काही नोंदी अशातशाच... ३

या, याआधीच्या नोंदींवरच्या प्रतिक्रिया पाहून काल एक क्षण वाटलं, की आपण उगाच वाचकांच्या सद् सद् विवेकाला सारखंच टोचणी लावतो आहे की काय? मग मनाने कौल दिला की, आपलं काम आपण करत रहायचं. हताश, विषण्ण वगैरे वाटणं स्वाभाविक आहे. माझीही काही वेळेस तशी स्थिती होते. त्यावर मात करता येते. संताप होतो, पण आता अगतीकता वाटत नाही. संघर्ष होतोय. ती मंडळी तो करतात. त्यात आपलं लेखन हेही योगदान असू शकतं. एका प्रकल्पग्रस्त वृद्धेनंच हा प्रकाश पाडला होता पूर्वी. त्या माऊलीशी थोडं जवळिकीचं नातं निर्माण झालं होतं. बोलता-बोलता ती म्हणाली, "आमची गाऱ्हाणी मांड चार लोकांमध्ये. पुरेसं आहे. त्यातून कधी कुठे काय मदत होईल हे सांगता येणार नाही." खरं आहे ते. अशाच लेखनातून यातल्या रचनात्मक कामाशी काही मंडळी जोडली जात आहेत. एक व्यक्ती प्रत्यक्ष आर्थिक मदत देऊ लागली आहे. ही एक व्यक्ती माझ्यालेखी अत्यंत महत्त्वाची, देणगीदार म्हणून नव्हे तर असा विचार करण्यास प्रवृत्त झाली म्हणून. तिची देणगी उद्या बंद झाली तरी हरकत नाही. तिचे विचार तसे घडणे हे महत्त्वाचे. आणखीही कोणी आर्थिक मदत देऊ केली आहे, कोणी इतर काही स्वरूपाचे काम करू शकतो का अशी विचारणा केली आहे. काहीही. अक्षरशः काहीही. लेखन, हिशेब ठेवणे, पत्रकं तयार करणे, या प्रकल्पांची माहिती चोखपणे लोकांपर्यंत पोचावीत यासाठीचे दस्तावेज बनवणे येथपासून ते जे जमेल ते काम उपयुक्त असतं आणि त्यात आपल्या लेखनातून कोणी जोडलं जात असेल तर तीच ताकद असते विषण्णता घालवण्यासाठी. हतबलता संपून जाते. एक आहे, काही केलं म्हणून लगेच यश येतंच असं नाही. अपयश असतं. काही लढाया हराव्या लागतातच एक युद्ध जिंकण्यासाठी. आणि ही युद्धं थांबत नसतात. युद्ध थांबत नाही म्हणून हतबल होऊन थोडंच चालेल? मी अनेकदा म्हणतो "या मंडळींची सुरू असते ती रोजची जगण्याशी लढाई". तशीच एक लढाई आपलीही सुरू असते. आपल्या लढाईतून त्यांच्या लढाईसाठी एक स्पेस निर्माण करता येऊ शकते. ती आपण केली तर या अगतीकतेतून, विषण्णतेतून बाहेरही निघण्याचा मार्ग दिसूही लागतोच. (हा थोडा लहानतोंडी मोठा घास झाला वाटतं... :? )