ठिपक्यांची मनोली (मुनिया)

स
सानझरी यांनी
 ·  लेख
लेख
गेल्या १० वर्षां पासुन आमच्या घरी मुनिया येतात. ऊन्हाळा संपुन पावसाळ्याची चाहुल लागली की लगेच हजर होतात. पावसाळ्याच्या सुरुवातीला त्यांची घरटी बांधण्याची लगबग सुरू होते. शरिराच्या आकारापेक्षा ६ ७ पट मोठ्या आकाराचे गवताचे पाते आणुन घरटी करतात. त्यांच्यासाठी आम्ही बाल्कनीत बाजरी ठेवतो. एका वेळेस ७०-८० च्या थव्याने येतात. मुनिया ४ महिने तरी रोज येतात. मुनियांना आठवड्याला ४ ते ५ किलो बाजरी लागते. दिवसतुन तिनदा खायला घालावं लागतं. (बाजरी खाताना त्या सांडवतातही भरपुर आणि खाल्लेल्या बाजरीचे फोलपटं खाली पडतात. जरा कुठे खुट्ट झालं कि लगेच उडुन जातात तेव्हा, त्यांच्या पंखांनिही बाजरी खाली सांडते. त्यामुळे दिवसातुन दोनदा बाल्कनी झाडावी लागते.) फोटो क्र. ४ : बाजरी संपली कि सगळे वाट बघत बसतात. फोटो क्र. ५. मुनियाचं पिल्लू असं दिसतं. पुर्वी मुनिया आमच्या खिडकित घरटं देखील करायच्या. फोटो क्र. ६. आमच्या घरी मांजर आहे म्हणुन खिडकीला अशी कायमस्वरूपी जाळी लावून घेतली. या काळात आम्ही बाल्कनिचा वापर करत नाही. फक्त सकाळी एकदा झाडांना पाणी घालायला जातो. बाल्कनिचं दारही सतत बंदच ठेवतो. अवांतरः फोटो क्र. ७ : मुनिया आल्या कि शिक्रा देखील हजेरी लावुन जातो. फोटो क्र. ८ : मागच्या वर्षी सनबर्डने बाल्कनित घरटं केलं होतं. ती कायम घरट्यात बसुन असायची. आमचा वावरही होताच पण तिने बिंधास्त घरटं बांधलं. अगदी हाताला लागेल अश्या अंतरावर. फोटो क्र. ९ : दोन वर्षांपुर्वी हा सनबर्ड बाल्कनित रोज झोपायला यायचा. साधारण ६-७ महिने येत होता. या मुनियाच्या नावाविषयी थोडसं : जरी आमच्याकडे मुनिया १० वर्षांपासुन येत असल्या तरिही या जातीचं नेमकं नाव काय हे पुस्तक उघडुन वाचलं नाही. (निव्वळ आळशीपणा) कारण त्यांचा विणिचा हंगाम, घरटी कोणत्या गवताची आणि कशी बांधतात हे स्वतः रोजच बघत होते. काल हा लेख टाकल्यावर ही चुक लक्षात आली. फेसबुकवर स्केली ब्रेस्टेड मुनिया हा उल्लेख वाचला आणि मिही काहीही अभ्यास न करता हे नाव इथे टाकलं. पक्ष्यांबद्दल ४ पुस्तकांमधे मुनियां विषयी वाचत असता कळंलं की या ठिपक्यांच्या मुनिया आहेत. इंडियन स्पॉटेड मुनिया. स्केली ब्रेस्टेड मुनिया हा शब्दच या पुस्तकांमधे नाही. काही लोक स्केली ब्रेस्टेड मुनियाच म्हणत असतील तर त्यांच्यासाठी ही दुरुस्ती. आणि मी सुद्धा चुकीच नाव पसरवलं म्हणुन सॉरी. मारुती चितमपल्ली यांनी लिहिलेल्या पक्षिकोश मधे यांच्यासाठी मराठी शब्द मनोली आहे. ठिपक्यांची मनोली, काळ्या डोक्याची मनोली इ. फोटो क्र. १ : 1 फोटो क्रं २: 2 फोटो क्रं ३: 3 फोटो क्रं ४: 4 फोटो क्रं ५: 7 फोटो क्रं ६: 9 फोटो क्रं ७: 6 फोटो क्रं ८: 5 फोटो क्रं ९ 8
वर्गीकरण
लेखनविषय (Tags)
राहती जागा
लेखनप्रकार (Writing Type)
विरंगुळा
146867 वाचन
💬 प्रतिसाद (92)

प्रतिक्रिया

मराठी_माणूस
गुरुवार, 08/11/2016 - 15:38 नवीन
छान अवांतरः तिसरी कसम मधील "चलत मुसफिर ......पिंजडेवाली मुनिया" ह्या गाण्यातील हीच ति मुनिया काय ?

सानझरी
Fri, 08/12/2016 - 10:24 नवीन
असेल कदाचित. नक्की माहित नाही. मुनियांना त्यांच्या आवाजासाठी पाळतात. वेगवेगळ्या रंगाच्या जातिच्या मुनिया आजही विकत मिळतात. त्यांच्या मंजुळ आवाजाला तो भाळला असा त्या गाण्याचा अर्थ असू शकतो.(अर्थात वहिदा वर राज भाळला असं). हे माझं पर्सेप्शन. मी अजुन यात माहिती काढायचा प्रयत्न करते. मुनियाचा हा संदर्भ लक्षात आणुन दिल्याबद्दल धन्यवाद.
↩ प्रतिसाद: मराठी_माणूस

सपे-पुणे-३०
Fri, 08/12/2016 - 13:58 नवीन
फोटो दिसले. सुंदर आले आहेत. बाल्कनीही छान सजवली आहे. ते खिडक्यांवर काय लावलंय, मॅग्निफाईड सुक्या शेंगेसारखं?

सानझरी
Sat, 08/13/2016 - 13:35 नवीन
आणि नाजूक घुंगरां सारखा मंजुळ आवाज देखील! दुपारच्या वेळेला सगळं शांत असताना ऐकावा.. स्वग॔!!!
↩ प्रतिसाद: माम्लेदारचा पन्खा

बाबा योगिराज
Sat, 08/13/2016 - 14:07 नवीन
फोटो आणि लेख दोन्ही जब्रा. खरच नशीबवान आहात. पुलेशु. पुभाप्र. बाबा योगीराज.

चैतू
Sat, 08/13/2016 - 20:11 नवीन
सिमेंटच्या जंगलात तुम्हाला निसर्गाची साथ लाभते आहे हे बघून आनंद झाला.

पैसा
Sat, 08/13/2016 - 22:51 नवीन
सुरेख लेखन आणि फोटो!

सविता००१
गुरुवार, 08/18/2016 - 13:10 नवीन
फार भारी फोटो. नशीबवान आहात

सानझरी
गुरुवार, 11/03/2016 - 09:28 नवीन
या वर्षी देखील मुनिया ने आमच्या खिडकीत घरटं केलं. आता पिल्लं उडून गेलेत म्हणून घरटं बाहेर काढून त्याचे फोटो काढले. पहीला फोटो : फर्नच्या पानांमधे गुंफलेलं घरटं दुसरा फोटो : घरट्याचं तोंड तिसरा फोटो : घरटं बाहेर काढल्यावर असं दिसतं Image removed. Image removed. Image removed.

ऋतु हिरवा
Mon, 04/17/2017 - 17:48 नवीन
खूप छान. असेच घरटे आमच्या किचनच्या बाल्कनीत मुनियांनी केले होते. जोडी नेहमी येत असे. पिल्ले उडून गेलेली पण आम्ही पाहिली. आता त्याच घरट्यात चिमण्यांनी अंडी घातली होती. व त्यातून पिल्ले बाहेर आली आहेत. चिव चिव आवाज येत असतो. चिमण्यांची जोडी चोचीत पिल्लांना काहीतरी खायला घेउन येत असते. बर्याच वेळा अळ्या किडे असतात. त्यांना खाण्यासाठी मी तांदूळाचे दाणे घालून ठेवते. त्यांना न्याहाळणे हा एक छंद होउन बसला आहे. तुमचे फोटो खूप सुरेख आहेत. मनोली नावही खूप गोड !
↩ प्रतिसाद: सानझरी

सानझरी
Tue, 01/03/2017 - 20:13 नवीन
धन्यवाद.
↩ प्रतिसाद: ज्योति अळवणी

सानझरी
Tue, 01/03/2017 - 20:13 नवीन
धन्यवाद.
↩ प्रतिसाद: पुंबा

प्रीत-मोहर
Sat, 01/28/2017 - 20:48 नवीन
Lovely!!

अनिंद्य
Tue, 02/14/2017 - 12:12 नवीन
I envy you for this :-) सध्या आमच्या बागेतील काही भाग हे कबुतरांचे मॅटर्निटी वॉर्ड्स झाले आहेत :-)

अमिता राउत
Sun, 03/05/2017 - 03:11 नवीन
Khup chhan vatal evdhe pakshi bghun.. Kharch inspiring ahe he. Pakshyansathi aapn thod faar tri krayla hav.. Me sudhha prayatn kren.

अमिता राउत
Sun, 03/05/2017 - 03:14 नवीन
Khup chhan vatal evdhe pakshi bghun.. Kharch inspiring ahe he. Pakshyansathi aapn thod faar tri krayla hav.. Me sudhha prayatn kren.

इडली डोसा
Tue, 06/13/2017 - 03:40 नवीन
आज्जिचं ड्वाळं मिटायच्या आत त्येवडा व्हिड्यो टाक कि ,किती आटवन करायची म्हातार्‍या मान्सानं. आस काय करतीयास, आं?
↩ प्रतिसाद: सानझरी

साक्षी
Wed, 03/21/2018 - 10:56 नवीन
या वर्षी देखील मुनिया ने आमच्या खिडकीत घरटं केलं. आता पिल्लं उडून गेलेत म्हणून घरटं बाहेर काढून त्याचे फोटो काढले. पहीला फोटो : फर्नच्या पानांमधे गुंफलेलं घरटं दुसरा फोटो : घरट्याचं तोंड तिसरा फोटो : घरटं बाहेर काढल्यावर असं दिसतं>> सानझरी, एक सल्ला पक्षी उडून गेले तरी घरटे काढू नये. जागा पसंत पडली असेल तर ती जोडी दरवर्षी तेच घरटे डागडुजी करून वापरते. साक्षी.

अनिंद्य
Mon, 04/02/2018 - 16:26 नवीन
@ साक्षी, फोटो दिसले नाहीत हो.
↩ प्रतिसाद: साक्षी

वर्षा
Wed, 07/31/2019 - 16:36 नवीन
बेस्ट! खूप सुंदर फोटो आणि वर्णन. तुम्ही खूप काळजी घेताय म्हणून त्या येतात. मी इतके दिवस यांना स्केली ब्रेस्टेड मुनियाच म्हणत होते. यंदा आल्या का?