावली आहे.. चित्रपटही मनोरंजक.

चांगले परिक्षण! हा शिनेमा बघणार.

चित्रपटाचा विषय नेहमीच्या पठडीतला नाही. पण वास्तवातला आहे. चित्रपट पहायलाच हवा.

व्वा!!!! ह्या परिक्षणानं चित्रपट पाहण्याची ओढ लावली. तस्मात आता टॉरंटास शरण गेलो आहे. अवांतरः परिक्षणे लिहीण्याची ही डॉनरॉव ही ढब कॉपी करावी काय ;-)

डोन्राव इज ब्यॅक!! मस्त परिक्षण..

बघतो आता हा पिच्चर डाउनलोड करून..

एका वेगळ्या विषयावरील चित्रपटाची ओळख करून दिल्याबद्दल आभार. अवांतर- ही स्पर्धा टेलेव्हिजनवर वेळ मिळेल तेंव्हा बघत होतो. गेल्या काही वर्षात भारतीय वशांच्या मुलामुलींचे वर्चस्व आनंद देउन गेले.