॥ काव्यशास्त्रविनोदा: - १ ॥

वा! मेवेशेठ,खूप छान माहिती दिलीत...एकदम संस्कृतच्या तासाला जाऊन बसल्यासारखं वाटलं.

अप्रतिम!!! केदार म्हणजे शेत हे माहीत नव्हते. शेवटचे सुभाषित कळले नाही. "ठंठं ठ ठंठं ठठ ठं ठठंठ" असा अवाज केला बरं मग? तसाच आवाज होणार. मला कळलं नाही. समजवून सांगाल का ? सवतचि भासे मला| दूती नसे ही माला|| नच एकांती सोडी नाथा| भेटू न दे हृदयाला||

वा. शेवटचे उदाहरण वाचून घाटावरून गडगडत गेलेल्या त्या घड्यासारखे आपणहि कालिदासाच्या चरणी लोटांगण घालावे असे वाटले. आमचा आपला मराठीत एक प्रयत्न (पुलंच्या एका आठवणीवरून प्रेरित). थंडीचा पारा असा उतरला, वाटीत काढलेल्या कवळ्या, वाजत होत्या रात्रभर, ठंठं ठ ठंठं ठठ ठं ठठंठः॥

अप्रतिम मेघवेडा साहेब. आणखी येऊ द्या. दहावीनंतर संस्कृतशी संबंध आलाच नाही.आपल्या लेखामुळे जुन्या आठवणी जागृत झाल्या.

कस्तूरि जायते कस्मात् , को हन्ति करीणाम् शतम् | कातरो किम् करिति युद्धे , म्रुगात् सिंहः पलायते | अर्थः- कस्तुरी कोणापसून निर्माण होते? शम्भर हतीना कोण मारतो? भित्रा मनुष्य युद्धात काय करतो? हरिणापासून (हरिणाला घाबरुन) सिंह पळून जातो. यात पहिल्या तीन खण्डान्मध्ये तीन प्रश्न आहेत त्यान्चे उत्तर चौथ्या खण्डात आहे. ती तीन उत्तरे एक मजेशीर वाक्य तयार करतात.

मस्तच

च्यायला... मेव्या... एकदम क्रिकेटवरून कालिदासावर ! जबर्‍या ! पण संस्कृत भाषेचा गोडवाच आगळा ! कमीतकमी शब्दांत कुठल्याही गोष्टीचं यथार्थ वर्णन करण्याची संस्कृत भाषेची जी क्षमता आहे ती अन्य कुठल्याच भाषेत शोधून सापडणार नाही ! ह्या धाग्यात आपल्या "आदाब अर्ज है" प्रमाणे संस्कृत सुभाषितं आणि त्यांच्या अर्थाची देवाण - घेवाण झाली तर बहार येईल. मला एक सुंदर सुभाषित आठवतं - अहं च त्वं च राजेंद्र लोकनाथावुभावपि | बहुव्रीहीरहम राजन - षष्ठी तत्पुरुषो भवान || भिकारी राजाला म्हणतो आहे - हे राजा, मी आणि तू दोघेही लोकनाथच आहोत. (फरक इतकाच आहे की) मी बहुव्रीही (समासाप्रमाणे) - लोक ज्याचे नाथ आहेत असा (आहे) तर तू षष्ठी तत्पुरुष (समासाप्रमाणे) लोकांचा नाथ आहेस ! अजून आपल्याला माहिती असलेल्या सुभाषितांची, गोष्टींची भर घालता येईल. हा धागा संस्कृतविषयीच्या माहितीचा एक स्त्रोत बनू शकेल ! बाकी लेख आणि उधृत केलेले श्लोक दोन्ही अप्रतीम ! जे पी

व्वा..!! मजा आली... खरंच संस्कृतभाषा महान आहे... सगळ्या सुभषितांच एकदम विवरण आवडलं :)

साक्षरा: विपरीताश्चेद्राक्षसा: एव केवलम्। सरसो विपरीतश्चेत्सरसत्वं न मुञ्चति॥

एकदम सही..एकेक संधीविग्रह करत गेल्यावर अर्थ कळत गेला...खूप मस्त वाटलं :)

एकदम क्रिकेटवरून कालिदासावर ! जबर्‍या !

हो ना..!! तु ह्यापण प्रांतात मास्टर आहेस माहीतच नव्हतं...अजून काव्यशास्त्रविनोद येऊदेत रसास्वादासठी :) *~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~* - अस्मिता

वा वाचुन मजा आली..व त्याची फोड पण आपण समजेलसशी सांगीतल्याने लुफ्त घेता आला....लिखाण विद्वत्ता प्रचुर आहे..मस्त..दिल खुश हो गया.......

आमची १० वी ची बॅच पास आउट झाल्यावर शाळेत संस्कृत विषय सुरू झाला. त्यामुळे बर्‍याच गोष्टींना मुकलो. बाकी मे.वा. तुमचे क्रिकेट आणि संस्कृत खरंच अप्रतिम.

वा. सावकाश वाचा पाहिजे हा लेख. वाचनखूण साठवत आहे.

धन्यवाद चित्रगुप्त जी या लुप्त झालेल्या धाग्याचं दर्शन देण्यासाठी. फार सुंदर धागा

अत्ता आंगठा उमटवून ठेवतो..नंतर निवांत वाचेन

मस्त. फक्त मूळ सुभाषित लिहिताना बदल करू नये. तो 'मा' नंतरचा 'ऽ' सूचक आहे व उच्चाराच्या वेळी महत्त्वाचा देखील. :) तमाखुपत्रं राजेन्द्र भजमाज्ञानदायकम्| तमाखुपत्रं राजेन्द्र भजमाऽज्ञानदायकम्|| बाकी संस्कृत दहावीनंतर विसरलो आहे. काव्यशास्त्रविनोद मात्र फार आवडता भाग आहे. कॉलिंग वाल्गुदेय साहेब.

१) काकः कृष्ण पिकः कृष्ण को भेद पिककाकयो: | वसंतसमये प्राप्ते काकः काकः पिकः पिकः || २) पिनाकफणिबालेन्दुभस्ममन्दाकिनीयुतः पवर्गरचितः मुर्ति: अपवर्गप्रदायिनी

"दुर्दम्य" या लोकमान्य टि़ळकांवरच्या कादंबरीत एक श्लोक आहे, साधारण अशा प्रकारचा (आठवणीतून लिहित आहे)- धनैर्निष्कुलिना कुलिनो भवन्ति.. ........................ ........................ धनान्यर्जयध्वम धनान्यर्जयध्वम|| हा कशातला श्लोक आहे कुणी सांगू शकेल का?