महिला दिन ( आमचे मनोगत )

या निमित्ताने लोकसत्ताचा ८ मार्चचा अग्रलेख आठवला. अतिशय वाचनीय लेख आहे.

पुरुषप्रधान मानसिकतेचा 'परीसस्पर्श ' ??????????? कळले ! धन्यवाद !!!!

पूर्वी ''गोरी मुलगी हवी'' अशी जाहिरात असायची .आज गोरे होण्यासाठी क्रीम विकतात . आणी आम्ही कोणत्या नैतिक मुद्यावर वर्ण भेदा विरुध्ध गोर्यांशी लढलो .

तिला भविष्य निर्वाह निधी नाही आहे .व तिला दहा तोंड पोसायची आहेत हा विचार आपण का करत नाही . बरोबर आहे. तिचा नवरा एकतर दारू पिऊन पडलेला असतो किंवा आधीच पन्नास पोरं बाईच्या पदरात टाकून मेलेला असतो. तिच्या नवर्‍याने कोणताही विचार नाही केला तरी चालतय कि!;) या निमित्तानं एक खरी गोष्ट आठवली. माझ्या सासरी कामाला येणारी बाई नेहमी नवर्‍याच्या दारूकामाबद्दल तक्रारी करायची. त्यानं केलेली मारझोड पाहून एकदा माझ्या सासूबाई रागानं म्हणाल्या कि रडतेस कसली? नाहीतरी नुसता पिऊन पडलेला असतो, हाकलून लाव त्याला. दुसर्‍या दिवशी तिनं आणि तिच्या मुलीनं खरच त्याला केरसुणीचे फटके देवून पळवून लावले. तो परत काही आला नाही. पुढे तिचे काही अडले नाही. स्वत: कष्ट करून मुलीचे लग्न करून दिले आणि बर्‍या परिस्थितीत आहे. म्हणजे मीठ भाकरी तरी नियमीतपणे खाते आहे. तिने मुलीपुढे आपल्या वागणुकीतून उदाहरण ठेवले.

लेख आवडला. बर्‍याच विसंगतींवर नेमके बोट ठेवले आहे. ज्याना गरज आहे त्या महिलांना हा दिन 'साजरा' करायची उसंत नाही आणि ज्यांना उसंत आहे त्यांना काही फरक पडत नाही. त्यामुळे ठोस काही होत नाही. रेवतीतैच्या प्रतिसादात कामवाल्या बाईला भविष्य निर्वाह निधी द्यायला तिचा नवरा विचार करतो की नाही हे पाहायची काय गरज ते कळले नाही. त्या हिशोबाने सर्वच स्त्रियांना पगार देताना असा विचार केला जावा असेही कोणी म्हणेल.

.

@नाहीतरी नुसता पिऊन पडलेला असतो, हाकलून लाव त्याला. माफ करा पण हा मुद्दा उमजला नाही . असे समजू की काही बायकांचे नवरे काम करतात .(गवंडी /सुतार /रिक्षा ) त्यांना अचानक वाढलेले कांद्यांचे व इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे /नैसर्गिक वायू ह्यांचे वाढलेले भाव ( अचानक आलेली आजारपण किंवा शस्त्रक्रिया ) भेसळयुक्त रॉकेल विकत घेणे .ह्याचे आर्थिक गणित बसवतांना तारांबळ उडते .हा मुद्दा अचानक मला सुचला नाही .(महिला दिनाचे औचित्य साधून ) माझ्या आख्यानात सुद्धा मी लिहीले आहे ' जे 'श्रम करतात त्या मजूर वर्गाला योग्य तो मोबदला मिळाला पाहिजे .कारण परदेशात स्वतःचे काम स्वतः करताना झालेली तारांबळ मी लिहिली होती .त्यांच्या मुलांना शिकायचे असते .( शिक्षणाचा खर्च .....) येथे त्यांना योग्य मोबदला द्या हे लिहितांना तिला पोस्टात पैसे शिल्लक टाक किंवा मुलांच्या शिक्षणासाठी प्रेरित करणे असे अनेक पर्याय असतात .( सुंबरान मधील मुक्त बर्वे म्हणते ''भटक्या आयुष्यातून बाहेर पडून स्थिर व मानाचे आयुष्य जगण्यासाठी शिक्षण हाच मुख्य आधार . येथे आय टी वाल्यांना जास्त पगार म्हणून त्या उल्लेखाने चर्चा झाली .त्यांची मनोगते झाली .( जो कष्ट करतो .त्याला पैसा मिळाला .तर त्यात काहीच वाईट नाही .म्हणूनच मी त्या लेखात उगाच मी प्रतिसाद दिला नाही .) दूरदर्शन वर पूरब से .. हि जाहिरात पहिली होती . घरातील मोलकरीण जेव्हा स्वतःचे नाव लिहायला मालकीण बाई कडून शिकते .व एके ठिकाणी तिला जेव्हा शाई चा डब्बा दिला जातो .तेव्हा ज्या अभिमानाने ती पेन उचलते ते पाहून कौतुक वाटते . माझ्या बालपणी माझा मित्र हा शन्ना नवरे ह्यांच्या इमारतीला लागून एका पडवीत राहायचा ( ते शन्नाचे भाडेकरू आहेत .) त्याची आई धुणी भांडी करायची .पण त्याचा शिकण्यासाठी व इतर अनेक बाबतीत त्या भागातील लोकांनी तिला खूप मदत केली .सध्या माझा बालमित्र पदवीधर असून नोकरी करतो .( आईला काम करावे लागत नाही .) आम्ही सांभाळायला होतो त्या मावशींकडे त्याची आई काम करायची तिला घरची एक सदस्य असल्यासारखी त्यानी प्रचंड मदत केली .आम्ही सांभाळायला येणाऱ्या चाकरमानी मुलांच्या पालकांनी जमेल ते केले . कळत नकळत हा सिनेमा टिळक थेटरात पहिला आलो .तेव्हा बाल्कनीत त्याच्या आईने आम्हाला शन्ना नवऱ्या नी पास दिल्याचे अभिमानाने सांगितले .( त्याच्या वडिलांना ताई म्हणतात तसे वाईट वर्तनामुळे सोडून त्यांच्या आईने त्याला शिकवला .समाजात तिच्या आईला आमच्या पालकांसह त्या भागातील रहिवाशांचा पाठिंबा होता .( त्याने शन्ना ह्यांच्या घरी लहानपणी खेळायला नेले होते .त्यांची नात राधिका व इतर अनेक मुल त्याला बरोबरींच्या नात्याने वागवत होते .) आज ह्या'' बायकांची खूप नाटके असतात'' अशी विधान कानावर पडतात . काही बाबतीत खरे असेल .पण ''टाळी एका हाताने वाजत नाही '' ''प्यार दो प्यार लो '' ( ती दमली असेल व शक्य असेल तर एका चहाचा कप व काही गप्पा /सल्ला/ अल्पशी मदत त्या बाईचे तुमच्या प्रती मन बदलते.) माझ्या घरी काम करणाऱ्या बाईला मुलांचे उच्च शिक्षण मुलांचे झेपत नव्हते . .मी त्याला . इंटर शिप करायला लावली.) बल्लवाचार्य म्हणून आज त्याला नोकरी आहे. '' पदवीचे शिक्षण घे'' .तुला दुबई किंवा आखतात मी नोकरी साठी प्रयत्न करेन असे सुध्धा सांगितले आहे .अर्थात कुशल /अनुभवी बल्ल्वाचार्यांना . जगभरातून .मागणी आहे .प्रगत देशात त्यांच्यासाठी वेगळे विसा असतात .व भारतीय उपहारगृह चालू करायचे असेल तर भारतातून शेफ आणू शकतो .( युरोपात तशी खास विसाची सोय आहे .)

छान मनोगत आणि प्रतिक्रियेवरची प्रतिक्रिया.... टंकलेखन हळू हळू सुधारतंय हे तर नक्कीच.... ;-) हार्दिक शुभेच्छा! :-)

निनाद लेख पटला. जर भविष्यात पुढे मला मुलगी झाली तिला चुकून ही परुष प्रधान मानसिकतेचा परीसस्पर्श होऊन देणार नाही ... हा प्रयत्न करणे काही प्रमाणात आपल्य हातात आहे. भारतात रहात असताना मात्र हे पूर्णपणे अशक्य आहे. उत्तरभारतात पुरुषांची मनोवृत्ती फार विचित्र आहे. माझा एक दिल्लीकर कलीग पुण्यात आला होता त्याने प्रथमच एखाद्या मुलीला बाईक चालवताना पाहिले. त्याच्या तोम्डून अभवीतपणे एक वाक्य निघून गेले " अरे अगर दिल्ली मे या नॉर्थ मे कहीभी अगर कोई लडकी ऐसी बाई क्चलाती दिखगये तो शाम तक उसपर रेप हो जायेगा" मल ते वाक्य प्रचन्ड खटकले. मुलीनी बाईक चालवणे आणि रेप होणे यात काय नक्की सांगड आहे तेच कळत नव्हते. पण इकडे दिल्लीत आल्यानन्तर त्यामागची विचारसरणी जाणवली. स्त्री ही कायम अबलाच असावी. तीने बाईक चालवणे म्हणजे ती काहितरी विगळी आहे तीला तिची जागा दाखवून द्यायलाच हवी" असे काहिसे इथल्या समाजाची मानसीकता आहे. गुरगावसारख्या शहरात थोडीशी कमी असेल पण हरीयाणात स्त्रीयानी घराबाहेर येवून काही करण्याची त्याना मुभाच नाही. एक मित्र सांगत होता. तो कोणाच्यातरी लग्नाला गेला होता त्या गावात संध्याकाळी नावाला म्हणून स्त्री दृष्टीस पडायची नाही . एकूण हरीयाणात हीच परीस्थिती आहे. तेथे स्त्री गर्भहत्येचे प्रमाण प्रचंड आहे. मुलाना लग्नाला मुली मिळत नाहीत म्हणून केरळ ,नागालॅन्ड मधून मुली विकत आणल्या जातात. स्वतःला पुरोगामी म्हणवणारा समाजवादी पक्ष महीला आरक्षणाच्या विधेयकाला कडाडून विरोध करतो तो त्याच उत्तरभारतीय मानसीकतेतून बीहार मधून पुण्यात नोकरीसाठी आलेल्या सुशिक्षीएत तरुणाला एकदा विचारले की तुला पुण्यात आल्यावर काय विषेश जाणवले.... त्यावर त्याचे उत्तर होते " इथे स्त्रीया फारच मोकळेपणे इन्डीपेन्डन्ट फिरतात. मला उत्तरेत हे कुठेच जाणवले नाही. समाजाची ही मानसीकता बदलायला किती वर्षे जातील कोण जाणे. आपण आपल्यापुरते निदान प्रयत्न करुयात. मात्र हे नक्की की अशी मानसीकता असलेल्या कुटुंबात आमच्या मुलीला आम्ही पाठवणार नाही . तिला आम्ही नेहमीच भक्कम मानसीक पाठबळ देऊ. तिच्या कौटुंबीक अडी अडचणीत भक्कपणे पाठीशी उभे राहु.

<div style="text-align: left;">भारतात रहात असताना मात्र हे पूर्णपणे अशक्य आहे. अवघड आहे पण अशक्य नाही आहे . आज मिपावरच उच्च शिक्षित व आपले मत ठामपणे मांडणाऱ्या विदुषी आहेतच की आज जेसीकाची केस तिच्या बहिणीने शेवट पर्यत लढली . तुम्ही उत्तमरीत्या माझा मुद्दा मांडला आहे . ह्यांचा महिला आरक्षण आणण्यात विरोध ह्यासाठीच आहे की ह्यांच्या पक्षात महिला कार्यकर्त्यांची फळी नाही आहे .अर्थात आरक्षणाचा हेतूच हा आहे की ह्या निमित्ताने महिला राजकारणात येतील . घराची चूल सांभाळणाऱ्या देशाची चूल सुध्धा उत्तमरीत्या सांभाळू शकतील .