तुम्ही मोदींचे समर्थन करत नाही ना? मग तुम्हाला काय करायचे आहे ते कधी निवृत्त होतात आणि कधी नाही याचे? आम्ही समर्थक बघून घेऊ ना. अडवाणी आणि इतरांना लावलेला ७५ वर्षांचा नियम मोदी स्वतःला लावत नसतील आणि ती गोष्ट ज्या समर्थकांना आवडली नाही ते याविषयी मोदींना जाब विचारतील. मला तरी वाटते की ७५ वर्षे हे खरे कारण नव्हतेच. खरे कारण होते वाजपेयींच्या काळात जसा पक्ष आणि सरकार चालायचे तसेच मोदीकाळातही व्हायला हवे असा आग्रह धरतील अशी शक्यता असलेल्या जुन्या पिढीतील नेत्यांना दूर ठेवणे. ते नेते होते अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी आणि यशवंत सिन्हा हे तिघे. त्यापैकी अडवाणी आणि मुरली मनोहर जोशींनी पक्षासाठी खूप खस्ता खाल्या होत्या हे कोणीच नाकारू शकणार नाही आणि त्याविषयी त्यांच्याविषयी आदरही आहे. मात्र एखादी खाष्ट सासू जशी म्हणते की मी माझ्या मुलाला पहिल्या दिवसापासून वाढविले आहे म्हणून यापुढेही मी म्हणेन तसेच व्हायला पाहिजे त्याप्रमाणे हे जुन्या पिढीतील लोक आम्ही पक्षाला पहिला दिवसापासून, अगदी जनसंघाच्या काळापासून मोठे केले आहे म्हणून यापुढेही आम्ही म्हणू तसेच व्हायला हवे तर ते चालणार्‍यातले नव्हते. काळ बदलला आहे तेव्हा नव्या नेत्यांकडे आपण होऊन नेतृत्व सोपावून आपण स्वतः वानप्रस्थाश्रमात जावे ही भारतीय संस्कृतीतील मूळ कल्पना अशा जुन्या पिढीतील नेत्यांना आणि खाष्ट सासवांनाही कळत नाही. तेव्हा त्यांना दूरही करायचे पण त्यांनी पक्षासाठी जे काही केले त्याबद्दल त्यांचा मानही ठेवायचा या दोन्ही गोष्टी साध्य करायला ७५ ची अट ठेवली गेली असे मला तरी वाटते- वैयक्तिक मत. खरं तर ८० ची अट ठेवली असती तरी चालले असते कारण अडवाणी आणि मुरली मनोहर जोशी दोघेही ८० च्या पुढे होते. पण यशवंत सिन्हा ७७ वर्षांचे होते. तसेही यशवंत सिन्हांनी पक्षासाठी अडवाणी आणि जोशींइतके केले नव्हते. ते मुळात पक्षात आले १९९३ मध्ये- जेव्हा भाजप चांगल्यापैकी प्रस्थापित झालेला पक्ष होता. तसेच निदान अडवाणींनी एकेकाळी पक्षासाठी भरभरून मते फिरवली होती त्याच्या एक टक्काही मते यशवंत सिन्हा कधी फिरवू शकले नसते. ते मास लीडर कधीच नव्हते. त्यामुळे त्यांची इतकी पर्वा करायची गरज नसावी. तरीही ते भारताच्या सर्वोत्तम अर्थमंत्र्यांपैकी एक होते- सर्वोत्तम अर्थमंत्री असे म्हटले तरी चालेल. त्यामुळे त्यांचा विचार करून ७५ ही अट ठेवली असावी. नंतरच्य काळात राफेलच्या मुद्द्यावर रागा नुसती बडबड करत होता पण कोर्टात जाऊन आपले थोबाड फोडून घ्यायला गेले यशवंत सिन्हा (आणि अरूण शोरी) तसेच आय.एस.आय च्या माजी प्रमुखाबरोबर ए.एस.दुलातनी लिहिलेल्या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या समारंभात मनमोहन सिंग, फारूख अब्दुल्ला आणि हामीद अन्सारी बरोबर यशवंत सिन्हाही होते असले प्रकार त्यांनी केल्याने नंतरच्या काळात ते मनातून पूर्ण उतरले. तरीही २०१४ मधील परिस्थिती ध्यानात घेता त्यांनी अर्थमंत्री म्हणून जे काही काम केले त्याबद्दल त्यांचा उचित मान ठेवला आणि ७५ ची अट ठेवली असे वाटते. त्यातही अडवाणींना आव्हान द्यायला पक्षात नरेंद्र मोदी पुढे आले आणि नेतृत्व त्यांनी स्वतःकडे खेचून आणले. त्यावेळेस अडवाणींच्या घरासमोरही भाजप कार्यकर्त्यांची निदर्शने झाली होती. भाजप कार्यकर्त्यांची अडवाणींच्या घरासमोर निदर्शने कधीकाळी होतील असे कोणाला वाटले नसावे. मात्र काळ बदलला आहे ते त्यांनी ध्यानात घेतले नाही. समजा मोदींनाही आव्हान द्यायला असाच कोणी दुसरा डायनॅमिक नेता पुढे आला तर पक्षाची सूत्रे त्या नेत्याच्या हातात जातील. हे कालचक्र आहे. जुनी पिढी मागे पडते आणि नवी पिढी पुढे येते. सगळीकडे असेच होते. आणि जुन्या पिढीतील जे लोक सहजासहजी नव्या पिढीच्या हाती मदार सोपावत नाहीत ते बाजूला पडतात. मोदींनीही असाच असमंजसपणा दाखविला तर ते पण तसेच बाजूला पडतील. तुम्ही टेन्शन घेऊ नका. समर्थक काय करायचे ते बघून घेतील.