१३ ही संख्या अशुभ का मानतात..? ती खरोखरच अशुभ आहे का? पुढारलेला असो वा मागास, जगातील प्रत्येक समाजात काही न काही अंधश्रद्धा असतातच! अंधश्रद्धा काही प्रमाणात 'जगणं' सुसह्य करतात असंही म्हणता येईल. युरोप-अमेरीकेतील वैज्ञानीक दृष्ट्या पुढारलेला देश असो वा भारतासारखा आध्यात्मीक भगव्या प्रकृतीचा देश असो, अंधश्रद्धा ह्या असायच्याच..! याच अंधश्रद्धांपैकी एक म्हणजे '१३' या आकड्याला अशुभ मानणं..या आकड्याला अशुभ का मानतात याची उत्तरं त्या त्या संस्कृती देतातच पण आपल्या भारतातही त्याला समर्पक उत्तर सापडतं..! फरक केवळ इतकांच की '१३' या संख्येने भारतात लघुरूप धारण करून '४' हे रूप घेतलंय..आणि या '४' चे जे प्रताप रोजच्या आयुष्यात अनुभवायला ते खरोखर मनोरंजक आहेत.. पाश्चात्य देशात १३ या संख्येला अतिशय घाबरतात. हि संख्या सैतानाशी निगडीत आहे असे त्या अति पुढारलेल्या देशांचे म्हणणे आहे. लंडन मध्ये थेटरात ‘M’ हे अक्षर तेरावे म्हणून तो ‘रो’ नसतो तर अमेरिकेत १३ व मजलाच नसतो..या पूर्णपणे वैज्ञानिक विचार करणाऱ्या देशात घडते. भारतात १३ हा जरी अशुभ मनाला गेलेला नाहीय तरी भारतीय ज्योतिष शास्त्रात १३ ची बेरीज ४ ही ‘लग्नाच्या’ बाबतीत अशुभ मानतात. ज्योतिषश्रद्धेनुसार ४ हा आकडा ‘हर्शल’ या ग्रहाच्या अधिपत्याखाली येतो. ‘हर्शल’ ग्रहाचा शोध हा तुलनेने अगदी अलीकडे लागलेला असल्यामुळे त्याची प्रकृती आणि प्रवृत्ती वैज्ञानिक आहे असे मानले गेलेय. या संख्येच्या प्रभावाचा अनुभव आपल्यालाही घेता येईल. ज्या व्यक्तींच्या जन्म तारखेची बेरीज (dd-mm-yyyy) ४ येते किंवा ज्यांच्या जन्म तारखेत ४ ही संख्या एकापेक्षा अधिक वेळा आहे त्यांच्या बाबतीत हा प्रभाव जाणवतो. ‘४’ चा स्वामी ‘हर्शल’ हा विज्ञान वादी असल्याने तर्कशुद्ध विचार करणारा आहे. स्वामी विवेकानंद हे उदाहरण म्हणून घेण्यास हरकत नाही (१२.०१.१८६३ = ४). कोणीतरी सांगतो, किंवा पोथीत असे लिहिलेय वा अशी प्रथा-परंपरा आहे म्हणून तो कोणतीही गोष्ट करणार नाही. धर्म, प्रथा, परंपरा याचा नीट विचार करून जर त्याच्या बुद्धीला ते पटले तरच ‘हर्शल’ करणार अन्यथा जमाना कितीही बोंब मरूदे तो ऐकणार नाही..एकाच गोष्टीची नव्याने मांडणी करण्यात हे लोक आघाडीवर असतात..लक्षात घ्या, तुम्ही-आम्ही मळलेल्या वाटेवरून चालणारी नव्हे तर अशीच माणसे इतिहास घडवतात..!! हर्शल प्रचंड बुद्धिमान आहे. कधी कधी ही बुद्धिमत्ता आपल्यासारख्या सामान्य माणसांच्या दृष्टीने विक्षिप्तपणाकडे झुकलेली वाटते. हे जे विचार करतात ते आपल्या कल्पनेतही येऊ शकणार नाहीत. म्हणून यांना समाजात ‘लहरी’ whimsical ठरवले जाते. हे काळाच्या खूप पुढे असतात. बुद्धीच्या कसोटीवर न टिकणारी कोणतीही गोष्ट हे करणार नाहीत. या संख्यची प्रचीती आपल्याकडे मुख्यतः विवाहाच्या बाबतीत अनुभवायला येते. विवाह हा आपल्या संस्कृतीत एक संस्कार आहे, एका प्रथा-परंपरेचा भाग आहे. ज्यांच्या जन्मतारखेत ‘४’ चा प्रभाव असतो यांची वैवाहिक आयुष्ये खरोखर अभ्यासण्यासारखी असतात. काय काय घडू शकते यांच्या बाबतीत? तर, यांचा मळलेल्या वाटेवर चालण्यास विरोध असतो. समाजातील प्रस्थापित प्रथा-परंपरा पाळण्याला यांचा विरोध असतो. एक - यांचा प्रेमविवाह झालेला असू शकतो. आता हे मी माझ्या वयाच्या किंवा ज्यांचा जन्म ६० ते ७० च्या दशकात झालेला आहे अशा व्यक्तींबद्दल बोलतोय. त्या वेळेस प्रेमविवाह हि क्वचित घडणारी किंवा एकदम अपवादात्मक व समाजाला मान्य नसणारी घटना होती. खूप पडसाद उठायचे अशा घटनांचे तेंव्हा. आताच्या काळात हा निकष लावायचा झाला तर ज्यांचे ‘अर्रेंज मॅरेज’ होईल त्यांना हा निकष लावावा लागेल. आता प्रेम विवाह, आंतर जातीय – धर्मीय वा आंतर प्रांतीय विवाह हे आम झालेले असून अर्रेंज लग्न ही दुर्मिळ घटना झालेली आहे. थोडक्यात समाजात जे रूढ असेल त्या विरुद्ध वागायचे असा यांचा खाक्या असतो. दुसरा अनुभव यांच्या बाबतीत येऊ शकतो तो म्हणजे हे लोक लग्नच करत नाहीत. लग्न हि एक प्रथा असल्यामुळे त्यांना ती आंधळेपणाने करणे मान्य नाही. जो पर्यंत त्यांच्या विचाराची दुसरी व्यक्ती सापडत नाही, तो पर्यंत ते लग्नाला हो म्हणत नाहीत आणि समजा तशी व्यक्ती भेटलीच तरी ती त्याच्यासारखीच असल्याने त्यांचे जमणे कठीण..! म्हणतात ना ‘बुद्धिमान किंवा विद्वानामध्येच मतभेद जास्त असतात’ तसा हा प्रकार..! तीन म्हणजे, हे लग्न न करता एकत्र राहत असतात. सध्या ज्याला Live in Relationship म्हणतात ना तस्स ! अनेकांबरोबर संबंध असणे, घटस्फोट होणं , एकापेक्षा अधिक वेळा लग्न होणं , नवरा बायको पेक्षा वयाने / उंचीने लहान असणे किंवा उलट असणे (उदा. सचिन तेंडूलकर २४.०४.१९७३, पहा ४ ची एका पेक्षा अधिक वेळ उपस्थिती ) असे अनेक प्रकार यांच्या बाबतीत घडू शकतात. ज्यांच्या जीवनावर ‘४’चा प्रभाव असतो त्यांचे आयुष्य विस्मयकारी घटनांनी भरलेलं असू शकते. आयुष्यात खूप तीव्र चढ-उतार, यु-टर्नस आलेले असू शकतात. एका अर्थाने यांचे आयुष्य ‘अपघाती’ असू शकते. अपघाती म्हणजे कोणतीही चांगली किंवा वाईट घटना कोणताही हास-भास नसताना घडणे. यावर कडी म्हणजे या सर्वाना पुरून ते आपले पाय ठाम पणे रोवून उभेच असतात. कोणी बरोबर असो वा नसो, हे आपल्या तत्वांना तिलांजली देत नाहीत. अर्थात ‘४ ’ या आकड्याबरोबर जन्मतारखेत दुसरे कोणते आकडे आहेत, त्यांचे आपापसात मित्रत्व आहे की शत्रुत्व याचा सारासार विचार करून वरील अनुमाने काढावी लागतात. हे सूत्र घर, वाहन, बँक खाते क्रमांक या सर्वाना सर्वसाधारणपणे लागू होवू शकते. भयंकर विध्वंस, मोठ्या प्रमाणावर प्राणहानी, सामुदायीक मृत्यू हे या ‘४’ किंवा ‘हर्शल’च्या प्रभावाखाली येतात. म्हणून पाश्चात्य देशात ‘१३’ हा आकडा अशुभ मानतात. १४.०४.१९४४ साली मुंबईतील व्हिक्टोरिया गोदीत झालेला स्फोट आजही भारताच्या इतिहासातील सर्वात मोठा स्फोट समजला जातो. या स्फोटात जवळपास २००० माणसे दगावली गेली व जखमी किती झाली याचा नक्की आकडा उपलब्ध नाही. अर्थात वर केलेलं वर्णन सर्वच ‘४’ वाल्यांना १०० % लागू असेल असे नाही, मात्र स्थूल मानाने असे अनुभव येतात. आपणही आपल्या परिचितांची जन्म तारीख पाहून यावरून खात्री करून घेऊ शकता. साधारणतः १० मधील ७ व्यक्तींना वरील अनुभव येईल याची खात्री आहे. आपली किंवा आपल्या पत्नीची वा अन्य कोणाचीही जन्मतारीख केवट ४,१३ किंवा ३१ आहे याचा अर्थ हे आपल्याला लागू आहे असा कृपया समाज करून घेऊ नये. -गणेश साळुंखे ९३२१८ ११०९१