हाहाहा.. मी त्या तोहफा तोहफा गाण्याला -खोचा खोचा खोचा म्हणायचे म्हणे.. आधी वाटायचं माझ्या कानपुरात हडताल म्हणून होत असेल. आता कळलं, मी एकटीच अशी नव्हते.
बाकी, हिंदी न येणं आणि मराठी येणं याच्यातून घडलेला प्रसंग आठवला.
मी पहिलीत असताना कथाकथनाच्या आणि गायनाच्या(?) स्पर्धेत भाग घेतला होता. कथा होती इसापनीतीतली चंडोल पक्ष्याची आणि गाणं मात्र मास्तरांनी हट्टाने अनुप जलोटांचं 'तुम चंदन हम पानी' घ्यायला लावलं होतं. त्या गाण्यात 'जैसे सोनेपे खिलत सुहागा' अशी ओळ होती. मी गाणं पाठ तर केलं, पण देवाच्या गाण्यात असा शब्द???? तेव्हा तर त्या अर्थाचा एकच शब्द माहित, आणि तो कमी की काय म्हणून त्याला एक 'सु' पण लावून ठेवलेला!!!!! आता तो मी खरंच स्पर्धेत सगळ्यांसमोर म्हणायचा का हा माझ्यासमोरचा मोठा प्रश्न होता. मी तर त्या ठिकाणी बसणारा दुसरा शब्दही शोधायच्या मागे लागले होते. आईने शेवटी 'मला त्याचा अर्थ माहित नाही, पण काहीतरी चांगलाच आहे आणि तो तू देवाच्या गाण्यात म्हणू शकतेस' असं सांगितल्याने तो नाद सोडला!!!
कहर आहे हा ... नशीब मला एवढ्या बालवयात हिंदी नाही शिकवलं कोणी!
आता उदाहरणं आठवत नाहीयेत, पण सक्तीने पाठ करून घेतलेल्या अनेक संस्कृत स्त्रोत्रादिंनीही माझ्या बालमनावर भलभलते परिणाम केले होते.
मला झेरॉक्स आणि एक्स-रे वाले यांच्यातल्या फरकाबद्दल अजूनही भानगड होते. म्हणजे झेरॉक्स काय आहे आणि एक्स-रे काय आहे ते माहितीय पण मेंदूत पक्क्या झालेल्या डाटामध्ये अजूनही कन्फ्यूजन आहे.
माझ्या एक्स-रे टेक्नीशियन मित्राची दुसर्याला ओळख करून देताना माझ्या तोंडून सतत हे जातं -
"हा अमुकतमुक हा अमक्या ढमक्या ठिकाणी झेरॉक्स काढतो"
आणि मग मी त्या मित्राच्या शिव्या खातो.
खूप खूप आहेत माझ्या आशा आठवणी.
यशोदाका नंदलाला ब्रीज का उजाला है.. हे गाणं मी नेहमीच यशोदा का नंदलाला निजका उजाला है असं म्हणायचे
आज माझ्या लेकाला.. प्रेम की नय्या है राम के भरोसे च्या ऐवजी प्रेम की 'मैय्या' है राम के भरोसे.. हे गाताना ऐकते तेव्हा माझ्या या सगळ्या आठवणी डोळ्यासमोर येतात. :)
खी खी खी....
मलाही असे बरेच शब्द वेगळेच ऐकू यायचे.
'जसे शेपटीच्या झुबक्याने झाडून जाईल फार' (खारच्या ऐवजी)
असे बरेच आहेत पण तुमचे 'तोफा' आणि 'प्यार करते है शामसे' मात्र भारी!
घारेजी, मी आपला ब्लॉग अधूनमधून ऑलरेडी वाचतोच.
"निवडक आनंदघन"मधल्या विमानांवर असलेल्या लेखाला प्रतिक्रिया दिली (ल्या) होत्या. नंतर बराच काळ आपल्या उत्तराची वाटही पाहिली.
खूपच अभ्यासपूर्ण असतात आपले लेख..
हो आम्ही पन 'बाप' च म्हणायचो !
त्याच्या पुढ जाउन वात्रट पोर 'लैला मै लैला' च्या पुढ ' चड्डी काढ पैला ' म्हणायची. तेंव्हा हसु यायच चार लोकात चड्डी हा शब्द म्हंटला म्हणुन आज्....जाउ दे !
आमच धनी आज पत्तोर ' गालावरती गुलाब जामुन आई म्हणाली काय घडले? ' असच गाण म्हनत्यात.
रोते रोते हसना सि़खो या गाण्यात एका ओळीत असे होते बस यहि छोटीसि अपनी सारी दुनिया पण मी मात्र बस मे हो तो टिसी अपनी सारी दुनिया असे म्हणायचो.
तसेच रात्र काळी घागर काळी याचे रात्रपाळी असे म्हणायचो कारण शेजारचे काका कामावर रात्रपाळी ला जायचे
राजेसाहेब,
बस विषयीचं तुमचं वाचून हसलो खूपच कारण मला ज्यूलीमधलं ते "ना कुछ तेरे बस में ज्यूली, ना कुछ मेरे बस में" आठवलं.
अर्धवट हिंदी समजायला लागलेलं. आणि तुझ्या बसमधे काही नाही आणि माझ्याही बसमधे काही नाही असं म्हणत दोघे वेगवेगळ्या बसने (मुलींची वेगळी, मुलांची वेगळी) असे ट्रिपला चालले आहेत असं काही दृश्य या गाण्याच्या वेळी सिनेमात असेल असं वाटायचं.
सर्वांचे किस्से वाचून मला माझे लहानपण आठवले..असे बरेचसे किस्से आहेत..
करूणाष्टके म्हणताना "रघुपती मती माझी आपुलीशी करावी" हे मी कायम "आपुली शी करावी" असे म्हणायचो..एकदोनदा मार पण खाल्ला पण फार उशिरा कळले की ते "आपुलीशी" असे आहे. शिकवणारे मास्तर मात्र एकदम सिरीयस होऊन हा श्लोक म्हणायचे. मलाच आश्चर्य वाटायचे की त्यांना कसे काय हसू येत नाही ते..
आपजैसा कोई चा किस्स तसाच. हो आम्ही पण 'बाप' च म्हणायचो ! त्याचे मराठी रुपांतर कोठे तरी ऐकले होते..येताजाता तेच गुणगुणायचो (म्हणजे बोंबलायचो) ..काहीतरी असे होते "तुमच्यावाणी कोणी माझ्या जिंदगीत येईल तर लई झ्याक होईल.." बहुतेक एका पॅरेडी साँगमध्ये होते ते..पण त्यात मुळ गाण्याची मज्जा नाही.
असे किस्से हल्ली पण होतात..काही हिंदी गाणी तशी येताजाता किंवा टिव्हीवर झलक अशी पाहिलेली असतात त्यामुळे पटकन त्याचे शब्द कळत नाहीत्..."मधुबन में कन्हैया किसी को पी के मिले" असे ऐकल्यावर चाटच पडलो होतो..वाटले होते की आता मोर्चे निघणार..पण नीट कान देवून ऐकल्यावर लक्षात आले की "किसी गोपीको मिले" असे आहे.
मधल्या गोष्टीत रात्रीपेक्षा सकाळी जास्त शहाणपण सुचतं त्याच धर्तीवर मला आता आठवलेले काही नमुने:
१. माझी एक छोटी मैत्रिण मैने प्यार किया मधल्या 'मैं लडकी हूँ' च्या गाण्यात 'रिश्ता नहीं है दोनोंमे फिरभी'च्या ठिकाणी 'दिसता नहीं है दोनोंको फिरभी' म्हणायची
२. एकदा बसमध्ये वेडा चढला होता तो दिलमधल्या 'जाने कहाँ दिल खो गया'च्या गाण्यातल्या 'करवट'ला पर्बत बनवून 'पर्बत बदल बदलके रात बिताऊं मैं' गात होता. माझी मात्र त्याला रात्री झोप येत नाही म्हणून तो इकडचा पर्वत तिकडे करत बसलाय हे व्हिज्युअलाईज करून हसून हसून पुरेवाट झाली.
३. पुढचे किस्से अस्मादिकांचेच. 'देव माझा विठू सावळा, मान त्याची माझी आवळा' हे गाणं मी अजूनही अस्संच म्हणते.
४. 'जेव्हा तिची नि माझी' कधीतरी लहान असताना ऐकलं आणि ते 'केसातल्या जुईच्या केरात गंध होता' असंच ऐकू आलं. मग 'केरात गंध कसा काय असेल' डोक्यात प्रश्नही माझाच आणि 'सुकलेला गजरा सकाळी काढून केरात फेकला असावा बहुधा' हे उत्तरपण माझंच!!!!
'रिश्ता नहीं है दोनोंमे फिरभी'च्या ठिकाणी 'दिसता नहीं है दोनोंको फिरभी' म्हणायची
:-)
दोघांनाही दिसत नसेल तर "रस्सी"ने एकमेकांना बांधून (हाताला हात) चालणं आवश्यकच आहे.
रच्याक. तुमच्या कॉमेंट्सच्या या ओघात आणि आठवलं:
"मारे हिवडा में नाचे मोर" (चू.भू.द्या.घ्या.)
ऐवजी
"मारे हिजडा में नाचे मोर"
असं मी कॉलेजमधेही म्हणायचो..आणि मित्र खवटायचे.
"मारे हिवडा में नाचे मोर" चा अर्थ अजूनही माहीत नाही..लॉजिकली "अंगण" किंवा "छप्पर" असावं. कारण मोर अशा ठिकाणी नाचू शकेल.
आणि
"मारे हिजडा में नाचे मोर" या माझ्या व्हर्शनला तरी असा काय अर्थ होता..?!
'देव माझा विठू सावळा, मान त्याची माझी आवळा'
ऑस्सम्म्म्म्म.....हसून माझ्या डोळ्यात पाणी आलं बघा...
'परबत बदल बदल के...'
जबरा!! :-)
काही काही गाणी असतात अशी. 'अवचिता परिमळू, जुळकरा अळू माळू' हे मला कधीच यायचं नाही. मी म्हणताना नेहमी 'अवचिता परिमळू, अळी मिळी गुप चिळी...' असलं काहीतरी बडबडायचो.
आणि 'स्पायडरमॅन स्पायडरमॅन मंदबुद्धी स्पायडरमॅन...' हे तर ठरलेलं...
'आय एम अ डिस्को डान्सर...जिन्दगी मेरा कांदा..." म्हटलं च्यायला याची जिंदगी कांदा कशी काय? जिंदगी काय कधी कांदा, बटाटा असते काय? नंतर कळलं, ते गाना होतं.
'दम दम मस्त है, ये कैसी जस्त है....' अजून जड जातं म्हणतांना...जस्त काय जस्त?
प्रतिसाद वाचून मजा येतेय...
सुरेख धागा...
अजून कन्फ्युजन आहे...असेल असेल झुळकला असेल...मला अजूनही कळलेलं नाही. पण झुळकला म्हणजे काय? किंवा जुळकरा म्हणजे तरी काय? आणि आळू माळू...काय कळत नाही...जाणकारांनो...प्रकाश टाका..
हे पहा, माझा अंदाज असा आहे, किंवा होता, की परिमळु म्हणजे सुगंध असावा, आणि तो झुळकला म्हणजे वार्यासोबत दरवळला अशा अर्थाने "झुळुकेसारखा" काहीसा शब्द असावा.
जुळकराचा अर्थ काय हे माहीत नाही. हात जोडण्याशी संबंधित असावा.
हे राम..
मस्त लेख!
शाळेत असताना प्रार्थना होती
"सर्वात्मका शिवसुंदरा
स्विकार या अभिवादना
तिमिरातुनी तेजाकडे
प्रभु आमुच्या जीवना"
त्यातील तिमिरातुनी तेजाकडे हे मी" तुम्ही रहा तुम्ही तेज्याकडे" असं म्हणायची अर्थात त्याचा अर्थ मला लागायचाच नाही अन् सगळेजण असेच म्हणतात असं वाटायचं. म्हणून मी पण त्यांच्या सुरात सूर मिसळून असचं म्हणायची.
नंतर पाठ्यपुस्तकात ही कविता बघून माझी म्हणण्याची पध्दत बदलली.
अत्तिशय अनपेक्षित पण छान वाटणारे डिट्टो अनुभव दिसताहेत सर्व मिपाकरांचे.
"तिमिरातुनि तेजाकडे प्रभु आमुच्या ने जीवना" ऐवजी "तिमिरातुनि ते ज्याकडे प्रभु आमुच्याने जीवना"
यात ज्याकडे म्हणजे कुणिकडे बुवा? काहीतरी अपूर्ण दिसतंय असंही वाटायचं. आणि आमुच्याने जीवना म्हणजी लिटरली "माझ्याने, माझ्याच्याने, आमच्याने" आता नाही बुवा हे काम किंवा जीवन ओढवत यापुढे असं विचित्र अर्धवट काहीतरी वाटायचं.
मूळ अर्थ समजून घ्यायची इच्छा होती कुठे आणि प्रयत्न तरी कधी केला म्हणा.
सगळंच थोपलेलं. सगळे म्हणतात म्हणून म्हणायचं आपणही.
परासाहेब,
मी काहीही लिहिलं तरी आपली प्रतिक्रिया मिष्किलच पण आता एकाच प्रकारची येऊ लागली आहे म्हणून हा खुलासा. :-)
स्पष्टच आहे की मी माझ्या ब्लॉगावरून उचलून लेख इथे टाकतोय. म्हणून ते भराभर येताहेत. कधीतरी खास मिपासाठी लिहीनही.
सर्वांना जुन्या ब्लॉगपेजेस वर व्हिजिट करायला लावण्यापेक्षा इथे आणून टाकले की सगळ्यांनाच बरं पडतं.
मिपावर
१. स्वतःच्याच जुन्या ब्लॉगवरून पोस्टे टाकणे.
२. दिवसाला ठराविक / आठवड्याला ठराविकपेक्षा जास्त टाकणे.
असे चालत नसेल तर मला सांगावे..टाकणार नाही..आपला शब्द प्रमाण मानण्यात येईल..
हे बघा गवि साहेब..... लेख चांगला आहे की नाही हे सगळ्या वाचकांच्या प्रतिक्रियेवरून ठरवा... एका नाही....
मिपा ला संपादक मंडळ आहे.... ज्याचे परा सदस्य नाहीत...
पुर्वी मिपा कुणाच्या तरी खाजगी मालकीचे होते.... ते पुर्वाश्रमीचे मालकही श्री परा नाहीत....
त्यामुळे काय चालते आणि काय नाही हे कॄपया संपादकांना विचारावे.
तसे नव्हे.
इथे खोचकपणा नाही हे सर्वांना पटणं खरोखरच अवघड जाणार आहे. पण :
१)पोस्ट टाकणार नाही असं म्हणून माझ्या इथल्या लिखाणाविषयी मला कसलाही भाव खायचा नाही.
२) मला बर्याचशा वाचकांचा पाठिंबा आहे असं सिद्ध करून आपली जागा अधिक पक्की करायची नाही.
३) मला मेजॉरिटीच्या नियमाने इथे लिहीत रहायचे नसून प्रत्येक वाचकाला काय वाटतंय हे महत्वाचं आहे. मला सर्वांनी वा वा अप्रतिम, छान असं म्हणावं तरच मी लिहीत राहीन असं नसून अगदी विरोधात बोलणार्यांचंही मनापासून स्वागत आहे.
मात्र इथे हा प्रस्तुत विरोध (किंवा गंमत, खेचाखेची वगैरे) कोणत्याही एका लेखाला, किंवा त्यातल्या मुद्द्याला नसून एकूणच माझ्या लिहीण्यालाच आहे. म्हणून त्याची अशी दखल घेऊन शब्द प्रमाण मानला जाईल असं म्हटलंय.
हे एक मित्रमंडळ आहे. इथे एकालाही दुसर्याचं अस्तित्व नकोसं असेल (एखाद दोन लेख न आवडणं नव्हे.) तर त्याला काही अर्थ नाही आणि मजाही नाही.
आणि मजेशिवाय दुसरं काही शोधायला मी इथे आलोच नाहीये.
मी हल्ली मिपा वर येतो ते असे चांगले लेख वाचायला आणि अनुभव ऐकायला. पाचकळ विडंबने, डावी-उजवी सोंड, मारुतीची शेपटी, कंपूबाजी हे सगळे बघायला नाही. ते प्रकार जेवणातील मीठाप्रमाणे असावेत, किंचित चवीपुरते. कधीतरी वाचायला बरे.
त्यामुळे तुम्ही लिहित रहा. कुणाचे ऐकायचे आणि कुणाकडे दुर्लक्ष करायचे(मिपाच्या भाषेत फाट्यावर मारायचे) हे कळेल काही दिवसांनी तुम्हाला. तूर्तास काही लोकांना इनो ची जोरदार खरेदी करू देत.
अवांतर :- इनो बनवणारी कंपनी कुठली, शेअर खरेदी करून ठेवीन म्हणतो :-)
आता तरी देवा मला पावशिल का सुख ज्याला म्हणत्यात ते दावशिल का तर मी सुख ज्याला म्हणत्यात ते दावशिल का च्या एवजी तुप ज्याला म्हणत्यात ते लावशिल का असे म्हणायचो
'उध्दवा आजोबा पुढे सरका' असं ऐकू यायचं.
राधे 'विणते' मंथन चाले, याचा अर्थ राधा मंथन चालू असताना विणत आहे असा वाटायचा.
डीव्ही पलुस्करांचे 'चालो मन गंगा जमुना तीर' हे सॉलोमन गंगा ...... असे ऐकू यायचे.
हाहाहा. बालपणी आमच्या आयुष्यात पण हिंदी इंग्रजी येत नसल्यामुळे बर्याच गमती घडल्या आहेत.
४थी तुन ५वीत जाताना बाबांची बदली सातार्याहुन इंदौरला झाली. त्यामुळे ५वीला मी हिंदी माध्यमाच्या शाळेत होतो. ४थी पर्यंत हिंदी अजिबात येत नव्हते आणि इंग्रजी सुद्धा नाही. इंदौरला मात्र शाळाच हिंदी माध्यमाची होती आणि इंग्रजी सुद्धा पहिलीपासुन होते.
इंग्रजीच्या मिसनी (इंग्रजीच्या तेवढ्या मिस बाकी सगळ्या दीदी) एकदा शिकवत असताना मला विचारले "what is our schools motto?" एका महिन्यात what is our schools हे चार शब्द मी चांगले शिकलो होतो पण motto य शब्दावर गाडी अडली. motto हा शब्द माझ्या कंबरेच्या घेरावरुन वापरला असावा असा समज झाला.
दुसर्या एका प्रसंगात नेमकी उलटी परिस्थिती होती. आमचे रिक्षावाले काका एकदा माझ्यावर कुठल्यातरी कारणाने भडकले होते. तेव्हा तेरी अकल भी तेरे जैसे मोटी है अश्या शब्दात त्यांनी माझी प्रशंसा केली. आता अकल मोटी म्हणजे मोठी म्हणजेच जास्त असा अर्थ मी घेतला आणि तोंड वर करुन खीखी हसलो. रिक्षावाले काका अजुनच भडकले.
बाकी तो तोहफा चा प्रसंग तर हिट्ट अगदी. मला पण ते तोफा असेच वाटायचे.
हिंदी पिक्चर मध्ये एक प्रसंग असायचा. असतो. हवालदार कुठल्यातरी चोराला पकडतो आणि त्याला म्हणतो चलो ठाने. आता हे ठाने म्हणजे ठाणे नावाचे गाव आहे असा माझा अगदी ठाम समज होता. त्यामुळे बाबांची जेव्हा ठाण्याला बदली झाली तेव्हा माझ्या हृदयात धडकी भरली की ज्या गावात सगळ्या चोरांना एकत्र करतात त्या गावात जायचे. भारतातल्या सगळ्या चोरांना ठाण्यालाच का नेतात आणि कसे नेतात हा प्रश्न मला बरेच दिवस सतावत होता.
मी पुर्वी एक किस्सा मि.पा.वर कोठेतरी लिहीला होता...तोच परत लिहीतो..
मी सहावीत असताना एका मास्तरांनी .."रेल्वेस्थानक पर एक घंटा" असा निबंध लिखो असे सांगितले.. मी पण "घंटा" चा अर्थ "तास" असा न घेता , वाजणारी घंटा असा घेऊन काही टेपा लावल्या..."परसो मै स्टेशनपर गया था | वहा मैने एक घंटा देखी| वो टण टण बजती थी|" वगैरे वगैरे....
मास्तरांनी तो निबंध वर्गात वाचून दाखवला होता..(पहिल्यांदा मला कळलेच नव्हते की पोरं का हसत आहेत ते..)
प्रतिक्रिया
ही ही मस्त लेख : )फ्रेन्च
मस्तच. खुप असले. अस
हाहाहा.. मी त्या तोहफा तोहफा
कहर आहे हा ... नशीब मला
झेरॉक्स आणि एक्स-रे
>"हा अमुकतमुक हा अमक्या
खूप खूप आहेत माझ्या आशा
खी खी खी....मलाही असे बरेच
स्वकुलतारकसुता
घारेजी, मी आपला ब्लॉग
आमच्या शाळेत सकाळी सकाळी
आप जैसा कोई मेरी जिंदगी मी
आप जैसा कोई
.
हो आम्ही पन 'बाप' च म्हणायचो
गालावरती गुलाब जामुन आई
ढासू लेख
हो.. जाम मजा.न.मा.न. या
"या गडे हासू या, या गडे
बस मे टिसी
अगदी सिमिलर..
खी खी..
..."मधुबन में कन्हैया किसी को
बापरे...
उद्रु???? हे काय आहे..?.
सुंदर वासिलिस्का
'रिश्ता नहीं है दोनोंमे
हिवडा म्हणजे
कलंदर साहेब...
आँ???
बघा!!
हे पहा, माझा अंदाज असा आहे,
मस्त
अत्तिशय अनपेक्षित पण छान
चान चान. कधी कधी मला मिपावर
परिकथेतील राजकुमार
परासाहेब, मी काहीही लिहिलं
हे बघा गवि साहेब..... लेख
तसे नव्हे. इथे खोचकपणा नाही
मी हल्ली मिपा वर येतो ते असे
>>हे एक मित्रमंडळ आहे सहा
आता तरी
हो! मी पण!
हाहाहा..लेख आणि प्रतिक्रिया
मस्तच! सर्वांचे प्रतिसादही
उध्दवा
हाहाहा. बालपणी आमच्या
भारतातल्या सगळ्या चोरांना
ठाण्यात पोचल्या पोचल्या २-३
हिंदी चे आणि माझे पण वाकडेच होते..