मुलींचा अनुशेष

आपण तर जबरा उदाहरण दिले आहे... आपला, (थक्क) भास्कर

प्राजूताई, परिस्थिती खालावलेली नव्हे. किंबहुना भारतात ती बर्‍याच शतकात अशीच आहे. आपल्या बालपणी आपल्यासकट आपल्या किती मित्र-मैत्रिणींना आपापल्या आई वडीलांनी अशा स्पर्धांमध्ये सहभागी करायला देऊन राष्ट्रीय संघात जाण्याचे स्वप्न दाखवले हे आठवा. कदाचित शुन्य. आता आपल्या किती मित्र-मैत्रिणींना डॉक्टर्-इंजिनिअर बनन्याचे स्वप्न दाखवले गेले वा अपेक्षा थोपवल्या गेल्या हे आठवा. कदाचित सर्वच... होय ना, मग हेच ते उत्तर. माझी अशी खात्री आहे की पाच-सात वर्षाची दोर्‍यांवर कसरत कराणारी डोंबार्‍याची मुले उचलली व त्यांना जरा परिक्षा पद्धतीची माहिती दिली तरी ते भारतातल्या ऍथलेटिक्सच्या स्पर्धा आरामात जिंकतील. पण हे करणार कोण हा प्रश्न आहे. आपला, (भरडलेला) भास्कर आम्ही येथे वसतो.

जर बहुतेक मुली आर्थिक परिस्थितीमुळे एकेकट्या आल्या असतील तर आपण हे सहज समजू शकतो की बरोबर आलेल्या एकाचा खर्च करणे शक्य नाही. सुदैवाने आपल्या पुतणीबरोबर तीचे वडील जावू शकले. ज्यांची आर्थिक परिस्थिती चांगली असूनही आईवडील आले नसतील तर इतर कारणे असू शकतात जसे, आजारपणे, लहान भावंडे व त्यांच्या परिक्षा इ. खेळाबद्दल असलेली अनास्था नाकारत नाहीये, पण सरसकट असेच असेल असे नाही. -- ही सगळी कारणे गृहीत धरली तरी एक अब्ज लोकांच्या देशात दोन-चारशे विद्यार्थिनी खेळाडू म्हणून येऊ शकत नाहीत? चांगल्या(?) शाळेत प्रवेश मिळावा म्हणून आठवड्याची सुटी घेऊन कितीतरी पालक शाळांत खेटे घालत असतात. हा केवळ इच्छाशक्तीचा भाग आहे असे वाटते. जर वातवरण निर्मिती पद्धतशीर पणे केली गेली तर हेच पालक आपल्या पाल्यांना अशा स्पर्धांना आणण्यान्यासाठी रांगा लावतील. क्र. ३ बद्दल नीटसा उलगडा झाला नाही. जर खेळाडू अनुपस्थित होते तर उपस्थित खेळाडूंमध्ये तरी स्पर्धा झाल्या कि नाही? --माझ्या माहिती नुसार परिक्षक मंडळ व प्रतिस्पर्धी तेथे होते परंतू स्पर्धक आलेच नाहीत. म्हणून मग उपस्थित स्पर्धक विजयी ठरवण्यात आले. शासनाच्या नोकरीसाठी जर गरीब घरातील मुली खेळत असतील तर त्यात त्यांची चूक किती व परिस्थितीचा दोष किती? --मला तरी चूक वाटत नाही. अनेक सुयोग्य तरुण्/तरूणींना डावलून आरक्षाणाच्या नावाखाली सुस्थापित घरातल्या नालायकांना नोकर्‍या मिळतात. तर मग खेळाडूंना का नको? स्पर्धक आले नसतील तर आलेल्या खेळाडूंचा दोष नाही. तसेच जर नोकरीच्या आशेने अनेकानेक मुले/मुली खेळावर लक्ष केंद्रित करु लागली तरी ते चांगलेच आहे. त्याने स्पर्धा वाढेल व चांगले नवीन खेळाडू देशाला मिळतील. काही पालक वयात येणार्‍या मुलींच्या तब्येतीस जपण्यासाठी त्यांना खेळू देण्यास नकार देत असावेत. माझी माहीती ऐकीवच आहे. मुलींच्या शारिरीक व मानसीक सुरक्षिततेचा प्रश्नही नाकारता येत नाही. --हा प्रश्न आहेच. हे हाताळण्यासाठी मार्गदर्शक तत्वे आहेत. तसेच या प्रश्नातून बाहेर येण्यासाठी खेळाचे वातावरण बदलायला हवे. तसेच जनजागरण सुद्धा व्हायला हवे. जेणेकरून पालकांच्या मनातली भिती दूर होईल. आपला, (चिंताक्रांत पालक) भास्कर आम्ही येथे वसतो.

माझ्या मुलाच्या शाळेत अनेक पालक त्यांच्या मुलांना व मुलींना सॉकरच्या क्लासला पाठवतात ते केवळ त्या खेळाच्या वेडापायी (आपल्याकडच्या क्रिकेट्च्या वेडाशी याची तुलना होवू शकेल).

अमेरिकेत सॉकर इतका प्रसिद्ध आहे हे मला माहित नव्हते. मला वाटत होतं की फुटबॉल, बास्केटबॉल आणि बेसबॉल हेच खेळ अमेरिकेत प्रसिद्ध आहेत.

आपले "अभिनंदन" तिच्यापर्यंत पोचवतो. आपला, (कबूतर) भास्कर आम्ही येथे वसतो.

त्यांना उपलब्ध संधी कोणती? --प्रियाली ताई, भारतात खेळाडूंसाठी जेवढ्या संधी आहेत त्या सुद्धा खेळाडूंच्या अभावी रिकाम्याच राहतात. त्यामुळेच तर मी अनुशेषाबद्दल बोलतोय. आपल्याला प्रत्येक वेळी ऑलम्पिक संघात पाठवायला चांगले खेळाडू सुद्धा मिळत नाहीत. कारण तिथे पाठवायला लायक असणारे खेळाडू त्यांच्या बालपणापासून हेरुन त्यांना तयार करण्यासाठी लागणारे भगिरथ प्रयत्न करणार कोण? खेळाडू घडवण्यासाठी पैसे देवून सुद्धा खेळाडू नाहीत हो अशा बोंबा मारणारे भ्रष्ट मंडळे? आपला, (अनुशेषी) भास्कर आम्ही येथे वसतो.

पुढे खेळातून जाणार्‍या करियरच्या वेगवेगळ्या वाटा आतापासूनच बघून ठेवा (जसे फिजिओथेरपिस्ट). --आमचा याबद्दल विचार/अभ्यास चालू आहे. यातून आतापर्यंत निघालेले निष्कर्षः सध्या इंग्रजी (पैसेवाल्या) तसेच इतरही श्रीमंत शाळांचे पेव फुटलेले आहे. त्यांना खर्‍या स्पर्धा खेळलेले कोच हवे असतात. व त्या जागा सध्या तरी बर्‍यापैकी रिकाम्याच आहेत. --खेळाडू महिलांसाठी सैन्यात, पोलिसांत, सरकारी नोकर्‍यांत असणार्‍या जागा बहुतेक वेळा भरल्या जात नाहीत. तेव्हा आमच्या पुतणीच्या भविष्याची चिंता सुटलेली आहे. --परंतू त्याही पुढे आमचा सध्या असा विचार आहे की जर तिने खरेच पुढेही अशीच प्रगती चालू ठेवली तर तिला एक मस्त ट्रेनिंग सेंटर सुरु करुन द्यावे. सुदैवाने कर्ज व खिशातले काही टाकून हे आजघडीला तरी शक्य वाटते आहे. ती मोठी झाल्यावर पाहू यात परिस्थिती कशी बदलत जाते ते. धडधडीतपणे चालणारी वशिलेबाजी (अगदी १२-१४ वर्षाच्या मुलांना सुद्धा लक्षात येईल इतके उघड उघड), मनाजोगे ड्रॉ काढून कच्चे प्रतिस्पर्धी हुडकून त्यांच्याशी वशिल्याचे खेळाडू खेळवणे, मुलांची खोटी वजने नोंदवून आडदांड मुलांना खालच्या गटात खेळवून पदकांची लूट असले प्रकार पाहून खेळायचे सोडले! दाद मागणे अशक्य असते. कोणीही ऐकून घेत नाही. अक्षरशः अरेरावी करुन गप्प बसवतात. कित्येकदा प्रशिक्षकांमधेच हातघाईची जुंपण्याचे प्रसंग अनुभवले आहेत. --- ही वा यापेक्षाही भयान वस्तुस्थिती खुद्द अभिनव बिंद्रानेच व्यक्त केली. त्याने आपल्या हालकट/पाजी/नालायक ऑलम्पिक समितीला खूप दोष दिले व त्याच वेळी पुण्यात निर्लज्जपणे कलमाडी नागरी सत्काराचा आनंद लुटत होते. पण या सगळ्या घाणेरड्या प्रकारांशी झुंजण्याची तयारी आम्ही करत आहोत. ईश्वराने तेवढे पाठबळ द्यावे हीच प्रार्थणा! आपला, (लढवय्या) भास्कर आम्ही येथे वसतो.

रंगाचा प्रतिसाद पटण्याजोगा...! तात्या.