"देवा ....कंटाळलो या रक्तदाबाला ... करतो आता आत्महत्या...!!"

अतिशय चांगला विषय. लेखकाने मांडलेले मुद्दे अतिशय विचार करण्याजोगे आहेत. जर समाजरक्षकच आरोग्यदृष्ट्या सक्षम नसेल तर त्याकडून व्यवस्थित काम कसे होईल? ह्याच प्रकारे इतरही लोकांचीहि वैद्यकिय तपासणी करायला पाहिजे. जसे एस टी चे ड्रायव्हर व कंडक्टर. हि लोक देखील कामाच्या अनियमित वेळांमुळे ह्या व्याधींच्या शिकार होत असावीत. नील.

कोणी आत्महत्या करते, कोणी वरिष्ठांना, सहकार्‍यांना गोळ्या घालुन मारते. आजकाल ह्या बातम्या जास्त येउ लागल्या आहेत. तब्येतीची काळजी ज्याने त्याने आपली घेतलीच पाहीजे. बरेचदा रुग्णानेच आरोग्याची हेळसांड केली असते. पोलीस आरोग्य, मनस्वास्थ अहवाल, उपाययोजना नक्कीच उहापोह झाला असेल पण प्रत्यक्ष परिणाम काय झाला आहे ह्याचा पुरावा कुठे मिळणार?

चांगला लेख.. विचार करायला लावणारा.. सहजराव म्हणतात त्याप्रमाणे प्रत्यक्ष बदल कसा दिसणार? असेच म्हणतो _____________________________ श्याम, आजची पीढी अशी आहे का रे?हे असे चित्र का रंगवायचे? आणि असेल तर बदलायला नको का रे श्याम?

सर्व पोलिसांना शारीरिक तंदुरुस्ती फार आवश्यक आहे, कारण त्याच जोरावर ते त्यांचा तणावपूर्ण जॉब, अनियमित वेळा, कटकटी यांना सामोरे जाऊ शकतात. तसेच मानसिक तंदुरुस्तीसाठीही त्यांनी नियमित योगसाधना, मैदानी खेळ यांत भाग घेतला पाहिजे. परंतु ज्या खात्यात मनुष्यबळ कमी आहे, रिकामी पदे भरलीच गेली नाहीत अशा खात्यात पोलिसांना कायमच तणाव, नैराश्य, आजार यांना सामोरे जावे लागते. भरपूर दबावाखाली काम करावे लागते. पोलिसदलातील रिकाम्या जागा आधी भरल्या पाहिजेत, म्हणजे अतिरिक्त कामाच्या बोज्यातून काही अंशी तरी सध्याच्या पोलिसांची सुटका होईल. शारीरिक तंदुरुस्तीचे मूल्यमापनही नियमित रूपात व्हायला पाहिजे व त्यात आढळणार्‍या कमतरतांना भरून काढण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न झाला पाहिजे. अन्यथा अजून अनेक पोलिस असेच वेगवेगळ्या आजारांचे बळी पडत राहतील. अरुंधती http://iravatik.blogspot.com/

पोलिस दलात काम करणारे माझे मामा तीन तीन दिवस घरी यायचे नाहीत. मुम्बई पोलीसान कडुन हेच वाक्य मी कायम ऐकत आले. मी ज्यान्च्या घरात भाडेकरु म्हणुन रहायचे, ते पिता, पुत्र दोघेही पोलीस होते. त्यान्ची हालत तर विचारु नका. आपण रस्त्यावर उभे राहुन खुशाल पोलीसान्ना शिव्या देतो, पण या लोकान्ना खरोखरच कुटुम्ब सहवास अतिशय कमी मिळतो. माझे मामा पोलीस निरिक्षक होते, पण कधी तरी दुपारी त्यान्चा घरी येतोय म्हणुन फोन आला की मामी धावपळ करुन काही तरी चान्गल चुन्गल बनवायला बघायच्या. त्यन्च्या तोन्डी "हे ना! घरचे पाहुणे" नका पाहु त्यान्ची वाट कधीच वेळ नसतो त्यान्ना" आत्ता खुप विचार करायला लावते. "....जसे एस टी चे ड्रायव्हर व कंडक्टर...." एकदा कोल्हापुर् हुन बाहेर गावी जात असताना सर्वात समोरच्या सिट वर जागा मिळाली. सहज गप्पा सुरु झाल्या. माझ्या तोन्डुन अगदी सहज एक वाक्य गेल, म्हन्टल रिटायर्ड झालात की परत तुम्हाला प्रवास करावासा वाटत नसेल नाही. क्षण भर माझ्या कडे त्या पन्नाशीच्या ग्रुहस्ताने रोखुन बघीतले. २५ वी शीच्या या पोरीला काही सान्गाव की नको या विचारात ते थबकले, अन त्या नन्तर " सवय होते शरीराला कायम प्रवासाची.प्रवास थाम्बला की माणुस पण थाम्बला. मी तरी आज पर्यन्त दोन वर्षाच्या वर पेन्शन खाल्लेला ड्राईव्हर बघीतला नाही. अस अगदी गम्भीर पणे ते बोलुन गेले. काटा आला मला त्यान्च्या त्या नजरे कडे बघुन, शब्दांना नसते दुखः; शब्दांना सुखही नसते, ते वाहतात जे ओझे; ते तुमचे माझे असते.

http://misalpav.com/node/8454 इथं पुर्वी या विषयावर लिहिलं होतंच पण पुनरुक्तीचा धोका लक्षात घेऊनही परत लिहिण्याचा मोह आवरेना. सहज म्हणतात तसा पोलिसांचे आरोग्य, त्यांच्यावरचा तणाव या बाबींचा उहापोह शासकीय तसेच सेवाभावी संस्थांच्या पातळीवर गेली दोन दशके तरी नक्कीच सुरु आहे. अनेक योजना बनवल्या जातात पण त्यातल्या फार थोड्यांची अंमलबजावणी होते अन झाली तरी त्यांचा फायदा कनिष्ठ कर्मचार्‍यांना होणे शक्य होत नाही. पोलिसांना दिवसाला बारा तास ड्युटी असते पण बहुतेकदा ते १६-१८ तास काम करतात आणि बहुतेकदा आठवड्याच्या सुट्ट्या, रजा बंद असतातच. कामातला बराचसा वेळ बंदोबस्तात जातो. बंदोबस्त आणि तपासासाठी खात्याअंतर्गत समांतर यंत्रणा बनवण्याबाबत बरेच बोलले लिहिले गेले आहे पण कुणीच कधीच काही केलेले नाही. पोलिसभरती मधे खेळाडुना प्राधान्य दिले जाते पण भरतीनंतर कामाच्या रामरगाड्यात त्यांचे खेळ सुटतात ते कायमचे. पोलिसांसाठी आर्ट ऑफ लिव्हिंग, योगा, प्राणायाम वगैरेचे प्रशिक्षण वर्ग आयोजित केले जातात पण कामाच्या रगाड्यात तिथे जायला वेळ मिळण्याची मारामार असते. पोलिसांच्या आजारीपणाची रामकहाणी अजुनच वेगळी असते. पुर्वी संजिवनी निधी नावाचा निधी असे, आजारपणाच्या खर्चासाठी. त्यासाठी पोलिसांच्याच पगारातुन दरमहा पैसे कापले जात आणि कुणी आजारी पडला की मदत मिळे. पण ती मदत देखील नंतर पगारातुन पैसे कापुन परत वसुल करुन घेतली जाई. बहुतेक मोठ्या शहरांमधे पोलिस हॉस्पीटल आहेत पण त्याचे स्वरुप हॉस्पीटलपेक्षाही दवाखान्यासारखेच असते. आजारपणाची रजा मंजुर करुन घेण्यासाठी सरकारी दवाखान्याचेच सर्टीफिकेट आवश्यक असल्याने बहुतेकदा पोलिस कर्मचारी व त्यांचे कुटुंबिय सरकारी दवाखान्यातच उपचार घेतात. खाजगी डॉक्टरांची फी परवडण्याचाही भाग असतोच. मुंबईत पोलिस कर्मचार्‍यांच्या मनोरंजनासाठी एक क्लब होता पुर्वी. नंतर असे कानावर आले की तो क्लब बंद केला अन तिथे अतिवरिष्ठ अधिकार्‍यांसाठी काही अतिरिक्त सुविधा सुरु केल्या.

चांगला लेख आणि चर्चा. पण या सगळ्यावर उपाय काय?

फौजदारांबद्दल वाचून वाईट वाटले. इतक्या जिंदादिल माणसाला पण आत्महत्या करावीशी वाटली हे भयानकच आहे. बाकी धाग्यात आणि प्रतिसादात मांडलेले वास्तव नवीन नसले तरी जळजळीत आहेच. काटा येतोच अंगावर. मला व्यक्तिशः पोलिसांबद्दल राग नाही सहानुभूति वाटते. बिपिन कार्यकर्ते

"....मला व्यक्तिशः पोलिसांबद्दल राग नाही सहानुभूति वाटते....." हे तुम्ही लाख मोलाचे बोलला आहात बिपिन जी. दीडदमडीचीही किंमत नसलेले हिंदी/मराठी सिनेमे आणि दळभद्री टीव्ही मालिका पाहुन आपण एखाद्या व्यवसायाची/नोकरीतील अवस्थेची, सत्याचा अपलाप करणारी, प्रतिमा मनी ठसवितो... अन् प्रत्यक्ष जीवनात ते समोर आले की त्याच नजरेने त्यांना चितारतो. अर्थात या गटात सर्वच धुतल्या तांदळासारखे आहेत असे मी कधीच विधान करणार नाही, नव्हे, करूच शकत नाही. पण तसे पाहीले तर अन्य सार्वजनीक क्षेत्रातदेखील बजबजपुरी माजलेली आहे, आणि तो एक वेगळाच विषय आहे. आपला हा धागा "ड्युटीचे स्वरूप" इतकाच आहे. पोलिस नाम हा एक बदनाम बुक्का आहे हे खरे आहे, पण अन्य नोकरी क्षेत्रात काम करणारे हे साईबाबाच्या धुनीतील धूप आहेत असे कुणी मानू नये... इतकेच. ------------------------------------------------------- "चन्द्रकिरणानो, तुम्हा वाजते का कधी थंडी स्वतःची ? मध्यरात्री?"

वरील घटना खूपच दुर्दैवी आहे. कुणाच्याही बाबतीत असे होवू नये असेच वाटते. पोलीसातील भ्रष्टाचार, कधीकधी माजुरडेपणा, पांडू हवालदार पासून ते अब तक पचपन सारख्या चित्रपटात चित्रित केलेली प्रतिमा - एक ना अनेक गोष्टींमुळे पोलीस म्हणले की फार काही चांगले वाटत नाही... नाण्याची दुसरी बाजू कधीच समजत नाही कारण सरकारी असल्याने त्यांना कुठवर बोलावे यावर मर्यादा असतात असे वाटते. बाबूगिरीच्या माजुरडेपणा बद्दल आणि राजकारण्यांच्या नोकरासारख्या अमर्याद वापराबद्दल अनेक गोष्टी ऐकल्या आहेत. बाबूगिरी हा तर एक स्वतंत्र चर्चेचा विषय आहे. त्यावर परत कधीतरी अधिक, पण एकच वाटते की त्यांना असलेले सुरक्षाकवच (job security) ही निघून गेली पाहीजे. कदाचीत नवीन काही प्रश्न निर्माण होतील पण याचा दूरगामी फायदाच होईल... ८०च्या दशकात, नक्की कधी ते आठवत नाही, पण एकदा अति झाले असे वाटून महाराष्ट्र पोलीसांनी यावर आवाज उठवला होता. इतका की ते रस्त्यावर शस्त्रे घेऊन उतरले. मला वाटते, तेंव्हा शिवाजीराव पाटील नीलंगेकर मुख्यमंत्री होते. बर्‍याच पोलीसांना निलंबीत केले गेले (अर्थातच त्यातील "पॉवर" नसलेल्यांना). तेंव्हा शरद पवारांनी पोलीसांचे प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न केल्याचे आठवते... पण स्वतः सत्तेत आल्यावर काय केले कोण जाणे. वर अरुंधतींनी म्हणले आहे, "पोलिसांनाच ठरवावे लागेल की समस्येचा एक भाग बनून जगायचे की त्यावर उपाय शोधायचे!" आज वास्तव असे आहे की हाच प्रश्न सामान्य नागरीकाच्या बाबतीतही आहे असे वाटते. जेंव्हा वरीष्ठांच्या दडपणात स्वत:चे काम राहील का, राहीले तर कुठे आणि कसे रहाणार असे प्राथमिक प्रश्न पडलेले असतात, तेंव्हा एक आजचा दिवस कसा निघतो ही विवंचना सोडल्यास बाकी काही सुचणे शक्यच नाही असे वाटते. -------------------------------- मी या आणि इतर संकेतस्थळावर केवळ "विकास" याच नावाने वावरतो. त्याच्या मागेपुढे उभ्या (||) आडव्या (=), तिरप्या (\\ //) आदी कुठल्याच प्रकाराच्या रेषा नसतात. त्या अर्थाने माझी कुठेही शाखा नाही. :-)