पण हा गाव आज ओळख दाखवत नाही..... हुं.

आवडली कविता.

जुने दिवस आता बदलले आहेत.

कंजूस सर, कॉमी सर, पाषाणभेद सर मनःपूर्वक धन्यवाद.

वास्तवदर्शी चित्रण...

श्वेता२४ मॅडम मनःपूर्वक आभार

व्वा .. सुंदर रचना ! आ व ड ली ! खरोखर काळ इतक्या वेगात पळतो आपण जुन्या सुखांपासून दुर येऊन पोहोचतो .. जुन्या आठवणी अपल्या मनामनात वहात असतात ... आपण गावासाठी आसुसलेलो ... पण गाव आपल्याला ओळखत नाही.

चौथा कोनाडा सर मनःपूर्वक धन्यवाद

एकदम वास्तव चित्र उभे केलेय....

खूप सुंदर कविता आहे सर! गावाविषयीचं आपलं एक भावनिक नातं असतं. ते या कवितेतून उत्तम मांडले आहे.

dadabhau सर, कवी मुक्तविहारी सर मनःपूर्वक धन्यवाद.

पण हा गाव आज ओळख दाखवत नाही..... हुं.

आवडली कविता.

जुने दिवस आता बदलले आहेत.

कंजूस सर, कॉमी सर, पाषाणभेद सर मनःपूर्वक धन्यवाद.

वास्तवदर्शी चित्रण...

श्वेता२४ मॅडम मनःपूर्वक आभार

व्वा .. सुंदर रचना ! आ व ड ली ! खरोखर काळ इतक्या वेगात पळतो आपण जुन्या सुखांपासून दुर येऊन पोहोचतो .. जुन्या आठवणी अपल्या मनामनात वहात असतात ... आपण गावासाठी आसुसलेलो ... पण गाव आपल्याला ओळखत नाही.

चौथा कोनाडा सर मनःपूर्वक धन्यवाद

एकदम वास्तव चित्र उभे केलेय....

खूप सुंदर कविता आहे सर! गावाविषयीचं आपलं एक भावनिक नातं असतं. ते या कवितेतून उत्तम मांडले आहे.

dadabhau सर, कवी मुक्तविहारी सर मनःपूर्वक धन्यवाद.

हापिसात बसून (परत एकदा) परेड बघितली ह्या लेखामुळे ! आपली वेपनरी TV वर बघताना सुध्दा अभिमान वाटतो. प्रत्यक्ष बघताना तर अजूनच भारी वाटेल बाकी ह्या लेखाला पुरवणी म्हणून दिल्ली खादाडीचे वर्णन पण येऊ द्या देश

पास मिळवणे, प्रत्यक्ष जागेवर पोचणे, सुरक्षा रक्षक, चेकिंग, इत्यादी गोष्टीत काही अडचणी आल्या का? काय करावे, काय करू नये इ बरेच प्रश्न आहेत.

हा अनुभव घ्यायला हवा कधीतरी.

जय हिंद!

छान, आवडले. जय हिंद. रच्याकने भारतीय नौदल देखील मुंबईत हॅरिटेज वॉक आयोजित करीत असे. मी एकदा गेलो आहे. पण फोटो वगैरे काढले नाहीत. अजूनही करीत असल्यास जरूर भेट द्या आणि मुख्य म्हणजे मिपावर सचित्र अहवाल टाका.

चला मोदींनी धावती का होईना मोदकची भेट घेतली हे बेस्ट झालं , लेख उत्तम पण घाईत उरकला असं का वाटतय अर्थात मिपाकरांचे फोटो न टाकल्याने निषेध !!

लेख मस्त आहे. हे सारे एकदा अनुभवायलाच हवे पण त्यासाठी जानेवारीतली दिल्लीची थंडी आणि प्रदूषण सहन करावे लागेल.

लेख आणि फोटो.

एकदा तरी घ्यावाच असा अविस्मरणीय अनुभव पोतडीत जमा झाल्याचे समाधान घेऊन..!!!

अगदी अगदी. प्रजासत्ताक दिन परेड अनेक वर्ष न चुकता पाहिली आहे. किंबहुना २६ जानेवारीचे प्रमुख आकर्षण तेच. लेख आवडला.

वाह! मस्तं लेख आणि फोटोज.

पहिल्या प्रथम लेखकाचे अत्यंत सुंदर लेखासाठी आभार... खूप छान लेख लिहिलंय ... अशाच लेखांमुळे खूप माहिती मिळते २६ जानेवारीला परेड होते हे आपल्याला माहिती आहे पण २६ जानेवारीच प्रजासत्ताक दिवस म्हणून का निवडला गेला यावर प्रकाश टाकणारा एक लेख वाचला अन मग स्वतःच्या अज्ञानाच मडक फुटलं

हापिसात बसून (परत एकदा) परेड बघितली ह्या लेखामुळे ! आपली वेपनरी TV वर बघताना सुध्दा अभिमान वाटतो. प्रत्यक्ष बघताना तर अजूनच भारी वाटेल बाकी ह्या लेखाला पुरवणी म्हणून दिल्ली खादाडीचे वर्णन पण येऊ द्या देश

पास मिळवणे, प्रत्यक्ष जागेवर पोचणे, सुरक्षा रक्षक, चेकिंग, इत्यादी गोष्टीत काही अडचणी आल्या का? काय करावे, काय करू नये इ बरेच प्रश्न आहेत.

हा अनुभव घ्यायला हवा कधीतरी.

जय हिंद!

छान, आवडले. जय हिंद. रच्याकने भारतीय नौदल देखील मुंबईत हॅरिटेज वॉक आयोजित करीत असे. मी एकदा गेलो आहे. पण फोटो वगैरे काढले नाहीत. अजूनही करीत असल्यास जरूर भेट द्या आणि मुख्य म्हणजे मिपावर सचित्र अहवाल टाका.

चला मोदींनी धावती का होईना मोदकची भेट घेतली हे बेस्ट झालं , लेख उत्तम पण घाईत उरकला असं का वाटतय अर्थात मिपाकरांचे फोटो न टाकल्याने निषेध !!

लेख मस्त आहे. हे सारे एकदा अनुभवायलाच हवे पण त्यासाठी जानेवारीतली दिल्लीची थंडी आणि प्रदूषण सहन करावे लागेल.

लेख आणि फोटो.

एकदा तरी घ्यावाच असा अविस्मरणीय अनुभव पोतडीत जमा झाल्याचे समाधान घेऊन..!!!

अगदी अगदी. प्रजासत्ताक दिन परेड अनेक वर्ष न चुकता पाहिली आहे. किंबहुना २६ जानेवारीचे प्रमुख आकर्षण तेच. लेख आवडला.

वाह! मस्तं लेख आणि फोटोज.

पहिल्या प्रथम लेखकाचे अत्यंत सुंदर लेखासाठी आभार... खूप छान लेख लिहिलंय ... अशाच लेखांमुळे खूप माहिती मिळते २६ जानेवारीला परेड होते हे आपल्याला माहिती आहे पण २६ जानेवारीच प्रजासत्ताक दिवस म्हणून का निवडला गेला यावर प्रकाश टाकणारा एक लेख वाचला अन मग स्वतःच्या अज्ञानाच मडक फुटलं

कसल्या भारी दिसताहेत वड्या! पटकन उचलून तोंडात टाकावी वाटतेय :)

नाजूक असतात या वड्या, त्यामुळे जरा जपून. बरं झालं नाजूक असतात, नाहीतर गुळाचे पदार्थ दाढीची परीक्षा घेऊ शकतात!

ही पाककृती बर्‍याचदा आपल्या संयमाची परीक्षा बघते. घाईघाईत बनवण्यासारखे हे प्रकरण नाही.

+१०० जरा इकडे तिकडे झालं तर एकतर अगदी मउ किंवा हातोडीने फोडून खाव्या अशा कडक होतात असा अनुभव कित्येकवेळा घेतला आहे :)

खूप आवडत्या वड्या.. फारच छान झालेल्या दिसत आहेत ग.. ही पाककृती बर्‍याचदा आपल्या संयमाची परीक्षा बघते. घाईघाईत बनवण्यासारखे हे प्रकरण नाही. हे मात्र अगदी खरे.. तू मात्र भरपूर वेळ, शांतपणा आणि संयम हाताशी ठेवून वड्या केलेल्या अगदी दिसतच आहेत. स्वाती

अतिशय सुंदर पाककृती आणि फोटोदेखील! मजा आली. माझी आई अतिशय सुंदर गूळपापडी करते. लहानपणी माझे आजोबा मला भूक लागली तर झटपट गूळपापडी करून द्यायचे. पदार्थ साधाच पण चव मिठ्ठास आणि तोंडभर रेंगाळणारी असते...

खूप छान दिसताहेत वड्या.

वड्या सुरेख झाल्या असतील हे रंग नि पोतच सांगतोय.

मस्त इझी पिझझि रेसिपी. ह्याप्पी दिवाळी पदमाक्का

वड्या सुंदर दिसत आहेत! माझी आई या वड्या खूप छान बनवते, पण मी कधीच बनवून पाहिल्या नाहीत. तुझी पाकृ बघून करुन बघेन एकदा. यात आईचं व्हेरिएशन म्हणजे, ती यात थोडा तुपावर तळलेला डिंक, किसलेले खोबरे घालते आणि वेलचीऐवजी सुंठ पावडर घालते. खास करुन थंडीत डिंकाचे लाडू खाऊन कंटाळा आला तर चांगला पर्याय होतो.

आधी तोंपासु कि आधी वारल्या गेलो हे कळेना आता __/\__

आहाहाहा फारच सुंदर दिसत आहेत वड्या. लगेच तोंडात टाकाव्यात अशा. नक्कीच करून पाहणार. फोटोही खूप सुंदर काढलेत.

गुळपापडी आवडते, पण बरीच वर्षं झाली खाऊन. आता करून बघायला हवी.

मस्त झाल्यात वड्या. मी नेहमी लाडू करते वड्या जमतील की नाही खात्री वाटत नाही आता तुझ्या युक्तीने करून पाहते . रूपीच्या आईची ॲडीशन करते...

वाह, एकदम दिलखेचक आहे ही पाककृती. गुळपापडी एकदम निगुतीने बनवायचा पदार्थ दिसत आहे. फोटोज अप्रतिम आहेत. फूड फोटोग्राफी दिसते तितकी अजिबात सोपी नसते ही मी नुकतेच शिकत आहे :-) .

वड्यांचं टेक्श्चर खूप छान दिसतं आहे. ह्यासाठी किती वेळ कणिक भाजावी लागेल ?

मुलायम दिसताहेत वड्या ! चव माहिती नाही. कधी खाल्ल्या नाहीत. सवडीने करून पाहते.

सर्व प्रतिसाद्कर्त्यांचे मनापासून आभार. श्रीरंग --तुमच्यासारख्या उत्तम छायाचित्रकाराकडून मिळालेली दाद हि माझ्यासाठी खूप मोठी गोष्ट आहे. अनिता ठाकूर- कणिक भाजायला बराच वेळ लागतो. अंदाजे अर्धा पाऊण तास नक्कीच. भाजतांना आच मंद असावी. रुपी- वाह, हे आईंचं व्हेरिएशन नक्की करून पाहीन.

शाब्ब्बास लगे रहो :)

आवडली रेसिपी आणि फोटो. मी आत्ता करुन पाहिली. अजिबातच जमली नाही. सगळीच फुटली. एक दोन वड्या पडल्या फक्त. तूप घातले त्यापेक्षा जास्त घालू शकणार नाही. त्यामुळे पुन्हा करेन का शंका आहे. :) धन्यवाद.

हे असले पदार्थ खाउन दिवस काढतोय. त्यामुळे तब्येत रोडावत चालली आहे॥ ( फार छान जमल्या आहेत वड्या हे त्याच्या कडांवरून लक्षात येतं.) सोळा सोमवारचे लाडुसुद्धा छान लागतात.)

कसल्या भारी दिसताहेत वड्या! पटकन उचलून तोंडात टाकावी वाटतेय :)

नाजूक असतात या वड्या, त्यामुळे जरा जपून. बरं झालं नाजूक असतात, नाहीतर गुळाचे पदार्थ दाढीची परीक्षा घेऊ शकतात!

ही पाककृती बर्‍याचदा आपल्या संयमाची परीक्षा बघते. घाईघाईत बनवण्यासारखे हे प्रकरण नाही.

+१०० जरा इकडे तिकडे झालं तर एकतर अगदी मउ किंवा हातोडीने फोडून खाव्या अशा कडक होतात असा अनुभव कित्येकवेळा घेतला आहे :)

खूप आवडत्या वड्या.. फारच छान झालेल्या दिसत आहेत ग.. ही पाककृती बर्‍याचदा आपल्या संयमाची परीक्षा बघते. घाईघाईत बनवण्यासारखे हे प्रकरण नाही. हे मात्र अगदी खरे.. तू मात्र भरपूर वेळ, शांतपणा आणि संयम हाताशी ठेवून वड्या केलेल्या अगदी दिसतच आहेत. स्वाती

अतिशय सुंदर पाककृती आणि फोटोदेखील! मजा आली. माझी आई अतिशय सुंदर गूळपापडी करते. लहानपणी माझे आजोबा मला भूक लागली तर झटपट गूळपापडी करून द्यायचे. पदार्थ साधाच पण चव मिठ्ठास आणि तोंडभर रेंगाळणारी असते...

खूप छान दिसताहेत वड्या.

वड्या सुरेख झाल्या असतील हे रंग नि पोतच सांगतोय.

मस्त इझी पिझझि रेसिपी. ह्याप्पी दिवाळी पदमाक्का

वड्या सुंदर दिसत आहेत! माझी आई या वड्या खूप छान बनवते, पण मी कधीच बनवून पाहिल्या नाहीत. तुझी पाकृ बघून करुन बघेन एकदा. यात आईचं व्हेरिएशन म्हणजे, ती यात थोडा तुपावर तळलेला डिंक, किसलेले खोबरे घालते आणि वेलचीऐवजी सुंठ पावडर घालते. खास करुन थंडीत डिंकाचे लाडू खाऊन कंटाळा आला तर चांगला पर्याय होतो.

आधी तोंपासु कि आधी वारल्या गेलो हे कळेना आता __/\__

आहाहाहा फारच सुंदर दिसत आहेत वड्या. लगेच तोंडात टाकाव्यात अशा. नक्कीच करून पाहणार. फोटोही खूप सुंदर काढलेत.

गुळपापडी आवडते, पण बरीच वर्षं झाली खाऊन. आता करून बघायला हवी.

मस्त झाल्यात वड्या. मी नेहमी लाडू करते वड्या जमतील की नाही खात्री वाटत नाही आता तुझ्या युक्तीने करून पाहते . रूपीच्या आईची ॲडीशन करते...

वाह, एकदम दिलखेचक आहे ही पाककृती. गुळपापडी एकदम निगुतीने बनवायचा पदार्थ दिसत आहे. फोटोज अप्रतिम आहेत. फूड फोटोग्राफी दिसते तितकी अजिबात सोपी नसते ही मी नुकतेच शिकत आहे :-) .

वड्यांचं टेक्श्चर खूप छान दिसतं आहे. ह्यासाठी किती वेळ कणिक भाजावी लागेल ?

मुलायम दिसताहेत वड्या ! चव माहिती नाही. कधी खाल्ल्या नाहीत. सवडीने करून पाहते.

सर्व प्रतिसाद्कर्त्यांचे मनापासून आभार. श्रीरंग --तुमच्यासारख्या उत्तम छायाचित्रकाराकडून मिळालेली दाद हि माझ्यासाठी खूप मोठी गोष्ट आहे. अनिता ठाकूर- कणिक भाजायला बराच वेळ लागतो. अंदाजे अर्धा पाऊण तास नक्कीच. भाजतांना आच मंद असावी. रुपी- वाह, हे आईंचं व्हेरिएशन नक्की करून पाहीन.

शाब्ब्बास लगे रहो :)

आवडली रेसिपी आणि फोटो. मी आत्ता करुन पाहिली. अजिबातच जमली नाही. सगळीच फुटली. एक दोन वड्या पडल्या फक्त. तूप घातले त्यापेक्षा जास्त घालू शकणार नाही. त्यामुळे पुन्हा करेन का शंका आहे. :) धन्यवाद.

हे असले पदार्थ खाउन दिवस काढतोय. त्यामुळे तब्येत रोडावत चालली आहे॥ ( फार छान जमल्या आहेत वड्या हे त्याच्या कडांवरून लक्षात येतं.) सोळा सोमवारचे लाडुसुद्धा छान लागतात.)

सुंदर सादरीकरण. उपक्रमास शुभेच्छा !

माहितीपूर्ण, सुरेख लेख. वाचनखूण साठवली आहे.

कुमार१ आणि यशोधराजी आपले मनःपूर्वक आभार.

या विषयावर अजुन माहिती हवी आहे.एक प्रोजेक्ट समोर आहे त्या साठी चौकशी करत आहे.मला व्यक्तिगत सम्पर्क करु शकाल का?

अप्रतिम माहितीपूर्ण लेख. आवडला

उपयुक्त माहिती मुद्देसूदपणे आणि आकर्षकपणे मांडली आहे. लेख खूपच आवडला. सेंद्रिय शेतीद्वारे पिकवलेला भाजीपाला, फळे आणि धान्ये पौष्टिक, चवीला अधिक चांगली व आरोग्याच्या दृष्टीने फायदेशीर असली, तरी रासायनिक पदार्थ वापरून केलेल्या शेतीपेक्षा (तुलनात्मक कमी उत्पादनामुळे) त्यांचा उत्पादनखर्च जास्त असतो. त्यामुळे त्यांच्या किमतीही थोड्या जास्त असतात. या परिच्छेदाशी माझी जोरदार असहमती. शेणखत, कंपोस्ट खत, हिरवळीचे खत इत्यादी आणि कीड निवारणासाठी जंतुनाशक गुण असलेल्या कडुलिंबाचा पाला, पपईचा पाला, रुई, एरंड, कण्हेर, सीताफळ, करंज, धोत्रा, टणटणी, निरगुडी, गुळवेल अशा विविध वनस्पतींच्या पानांचा अर्क (दशपर्णी अर्क) तसेच मिरची, तंबाखू, गोमूत्र किंवा गोमूत्रापासून तयार केलेली औषधे या वस्तू शेतकर्‍याला जवळजवळ विनामूल्य उपलब्ध होतात. या वस्तूंचे रासायनिक पर्याय फार खर्चिक आणि शेतकर्‍याला आर्थिक नुकसानात टाकणारे आहेत. या सेंद्रीय शेती पद्धतीवर विशेष संशोधन करून आयुष्य वेचलेले महाराष्ट्रातील अमरावतीचे पद्मश्री सुभाष पाळेकर हे रासायनिक खत निर्मिती उद्योग लॉबीला आणि रासायनिक कीटकनाशक निर्मिती उद्योगाला तसेच महाराष्ट्रातल्या सरकारला जरी नकोसे असले तरी सेंद्रीय शेती पद्धतीचा अवलंब आंध्र प्रदेश सरकारने स्वीकारला आहे. त्यांच्या पद्मश्रीची शिफारस देखील आंध्र प्रदेश सरकारने केली होती. हिमाचल प्रदेश तसेच आसाम सरकारने देखील यात स्वारस्य दाखविले आहे. 'झीरो बजेट नैसर्गिक शेती' हे शीर्षकच या पद्धतीच्या आर्थिक अंदाजपत्रकाची कल्पना देणारे आहे. या पद्धतीचे बहुतेक प्रयोग १०० टक्के यशस्वी झालेले आहेत. आपल्या ज्ञानाबद्दल मी शंका उपस्थित करीत नाही परंतु माझी आपणांस नम्र विनंती आहे की जसा आपण लेखातील पद्धतींचा अभ्यास करून आपले (निर्विवादपणे योग्य असे) मत बनवले आहे तसेच सेंद्रीय पद्धतीचा, कन्ट्रोल्ड ट्रायल्सचा पण शास्त्रीय अभ्यास करून, जमिनीतील सूक्ष्मजीवशास्त्राचा, जीवरसायनशास्त्राचा, वनस्पतीशरीरशास्त्राचा पद्धतशीर अभ्यास करून अमृतपाण्यासारखी अशास्त्रीय थोतांडे टाळूनच आपले मत बनवा.

हॅाटेल्सना लागणारी फळे/ भाजी यासाठी उत्तम आहे. धान्य,कडधान्य ,तेलबिया याकरता नाही.

फोटो तर झकास

अतिशय सुंदर, माहितीपूर्ण वाचनीय लेख!

सविता००१ आणि सरनौबत आपले मनःपूर्वक आभार.

अतिशय सुंदर सादरीकरण , चांगल्या प्रकारे संकलीत केलेली माहितीपूर्ण वाचनीय लेख ! ह्या विषयावर काम करायचे आहे, मला व्यक्तिगत सम्पर्क करु शकाल का?

उपयुक्त माहिती बद्दल मनापासून धन्यवाद...

छान माहितीपूर्ण लेख.

बरीच नवीन माहिती मिळाली.

नवीन माहीती मिळाली. तुमच्या प्रोजेक्ट विषयी वाचायला आवडेल. तसेच साधारणतः काय गुंतवणुक लागते याची माहीती मिळाली असती तर आणखीन बरे झाले असते. विशेषतः भाजी आणि फळांसाठी.

डँबिस००७, मुक्त विहारि, प्राची अश्विनी, प्रचेतस, मित्रहो आपणा सर्वांचे मनःपूर्वक आभार. @ मेधा, डँबिस००७ आणि मित्रहो तुमच्याशी लवकरच संपर्क साधतो, धन्यवाद.

मजा आली वाचायला. . . पण छोटे मॉडेल वापरले जात नाही. . विदर्भ तसेच पश्चिम महाराष्ट्रात सुमारे ५० शेतकर्‍यांकडे चारा उत्पादनासाठी हायड्रोपोनिक्स बसवलं, पण सुरुवातीचे कुतुहल संपल्यावर गुंडाळुन ठेवले त्यांनी. . बदल स्विकारायचा कंट‍ाळा हे महत्वाचे कारण. .

पण छोटे मॉडेल वापरले जात नाही. . विदर्भ तसेच पश्चिम महाराष्ट्रात सुमारे ५० शेतकर्‍यांकडे चारा उत्पादनासाठी हायड्रोपोनिक्स बसवलं, पण सुरुवातीचे कुतुहल संपल्यावर गुंडाळुन ठेवले त्यांनी. . बदल स्विकारायचा कंट‍ाळा हे महत्वाचे कारण. .

अगदी खरं आहे. बदल स्वीकारण्याची मानसिक तयारी नसणे हे एक कारण आहेच, त्याबरोबर पाण्याचे व्य्स्वस्थापन नसणे तसेच ऑटोमेशन नसल्याने दर दोन चार तासांनी स्वतः स्प्रिंकलर्स सुरु करण्याचा कंटाळा ह्या गोष्टीही आहेत. छोटे मॉडेल वापरण्यात ह्या त्रुटी प्रामुख्याने आढळतात.

सुंदर उपयुक्त माहिती ! तुमच्या प्रकल्पांच्या यशाकरिता शुभेच्छा !

खूप माहितीपूर्ण लेख आहे. वाचताना वाटत होतं आपण देखील प्रयोग करून बघावा.

उत्तम माहिती आणि उपक्रम. ह्याविषयी होत असलेल्या प्रगतीबद्दल अधिक वाचायला आवडेल, अवश्य लिहा.

धन्यवाद ज्योतीजी आणि अनिंद्य.

कदाचित काही तांत्रिक समस्येमुळे आत्ता व्य.नि. ना उत्तरे जात नाहीयेत. काही वेळानंतर पुन्हा प्रयत्न करतो.

शेतीचा वैयक्तिक अनुभव नाही पण तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रॅक्टिकल, फिजिबल काही तरी मूलभूत होणे फार गरजेचे वाटते. जामुळे रासायनिक दुष्परिणाम टाळले जातील आणि पारंपरिक शेतकऱ्यांचे दुष्टचक्र थांबेल. अजून खूप वाचायला आवडेल. जाता जाता. . . ते टर्मीनेटर ऐवजी जर्मीनेटर कसे वाटेल :-)

खुपच छान माहिती. हि ईतरत्र सोशल मेडीयावर शेअर करतो. कदाचित प्रयोगशील व्यक्तींपर्यंत पोहचेल.

खुप खुप आभारी आहे.

धन्यवाद दुर्गविहारी आणि गुल्लु दादा _/\_

सुंदर आणि माहीतीपुर्ण लेख.

माहितीपूर्ण लेख

धन्यवाद शान्तिप्रिय.

व्यवसायिक स्तरावर शेतीमाल उत्पादन करायचे असेल तर ट्रायोपॉनिक्स हा योग्य पर्याय आहे आणि जिथे शेतीयोग्य जमिन/वातावरण नाही, तिथे हा पर्याय फायदेशीर आहे. बाकी आपल्या इथे हा पर्याय फक्त परदेशी भाजीपाल्यासाठी वापरला तर उपयुक्त ठरेल. कारण ट्रायपॉनिक्स उत्पादित देशी भाजीपाल्याला तेवढी किंमत मिळणार नाही.

उत्तम माहितीपूर्ण लेख. हे वाचून आठवले, अलिकडे अमेरिकेत - विशेषतः तिथल्या भारतीय-पटेल स्टोर्स मधे - अगदी साच्यातून काढल्यासारखे एकसारखे, गुळगुळीत, चकचकीत जणूकाय प्लास्टिकचे वाटणारे आणि अजिबात वेडेवाकडेपणा नसलेले दुधी भोपळ्यांचे ढीग बघायला मिळतात. हा काय प्रकार आहे ? मला तर ते घेण्याची भितीच वाटते. याउलट 'ऑर्गॅनिक' दुकानातून मिळणार्‍या प्रत्येक फळ-भाजीचा आकार, रंग वेगवेगळा असतो, आकारही लहान आणि वेडावाकडा असतो, त्यामुळे ते 'नैसर्गिक' वाटतात.

छान माहितीपूर्ण लेख.

@ चित्रगुप्त: आपण पाहिलेले दुधी भोपळे कदाचित जेनेटीकली मॉडीफाईड (GM) पद्धतीने पिकवले असण्याची शक्यता आहे.

याउलट 'ऑर्गॅनिक' दुकानातून मिळणार्‍या प्रत्येक फळ-भाजीचा आकार, रंग वेगवेगळा असतो, आकारही लहान आणि वेडावाकडा असतो, त्यामुळे ते 'नैसर्गिक' वाटतात.

+१००

सुंदर सादरीकरण. उपक्रमास शुभेच्छा !

माहितीपूर्ण, सुरेख लेख. वाचनखूण साठवली आहे.

कुमार१ आणि यशोधराजी आपले मनःपूर्वक आभार.

या विषयावर अजुन माहिती हवी आहे.एक प्रोजेक्ट समोर आहे त्या साठी चौकशी करत आहे.मला व्यक्तिगत सम्पर्क करु शकाल का?

अप्रतिम माहितीपूर्ण लेख. आवडला

उपयुक्त माहिती मुद्देसूदपणे आणि आकर्षकपणे मांडली आहे. लेख खूपच आवडला. सेंद्रिय शेतीद्वारे पिकवलेला भाजीपाला, फळे आणि धान्ये पौष्टिक, चवीला अधिक चांगली व आरोग्याच्या दृष्टीने फायदेशीर असली, तरी रासायनिक पदार्थ वापरून केलेल्या शेतीपेक्षा (तुलनात्मक कमी उत्पादनामुळे) त्यांचा उत्पादनखर्च जास्त असतो. त्यामुळे त्यांच्या किमतीही थोड्या जास्त असतात. या परिच्छेदाशी माझी जोरदार असहमती. शेणखत, कंपोस्ट खत, हिरवळीचे खत इत्यादी आणि कीड निवारणासाठी जंतुनाशक गुण असलेल्या कडुलिंबाचा पाला, पपईचा पाला, रुई, एरंड, कण्हेर, सीताफळ, करंज, धोत्रा, टणटणी, निरगुडी, गुळवेल अशा विविध वनस्पतींच्या पानांचा अर्क (दशपर्णी अर्क) तसेच मिरची, तंबाखू, गोमूत्र किंवा गोमूत्रापासून तयार केलेली औषधे या वस्तू शेतकर्‍याला जवळजवळ विनामूल्य उपलब्ध होतात. या वस्तूंचे रासायनिक पर्याय फार खर्चिक आणि शेतकर्‍याला आर्थिक नुकसानात टाकणारे आहेत. या सेंद्रीय शेती पद्धतीवर विशेष संशोधन करून आयुष्य वेचलेले महाराष्ट्रातील अमरावतीचे पद्मश्री सुभाष पाळेकर हे रासायनिक खत निर्मिती उद्योग लॉबीला आणि रासायनिक कीटकनाशक निर्मिती उद्योगाला तसेच महाराष्ट्रातल्या सरकारला जरी नकोसे असले तरी सेंद्रीय शेती पद्धतीचा अवलंब आंध्र प्रदेश सरकारने स्वीकारला आहे. त्यांच्या पद्मश्रीची शिफारस देखील आंध्र प्रदेश सरकारने केली होती. हिमाचल प्रदेश तसेच आसाम सरकारने देखील यात स्वारस्य दाखविले आहे. 'झीरो बजेट नैसर्गिक शेती' हे शीर्षकच या पद्धतीच्या आर्थिक अंदाजपत्रकाची कल्पना देणारे आहे. या पद्धतीचे बहुतेक प्रयोग १०० टक्के यशस्वी झालेले आहेत. आपल्या ज्ञानाबद्दल मी शंका उपस्थित करीत नाही परंतु माझी आपणांस नम्र विनंती आहे की जसा आपण लेखातील पद्धतींचा अभ्यास करून आपले (निर्विवादपणे योग्य असे) मत बनवले आहे तसेच सेंद्रीय पद्धतीचा, कन्ट्रोल्ड ट्रायल्सचा पण शास्त्रीय अभ्यास करून, जमिनीतील सूक्ष्मजीवशास्त्राचा, जीवरसायनशास्त्राचा, वनस्पतीशरीरशास्त्राचा पद्धतशीर अभ्यास करून अमृतपाण्यासारखी अशास्त्रीय थोतांडे टाळूनच आपले मत बनवा.

हॅाटेल्सना लागणारी फळे/ भाजी यासाठी उत्तम आहे. धान्य,कडधान्य ,तेलबिया याकरता नाही.

फोटो तर झकास

अतिशय सुंदर, माहितीपूर्ण वाचनीय लेख!

सविता००१ आणि सरनौबत आपले मनःपूर्वक आभार.

अतिशय सुंदर सादरीकरण , चांगल्या प्रकारे संकलीत केलेली माहितीपूर्ण वाचनीय लेख ! ह्या विषयावर काम करायचे आहे, मला व्यक्तिगत सम्पर्क करु शकाल का?

उपयुक्त माहिती बद्दल मनापासून धन्यवाद...

छान माहितीपूर्ण लेख.

बरीच नवीन माहिती मिळाली.

नवीन माहीती मिळाली. तुमच्या प्रोजेक्ट विषयी वाचायला आवडेल. तसेच साधारणतः काय गुंतवणुक लागते याची माहीती मिळाली असती तर आणखीन बरे झाले असते. विशेषतः भाजी आणि फळांसाठी.

डँबिस००७, मुक्त विहारि, प्राची अश्विनी, प्रचेतस, मित्रहो आपणा सर्वांचे मनःपूर्वक आभार. @ मेधा, डँबिस००७ आणि मित्रहो तुमच्याशी लवकरच संपर्क साधतो, धन्यवाद.

मजा आली वाचायला. . . पण छोटे मॉडेल वापरले जात नाही. . विदर्भ तसेच पश्चिम महाराष्ट्रात सुमारे ५० शेतकर्‍यांकडे चारा उत्पादनासाठी हायड्रोपोनिक्स बसवलं, पण सुरुवातीचे कुतुहल संपल्यावर गुंडाळुन ठेवले त्यांनी. . बदल स्विकारायचा कंट‍ाळा हे महत्वाचे कारण. .

पण छोटे मॉडेल वापरले जात नाही. . विदर्भ तसेच पश्चिम महाराष्ट्रात सुमारे ५० शेतकर्‍यांकडे चारा उत्पादनासाठी हायड्रोपोनिक्स बसवलं, पण सुरुवातीचे कुतुहल संपल्यावर गुंडाळुन ठेवले त्यांनी. . बदल स्विकारायचा कंट‍ाळा हे महत्वाचे कारण. .

अगदी खरं आहे. बदल स्वीकारण्याची मानसिक तयारी नसणे हे एक कारण आहेच, त्याबरोबर पाण्याचे व्य्स्वस्थापन नसणे तसेच ऑटोमेशन नसल्याने दर दोन चार तासांनी स्वतः स्प्रिंकलर्स सुरु करण्याचा कंटाळा ह्या गोष्टीही आहेत. छोटे मॉडेल वापरण्यात ह्या त्रुटी प्रामुख्याने आढळतात.

सुंदर उपयुक्त माहिती ! तुमच्या प्रकल्पांच्या यशाकरिता शुभेच्छा !

खूप माहितीपूर्ण लेख आहे. वाचताना वाटत होतं आपण देखील प्रयोग करून बघावा.

उत्तम माहिती आणि उपक्रम. ह्याविषयी होत असलेल्या प्रगतीबद्दल अधिक वाचायला आवडेल, अवश्य लिहा.

धन्यवाद ज्योतीजी आणि अनिंद्य.

कदाचित काही तांत्रिक समस्येमुळे आत्ता व्य.नि. ना उत्तरे जात नाहीयेत. काही वेळानंतर पुन्हा प्रयत्न करतो.

शेतीचा वैयक्तिक अनुभव नाही पण तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रॅक्टिकल, फिजिबल काही तरी मूलभूत होणे फार गरजेचे वाटते. जामुळे रासायनिक दुष्परिणाम टाळले जातील आणि पारंपरिक शेतकऱ्यांचे दुष्टचक्र थांबेल. अजून खूप वाचायला आवडेल. जाता जाता. . . ते टर्मीनेटर ऐवजी जर्मीनेटर कसे वाटेल :-)

खुपच छान माहिती. हि ईतरत्र सोशल मेडीयावर शेअर करतो. कदाचित प्रयोगशील व्यक्तींपर्यंत पोहचेल.

खुप खुप आभारी आहे.

धन्यवाद दुर्गविहारी आणि गुल्लु दादा _/\_

सुंदर आणि माहीतीपुर्ण लेख.

माहितीपूर्ण लेख

धन्यवाद शान्तिप्रिय.

व्यवसायिक स्तरावर शेतीमाल उत्पादन करायचे असेल तर ट्रायोपॉनिक्स हा योग्य पर्याय आहे आणि जिथे शेतीयोग्य जमिन/वातावरण नाही, तिथे हा पर्याय फायदेशीर आहे. बाकी आपल्या इथे हा पर्याय फक्त परदेशी भाजीपाल्यासाठी वापरला तर उपयुक्त ठरेल. कारण ट्रायपॉनिक्स उत्पादित देशी भाजीपाल्याला तेवढी किंमत मिळणार नाही.

उत्तम माहितीपूर्ण लेख. हे वाचून आठवले, अलिकडे अमेरिकेत - विशेषतः तिथल्या भारतीय-पटेल स्टोर्स मधे - अगदी साच्यातून काढल्यासारखे एकसारखे, गुळगुळीत, चकचकीत जणूकाय प्लास्टिकचे वाटणारे आणि अजिबात वेडेवाकडेपणा नसलेले दुधी भोपळ्यांचे ढीग बघायला मिळतात. हा काय प्रकार आहे ? मला तर ते घेण्याची भितीच वाटते. याउलट 'ऑर्गॅनिक' दुकानातून मिळणार्‍या प्रत्येक फळ-भाजीचा आकार, रंग वेगवेगळा असतो, आकारही लहान आणि वेडावाकडा असतो, त्यामुळे ते 'नैसर्गिक' वाटतात.

छान माहितीपूर्ण लेख.

@ चित्रगुप्त: आपण पाहिलेले दुधी भोपळे कदाचित जेनेटीकली मॉडीफाईड (GM) पद्धतीने पिकवले असण्याची शक्यता आहे.

याउलट 'ऑर्गॅनिक' दुकानातून मिळणार्‍या प्रत्येक फळ-भाजीचा आकार, रंग वेगवेगळा असतो, आकारही लहान आणि वेडावाकडा असतो, त्यामुळे ते 'नैसर्गिक' वाटतात.

+१००

सुंदर!

आहा...सुरेख. खुप आवडली कविता.

उत्तम रचना आणि आशयही !

फारच सुरेख अर्थगर्भी.

मस्त..

कर्ण व्हावे की कृष्ण व्हावे? कृष्ण व्हावे, हो, कृष्णच व्हावे कधी कुणाचे कवच व्हावे, कधी कुणाचे कुंडल व्हावे!! छान.

व्वा..! सुरेख रचना.

आशयपूर्ण रचना

वाहवा. मस्तच.

कविता आवडली.

कर्ण किंवा कृष्ण... आपल्या मनसिकतेला झेपेल असे कोणीही व्हावे. दोन्ही पचवायला तितकेच कठीण !

मला तर वाटते संजय व्हावे, डीटीएचचे बिलहि न भरता ईलईडी टीव्हीचा हप्ता नसता निवांत घरी बसून युध्द पाहावे एखाद्या अंधाला स्टोरी सांगण्याचे पुण्य कमवावे. . विनोदाचा भाग अपार्ट, कविता आवडली. सुरेख

कविता आवडली.

काय सुंदर पोत जमलाय. मस्त.

धागाकर्ता आणि आपला अभ्या दोघेही सुस्साट न अफ्फाट

खूप आवडली कविता

अरेच्या ही कविता कशी काय नजरेतून सुटली . अप्रतिम रचना !

सुरेख कविता, आशय सुंदर आहे. आवडली.

सुंदर!

आहा...सुरेख. खुप आवडली कविता.

उत्तम रचना आणि आशयही !

फारच सुरेख अर्थगर्भी.

मस्त..

कर्ण व्हावे की कृष्ण व्हावे? कृष्ण व्हावे, हो, कृष्णच व्हावे कधी कुणाचे कवच व्हावे, कधी कुणाचे कुंडल व्हावे!! छान.

व्वा..! सुरेख रचना.

आशयपूर्ण रचना

वाहवा. मस्तच.

कविता आवडली.

कर्ण किंवा कृष्ण... आपल्या मनसिकतेला झेपेल असे कोणीही व्हावे. दोन्ही पचवायला तितकेच कठीण !

मला तर वाटते संजय व्हावे, डीटीएचचे बिलहि न भरता ईलईडी टीव्हीचा हप्ता नसता निवांत घरी बसून युध्द पाहावे एखाद्या अंधाला स्टोरी सांगण्याचे पुण्य कमवावे. . विनोदाचा भाग अपार्ट, कविता आवडली. सुरेख

कविता आवडली.

काय सुंदर पोत जमलाय. मस्त.

धागाकर्ता आणि आपला अभ्या दोघेही सुस्साट न अफ्फाट

खूप आवडली कविता

अरेच्या ही कविता कशी काय नजरेतून सुटली . अप्रतिम रचना !

सुरेख कविता, आशय सुंदर आहे. आवडली.

सुरेख दिसते आहे काजू-कतली! कातील एकदम!

चितळेंच्या आंबाबर्फीची आठवण झाली.

कसल्या क्यूट दिसतायत वड्या.. असा एखाद्याचा मानसिक छळ करणं बरं नाही

मागच्या आठवड्यात, दिवाळीसाठी म्हणून, शेंगदाणे, काजू आणि मिल्क पावडर वापरून वड्या केल्या होत्या.त्या दिवाळी पुर्वीच संपल्या...

मस्त दिसताहेत.इंधनबचठी साधली.

इंटरेस्टिंग रेसीपी...

आंबा काजूकतली अगदी नवीन प्रकार नक्कीच करून पाहणार. खूप सुंदर दिसत आहेत या वड्या.

खुप मस्तं. नक्की करुन पाहणार.

तोंपासू

सुरेख दिसते आहे काजू-कतली! कातील एकदम!

चितळेंच्या आंबाबर्फीची आठवण झाली.

कसल्या क्यूट दिसतायत वड्या.. असा एखाद्याचा मानसिक छळ करणं बरं नाही

मागच्या आठवड्यात, दिवाळीसाठी म्हणून, शेंगदाणे, काजू आणि मिल्क पावडर वापरून वड्या केल्या होत्या.त्या दिवाळी पुर्वीच संपल्या...

मस्त दिसताहेत.इंधनबचठी साधली.

इंटरेस्टिंग रेसीपी...

आंबा काजूकतली अगदी नवीन प्रकार नक्कीच करून पाहणार. खूप सुंदर दिसत आहेत या वड्या.

खुप मस्तं. नक्की करुन पाहणार.

तोंपासू

बायकोला वाचायला देतो...

चकली माझा विक पाॅइंट. या चकलीत १ वाटी तेल पाहून करेन का माहित नाही पण मस्त रेसिपी. यम्म :)

अटक मटक, चकली चटक! मस्त गं स्वातीताई!

मस्त बिनभाजणीची चकली.

ह्या चकल्या फक्त खाल्ल्या की करुन देखिल पाहिल्या? खमंग होतात का ? बाय द वे, फराळाचा व्यवसाय अगदी घराघरातून चालतो. ते लोक चकली खुशखुशीत पण फार तुटणार नाही, रंग सोनेरी, अशी अगदी हुकमी छान चकली कशी करतात? असा अगदी नो-फेल फॉर्म्युला असतो का ? चकली मधले असंख्य वेरिएबल्स कसे मॅनेज करतात?

स्वातीताई, मी उद्या तुझ्या ह्या पद्धतीने चकली करणारे. तुला सांगीन कशा झाल्या.

करुन बघते :)

इथेही भाजणी मिळत नाही त्यामुळे या प्रकारच्या चकल्या नक्की करून बघणार आहे. माझ्या आईनेही मैदाच्या चकल्या पूर्वी केल्याच्या आठवत आहे.

मस्तं चटकदार रेसेपी.

मस्त ग स्वातीताई, करून पहाते

वा... मला चकली पेक्षा कडबोळी जास्त आवडतात. :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Aastha Gill - Buzz feat Badshah | Priyank Sharma | Official Music Video

बायकोला वाचायला देतो...

चकली माझा विक पाॅइंट. या चकलीत १ वाटी तेल पाहून करेन का माहित नाही पण मस्त रेसिपी. यम्म :)

अटक मटक, चकली चटक! मस्त गं स्वातीताई!

मस्त बिनभाजणीची चकली.

ह्या चकल्या फक्त खाल्ल्या की करुन देखिल पाहिल्या? खमंग होतात का ? बाय द वे, फराळाचा व्यवसाय अगदी घराघरातून चालतो. ते लोक चकली खुशखुशीत पण फार तुटणार नाही, रंग सोनेरी, अशी अगदी हुकमी छान चकली कशी करतात? असा अगदी नो-फेल फॉर्म्युला असतो का ? चकली मधले असंख्य वेरिएबल्स कसे मॅनेज करतात?

स्वातीताई, मी उद्या तुझ्या ह्या पद्धतीने चकली करणारे. तुला सांगीन कशा झाल्या.

करुन बघते :)

इथेही भाजणी मिळत नाही त्यामुळे या प्रकारच्या चकल्या नक्की करून बघणार आहे. माझ्या आईनेही मैदाच्या चकल्या पूर्वी केल्याच्या आठवत आहे.

मस्तं चटकदार रेसेपी.

मस्त ग स्वातीताई, करून पहाते

वा... मला चकली पेक्षा कडबोळी जास्त आवडतात. :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Aastha Gill - Buzz feat Badshah | Priyank Sharma | Official Music Video

सुरेख!

क्या बात!!

तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबियांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा....

सुंदर कविता

लेखणीच्या टोकापाशी थोडा अडून बसतो मन ओथंबून येता सरसर बरसतो

वाह

देणार्‍या सर्वांचे मन:पूर्वक आभार.

वाह कविता आवडली.

वाह!

धन्यवाद!

कविता आवडली.

मस्तंच. खुप आवडली.

धन्यवाद!

भवताल कोंदुनिया दहा अंगुळे उरतो... फारा दिवसांनी हा शब्दप्रयोग वाचला पुन्हा एकदा धन्यवाद

प्रतिसादाबद्दल मन:पूर्वक धन्यवाद!

सुरेख!

क्या बात!!

तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबियांना दिवाळीच्या हार्दिक शुभेच्छा....

सुंदर कविता

लेखणीच्या टोकापाशी थोडा अडून बसतो मन ओथंबून येता सरसर बरसतो

वाह

देणार्‍या सर्वांचे मन:पूर्वक आभार.

वाह कविता आवडली.

वाह!

धन्यवाद!

कविता आवडली.

मस्तंच. खुप आवडली.

धन्यवाद!

भवताल कोंदुनिया दहा अंगुळे उरतो... फारा दिवसांनी हा शब्दप्रयोग वाचला पुन्हा एकदा धन्यवाद

प्रतिसादाबद्दल मन:पूर्वक धन्यवाद!

क्या बात है, जबरदस्त झालाय लेख

उत्कंठावर्धक लिहाण.

ठरवून केलेला असला तरी एकट्याने विमानातून अटलांटिक पार करणे हे स्पृहणीय आहेच!

खूप सुंदर! मला कोथरुड ते हडपसर हा रस्त्यावरचा प्रवास विनाथांबा जमत नाही; या पठ्ठ्याने अमेरिका ते आयर्लंड प्रवास विनाथांबा आणि तो ही एका खेळण्यासारख्या दिसणार्‍या विमानाने केला म्हणजे हा माणूस अचाटच होता. इंधन-बिंधन गळत होते, स्क्रू लावून त्याने ते तात्पुरते बंद केले, बसायला नीट जागा नाही...आणि २८ तास प्रवास आणि तो ही महासागरावरून!!??! काय एकेक नमुने असतात... अर्थात या प्रवासापेक्षा कोथरुड ते हडपसर हा प्रवास खूपच अवघड आहे यात शंकाच नाही. पण आमचा कोण सत्कार करणार? इथे हजारो लोक हे दिव्य रोज पार पाडत असतात...

अतरंगी वैमानिकाची सतरंगी कहाणी. लेख आवडला.

मस्त माहिती ...धन्यवाद...

अतरंगी वैमानिक आणि त्याची रंजक कहाणी.

मस्तच लेख

छान माहिती मिळाली. लेख आवडला.

मस्त रंजक माहिती मिळाली.

हटके असे काहीतरी वाचायला मजा आली. धन्यवाद.

१९३०च्या दशकात आर्थिक मंदीने होरपळून निघालेल्या अमेरिकन सर्वसामान्यांना डग्लस त्यांचा नायक वाटणे साहजिकच होते.

कदाचित मंदीमुळेच त्याला स्पॉन्सर्स गावले नसावेत आणि विमानदुरुस्तीलाही त्याच्याकडे पैसे राहिले नसावेत.

हि माणसे अशी कशी बनतात कुणास ठाऊक . बाकी आमच्या पुण्यात असे अवलिये बरेच आहेत. त्यांना मात्र अशी प्रसिद्धी मिळत नाही ! मस्त लेख . आवडला.

वेगळी माहिती. आवडली.

अनपेक्षित करामतीची सुंदर कहाणी !

मस्तं लेख.

पूर्णतः वेगळ्या विषयावरचा लेख. नवीन माहिती. फक्त एक कळले नाही त्याने परवानगी न घेता उडण्याचे कारण काय? त्याला परवानी नाकारली असती का? का बरे परवानगी नाकारली असती.

सर्व वाचकांचे व प्रतिसादकांचे धन्यवाद. डग्लसच्या या कामगिरीबाबत प्रथम वाचले तेव्हाच याबाबत लेख लिहायची इच्छा निर्माण झाली होती. यंदाच्या दिवाळी अंकासाठी ते करु शकलो याबाबत समाधान वाटते. या लेखाचा समावेश दिवाळी अंकात केल्याबद्दल दिवाळी अंक समितीला मनःपूर्वक धन्यवाद. सर्व प्रतिसादकांचे व वाचकांचे आभार मानतो. मित्रहो - या प्रकारचे विमान जमिनीवरुन उड्डाण करत असताना आपात्कालिन प्रसंगी मोकळ्या मैदानात उतरवणे शक्य असते परंतु समुद्रावर उड्डाण करताना ती संधीच नसते. इतके गंभीर दोष असणारे विमान अटलांटिक महासागर पार करण्यासाठी वापरणे म्हणजे आत्मघातकीपणाच म्हणता येईल.

सुरेख लेखन...

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Bom Diggy... (Official Music Video) :- Zack Knight x Jasmin Walia

एका अवलियाची ओळख करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद.. असे वेडेच इतिहास घडवतात.

लेख आवडला

झकास! मजा आली वाचायला!

रोचक लेख !

लेख अतिशय आवडला. मुंबई ते ह्युस्टन जवळजवळ १८ तासांचा अतिशय आधुनिक एअर लाईन्सच्या विमानातून प्रवास करताना देखील कित्येक वेळा भीती वाटते, इथे तर लुटुपुटूचे (आजच्या विमानांच्या तुलनेने) विमान घेऊन कोणतीही साधन सामग्री नसताना एव्हढे अंतर पार करायचे त्यासाठी सिंहाचेच काळीज लागते. इतक्या सुंदर लेखामुळे अनेक वेगवेगळ्या गोष्टी करायचा हुरूप येतो. आमच्या राँग वे पायलट हीरोला सलाम.

एका अवलियाची ओळख करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद

अरे वाह! छानच माहिती. हा डग्लस माहित नव्हता. प्रथम मला वाटले हे बेडर वरचेच लेखन आहे. पण नंतर लगेच भ्रम दूर झाला. :-)

क्या बात है, जबरदस्त झालाय लेख

उत्कंठावर्धक लिहाण.

ठरवून केलेला असला तरी एकट्याने विमानातून अटलांटिक पार करणे हे स्पृहणीय आहेच!

खूप सुंदर! मला कोथरुड ते हडपसर हा रस्त्यावरचा प्रवास विनाथांबा जमत नाही; या पठ्ठ्याने अमेरिका ते आयर्लंड प्रवास विनाथांबा आणि तो ही एका खेळण्यासारख्या दिसणार्‍या विमानाने केला म्हणजे हा माणूस अचाटच होता. इंधन-बिंधन गळत होते, स्क्रू लावून त्याने ते तात्पुरते बंद केले, बसायला नीट जागा नाही...आणि २८ तास प्रवास आणि तो ही महासागरावरून!!??! काय एकेक नमुने असतात... अर्थात या प्रवासापेक्षा कोथरुड ते हडपसर हा प्रवास खूपच अवघड आहे यात शंकाच नाही. पण आमचा कोण सत्कार करणार? इथे हजारो लोक हे दिव्य रोज पार पाडत असतात...

अतरंगी वैमानिकाची सतरंगी कहाणी. लेख आवडला.

मस्त माहिती ...धन्यवाद...

अतरंगी वैमानिक आणि त्याची रंजक कहाणी.

मस्तच लेख

छान माहिती मिळाली. लेख आवडला.

मस्त रंजक माहिती मिळाली.

हटके असे काहीतरी वाचायला मजा आली. धन्यवाद.

१९३०च्या दशकात आर्थिक मंदीने होरपळून निघालेल्या अमेरिकन सर्वसामान्यांना डग्लस त्यांचा नायक वाटणे साहजिकच होते.

कदाचित मंदीमुळेच त्याला स्पॉन्सर्स गावले नसावेत आणि विमानदुरुस्तीलाही त्याच्याकडे पैसे राहिले नसावेत.

हि माणसे अशी कशी बनतात कुणास ठाऊक . बाकी आमच्या पुण्यात असे अवलिये बरेच आहेत. त्यांना मात्र अशी प्रसिद्धी मिळत नाही ! मस्त लेख . आवडला.

वेगळी माहिती. आवडली.

अनपेक्षित करामतीची सुंदर कहाणी !

मस्तं लेख.

पूर्णतः वेगळ्या विषयावरचा लेख. नवीन माहिती. फक्त एक कळले नाही त्याने परवानगी न घेता उडण्याचे कारण काय? त्याला परवानी नाकारली असती का? का बरे परवानगी नाकारली असती.

सर्व वाचकांचे व प्रतिसादकांचे धन्यवाद. डग्लसच्या या कामगिरीबाबत प्रथम वाचले तेव्हाच याबाबत लेख लिहायची इच्छा निर्माण झाली होती. यंदाच्या दिवाळी अंकासाठी ते करु शकलो याबाबत समाधान वाटते. या लेखाचा समावेश दिवाळी अंकात केल्याबद्दल दिवाळी अंक समितीला मनःपूर्वक धन्यवाद. सर्व प्रतिसादकांचे व वाचकांचे आभार मानतो. मित्रहो - या प्रकारचे विमान जमिनीवरुन उड्डाण करत असताना आपात्कालिन प्रसंगी मोकळ्या मैदानात उतरवणे शक्य असते परंतु समुद्रावर उड्डाण करताना ती संधीच नसते. इतके गंभीर दोष असणारे विमान अटलांटिक महासागर पार करण्यासाठी वापरणे म्हणजे आत्मघातकीपणाच म्हणता येईल.

सुरेख लेखन...

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Bom Diggy... (Official Music Video) :- Zack Knight x Jasmin Walia

एका अवलियाची ओळख करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद.. असे वेडेच इतिहास घडवतात.

लेख आवडला

झकास! मजा आली वाचायला!

रोचक लेख !

लेख अतिशय आवडला. मुंबई ते ह्युस्टन जवळजवळ १८ तासांचा अतिशय आधुनिक एअर लाईन्सच्या विमानातून प्रवास करताना देखील कित्येक वेळा भीती वाटते, इथे तर लुटुपुटूचे (आजच्या विमानांच्या तुलनेने) विमान घेऊन कोणतीही साधन सामग्री नसताना एव्हढे अंतर पार करायचे त्यासाठी सिंहाचेच काळीज लागते. इतक्या सुंदर लेखामुळे अनेक वेगवेगळ्या गोष्टी करायचा हुरूप येतो. आमच्या राँग वे पायलट हीरोला सलाम.

एका अवलियाची ओळख करुन दिल्याबद्दल धन्यवाद

अरे वाह! छानच माहिती. हा डग्लस माहित नव्हता. प्रथम मला वाटले हे बेडर वरचेच लेखन आहे. पण नंतर लगेच भ्रम दूर झाला. :-)

छान!

आवडली.

आवडली.

छान

सुरेख.

आवडली

छान!

आवडली.

आवडली.

छान

सुरेख.

आवडली