पहिल्या चार तासांमध्येच २५+ प्रतिसाद आलेले दिसत आहेत. ए‌वढा उत्साहवर्धक प्रतिसाद, तो ही लगेचच मिळेल अशी अपेक्षा नव्हती. मराठी संस्थळांवर नसणाऱ्या, पण ओळखीच्या भारतीयांनाही याचा दुवा पाठवायला हरकत नाही. जितक्या वेगवेगळ्या विचारांच्या, पार्श्वभूमीच्या, वयाच्या लोकांकडून उत्तरं मिळतील तेवढं उत्तम.

हे सर्वेक्षण एका विशिष्ट गटापुरते( नेतीझन) मर्यादित राहील ज्यांना पोर्नची "सहज" उपलब्धता आहे त्यामुळे हे सर्वेक्षण एकांगी असेल अशी भीती वाटते.

या मर्यादेची जाणीव आहे. त्यामुळे हे निकाल ठराविक आर्थिक वर्गातल्या लोकांची मतं असतील, ज्यांना इंटरनेटवर 'उनाडायला' वेळ असतो, याची कल्पना आहे.

हा धागा इथे असल्याने सर्वेक्षणाचे निकाल ऐसीबरोबरच येथेसुद्धा प्रसिद्ध करावेत असे सुचवतो.

होय अर्थातच. ज्या संस्थळांवर हा धागा प्रकाशित केला आहे तिथे सगळीकडेच, यातून काय समजलं, असा धागा काढेन. (फक्त ते सगळं समजून घ्यायला वेळ लागेल त्यामुळे एप्रिल-मे असे दोन महिने लागतील असं गृहित धरून लिहिलं आहे.) ही मूळ कल्पना माझी आहे; आणि त्यात ऋषिकेश आणि मेघना भुस्कुटे कमी-अधिक प्रमाणात मदत करत आहेत. डेटा अनालिसिससाठी ऋषिकेश मदत करणार आहे. पण मुख्य जबाबदारी माझी. हा गूगल फॉर्म व्हॉट्सअॅप, फेसबुक इथे फिरला तर त्या लोकांपर्यंत पुन्हा पोहोचणं बरंच कठीण होईल. म्हणून फॉर्ममध्ये ऐसीचा उल्लेख आहे.

'आपण समाज म्हणून कसा विचार करतो '

यातले काही कंगोरे - १. पॉर्न बघणाऱ्यांतल्या किती लोकांना 'व्यसन' लागतं किंवा त्याच्या जवळ जाता येईल असं काही दिसतं हा एक प्रश्न मला पडला आहे. (माझा अंदाज - फार नगण्य प्रमाणात लोकांना व्यसन लागत असावं. अंदाज करणं एका ठराविक मर्यादेपर्यंत ठीकच, पण माहिती गोळा करता आली तर बघावी.) २. उदाहरणार्थ सध्या मी एक पुस्तक वाचत आहे - The Feminist Porn Book. ही अँथॉलॉजी आहे. यात काही पॉर्नोग्राफर्सनी लिहिलेलं आहे. एकीने लिहिलंय, ती पुरुष म्हणून जन्माला आली, पॉर्नमध्ये काम करून पैसे मिळवून सेक्स रीअसाईनमेंट सर्जरी करून घेतली. तेव्हा तिला वाटत होतं की आपल्याला जे बघावंसं वाटतं ते पॉर्न अस्तित्वातच नाही. म्हणून पॉर्न-अॅक्टर ते पॉर्न-निर्माती/दिग्दर्शक असा तिचा प्रवास झाला. आणखी एक आहे तो ट्रान्सजेंडर, कृष्णवर्णीय, (आता) स्त्री मानसोपचारतज्ञाचा. तिने नोंद केल्ये की तिच्या दोन 'पेशंट्स' लेस्बियन जोडीदार होत्या. त्या दोघींच्याही वेगवेगळ्या फँटसीज होत्या आणि दोघींनाही दुसरीच्या फँटसीबद्दल आक्षेप होता; हे जमणार नाही, यामुळे आनंद मिळणार नाही, असं. तज्ज्ञाने या दोघींना एकमेकींच्या फँटस्या दर्शवणारं पॉर्न बघायला सांगितलं. ते बघून "यातूनही आपल्याला आनंद मिळेल" हे दोघींनीही मान्य केलं. त्यांचं आपसांत प्रेम होतंच, पण शारीर संबंधांची प्रत सुधारल्यामुळे प्रेम आणि नातेसंबंधांची प्रतही वाढली. एक लेख आहे तो स्वतःला जेंडरक्विअर म्हणणाऱ्या व्यक्तीचा. या व्यक्तीचा उल्लेख ती/तो असा होऊ नये असं म्हणणं आहे. या व्यक्तीला कधी पुरुष, कधी स्त्री असल्याप्रमाणे लैंगिक संबंध ठेवायचे असतात. याला तरल-लैंगिकता म्हणतात. (हे पुस्तक वाचताना मराठी भाषेत एवढे शब्दच नाहीत याबद्दल फार गंड येतो. ट्रान्सजेंडर याला शब्द काय, मला माहीत नाही. या संदर्भात बोलताना सिसजेंडर असाही शब्द येतो; मराठीत असे शब्द वापरात नाहीतच.) ३. खोऱ्याने उपलब्ध असलेलं पॉर्न हे स्ट्रेट पुरुषांच्या उपभोगासाठी बनवलेलं असतं हे मला पॉर्न बघितल्यापासून लक्षात आलं. गे पुरुषांसाठीही नसतं असं नाही. फेमिनिस्ट पॉर्न हा प्रकार गेल्या काही वर्षांतच साईट्सवर दिसायला लागला. स्त्रिया मोठ्या प्रमाणावर गे पॉर्न पाहतात अशी नोंद सर्व्हेंमधून होते. ४. हेटरोनॉरमेटीव्ह वगळता इतर लोक, जे हेटरोसेक्शुअलही असू शकतात, त्यांना संस्कारांमुळे, भीडेमुळे, आपल्या फँटस्या म्हणजे विकार वाटू शकतात. उदाहरणार्थ - S/M. ५. माणसांच्या फँटसीज फार विचित्र असू शकतात. मास्टर्स आणि जॉन्सन नोंदवतात की काही स्त्रियांना स्वतःवर बलात्काराची फँटसी असते; प्रत्यक्षात तो व्हावा असं नव्हे, तर अशा कल्पनांनी त्यांना ऑरगॅझमचा आनंद मिळतो. या फँटस्या पॉर्नमधून पुरवल्या जाऊ शकतात. म्हणून या सर्व्हेत काही प्रश्न असे आहेत - तुम्ही प्रत्यक्षात ज्या लैंगिक क्रिया करता त्याच बघता का? तुम्हाला ज्या प्रकारचं पॉर्न बघायचं असतं ते सहज उपलब्ध होतं का? ठराविक प्रकारचे प्रश्न हवेत, हा आक्षेपही मान्य आहे. पण माझं आकलन, माझी मर्यादा आणि उत्तरं द्यायला लोकांना फार वेळ लागू नये ही मर्यादा बाळगून अनेक प्रश्न बासनात ठेवले आहेत. या सर्वेक्षणातून काही रोचक, नवीन किंवा प्रेरणादायक (किंवा माझ्या चुका) सापडलं तर कोणी अभ्यासक यात अधिक वेळ घालवून आणखी महत्त्वाचं काही देऊ शकतील असं मला वाटतं. किंवा तसा आशावाद आहे. --- लैंगिकतेबद्दल मास्टर्स आणि जॉन्सन यांचं एक उद्धृत देण्याचा मोह आवरत नाही - "There is no sexual value system that is right for everyone and no single moral code is indisputably correct and universally applicable." --- उत्तरं देणाऱ्या सगळ्यांचे मनापासून आभार. आणि प्रश्न विचारणाऱ्याबद्दलही विशेष आभार. कारण त्यातून मी ज्या गोष्टी गृहित धरून धागा काढला त्यांचंही स्पष्टीकरण लिहिता येतं.