चित्रमय कोकण दर्शन (भाग ३) श्री दुर्गा देवी

आता व्याडेश्वराचे दर्शन घेउन झाले होते,मग देवीचे दर्शन घ्यावयाचे असे ठरवले. देवीसाठी काय घ्यायचे असा विचार चालला असतानाच जवळच एक फुलांचे दुकान दिसले... अगदी ताजे हार केलेले दिसत होते... मग अजुन त्या दुकान मी डोकावलो,तर ताज्या फुलांनी टोपली भरलेली दिसली. हारवाल्या मुलाला सांगितले की या फुलांचा हार करुन दे,त्याने तसा त्या सुगंधी फुलांचा मस्तपैकी हार बनवुन दिला.मग देवीचे दर्शन घेण्यास निघालो... नारळ सुपारीची झाडे मन मोहुन टाकतात...कितीही पाहिले तरी समाधान काही केल्या होत नाही. शेवटी दुर्गा-देवीच्या देवळाच्या बाहेर पोहचलो, तिथे एक मोठा धर्मस्तंभ नजरेस पडला. फार-फार वर्षांपूर्वी ज्या जागी हा खांब आहे,त्या जागी रस्त्याच्या खाली साधारण १०-१२ फूट खोल जागेत देवीचे मंदिर होते. याच संदर्भात एक दंतकथा सांगितली जाते ती म्हणजे,समुद्री चाचे,लुटारु यांचा गुहागरवासी लोकांना फार त्रास झाला,तेव्हा देवीने या आक्रमकांशी युद्ध केले आणि त्यांना परतवुन लावले.त्याचीच साक्ष म्हणुन रुईची पानावर तिच्या नथीतला मोती या स्तंभाच्या जागी आढळुन आला.हेच ते देवीचे स्वयंभू स्थान होते. प्रवेशद्वारा पासुन मंदीराकडे जाण्यासाठी सुंदर रस्ता आहे,याला "दुर्गेची पाखाडी" असे म्हणतात.आधी हा रस्ता चिखलाचा होता,पण वेळो वेळी भक्तमंडळींनी मदत करुन आजचे दिसणारे पक्के बांधकाम करुन घेतले आहे.ही वाट संपल्यावर देवळात प्रवेश होतो आणि लगेचच त्या आवारात दोन समाध्या दिसतात,त्या अनुक्रमे कै.शिवरामशास्त्री शारंगभट खरे आणि दुसरी या मंदिराची रचना करणारे कै.पद्माकरभट्ट दातार यांची असल्याचे मानले जाते. नगरात प्रवेशले पंडु नंदन| ते देखीले दुर्गा स्थान | धर्मराज करी स्तवन| जगदंबेचे तेधवा || लहानपणी हे युधिष्ठिर विरचीत स्तोत्र वाचताना कधीही मला असे वाटले नव्हते की ज्या देवीचे असे वर्णन केले आहे त्या देवीच्या दर्शनाचा योग माझ्या आयुष्यात येईल. देवीची मूर्ती अष्टभुजा आहे,तिच्या एका हातात चक्र्,दुसर्‍या हातात अंकुष्,तिसर्‍या हातात सर्प,तर चौथ्या हातात त्रिशुळ आहे.पाचव्या हातात शंख, सहाव्यात घंटा,सातव्यात परशु आणि आठव्या हातात महिषासूराची शेंडी धरलेली आहे.देवीचे वाहन असलेल्या सिंहाने महिषासुराच्या पाठीत त्याचे पंजे आणि दात रोवलेले आहे. पूर्वी हे मंदिर हेमाडपंथी बांधकामाचे होते,श्री दुर्गा देवीचा उल्लेख दुर्गा व्याडेश्वरी असा सापडतो. इस्लामी हल्ल्यात मुसलमानांनी देवळे तोडली मूर्ती फोडल्या,तेव्हा जगन्नाथ दातार यांनी महिषासुरमर्दीनीच्या २ सुरेख मूर्ती करवुन घेतल्या,त्यातली एक संगमरवरी गुहागरला तर काळ्या पाषाणातली मूर्ती मुरुडला बसवली आहे. देवीचे दर्शन घेउन मनाला अत्यंत आनंद व शांतता लाभली... आणि आम्ही पुढच्या प्रवासास जाण्याचा बेत ठरवला. पुढच्या भागात गुहागर समुद्र दर्शन. चित्रमय कोकण दर्शन (भाग २) श्री व्याडेश्वर मंदिर * देवीचा फोटो काढण्यास मनाई आहे, परंतु मला फक्त या देवस्थाना बद्धल माहिती द्यायची आहे,आणि फोटोचा कुठलाही व्यायसायिक वापर करायचा नाही असे सागितल्यावर पुजार्‍यांनी फोटो काढण्याची परवानगी दिली. ** या लेखातील माहिती देताना मी, दुर्गाश्री आणि गुहागर निवासिनी श्री दुर्गादेवी या दोन माहितीपर पुस्तकांचा संदर्भ /आधार घेतला आहे. ( हौशी फोटुग्राफर) मदनबाण.....