चला मजेमजेत संस्कृत शिकूया :)

"तात्या कार्यहीन:" तात्या कार्यहीनः अस्ती| क्रियापद इज मिसिंग! क्रियापद मिसिंग नाही आहे, ते लिहीत न बसण्याचा आळशीपणा केलेला दिसतोय. त्यामुळे ते वाक्य हे सकर्मक आहे :-) आणि अर्थात वाक्य#५ ला काही अर्थ नाही. वास्तवीक संपादन केले पाहीजे ;)

) तात्या लिहीत आहे. "तात्या लेखन वर्तते" याचे माझ्या मते "तात्या लेखनम् करोति" हे जास्त बरोबर आहे.. मस्त कलंदर.. नीट आवरलेलं घर ही घरचा संगणक बंद पडल्याची खूण आहे!!!!

५) तात्या मरेल. "तात्या मृतश्यति बालक, अस्य वचनम अस्ति, अन्यथा धमकी: ?

, पूर्वी आकाशवाणीवर सकाळी सातच्या सुमारास संस्कृत बातम्या लागत. कदाचित अद्यापही लागत असतील, कल्पना नाही. शाळेत संस्कृत शिकत असल्यामुळे मी त्या आवर्जून ऐकत असे. त्यात, आकारान्त पुल्लींगी अथवा अकारान्त स्त्रीलिंगी विशेषनामांना अनुक्रमे महोदय्/महाशय्/महाभाग किंवा विदुषि हे शब्द जोडून रुपे बनवली जात, असे आठवते.

आकाशवाणीवर अजूनही संस्कृतात बातम्या लागतात. त्यांच्या संकेतस्थळावरून ताज्या संस्कृत बातम्यांचे टंकित स्वरूप (ट्रान्स्क्रिप्ट) उतरवून घेता येते. जिज्ञासूंना त्याचा संस्कृत स्वाध्यायासाठी उपयोग व्हावा :) जाता जाता: आकाशवाणी वाले सध्या "महोदय" इ. संबोधने वापरत नाहीत असे दिसते :) (नाव आकारान्त असो वा नसो/ पुल्लिंगी असो वा स्त्रीलिंगी)

खरे तर संस्कृत भाषाच हल्ली फारशी प्रचलित नाही. त्यामुळे तिच्यातले काय अंश प्रचलित आहे, आणि काय प्रचलित नाही, हे सांगणे कठिणच आहे. मराठीत ज्या प्रकारचे बारकावे सहजच वापरायची सवय आपल्याला आहे, तसे बारकावे संस्कृतात होते, पण ते कुठलेच प्रचलित नाहीत. आकाशवाणीवर संस्कृतची एक वैशिष्ट्यपूर्ण बोली वापरली जाते. ती सकाळी सकाळी ऐकून प्रसन्न वाटते. परंतु संस्कृताच्या त्या बोलीत अर्थाचे बारकावे नाहीत. (म्हणजे मराठीत असतात तसे, किंवा अधिक प्रचलित होती तेव्हा संस्कृतात होते तसे बारकावे नाहीत.) शाळेत साधारण हीच बोली शिकवली जाते. या बाळबोध आणि अर्थाचे कंगोरे नसलेल्या शालेय संस्कृतात अनेक गरजेची रूपे प्रचलित नाहीत, हे खरेच आहे. त्या अर्थाने "आकारांत पुंल्लिंगी शब्दांची रूपे प्रचलित नाहीत" हे वाक्य पूर्णपणे पटण्यासारखे आहे. पण या बोलीत "सामान्यभूतकाळ" ही अत्यंत आवश्यक रूपेही प्रचलित नाहीत. उदाहरण : "तुला आताच तर मी पैसे दिले." याचे शाळा/रेडियो-"प्रचलित" भाषांतर असे आहे : इदानीम् एव तुभ्यम् धनम् अयच्छम् । परंतु "अयच्छम्"चा अर्थ "काल-किंवा-त्यापूर्वी दिले" असा होतो. जर "आताच दिले" तर "काल-किंवा-पूर्वी-दिले" म्हणायचे म्हणजे काय? विपर्यास किंवा "अयच्छम्" शब्दाचा नेमका अर्थ बळेच खोडून टाकणे. पण शाळेत हेच शिकवले जाते. संस्कृत प्रचलित भाषा होती तेव्हा बहुधा असे काही ठीक असते. इदानीम् एव ते अदाम् धनम् । "अदाम्" म्हणजे "दिले" पण हा नेमकेपणा शाळेत शिकवलेल्या संस्कृतात प्रचलित नाही, असे जर तुम्ही म्हटले, तर ते योग्यच आहे. "महाशय" अर्थ सांगायचा असेल "अमुक-महाशयः" वगैरे वापरण्यास काहीच हरकत नाही. पण वापरावे, तर सार्थच वापरावे. विभक्तिरूपे येत नाहीत म्हणून उगाच जोडल्यास भाषेला निरर्थक शब्दांची सूज येते. समजा "धनंजय" आणि "दगडू" असे तुमचे दोन समसमान मित्र आहेत. "धनंजय" बद्दल बोलताना "धनंजयेन कृतम्" असे जर बोलायचे, तर मग तितकाच आप्त मित्र "दगडू" याच्याविषयी बोलताना "दगडूमहाशयेन कृतम्" म्हणणे ठीक नाही.