मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

काळी मावशी

mohite jeevan · · जनातलं, मनातलं
लेखनप्रकार
माझा बाप लहानपनीच वारले,पुढे आईने मला वाढविले, जस जसा मोठा होत होतो तसा मी मला सर्व काही कळत होते. पण आचानक आईने ही साथ सोडली, आता मला माझी मावशी मला साभळंते. ती काळी आसल्याने तीला काळी मैना म्हणतात.आत ग़ेले पाच वर्ष तीच्या बरोबरच आसतो.तीची दोन मुलं,एक मुलग़ा व एक मुलग़ी आसते. मावशीला मी काळे म्हणतो, मावशीचा नवरा तो एक ग़वंडी आहे.त्याना मी काका म्हणतो. काळी मावशी नेहमी तबांखु खात आसते, कायम तीच्या ओठाखाली तबांखु ठेवलेली आसे. एक रात्री आम्ही सर्व आमच्या पडक्या घरात झोपलो आसता,छतावर चोर आला, काळी मावशी त्यावेळी नेमकी जाग़ी झाली, बिछान्यात न उठता तोंड वाकडे करुन समोर आसलेल्या ग़लासातील पाण्याचा घोट घेत,चुळ भरत तीने जवळच्या नाहणी मध्ये थुंकले आणि तीची नजर छतावर ग़ेली. मी जाग़ाच होतो. ‘आरे चोरा साभांळुन जरा ही झोपडी पडकी हाय पडशील,’ काळी मावशी त्या चोराला म्हणाली, थोड्या वोळाने चोर म्हणाला,’ बरं बरं,तु झोप मला चोरी करु दे’, ‘ आरे चोरी करायला हे घर कसं काय शोधलयसं,’ काळी मावशी म्हणाली, ‘मग़ काय करु सावकर लोकच्या घरी चोरी करायचं म्हणजे आवघड आसतं,’ चोर म्हणाला, ‘माझ्याकडं काय मिळणार तुला, तीन पोरं आहेत,त्याच्या जेवनाचे वांदे आहेत,आसं कर दुसरं घर शोध,’मावशी म्हणाली, ‘चोर कसा सापडला की मी चोर नाही म्हणतो तसे तर तु करत नाही ना,’चोर म्हणाला, ‘हे बघ तुला एक सल्ला देतो पुढे थोड्या आतंरावर,सावकराची घरे आहेत तेथे काही,प्रयत्न कर,’मावशी म्हणाली, ‘नको आसाच एकदा मी सावकराच्या घरी सापडलो आणि खुप मार खाल्ला होता,’चोर म्हणाला, ‘मग़ काम का करत नाहीस?,’मावशी म्हणाली, ‘काम करतो की पण तेवढ्यावर भांग़त नाही,’चोर म्हणाला, ‘का?’ मावशी म्हणाली, ‘घरात बायका पोरं आहेत,आई आहे,मग़ तेवढ्यावर कसे चालेल, ‘चोर म्हणाला, ‘पण तुला इथं कय पण मिळणार नाही,’मावशी म्हणाली, ‘ जरा चहा तर करुन देशील का?’चोर म्हणाला, ‘चहा करण्यासाठी घरात कायपण नाही?’,मावशी म्हणाली, ‘ठीक आहे जातो मी,’चोर म्हणाला, ‘ संभाळुन जा रे चोरा, तुझ नावं तर सांग़,’ मावशी म्हणाली, ‘चोरच नाव आहे माझं,जातो आत,’ चोर म्हणाला, ‘येत जा रे पुढच्या वेळी नक्की चहा देईन’,मावशी म्हणाली, आणि चोर ग़ेला, मावशीने तंबाखु खाल्ली, मी झोपलो, सकाळी उठुन विचार करत होतो की कोण चोर आसेल तो..

वाचने 67947 वाचनखूण प्रतिक्रिया 124

In reply to by बॅटमॅन

आतिवास Fri, 02/21/2014 - 15:28
तसं नाही हो! मुविंच्या नावे प्रतिसाद द्यायचा - म्हणजे तो त्यांचाच होतो! तुम्ही दुसरीकडं कुठंतरी जागा राखून ठेवा - भरपूर वाव आहे ;-)

In reply to by बॅटमॅन

पियुशा Sun, 02/23/2014 - 14:23
बाप रे !!! काय ती मावशी अन काय तो चोर , किती आपुलकी ती ;) शिका मिपाकरांनो काहीतरी काळ्या मावशीकडुन अन चोराकडुन ;)

In reply to by आदूबाळ

आनन्दिता Fri, 02/21/2014 - 21:21
अस्से नाय हो तुहार बिना कैसा जीवन? फुलवा खिले तो , दिलवा मुरझाये. आग लगई जबसे, बरसवा सावन!! टिप : शब्दांखाली टींबे द्यायची कला अजुन आम्हाला अवगत नाही याची नोंद घ्यावी..

तुमच्याकथा मराठी साहित्य विश्वात लोलकथा ह्या नावाने प्रसिध्द होतील असा मी तुम्हाला आशिर्वाद देतो ...
माझा बाप लहानपनीच वारले
पहिल्याच वाक्यावर हसु आले =))

In reply to by प्रसाद गोडबोले

योगी९०० Fri, 02/21/2014 - 17:14
माझा बाप लहानपनीच वारले पहिले वाक्य वाचून हसू आले. चुकीचे आहे असे वाटत होते पण.. पुढे आईने मला वाढविले, जस जसा मोठा होत होतो तसा मी मला सर्व काही कळत होते. या वाक्याने खुलासा झाला... तुम्हाला कळले नाहो हो जीवन म्हणजे काय ते.....

प्रसाद१९७१ Fri, 02/21/2014 - 15:30
खतरनाक.
जस जसा मोठा होत होतो तसा मी मला सर्व काही कळत होते
ह्याचा अर्थ मात्र कळला नाही.

In reply to by प्रसाद गोडबोले

बॅटमॅन Fri, 02/21/2014 - 15:47
MPCK
की MCPK ;) अलीकडे तोही 'Exclusive' प्रकार झालाय म्हणे ना ;) बाकी सहमत हेवेसांनल ;)

In reply to by बॅटमॅन

MCPK च ! बरेच दिवस फिरकलो नाहीये तिकडे म्हणुन जरा विसरलो होतो ;) आता आज चक्कर टाकुन येतो ;)

In reply to by प्रसाद गोडबोले

आनन्दा Fri, 02/21/2014 - 20:14
@प्रसाद जीवनभौंच्या कथांमध्ये काहीतरी गहन अर्थ असतो असे म्हणतात.. जीएंसारखा. मी पण समजून घ्यायचा प्रयत्न करत आहे, आपण देखील करा. कळला तर मला पण सांगा.

थॉर माणूस Fri, 02/21/2014 - 15:46
हाण्ण तेच्या XXX... :D अहो जीवनभौ, तुमची कुठली तरी सायन्स फिक्शन कादंबरी पण होती ना? कुठेतरी कुणाकडूनतरी ऐकल्याचं आठवतंय. ती पण टाका की राव. वाचायची इच्छा आहे. नाही तर लिंक तरी द्या कुठे आहे ती.

In reply to by आदूबाळ

मुक्त विहारि Fri, 02/21/2014 - 20:59
या शब्दाचा उच्चार जमला की माझ्या जिभेचं सार्थक होईल. हा उच्चार करता करता आणि लिहीता लिहीता भले भले थकले... (बा द वे... आजकाल "मी मराठी" सुरु आहे का?)

In reply to by विशाल चंदाले

रामपुरी Sat, 02/22/2014 - 03:44
छपरावरच्या चोराचं नाव कळलं का जीवनभौ? कथा बाकी नेहेमीप्रमाणेच आहे बरं का

इरसाल Fri, 02/21/2014 - 16:42
लेख-लेखक-प्रतिसाद पाहुन सरळ धाग्याचे पान उंदराच्या सहाय्याने खाली खेचुन पयले प्रतिसाद देत हाये.आता वाचावयास "वर" जाइन म्हणतो. धन्यवाद. पहिला प्रतिसाद मुविंचा च असणार याची खात्री बाळगु काय ?

In reply to by इरसाल

बॅटमॅन Fri, 02/21/2014 - 16:49
असो उद्या पुन्हा माणुस कर हां काय
ॐ भग्नि भागोदरी भगभुगे भग्मासे ॐ भट स्वाहा....इरसाल पोपटा, पुन्हा माणूस हो!!!!

तिमा Fri, 02/21/2014 - 17:18
बिछान्यात न उठता तोंड वाकडे करुन समोर आसलेल्या ग़लासातील पाण्याचा घोट घेत,चुळ भरत तीने जवळच्या नाहणी मध्ये थुंकले हे कोडं काही उलगडलं नाही भौ! म्हंजी कितीपण व्हिजुयलाइज करायचा प्रयत्न केला तरी डोळ्यांसमोर काय हा व्हिडिओ येत नाही राव! हां, म्हणजे एकतर न्हाणीला एकदम खेटून झोपलं तर शक्य आहे. संवादांतून मावशी आणि चोराची प्रतिमा चांगली उभी केली आहे. मावशीची आणि चोराची वेव्हलेंथ चांगली जुळलेली दिसते. माझी स्वाक्षरी एवढी मनावर घेऊ नका राव!

In reply to by तिमा

आदूबाळ Fri, 02/21/2014 - 17:25
मावशीची आणि चोराची वेव्हलेंथ चांगली जुळलेली दिसते.
त्यांचं बरंच काय काय जुळलं होतं असं दिसतंय. त्याला "टाका भिडणे" म्हणतात. पण.
मी जाग़ाच होतो.
यामुळे हा संवादांचा फार्स मावशीबैंना रचावा लागला.

In reply to by जेपी

इरसाल Fri, 02/21/2014 - 17:40
जेपी जेपी....अहो चुकलात तुम्ही तंबाकु नाय काय ते तबांखु असे आहे. याचाच अर्थ या धाग्याला तुम्ही निव्वळ टाईमपास समजता !

In reply to by जेपी

रामपुरी Sat, 02/22/2014 - 03:51
इथे टिबाटिंबाला महत्व आहे. ते तंबाकु नाही आणि तंबाखु पण नाही. ते "तबांखु" आहे. हल्ली ग खालचे टिंब गेल्याने बरेच वाचक नाराज आहेत यावरून समजून घ्या एका टिंबाला किती महत्व आहे ते.

In reply to by काळा पहाड

आनन्दा Fri, 02/21/2014 - 20:19
अरे वा... काळा पहाड आणि काळी मावशी :) ह. घ्या. प्लीझ. अवांतर - मला पूर्वी ह.घ्या म्हणजे हसून घ्या असे वाटायचे, खरा अर्थ नंतर कळला.

खटपट्या Fri, 02/21/2014 - 23:15
आगामी कट्ट्यावर एक परिसंवाद आयोजित करा आता. विषय - १. "तुम्हाला समजलेले जीवनभाऊ" २. "जीवनभाऊंच्या कथा आणि प्रतिसाद" ३. "जीवनभाऊ नि मिपाला काय दिले" आणखी काही विषय असतिल तर सुचवा

In reply to by खटपट्या

काळा पहाड Sat, 02/22/2014 - 00:15
४. जीवन भाऊंचे वांगमय आणि तासगावची वांगी - एक तुलनात्मक अभ्यास. ५. Impact of Jeevan-bhou's literature on the personality and coping styles of working women from various professions ६. नंदुरबार, धुळे व जळगाव जिल्ह्यातील ग्रामीण योजने अंतर्गत कार्य करणार्या ग्रामसेविकांवर जीवन भाऊंच्या साहित्याचा झालेला आर्थिक व सामाजिक परिणामः एक अध्ययन.

यसवायजी Sat, 02/22/2014 - 11:53
मी पण आमुचे पक्व फळापरी सहजपणाने गळले हो.. जिवन आम्हा कळले हो.. जिवनभौ आम्हा कळले हो.. 'काळी मावशी' कळली आणीक नशीब हे फळफळले हो.. जिवन आम्हा कळले हो.. जिवनभौ आम्हा कळले हो.. :))

In reply to by इरसाल

यसवायजी Sat, 02/22/2014 - 14:04
मोजी एक डु-ऐडी आहे. पोषक वातावरण तयार करुन देणे, वाचनमात्र सदस्यांना लिहायला लावणे या जबाबदार्‍या (संपादक मंडळाकडुन !) त्यांना देण्यात आल्या आहेत. :)) म्हनुन्श्यान- ह्याच्च धाग्यावरी लोकांची प्रतिभा एवढी फुलुन येत असावी.

माहितगार Sat, 02/22/2014 - 12:40
मोजींची कथा बरी आहे आवडली. अवांतर आपल्याकडे रंगाचा उल्लेख वस्तुतः वर्णवादी नसतो ती चांगलीच गोष्ट आहे. या कथेत लेखकाचा उद्देशही हिणवण्याचा नाही. पण इतर देश आणि प्रदेशातून येणारे लोक हेच उल्लेख तेवढेच सहजतेने घेउ शकणार नाहीत हे आपले लोक बर्‍याचदा लक्षात घेत नाहीत. दुसरंतर आपल्या कडे रंगाच फारसंप्रस्थ कधी नव्हत पण क्रिम विकणार्‍या नवनव्या कंपन्या जाहीरातींच्या माध्यमातून नवीन पिढीत भावना वाढवत आहेत असे वाटते.

यसवायजी Sat, 02/22/2014 - 13:36
‘हे बघ तुला एक सल्ला देतो पुढे थोड्या आतंरावर,सावकराची घरे आहेत तेथे काही,प्रयत्न कर,’मावशी म्हणाली,
मला येक सांग़ा.. काळी मौशी म्हंजी बाई हाय काय बाईमानुस हाय?? ;) आनी हे 'आतंरावर' म्हंजी काय?

मुक्त विहारि Sat, 02/22/2014 - 15:50
त्या कूट कथा असतात.हे आम्ही बर्‍याच वेळा सप्रमाण सिद्ध केले आहे.शिवाय तर्क शास्त्राच्या नियमाप्रमाणे, एकाने लढवलेला तर्क, दुसर्‍या व्यक्तीला पसंत पडेलच असेही नाही. असो, तर आपण ह्या कथेकडे वळू या. ================================================ नेहमीप्रमाणेच ह्या कथेत देखील भाऊंनी बरेच क्ल्यु दिले आहेत. उदा. कथेचे नांव. ह्या कथेतील मावशीचे नांव गुणावरून न देता तिला तिच्या वर्णावरून दिले आहे.म्हणजे सामान्य माणूस आधी गूण न पाहता वर्णच पाहतो,शिवाय माय मरो आणि मावशी जगो, हे एक अंग पण लेखक सांगून जातो.) "अंग किती गोरं आहे नाही?" हा फेमस डायलॉग तुम्ही आठ्वले,शहाडे आणि मं.त ऐकला असेलच. दुसरा क्ल्यु : "ती काळी आसल्याने तीला काळी मैना म्हणतात." आता ही काळी मैना कुठे सापडते तर कोकणांत.कोकणच्या माणसाला मुळातच अर्धपोटी आणि उघडे राहावे लागते.त्यामुळे भारतातील एका विशिष्ट पक्षाला कोणीही तिथे विचारत नाही.हे सर्वमान्य मत कुणालाही ठावूक असेलच. तिसरा क्ल्यु : "ग़ेले पाच वर्ष तीच्या बरोबरच आसतो." इथे पाच वर्षे हा एक क्ल्यु देवून लेखक पुढील क्ल्यु देतो.... चौथा क्ल्यु : तीची दोन मुलं,एक मुलग़ा व एक मुलग़ी आसते. आता कुठल्या बाईला एक मुलगा आणि एक मुलगी आहे, ते ओळखा.तरी पण न ओळखता आल्यास, लेखक अजून एक क्ल्यु देतो. पाचवा क्ल्यु : "मावशीचा नवरा तो एक ग़वंडी आहे." इथे गवंडी असणे हे प्रतिकात्मक आहे.गवंडी घरे बांधून देतो आणि त्याबदल्यात पैसे कमावतो.तुम्हाला पण असे बरेच गवंडी माहीत असतील. सहावा क्ल्यू : "काळी मावशी नेहमी तबांखु खात आसते, कायम तीच्या ओठाखाली तबांखु ठेवलेली आसे." इथे तबांखू हे प्रतिकात्मक आहे.व्यसनी माणसे सहसा आपले व्यसन सोडत नाही.आता जिचा नवरा गवंडी आहे, तिला तंबाखू तरी का होईना पण व्यसन हे असणारच.त्यासाठी लागणारा पैसा ती कुठून तरी आणत असणारच.तर तो पैसा ती कुठून आणते, ते पण भाऊंनीच सांगीतले आहे. सातवा क्ल्यू : "बिछान्यात न उठता तोंड वाकडे करुन समोर आसलेल्या ग़लासातील पाण्याचा घोट घेत,चुळ भरत तीने जवळच्या नाहणी मध्ये थुंकले आणि तीची नजर छतावर ग़ेली." बघा इतकी लांब चूळ फेकली.अगदी तोफेतून सुटलेल्या एखाद्या तोफगोळ्यासारखीच आणि नजर कुठे गेली तर छतावर.म्हणजेच आकाशांत आणि तिला चक्क चोर छतावर दिसला.म्हणजेच तिची द्रुष्टी भिंतींचा अडथळा पार करू शकत होती. थोडक्यात तिला दिव्य द्रुष्टी होती. आठवा क्ल्यू : "आरे चोरा साभांळुन जरा ही झोपडी पडकी हाय पडशील," मावशी झोपडीला पडकी म्हणते.का तर तिच्या झोपडीतून (म्हणजेच पक्षांतून) बरीच माणसे बाहेर गेली आहेत. पुढचे बरेच क्ल्यू आहेत.... उदा. "सावकर लोकच्या घरी चोरी करायचं म्हणजे आवघड आसतं," "‘माझ्याकडं काय मिळणार तुला, तीन पोरं आहेत,त्याच्या जेवनाचे वांदे आहेत,आसं कर दुसरं घर शोध," "‘नको आसाच एकदा मी सावकराच्या घरी सापडलो आणि खुप मार खाल्ला होता," "‘काम करतो की पण तेवढ्यावर भांग़त नाही," "जरा चहा तर करुन देशील का?’चोर म्हणाला, ‘चहा करण्यासाठी घरात कायपण नाही?’,मावशी म्हणाली. "येत जा रे पुढच्या वेळी नक्की चहा देईन." (ह्याला म्हणतात आश्वासन.) आता गेल्या १५/२० दिवसांतल्या राजकीय घडामोडी आठवा आणि चोर कोण असेल ते ओळखा. ================================================================ हा लेख तद्दन विनोदी आणि फालतू असून, मी कुठल्याही पक्षाचे किंवा व्यक्तीचे नांव घेतलेले नाही.तरी पण भारतातील काही पक्षांशी आणि व्यक्तींशी साधर्म्य आढळल्यास, तो योगायोग समजावा. =================================================================