उत्तम मांडणी. पण या लढाईत हंबीरराव मोहिते याचा संदर्भ काय आहे ? कदाचित ते असावेत, पण यासंदर्भात काही उल्लेख मिळालेत का ? बाकी बहादुरखानाने हा किल्ला उभारुन त्याला आपले नाव दिले असे म्हणतात. विशेष म्हणजे या किल्ल्यात असलेली मंदीर तुलनेने सुस्थितीत दिसतात. मोघलांची कीर्ती बघीतली तर ती मंदीर भुईसपाट करुन मशीदी उभारणे हे प्रकार झालेले दिसत नाहीत.

दुर्ग विहारी म्हणतात, सरसेनापती हंबीरराव या मोहिमेत सहभागी झाले होते तो संदर्भ काही आहे का? जर शिवाजी महाराज या मोहिमेत सहभागी झाले होते असे म्हटले जात नाही. अशा संदर्भात ही जोखमीची मोहिम सरसेनापती हंबीरराव राव यांच्या नेतृत्वाखाली करणे साहजिक आहे. शिवाय ह्या मोहिमेत घोडदळाची करामत महत्त्वाची आहे. ऐतिहासिक कागदावरील पुरावे तसे सुचवतात का हा विचार मागे पडतो.

तसेच माहिती वाचली. तुमच्या छंदाला भरपूर खाद्य मिळो.

अपेक्षित आहे.

लेख चांगला व माहितीपूर्ण आहेच. पण सांभाळा, हल्ली इतिहासावरुनच मारामार्‍या चाललेल्या आहेत. काही लोक, खास करुन, शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाचे ठेकेदार झाले आहेत. ते म्हणतील तोच इतिहास अशी परिस्थिती सध्या आहे.

जबरदस्त

माहितीपुर्ण लेख. वरील प्रतिसादाशी सहमत. हल्ली "हम करे सो कायदा", प्रमाणे " हम बोले सो इतीहास " असा पायंडा पडत चाललाय. अभ्यासक, इतिहासकार यांना अजीबात महत्त्व दिले जात नाही.

लेखन करताना लक्षात ठेवून काम करा हा सल्ला भावला.

या मोहिमेवर कशी चपखल बसते यावर प्रतिक्रिया येतील असे वाटले होते. लढाई तशी लहान असली तरी त्याचा प्रभाव भावी घटनाचक्रात प्रतिबिंबित होतो असे वाटते.

इतिहास वाचायला नेहमी आवडतो. तुम्ही छान मांडणी केली आहे. लिहीत रहा वेगवेगळ्या घटनांबद्दल.

आधे इधर जाव आधे उधर जाव बाकी मेरे पीछे आवो... लढाई किंवा लूट कुणी केली यापेक्षा कशी झाली याकडे खरतर जास्त लक्ष द्यायला हवं पण लोकांना मूळ मुद्दाच कळत नाही बऱ्याचदा. तुमच्या अरेखनांमुळे लढाई समजायला सोपी झाली आहे __/\__

सादरीकरण आवडले. लढाई समजायला वर्णन, नकाशे आणि इतर चित्रांमुळे मदत झाली. धन्यवाद.

चित्रलेख (आणि लेखनाचा हा वेगळा प्रयोग) आवडला 👍

उत्तम मांडणी व सादरीकरण. रंगीबेरंगी लेख खूप आवडला.

मित्रांनो, चित्र लेख हा टर्मिनेटर यांनी प्रतिसादात म्हटल्याप्रमाणे ही चित्रे वर्तमानपत्रातील रंगित पुरवणीत २ किंवा ३ दररोज सादर करता येतील का? आपले काय मत आहे? शक्य असेल तर कोणाला संपर्क साधावा? मार्गदर्शन केलेत तर बरे.

नकाशे आणि स्लाईड्स स्वरूपातल्या मांडणीमुळे समजायला सहज सोपे झाले आहे. माझ्या मुलीलाही आवडले. शोलेतल्या जेलरचा संदर्भही चपखल. इतिहासातल्या लढाया/कारवाया यातले मायक्रो मॅनेजमेंट हा ढोबळमानाने दुर्लक्षित लेखनप्रकार आहे असे मला वाटते. आपण त्यावर सातत्याने लिहीत आहात हे कौतुकास्पद. धन्यवाद. सं - दी - प

नमस्कार, आपल्या मुलीला हे प्रेझेंटेशन आवडल्याचे आवर्जून लिहिल्या बद्दल विशेष धन्यवाद. तिला आणि इथल्या मिपावरील सदस्यांना व त्यांच्या शिक्षण घेत असलेल्या सर्व विद्यार्थ्यांना वाचायला सोईचे होईल असे ईबुक माध्यमातून अल्प किमतीत लढायांची प्रेझेंटेशन्स उपलब्ध आहेत. मिपावर ती जाहिरात वाटेल म्हणून कदाचित ती लिंक इथे देणे मान्य होणार नाही. 9881901049 यावर व्हॉट्सअ‍ॅप करून ती लिंक मला देता येईल.

ओकसाहेब माहीती महीतीपूर्ण आहे, चित्रे सुध्दा पूरक आहेत पण जी मांडणी केली आहे ती अगदी शिकाऊ वर्ड, पॉवरपॉइंट शिकलेल्या माणसाने केल्याप्रमाणे आहे. ती फारच भडक, उथळ आणि चीप वाटते आहे. इतके सारे फॉन्ट्स, तेही वेगवेगळ्या मोठ्या साईजचे, त्यात त्याला इफेक्ट्स, अअगदी डोळ्यांना खुपणारे काम आहे. राग मानू नका पण इतक्या सुंदर माहीतीला असे चीप प्रेझेंट करु नका. एखाद्या प्रोफेशनल आर्टिस्ट किंवा डीटीपी ऑपरेटरला तुमचे इनपुटस द्या. त्या डिझाईनमध्ये तुमचे डोके चालवू नका कारण ते तुमचे काम नाही. तो जे देईल त्यात मजकूर वगैरे फक्त सुधारणा करुन पब्लिश करा अन्यथा प्रिंट करा. ते अधिक चांगले दिसेल, लोक आनंदाने विकतही घेतील. अधिक उणे शब्दाबद्दल आणि सल्ल्याबद्दल आगाऊ माफी पण कदाचित हे डिझ्झाईन, मांडणी तुम्ही उत्साहाने स्वतः शिकून करत असताल किंवा नवशिक्याकडून करुन घेत असताल कामे पण मार्केटमध्ये विषयापेक्षा प्रेझेंटॅशनला जास्त महत्त्व असते तेंव्हा अशा भडक डिझाईनमुळे चांगला विषयही चीप होऊन मागे पडू नये इतकीच इच्छा.

राग मानू नका पण इतक्या सुंदर माहीतीला असे चीप प्रेझेंट करु नका. एखाद्या प्रोफेशनल आर्टिस्ट किंवा डीटीपी ऑपरेटरला तुमचे इनपुटस द्या. त्या डिझाईनमध्ये तुमचे डोके चालवू नका कारण ते तुमचे काम नाही. तो जे देईल त्यात मजकूर वगैरे फक्त सुधारणा करुन पब्लिश करा अन्यथा प्रिंट करा. ते अधिक चांगले दिसेल, लोक आनंदाने विकतही घेतील.

राग मुळीच वाटत नाही. मला असे कोणी प्रवीण कलाकार मिळत नाहीत. मला चित्रकार हवे आहेत. पैसे द्यायला तयार आहे तरीही कोणी मिळत नाहीत. तोंड देखले हो हो म्हणतात. लोक मिळे पर्यंत मला थांबून राहता येणार नाही. जमेल तसे, भावेल तसे करण्याची मला गरज आहे. आपल्याला रंगीबेरंगी व भडक, बदलते फॉंट वाटले तरी त्या मागे माझ्या संकल्पना आहेत. स्लाईड्सचा मजकूर कमी जास्त भरताना जागेचा विचार करून लिहिले जाते. असो. आपण कोणाचे नाव सुचवलेत तर आवडेल.

@ शशिकांत ओकः सुरिया यांनी जे सांगितले आहे, त्याचेशी मी पण सहमत आहे. कधीकाळी मी या प्रकारचे काम करत असे पण आता ते सॉफ्ट्वेयर वगैरे माझेकडे नाही, आणि आता बरीच वर्षे झाल्याने ते विसरलोही आहे. मी पुण्यात असतो तर तुमचेसोबत प्रत्यक्ष बसून प्रयत्न केला असता परंतु सतत प्रवासी असल्याने ते शक्य नाही. वाटल्यास नमुन्यादाखल थोडे काही करून बघू शकतो. बाकी हे स्लाईड- शो साठी असल्याने प्रत्यक्षात प्रोजेक्शन केल्यावर कसे दिसते तेही बघणे आवश्यक आहे. सध्या दोन ओळींमधील जागा थोडी वाढवून बघावी, त्याने वाचणे सोपे पडेल, त्यासाठी वाटल्यास मजकूरात थोडीशी काटछाट करून आटोपशीर केला तरी चालेल. असो. उगाच इथे परदेशात उंटावर बसून शेळ्या हाकणे योग्य नव्हे. तुम्ही महत्वाचे काम कसोशीने करत आहात ही फार मोठी गोष्ट आहे.

लेख एकदम मस्त झालाय काका. भीमेचं पात्र शिवकाळात लहान असावं त्यामुळे ते पार करणे तुलनेने सोपं असावं. उजनी धरणानंतर फुगवटा मागच्या बाजूने वाढल्याने सध्या भीमेचं पात्र पेडगावला मोठं दिसतं.

आपल्या लेखामुळे त्याकाळी महारांजानी लढाईआधी केलेले विचार काय असतील आणि प्रत्यक्षात झालेली लढाई दोन्ही गोष्टी समजून घेण्यास अतिशय सोप्या गेल्या.

पेडगांवचे शहाणे सिनेमा... ग. दि. माडगूळकर, धुमाळ वगैरे...

पेडगावला जाऊन आल्यावर ही सचित्र माहिती परत वाचली.एकदम सगळं समजलं.खुपच उपयोगी,इतिहास डोळ्यासमोर उभा राहिला.