खरीच गरज आहे का?

ह्या सर्व गोष्टींची खरच गरज नाही.
पण म्हंटात ना स्वता: मेल्या शिवाय स्वर्ग दिसत नाही.
त्या साठीच कदाचित ही सर्व खटपट असावी.
वर नमुद केलेल्या सर्व गोष्टींत सुख व समाधान असेलच हे बहुतेकांना वाटते. ते खरोखरच त्यात नाही हे कुणी सांगितले तर ते पटणार नाही. म्हणून स्वानुभूति साठी ही सर्वांची खटपट असावी.

हे एक सार्वत्रीकरण आहे कि माणसाकडे सुख सोयी असतील तर तो समाधानी नाही.
खेड्यातील लोक जास्त आनंदात आहेत किंवा चाळी तच माणसामाणसात ओलावा असतो. हि जुना काळ चांगला होता सारखी म्हणण्याची एक पद्धत आहे. असे मुळीच नसते.
गावात सर्व लोक समाधानी आहेत असे मुळीच नाही. किंवा सुखवस्तू लोकांना असे चाळीशीला हार्ट, बीपी, मधुमेह सगळे आजार असतात हेही असत्य आहे. गावातील लोकांना तितकेच किंवा जास्त आजार असतात ( कुपोषण,पांडुरोग, तंबाखू जन्य आजार भयावह प्रमाणात आहेत).
प्रकाश आमटे आणी कुटुंबीय हे "अपवाद"च आहेत.
डॉ. अभय बंग यांचे माझा साक्षात्कारी हृदय विकार हे पुस्तक जरूर वाचा.
माझ्या आसपासचे आणी माझे बरेचसे मित्र नक्कीच सुखी समाधानी आहेत. त्यांची मुले सुद्धा व्यवस्थित मार्गाला लागलेली आहेत. शेवटी आई वडिलांचे संस्कार महत्त्वाचे असतात मग ते खेड्यात असोत कि शहरात.
मी स्वतः लष्करात राहून तंबूत किंवा समुद्रात किंवा अंदमान सारखी सुदूर असलेल्या ठिकाणी राहून आलेलो आहे. तेथील कष्ट हे कष्टच असतात. त्याचे उदात्तीकरण करून काही होत नाही. त्या कहाण्या "मिसळपाव" वर वाचायला छान असतात
मुंबईत मिळणाऱ्या सुविधा कुठेही मिळत नाहीत हि मला आलेली अनुभूती आहे. आणी मनाची शांती तुम्ही काय आणी कुठे करता त्यावर अवलंबून असते.
मनाची खोटी समजूत करणे सोडून द्या.

हट्टीकट्टी दरिद्री अन लुळीपांगळी श्रीमंती .... या दरिद्री म्हणीने हिंदुस्तानचा घात केला आहे.

तुमच्या घरा गाडीत सुख नसेल तर ते मला देउन तुम्ही एव्हरेस्टकडे जावे.

खुप जास्त नसल्या तरी थोड्याफार सोयीसुविधा घरात असणे आवश्यकच आहे.....
मात्र.... काम/नोकरी आणि कौटुंबिक जीवन यामध्ये समन्वय साधने अतिशय गरजेचे आहे!!

I would rather cry in a BMW than smile on a bicycle

"थोडा है थोडे की जरुरत है" या उक्तीला अंत नाही, हेच खरे..

पैशाने सगळंच विकत घेता येतं असे नाही पण बरंच काही विकत घेण्याचा चॉइस मात्र मिळतो.

खरीच गरज आहे का?

धाग्याचे शीर्षक आणि त्याचे प्रयोजन यांच्यातले अद्वैतात्मक अभिन्नत्व अंमळ हळवे करून गेले.

पाच रूमचा वेल फर्निशर्ड फ्लॅट, महागडी कार, 40 इंची एलईडी टिव्ही, एेसी, मुलांना इंटरनॅशनल शाळेत अॅडमिशन.

इथे एका शब्दावर 'मात्रा' लागू पडत नाही म्हणावं तरी पंचाईत, लागू पडते म्हणावं तरी!

मुलांना मागितले ते मिळाल्यामुळे नाही ऐकायची सवय नसणे.
यासाठी घर मोठे आहे की झोपडी आहे याचा संबंध नाही.

गरज ही शोधाची जननी आहॆ. जर गरजा कमी ठेवल्या तर शोध कमी लागतील, शोध कमी त्यामुळे काम कमी, त्यामुळे रोजगार कमी, त्यामुळे बाजारातील पैसा कमी, त्यामुळे समाधानी लोक कमी.

त्यामुळे गरजा जास्त ठेवल्यास, जास्तीत जास्त समाजातील लोक समाधानी राहतील.

Jordan Belfort: Let me tell you something. There's no nobility in poverty. I've been a poor man, and I've been a rich man. And I choose rich every fucking time.

लहानपणी मी चपलेशिवायही कित्येक दिवस राहिलोय, उपासही घडलेत, साधी सायकलही धड मिळाली नाही. पण स्वतःचं पहिलं वाहन विकत घेतलं ते ड्रीम कार तीही लग्जरी. त्यानंतर श्रीमंतीतला अर्थ कळला... 'फोलपणा' नाही. लग्जरी ही एक गरज आहे, हवा-पाणी-भाकरीसारखी. जे तिच्याकडे शो-बाजी, उधळपट्टी म्हणून बघतात त्यांना ती कधीच कळणार नाही.

लॅपटॉप हे बोजड पीसींच्या काळात लग्जरी वाटायची," कसलं भारी वाटतं यार दिसायला, एकदम हाय-फाय..." असे काहीसे वाटायचे. जेव्हा लॅपटॉप घेतला आणि कामं सुरु झाली तेव्हा ती लग्जरी नव्हती, गरज होती हे कळले. एकेकाळी ते बोजड पीसीही लग्जरी वाटायचे. तेच मोबाईल इत्यादींबद्दल. तस्मात् पाच रुमचा फ्लॅट घेतल्याखेरीज 'स्व' गवसत नाही. स्व गवसला की ती 'शोबाजी की गरज' याचा उलगडा होतो. तोपर्यंत धावणे हा पर्याय उत्तमच आहे. 'कुठे ना कुठे पोचणे' ही खरी गरज आहे.

बाकी राहता आलं तर रस्त्यावरही राहता येतं आणि म्हटलं तर राजमहालही तोकडा पडतो, त्यामुळे कशाची 'खरीच गरज' आहे काय हा प्रश्न अप्रस्तुत आहे.

(ज्यांना आयुष्यात स्वतः हे सगळे मिळवता आले नाही, व इतरांशी तुलना झाल्याने न्यूनगंड आलाय त्यांना मानसिक समाधानासाठी लेखातले विचार पटू शकतात. *हे लेखकासाठी नाही*)

मागे एका धाग्यावर डॉ.सुबोध खरे यांचा एक क्वोट वाचला तो मला भलताच आवडला होता.
"A rich is not the person who earns more, or spends more. But rich is the person who does not need anything anymore."
बस्स याच्या पलीकडे कशाला विचार करा.

हेला काका - चला आधी स्वतापासुन सुरुवात करा. फ्लॅट, गाडी वगैरे विकुन विदर्भात शेती आणि छोटे घर विकत घ्या.

आपल्या सुखाची याख्या आपण करावी. त्याच सरसकटीकरण होउ शकत नाही.

कुणाला तुम्ही म्हणत असलेला हव्यास म्हणजे महत्वाकांक्षा, प्रगती वाटत असेल तर कमी साधनात राहणे हे कर्तव्यशून्यतेचे वाटेल - ही 'ठेवीले अनंते' भावना वाटेल.

'जीवनशैली आणि व्याधी' अशा आशयाच्या एका कार्यक्रमात एका डॉक्टरने सांगितले होते प्रगतीची आस, स्पर्धा, उत्कर्षचे ध्येय, सतत जिंकण्याचा ध्यास यामुळे अनेक रोग जडु शकतात. ऐकायला हे बरे वाटते पण प्रत्यक्षात असं न वागणारे कर्मचारी कोणत्याही आस्थापनेला परवड्त नाहीत.

एका कार्यक्रमात एका डॉक्टरने सांगितले होते प्रगतीची आस, स्पर्धा, उत्कर्षचे ध्येय, सतत जिंकण्याचा ध्यास यामुळे अनेक रोग जडु शकतात

ह्याला कुठलाही विदा नाहीये.

हेला काकांसारखे हट्टीकट्टी गरीबी आणि रोगट श्रीमंती असले विचार असलेले खूप लोक भारतात आहेत आणि ते डॉक्टर पण त्यातलेच असतील. गम्मत म्हणजे असले विचार असले तरी त्यांची कृती मात्र ह्या विचारांच्या अगदी विरुद्ध असते.

"हट्टीकट्टी गरीबी आणि रोगट श्रीमंती"

या सारखे फालतू विचार ठेऊन मागच्या २ पिढ्या शक्य असून सुद्धा काहीच न कमावता बसल्या .

आणि नंतर माझ्या आधीच्या पिढीला गेली ३०-४० वर्षे जो त्रास सहन करावा लागतोय तो बघतोय .
यापेक्षा जमेल तेवढे पैसे कमावणे कधीही प्रिफर करेन . .

बाकी . असेल विचार मांडायला आधी करोडपती व्हावं लागतं हे हि खरं .

(आमटे इत्यादी मंडळी अति दुर्मिळ अपवाद आहेत )

लाटकर साहेब
आपले उदाहरण मुदलातच गंडलेले आहे.
मुंबईत माझा ५६० चौ फुटाचा एक बेड रूम चा (तीनच खोल्यांचा) फ़्लैटच एक कोटी रुपयांचा आहे.
या रकमेच्या दोन महिन्यांच्या व्याजातच ( दीड लाखात) आपण म्हणता त्या सर्व "बैठकीत इम्पोर्टेड सोफा, मोठ्या स्क्रिनचा टिव्ही, प्रत्येक रूम मध्ये एसी, स्वयंपाक घरात किचन ट्राॅली, फुड प्रोसेसर, मायक्रोआेव्हन" वस्तू येतात.
मग या गोष्टीवर आपण म्हणता तसा "इतका खर्च" कसे म्हणता येईल.आपल्या वरील प्रतिसादाप्रमाणे "चार रूमचा फ्लॅट घरात आवश्यक गोष्टी असल्या तरी माणूस समाधानी राहू शकतो." यातील चौथी रूम विकत घ्यायला ( माझ्या तीन रुमच्या घरा ऐवजी) मला २५ लाख रुपये अतिरिक्त खर्च येईल त्यापेक्षा त्या रकमेच्या व्याजात मी घरातील सुखसोयीच्या वस्तू घेऊ शकतो.
म्हणून मुंबईतील माणूस मोठे घर घेण्यापेक्षा आपण म्हणता तशा चैनीच्या वस्तू घेताना दिसतो. विश्वास बसत नसेल तर गिरगाव येथे चाळीच्या दोन्ही खोल्यांना लावलेली वातानुकूलन यंत्रे पाहून घ्या.

परिस्थिती कायम परिवर्तनीय आहे.

तस्मात, मनःस्थिती प्रसन्न ठेवा, मग कशानं काही फरक पडत नाही.

आस्तिक नास्तिक शांत झाले आता गरीब -श्रीमंत =))

असेही निरीक्षण आहे कि आस्तिक हे गरीब किंवा मध्यमवर्गीय असतात आणि श्रीमंत नास्तिक

हा सुबोध सरांचा आवडता विषय आहे असेही नमूद करू इच्छितो ;)

वरील लेखामध्ये तुम्हीच मांडलेले विचार तुम्ही स्वतः अंमलात आणले आहेत का? असल्यास "कसे अंमलात आणले" ते वाचायला आवडेल.

..आणि तुमच्या फ्लॅट, टीव्ही, कार वगैरे गरजा पूर्ण झाल्यानंतर वरील विचार मनात आले असतील तर तसेही सांगा..! :)

जो तो आपाअपल्या परीने सुख शोधत असतो.
शेवटी अरुन-फिरून माझे मन एकाच विचारावर येते. ''आपले सौख्य आपल्या विचारावर अवलंबून आसते

बरं... काय ठरलं मग? सेदान घेऊ की नको?

कोल्ह्याला द्राक्ष आंबट .... दुसरं काही नाही

"शक्ती का पासमे होना जरूरी है । सवाल शक्तीके इस्तेमाल का है। " हा डायलॉग आठवला . कुणी जर प्रचंड पैसे कमाई करून दान केले व निष्कांचन अवस्था चांगली आहे असे म्हणत असेल तर तो मे बी बरोबर असेल. (त्याच्या दृष्टीने!) पण ज्याला लहानपणापासूनच दोन वेळेसचे अन्नच व्यवस्थित मिळू शकत नाही अशा व्यक्तीने जर गरीबीतच सुख आहे असं म्हटलं तर काय फायदा ? त्याला श्रीमंतीत काय सुख आहे ते काय माहीत ! (याला काही सन्माननीय अपवाद असू शकतात)

डाॅ खरेंचे प्रतिसाद आवडले.
समाधान व्यक्तीसापेक्ष गोष्ट आहे.त्याला कोणा एकाचे निकष लावून कसे चालेल.त्यापेक्षा कुटुंबाचा किंवा त्या व्यक्तीचा हॅपिनेस इंडेक्स महत्त्वाचा नाही का?

याची गरज आहे का? याची माझ्यापरीने उत्तरे:
पाच रूमचा वेल फर्निशर्ड फ्लॅट - घरात किती मंडळी आहेत त्यावर हे आवश्यक आहे का सांगता यावे
महागडी कार - ऑफिस किती लांब आहे, पर्यटनाची किती आवड आहे त्यावर याचे उत्तर देता यावे
40 इंची एलईडी टिव्ही - चित्रपट पाइत्याडीदीच्ग इत्यादी किती आवडते त्यावर सांगता यावे
एेसी - हे एसी आहे असे समजतो. घर कोणत्या प्रदेशात आहे त्यावर सांगता यावे
मुलांना इंटरनॅशनल शाळेत अॅडमिशन - मुलांनी काय व्हावेआअहे त्यावरून सांगता यावे
हे सगळे साध्य करण्यासाठी 8 ते 8 नौकरी - करा सगळे साध्य करायचे तर याची खरच गरज आहे
बायकोची नौकरी - काहीही साध्य करायचे नसले तरीही स्त्रियांना स्वतंत्र मिळकत असावी असे माझे मत आहे.
एकत्र कुटुंब नसल्यामुळे मुलांना पाळणाघरात पाठविणे. - मुपाळणागह्रातघरात पाठवणे उपयुक्त आहे. माझे एकत्र कुटुंब असूनही मुले पाळणाघरात जातात.वृद्ध आई-वडिलांना त्यामुळे दुपारची झोप मिळते व त्यांचेही आरोग्य चांगले रहाते.

सुट्टीच्या दिवशी बाहेर जायची इच्छा नसणे - हे फिरायची आवड आहे की नाही त्यावरून सांगता यावे.
त्यामुळे नवरा बायकोत चिडचिड.- याची गरज वाटत नाही पण कोणत्याही दोन व्यक्तीत थोड्या कुरबुरी होणारच
मुलांना मागितले ते मिळाल्यामुळे नाही ऐकायची सवय नसणे.- याची गरज वाटत नाही.
काॅलेजात गेले की मुलांना आय फोन, स्कुटी किंवा बाईक. कॉलेज घरापासून किती लांब आहे त्यावर सांगता यावे
वयाच्या चाळीशीला हार्ट, बीपी, मधुमेह हे आजार होणे - याची गरज वाटत नाही
मग त्यावर डाॅक्टरी इलाज. - आजार झाल्यास याची मात्र नितांत गरज आहे

आशा आहे उत्तरे पटतील

गरज आणि चैन ह्यात सीमारेषा कशी आखावी आणि कुणी ओळखावी? माझ्यासाठी जी चैन आहे त्याकडे अंबानी ढुंकूनही पाहत नसेल. तसेच, माझ्याकडे जे आहे त्याचा अजून कुणाला हेवा वाटत असेलही.
कुणाला सर्व त्यागण्यात सूख, तर कुणाला सगळं भोगण्यात सूख. ज्याचं त्याने ठरवावं आणि मजा करावी.

प्रत्येक माणसावर अवलंबुन आहे.. असं सगळ्यांसाठी एकच उत्तर असलेलं नवनीत गाईड थोडीच असतं..

एक मित्र आहे.. शिकलाय आणि कमावतोय न्युयॉर्कमध्ये.. बदाबदा कमावतोय.. साऊथचा आहे.. तिकडेच मोठ्या शहरात स्वतःचा "मॉल" आहे.. सिंगापुर का असंच कुठेतरी घर आहे. पुण्यातही घर घेतोय.. इतकं कमावतोय.. रिलेशनशिप्मध्ये मार खालेल्ला आहे. पण जस्ट तीसचा आकडा गाठलाय.. लग्न होऊन लागेल मार्गी.. अजुन वय गेलेलं नाही..

तर मला वाटायचं इतकं सगळं आहे.. हा माणुस किती सुखी असेल?!!
कळालं की त्याची महात्वाकांक्षा ही न्युयॉर्कमध्ये "हेलिकॉप्टर" बाळगण्याची आहे. त्याच्यामते अजुन तर खुप काही करणं बाकी आहे..

आपण असंही म्हणु शकतो की काय हा हव्यास.. आहे त्यात सुखी रहावं.. पण मग असं केलं तर ह्या मोठमोठ्या कंपन्या.. उद्योगधंदे कुठुन उभे राहिले असते.. ही खुप काही मिळवण्याची काहींची आस त्यांच्याच नाही तर इतरांच्याही आयुष्यात फार घडामोडी घडवत असते. ती आवश्यक आहेच की..

आनंद मानणं एक गोष्ट झाली.. आहे त्यात समाधान मानुन स्वस्थ बसणं दुसरी.. सतत काही तरी मिळवत जाणारे आनंदी नसतातच असं काही नाही..

मला वाटत समाधानी राहण्यासाठी एक "ध्येय" सगळ्यात महत्वाचे असते.
मग ते एक TV घेण्याच असो वा एखादे पेटंट फ़ाइल करण्याचे असो. ध्येय माणसाला आळशी होऊ देत नाही आणि कामात गुंतवून ठेऊन निराशही होऊ देत नाही.

पण गम्मत म्हणजे सतत नव-नवी ध्येय येत रहाणे देखील महत्वाचे आहे. नाहीतर जे मिळवायचे होते ते मिळवल्यानंतर आता आयुष्यात काय करायचे हि भली मोठी पोकळी निर्माण होऊ शकते.

त्यामुळे Megamind हा सिनेमा मला फार आवडतो. हिरोला मारल्यानंतर खलनायक कसा आळशी आणि सैरभैर होतो हे त्यात गमतीशीर रित्या दाखवलं आहे.

पण शेवटी कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा वाईटच! म्हणून समाधानाची व्याख्या ज्याने त्याने स्वतःच ठरवावी. सगळ्यांसाठी समान व्याख्या असू शकेल असे मला तर वाटत नाही.

धाग्याने निराशा केली नाही...

दुविदा मनस्तिथि उत्तर नहि

सुख हवे ते मिळण्यात नाही, तर मिळालेले हवेहेवेसे वाटण्यात आहे.

हे बरोबर आहेच, पण अजून एक सत्य आहे...

"जर मिळालेल्या गोष्टींत सर्व माणसांना सुख मिळाले असते तर, आजपर्यंत मानवी जीवन जेवढे विकसित झाले आहे, त्याच्या निम्मेही झाले असते की नाही यात संशय आहे."

सगळ्याच प्रकारचे लोकं या जगात लागतात. पै पै साठवून कोणीतरी बचत करणारे लागतात तसंच रिस्क घेऊन कर्ज काढून बिसनेस करणारे पण लागतात.

जर सगळेच आहे त्यातंच समाधानी असते तर अजूनही आपण पायी फिरत असतो, जात्यावर दळत असतो (किंवा रोज शिकार करून अन्न मिळवत असतो ).
कोणाला पोळी भाजी खाऊन समाधान मिळेल कोणाला पुरणपोळी कोणाला चिकन बिर्याणी. कोणाच समाधान आनंद बरोबर किंवा चूक हे मी कोण ठरवणार.

मी माझ्या आयुष्यात आनंदी आहे असं मला वाटणं महत्वाचा. मग ती झोपडी असो ५ बेडरूम चा flat असो अथवा अजून काही.

जगी सर्वसुखी असा कोण आहे?
विचारी मना तुच शोधोनी पाहे
गरीब बी नाय आन श्रीमंत बी नाय!
सुखी वा दु:खी या जीवनात असलेल्या अवस्था आहेत. जन्मापासून मृत्यूपर्यंत कायम सुखी वा दु:खी कोणी नसते.

लाटकर काकांच्या धाग्याचे शंभर झाले,
इसी खुशी के मोके पर बॅटमॅन आणी टवाळ कार्टा यांच्यावरील प्रतिबंध काढण्यात यावा अशी मागणी करण्यात येत आहे.

बॅटमॅन ह्यांच्या वर प्रतिबंध का घालण्यात आले?

=))

"तुझे आहे तुजपाशी" या नाटकात काकाजींनी असेच सांगितले आहे . आमटे परिवार , गांधीजी , विवेकानंद , सावरकर हि सारी लोकोत्तर , महान माणसे आहेत . सर्वसामान्य माणसांनी सोसत नसेल तर उगाचच त्यांचे अनुकरण करु नये . नाहितर मग , न झेपणारया पट्टीत गायला गेले तर जसे गाणे बेसुरे होते , तसेच जीवनही अर्थहिन होउन जाते . हि महान माणसे म्हणजे जणू सागरातील दिपस्तंभ आहेत . सर्वसामान्य मनुष्यरुपी जहाजांनी त्यांच्याकडुन प्रकाश घेउन जीवनरुपी सागरात मार्गक्रमण करावे , परंतु स्वता: क्षमता नसताना दिपस्तंभ बनण्याचा अट्टाहास बाळगू नये. अन्यथा हे मार्गक्रमण दिशाहिन होऊन जाते .

+१ . अगदी बरोबर खरे सर . तुमच्या प्रतिक्रिया वाचूनच मला "तुझे आहे तुजपाशी"ची आणी काकाजीं ची आठवण झाली .

पुप्रप्र.

Money is not everything.

But make sure you have loads of it before saying this.

असं वॉरन बफेने म्हटल्याचं ऐकलं आहे.

बहुधा मानव जन्मात मनात जेव्हा वरील ही भावना जोपासली जाईल तेव्हा क्षणिक आनंद, भौतिक सुख व निरंतर समाधान यांचा फरक अनुभवतील, तोवर आहेच उर फुटेस्तोवर धावणे.

चैन वगैरे गोष्टी व्यक्तीसापेक्ष आहेत. एखाद्या फुटपाथ वर राहणार्या माणसाला झोपडीत राहणारा माणूस चैन करत आहे असे वाटू शकते, झोपडीत राहणार्या माणसाच्या दृष्टीने चाळीत राहणारा, चाळीत राहणार्याच्या दृष्टीने flat मध्ये राहणारा, तर flat वाल्याना बंगल्यामध्ये राहणारा माणूस चैन करत आहे असे वाटू शकते. प्रत्येक माणसाने आपले जीवनमान उंचावण्याचा प्रयत्न करावे असे मला वाटते. फक्त त्यासाठी लागणारा पैसा प्रामाणिकपणे कमवावा. चोऱ्या माऱ्या करून, भ्रष्टाचार करून न्हवे. प्रामाणिकपणे पैसा कमवून प्रत्येकाने antilia सारखे घर बांधले तरी चालेल.

=))

धागा आणि प्रतिक्रिया वाचून दमले. वेळ कमी असल्याने मिपावर येणे ही आज चैन आहे. खरे तर ती जीवनावश्यक गरज म्हटली पाहिजे.

अतिशय फालतू विषयावरचा तेवढाच फालतू लेख आणि पब्लिक चढ ओढीने उत्तरे देत आहे

झुंजी लावून श्री श्री रा रा रा लाटकर काकासो ( बघा , नीट पूर्ण नाव लिहिले आहे लेखकाच्या विनन्तिनुसार)

चला सगळे, आता कुठे तरी दुसर्या धाग्य वर जाऊ

वि सु : हि प्रतिक्रिया सर्व लिखाणा साठी blanket प्रतिक्रिया आहे
(कुणाच्या लिखाण ला? असे कोण म्हणते आहे?)