एकाच चालीची बंगाली आणि हिंदी गाणी

हेमन्त कुमार ची बहुतेक गाणी कोणत्या ना कोणत्या बाऊल गीतावर आधारीत आहेत. पास हा शब्द जर इंग्रजी असेल तर नापास हा शब्द कोणत्या भाषेतला आहे

धागा. हिंदी आणि त्याच चालीवरची बंगाली गाणी ऐकायला मजा आली. 'प्यार दिवाना होता है'चं तनुजाने काम केलेलं बंगाली रुपडं 'अजि गुन गुन गुंजे आमार' इथे. याच धाग्याचा थोडा विस्तार करून लिहायचं तर लताबाई, हृदयनाथांनी मराठीतली मी 'डोलकर, डोलकर' सारखी कोळीगीतं आणि इतर गाणी बंगालीतही नेली. या दुव्याच्या पानावर शेवटी स्क्रोल केल्यावर त्यातली काही ऐकता येतील. वादळ वारं सुटलं गं, तिन्हीसांजा सखे मिळाल्या (दूरे आकाश शामियाना), मेंदीच्या पानावर इ. गाण्यांच्या चालीवरची बंगाली गाणी इथे आहेत. बाकी निव्वळ गाण्यांखेरीज मराठी मातीतली गाणी इतर प्रांतांत नेणं, शांताबाईंना कोकणीत आणि कोळीगीतं लिहायला उद्युक्त करणं ही मंगेशकर कुटुंबियांची कामगिरी आपल्या सांस्कृतिक समृद्धीत भर घालणारी यात वाद नाही.

नंदन
मराठी साहित्यविषयक अनुदिनी

मनोरंजक संकलन. नंदन यांनी दिलेल्या दुव्यावरील मराठी ते बंगाली गाणीही सुरेख! आपल्या वंगबंधूंप्रमाणे, हिंदी चित्रसृष्टीत वावरणार्‍या मराठी संगीतकारांना (उदा. सी रामचंद्र, वसंत देसाई) हे का करावेसे वाटले नाही? की केले आहे पण मला ठाऊक नाही? Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

हेमन्त कुमारानी बंगाली बाऊलगीते हिन्दीत आणली तशी ती तुम्ही का नाही आणलीत असा प्रश्न जेंव्हा वसन्त देसाईना विचारला होता त्यानी उत्तर दिले की तसे केले तर लोक मला चाल चोरली असे म्हणतील. थोड्या फार फरकाने सी रामचन्द्रानीही हेच उत्तर दिले होते पास हा शब्द जर इंग्रजी असेल तर नापास हा शब्द कोणत्या भाषेतला आहे

छू कर मेरे मन को... हे देखील मूळ बन्गाली आहे... www.itwofs.com

मेजवानीच दिलीत की! जीवलगा राहिले रे, मोगरा फुलला, तुम आशा विश्वास हमारे यांची रुपांतरं विशेष आवडली. मी वर म्हंटल्याप्रमाणे उत्कृष्ट गीतांतराचा नमूना म्हणजे 'वादळ वारं सुटलं गं', बंगाली रुपड्यात 'बादल कालो घिरलो गो' हे वेगळ्याच अर्थाचे शब्द 'वादळ वारं सुटलं गं' च्या तालात perfectly बसतात. पुन्हा गीतकारांना सलाम! (डोलकर डोलकर मधला पुरुष गायक हेमंत कुमारच आहे ना?)

असेच एक गीत : मूळ बंगाली गीत 'एक दिन पाखी उडे' (किशोर- आर. डी). हिंदी गीत 'तुमबिन जाऊं कहॉ' (रफी- आर. डी). एस. डी. बर्मनांचे 'हो रे माझी' हेही त्यांच्याच आवाजात बंगालीत ऐकल्याचे आठवते. 'ये बन्सी क्यूं गाये' ह्या सुंदर गीताची आठवण करून दिल्याबद्दल धन्यवाद. जाता जाता: 'ना जेऊ ना' तील तबला अगदी 'पचकट' वाटतो. 'ओ सजना' त त्याने गाण्याच्या बरोबर जाता जाता स्वतःचा खास रंग भरला आहे, तो लाजवाब आहे. हा तबला कुणी वाजवाला आहे? (मारुति कीर? दत्ताराम? अन्य कुणी?)

ना जाने कोई कैसी है ये जिंदगानी - हे पण मूळ बंगालीतलेच आहे.

हिंदी, मराठी, बंगाली भाषांमधल्या सुरेल गीतांची सुमधुर थाळीच सजवून दिलीय या धाग्यानं आणि प्रतिसादांनी. परख चित्रपटातली सगळीच गाणी सुंदर आहेत. हे ऐकलंय? याचीही बंगाली आवृत्ती असेल, तर जाणकारांनी दुवा द्यावा. क्रान्ति सजदे में सर झुकाया तो मैंने सुनी सदा | कांटों में भी फूलो़ को खिलाता ही चला जा अग्निसखा रूह की शायरी

'खाई है रे हमने कसम संग रहनेकी' हे गाणे सचिन देव बर्मन यांच्या आवाजात २००७ च्या कोलकाता बुक फेअर मध्ये बंगालीतून (शब्द त्याच अर्थाचे होते की नाही हे कळले नाही) ऐकले होते. नितिन थत्ते (पूर्वीचा खराटा)

आमार शोप्नो जे = अपने प्यार के सपने बंगालीत व हिंदीत कलाकार देखिल तेच आहेत! जागो मोहोन प्रीतोम = जागो मोहन प्यारे ओगो आर किछू.... = तस्वीर तेरी दिल में चित्रपट माया ऐ की होलो = ये क्या हुआ

खूपच छान आहे. नंदन, तुझीही लिंक पाहिली. सुपर्ब!!! :) - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

मला अपेक्षा होती तसं आपण collectively एक महत्वाचा संगीतकोषच तयार करतो आहोत, फारच छान! तात्या: मिपावर कायमस्वरूपी गाण्यांच्या files ठेवता येतील अशी सोय करता येईल का? मला कल्पना आहे हे खर्चिक काम असेल, पण आपली हरकत नसेल तर मदत करायला खूप जण तयार होतील. असा भारतीय बहुभाषिक गाण्यांचा unique database माझ्या माहितीत तरी कुठेही नाही, मिपाचं ते वैशिष्ट्य ठरू शकेल. पहा विचार करून.

एकदम मस्त संकलन या धाग्यामधे होत आहे! एकदा हृदयनाथांच्या एका कार्यक्रमात त्यांनी (वर नंदनने सांगितलेल्या चालींव्यतिरीक्त) "रंगा येऊ वो" ची चाल पण बंगाली भजनावरून घेतल्याचे सांगितले होते.

मी हेमंतकुमार च्या बंगाली कॅसेट मधे ऐकलेली (बंगाली शब्द आमचे अफाट बंगाली ज्ञान दाखवतील तेव्हा चुकलेले दुर्लक्षित करावे :) ) आमार प्रोश्नो करे नील धृबोतारा और कोतोकॉल आमी रबो दिशाहारा (कही दूर जब दिन ढल जाये) येइ रात तोमार आमार (ये नयन डरे डरे)

या दोघांचं 'चोले जो जाय दिन दिन दिन दिन, नुपूर बाजे झिन झिन झिन' हे मूळ गाणं मला काही सापडलं नाही , पण ते अरुंधती होम-चौधुरी यांनी सलीलदांच्याच संगीत निर्देशनात म्हंटलेलं या ठिकाणी ऐकायला मिळेल. किशोर च्या 'गुजर जाये दिन दिन दिन' चं हिंदी व्हर्जन इथे, अन्नदाता चित्रपटासाठी.

हेमंतकुमारच्याच आवाजात बंगाली आणि हिंदी गाणी. हिंदी गाणं कोहरा चित्रपटातलं.

सलील कुलकर्णीच्या संधीप्रकाशात या अल्बममधलं 'मन माझे चपळ न राहे निश्चळ' या भजनाची चाल बंगाली लोकसंगीतावरूनच घेतल्याचे त्याने एका मुलाखतीत सांगितल्याचे आठवते. मराठी भजनाची पारंपरिक चाल न घेता त्याने दिलेल्या चालीतही भजन ऐकायला मस्त वाटते. (भोचक) आमचा भोचकपणा इथेही सुरू असतो... http://bhochak.mywebdunia.com/