हा हा .. खरे आहे.. काही मुले एकदम भलतेच काही बोलून जातात :) वरील पैकी काही मुलांच्या पालकांनाच समज द्यावी असे वाटले. पालक इतरांबद्दल जे बोलतात ते मुले ऐकतात आणि आपली मते बनवतात. -- लिखाळ.

प्रभू सरांना बोलवा खराटा (रंग माझा वेगळा)

मुलांनी असं वागण्यासाठी घरातील, समाजातील परिस्थिती कारणीभूत असते तसेच त्या व्यक्तीचा (मुलाला/मुलीला व्यक्ती म्हणतीये)असा म्हणून काही स्वभाव असतोच. आपल्याला वाटतं त्यापेक्षा मुलांना बरच काही कळत असतं असं लक्षात येतं. आई वडील लहान असतानाचे सगळेच (कधीकधी कुठलेच) संदर्भ लागू होत नाहीत. आपल्याशी सहमत आहे. मला असं वाटतं की आपल्या वागण्यावर आईबाबांचं लक्ष आहे हे त्या मुलाला/मुलीला चांगलच लक्षात रहायला हवं. आमच्या मुलाला पळापळी, दंगा करताना भारी मजा येते, त्यासाठी त्याला थोडावेळ परवानगीही आहे. खेळातल्या लुटुपुटीच्या मारामारीलाही अगदीच ना नाही. पण त्यानं काही महिन्यांपूर्वी लोकांच्या घरी फारच मारामारी केल्यावर लगेच शिक्षा म्हणून त्याला सांगितलं की आता आपण घरी जायचं आणि आम्ही घरी आलो. त्यावेळच्या त्याच्या रडण्याकडे सरळ दुर्लक्ष केलं. धपाटे धातले नाहीत. लग्गेच बाकीचे आईवडील त्याची बाजू घेण्यासाठी पुढं आले (लहानच आहे तो , चालायचच्....इ.). त्यांनाही स्पष्ट सांगितलं की त्याची बाजू घेऊ नका म्हणून. आता त्याला चांगलच समजलय की आपण प्रमाणाबाहेर दंगा केला की लगेच सगळी मजा सोडून घरी जायला लागतं. हळूहळू गाडी रूळावर येइलच. (कालपरवा लोकांकडे तसा बरा वागला तो.;)) रेवती

काही अंशी आई-वडील तर काही अंशी तो ज्या मित्रमैत्रीणींमध्ये खेळतो त्यांच्यातलं वातावरण कारणीभूत असतं. श्रीमंत्-गरीब..अजूनतरी लेकाला यातलं काही कळत नाहीये. परवा बीजे'ज् मध्ये गेलो होतो तेव्हा एका लिमोझाईन कार साठी भरपूर हट्ट केला त्याने. पण पूर्णपणे दुर्लक्ष केलं. त्याला सांगितलं की, तुझे +१० पॉईंट्स झाले की ती लिमोझाईन घेणार तुला. ही पॉईंट सिस्टीम म्हणजे काही चूकीचं केलं -३ आणि चांगलं वागला की +१ अशी आहे. त्यामुळे सध्यातरी लिमोझाईनचं भूत डोक्यावर असल्यामुळे घरात शांतता आहे. ;) - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

याबाबतीत मला अनुभव नसल्याने माझ्या आईचे मत सांगते.. तिच्या मते थोडाफार धाक,शिस्त ही असलीच पाहीजे.. पहील्याच चुकीला जेव्हा पालक ओरडतात किंवा ती चूक 'चूक' आहे हे जाणीव करून देतात तेव्हा शक्यतो मुलं तसं परत वागायला जात नाहीत.. पण जाऊदे लहान आहे, काय कळतंय, असंच करणार वगैरेंनी लाडावून ठेवलं जात नाहीए ना हे पाहीले पाहीजे.. पण हे खरंय.. आजकाल बरीच मुलं मॅनेज करण्याच्या पलिकडे असतात.. मुळात शहाण्यासारखे वागायचे, काही सांगितले तर ऐकायचे, हट्टीपणा करायचा नाही हे मुलांच्या अंगवळणी पडले पाहीजे.. थोडाफार दंगा चालतोच! :) [माझी मजा.. मी तशी लहानपणी तरी फार गुणी बाळ होते.. फक्त काही मोजके प्रसंग सोडले तर.. एकदा मला आठवतंय, मी शेजार्‍यांकडे जाऊन जोरात म्हटले होते.. तुमच्याकडे हापुस आहे??? कित्ती छान , आमच्याकडे आणतच नाहीत !! :| ( घरामधे पेट्या, करंड्या असताना.. ) तसेच अजुन लहानपणची गोष्ट ऐकून आहे मी.. आमच्या आजीच्या का अजोबांच्या गावातले बडे आणि अतिशय खडुस प्रस्थ घरी आले होते, मी वर्षं - दिड वर्षांची असेन.. त्यांनी प्रेमाने येयेये म्हणून हात पुढे केल्यावर मी त्यांना खणखणीत कानाखाली वाजवली होती..ते परत घरी आले नाहीत.. :( अर्थात तेव्हा आईबाबांनी काय सांगितले हे ही माहीत नाही, पण मी परत तसे नाही केले.. :) ]

गर्भसंस्कार, एकत्र कुटुंबपद्धती आणी यासारख्या अजुन काही गोष्टी मिळुन या बाळगोपाळाना योग्य दिशा दाखवु शकतील का?

नाही. पालकांचे प्रशिक्षण घडवल्यास काही शक्य आहे.

पहील्याच चुकीला जेव्हा पालक ओरडतात किंवा ती चूक 'चूक' आहे हे जाणीव करून देतात तेव्हा शक्यतो मुलं तसं परत वागायला जात नाहीत.. _______________________________________________________ एकदम पटलं!! घरात कुणाचा तरी धाक हवाच..!! मी ३-४ वर्शाची असेन, घरी पाहुणे आले होते, खेळायला कुणीच न्हवतं, म्हणुन सरळ रात्रीचे ९.३० ला बाजुच्या मैत्रिणीकडे गेले. इकडे घरी सगळी शोधा-शोध. काका म्हणाले, मैत्रिणीकडे जाउन पाहुया. आई आली, अगदी प्रेमानी हाक मारली, मी छान उड्या मारत बाहेर आले, आईने जे ओढत आणलं घरी आणि एक कानफटात मारली आणि म्हणाली, "ह्या पुढे न सांगता कुठे गेलिस तर तंगड्या तोडिन." आज इतकी वर्श झाली पण त्यानंतर कधिहि न संगता कुठेहि गेले नही!

हल्ली जे टि.व्ही वर कार्टुन दाखविले जातात ते सुद्ध खुप हिंसक असतात. त्याचाही परीणाम त्यांच्या मनावर होतो. मुलांचे बैठे गेम, मैदानी गेम कडे लक्ष वळवले पाहीजे.

माझ्या सोसायटी मधला एक मुलगा (इयत्ता नववी) ओर्कुट वर आहे . तिथे सगळी खोटी माहिती उदा: वय - १८ का ते विचारले तर म्हणतो : मुली friend request approve करत नाहीत म्हणुन :) वय काय आणि हा करतोय काय ?

समोरच्या सदनिकेतली एक दहावीतली मुलगी .. माझ्या रूममेटला ( final year BE ) प्रपोझ करते म्हण़जे काय ? कोण शिकवते ह्याना असल्या गोष्टी .. TV च . अभ्यास सोडुन नको त्या गोष्टी करत असतात ..

घरात आईवडील आणि शाळेत शिक्षक जसे वागतात त्याचं लहान मुलं अनुकरण करतात. घरात जर मोठी माणसं प्रेमळपणे, मोकळेपणाने, सौजन्याने वागताना लहान मुलं पहात असतील तर ती त्याचंही अनुकरण करतात. कुणितरी वर म्हटल्याप्रमाणे लहान मुलांनाही स्वतःचा एक स्वभाव असतो, एक विचारशक्ती असते. आपल्याला वाटतं त्यापेक्षा त्यांना खूप जास्त कळत असतं. घरात जर नवराबायकोत धुसफूस (अगदी भांडणे व्हायची गरज नाही तर नुस्त्या कॉमेंटस सुद्धा चालतात!), सासूसुनेतील तणाव, आजोबांची अतिकडक शिस्त या सर्वांतून मुल आपलं आचरण बनवत असतात..... मुलांना दम देऊन किंवा मारून मुलं सुधारत नाहीत. एकतर ती कोडगी बनतात किंवा त्याच गोष्टी आपल्या नजरेच्या आड करण्याची संधी शोधत बसतात.... मुलांनी जसे वागावे असे पालकांना वाटत असेल तर पालकांनीही त्याप्रमाणे वर्तणूक ठेवली पाहिजे. मुलांना होमवर्क करायला सांगून आपण इतर काही (उदा. टिव्ही बघत बसणे!) याला काही अर्थ नाही. जर सर्टन मालिका मुलांनी बघू नयेत असे वाटत असेल तर मुले झोपेपर्यंत त्या पालकांनीही पाहता कामा नयेत (मालिका रेकॉर्ड करून नंतर उशीरा पाहता येतात). विशेषतः घरातल्या आजी-आजोबांसाठी हे सजेशन!! मुलांना एखादी गोष्ट कर/ करू नकोस असे फक्त न बजावता ती का कर/ करू नकोस हे समजावून सांगितले (हां, हे कदाचित एकदा, दोनदा, दहादा समाजावून सांगावे लागेल!!:) तर मुलं ऐकतात असा माझा अनुभव आहे. त्यांना तुमच्या अनुभवातही सहभागी व्हायचं असतं तेंव्हा त्यांना योग्य असे अनुभव निवडणं हे पालकांच्या हातात असतं.... आणखी एक म्हणजे मुलांना आपले पालक आपल्या सदैव पाठीशी आहेत ही सुरक्षिततेची भावना वाटणं हे फार महत्वाचं असतं. वरती दुसर्‍यांच्या घरात एका मुलाने खूप दंगामस्ती केल्याचे उदाहरण दिले आहे. मूल आहे ते थोडीफार दंगामस्ती करणार. तेंव्हा लोकांच्या घरी जातांना "बाबारे, मला क्ष वर्षांची मुले आहेत, आणलं तर चालेल का?" या प्रश्नाचे उत्तर जर होकारार्थी आले तरच त्या लोकांकडे जावे. जाण्याआधी त्यांना त्यांच्या मौल्यवान वस्तू (काचेच्या वगैरे!!) उचलून मुलांच्या हाती लागणार नाहीत अशा ठिकाणी ठेवावयास सांगावे. त्यातूनही जर मुलाने काही नुकसान केलं तर आपण स्वतः त्या स्नेह्यांची जरूर क्षमा मागावी पण त्या स्नेह्यांना बरे वाटावे म्हणून आपल्या मुलाला दम/ मार देऊ नये. त्यापायी स्नेह तुटला तरी बेहत्तर!! मूल मागे लागला नव्हतं आपल्या की मला तिथे घेऊन चला म्हणून, हो की नाही!:) सर्वात शेवटचे म्हणजे मुलांना कधीही "मी सांगतोय/ सांगतेय म्हणून तुला हे केलं पाहिजे" असा दम देऊन गोष्टी करायला भाग पाडू नये. त्यातून पालकांना आपण पावरफुल असल्याचं तात्कालिक फीलिंग येत असेल पण मुलं मात्र (मनातल्या मनात) त्याचा धिक्कार करत असतात. ओव्हर द लाँग टर्म, दॅट इज मोअर डेंजरस!!!:)

>>मुलांनी जसे वागावे असे पालकांना वाटत असेल तर पालकांनीही त्याप्रमाणे वर्तणूक ठेवली पाहिजे. काका, तुमचे म्हणणे १००% पटले. तुमचा प्रतिसाद सर्व पालकांसाठी खूप मार्गदर्शक आहे. माझा मुलाला प्रिस्कुलला शिक्षिका म्हणून एक आजी होती. ती मुलांना चांगले वागल्याबद्दल तिकिट द्यायची. उ.दा. Johny was caught helping Tom/ saying please /sharing his story book वगैरे. आठवड्याच्या शेवटी helpful,caring,polite, hardworking असे लिहीलेले star वाटायची. मुलं स्टार आणि तिकिट मिळवायच्या धडपडीत कधी गुणी बाळं व्हायची त्यांना कळायचही नाही. इतर वर्गात time out chair असायची तर हिच्या वर्गात छान सजवलेली thinking chair. मुल वाईट वागले की रवानगी खुर्चीत ५ मिनिटे विचार करायला, आपण कसे वागलो याचा. हळू हळू मुलं आपणहून चूक कबूल करु लागत. मिस कॅरोल ने मला आणि माझ्या मुलाला खुप काही शिकवलं.

बच्चों/बच्चीओं के स्वभाव पर उनके आस-पास के माहौल का काफी प्रभाव पड़ता है| इति. आमचा रंगा पानवाला