सदाहरित धागा - बातम्या ऐकवा.. भाग १

माझ्या मते अनिर्बंध अर्थव्यवस्थेत (कुणीतरी माझं मत खोटं असेल तर तसं सांगावं) आंतर वित्तीयसंस्था (इंटर बँक) मार्केट ठरवतं. म्हणजे एसबीआय ला जर १०० कोटी युएस डॉलर्स खरेदीची गरज असेल तर ती सिटीबँकेला, बँक ऑफ अमेरिकेला आणि आरबीएसला विचारणा करते. मी फक्त उदाहरण देतोय. ज्यांचा दर सर्वात कमी त्यांच्याकडून ते डॉलर्स खरेदी करतील. हा आंतर वित्तीयसंस्था दर आहे. हा तुम्हाला आणि मला मिळत नाही. कारण या बँकांचे एकमेकांशी संबंध आणि ज्या मोठ्या प्रमाणात ते ट्रान्झॅक्शन्स करतात त्या मुळे त्यांना वेगळा दर मिळतो. फॉरेक्स डिलर्स ना थोड्या चढ्या भावानं डॉलर्स मिळत असणार. ते त्यांचा फायदा त्यात अधिक करून हे रेट्स प्रसारित करतात. जो आकडा जाहीर होतो तो या बिड (म्हणजे मागणी दराचा) आणि आस्क (म्हणजे पुरवठा दराचा). थोडक्यात सांगायचं तर जशी शेअर्सची किंमत ठरते तशीच करन्सी ची सुद्धा. वेगवेगळ्या डिलर कडे हे आकडे वेगवेगळे असू शकतात. त्याचा फायदा आर्बिट्रेटर्स (म्हणजे तुम्ही एका डिलर कडून विकत घेवून दुसर्‍या डिलरला चढ्या भावानं विकू शकता) घेवू शकतात. पण असं होताच मार्केट दोन्ही दरामधल्या भावाशी स्थिर व्हायला सुरवात होते. इंटर बँक रेट कसे ठरवले जातात हे वेगवेगळ्या गोष्टीवरअरठरतं. निर्बंधित अर्थव्यवस्थेत सरकारची एखादी संस्था दर कृत्रिमरित्या ठरवते. अर्थात त्या संस्थेला त्यांच्या कडच्या फॉरेक्स रिझर्व्स ची काळजी घ्यावीच लागते नाही तर रिझर्व्स आटत जाण्याचा धोका असतो. ते टाळण्यासाठी ही संस्था दर थोड्या महिन्यांनी किंवा वर्षांनी करन्सीचं अप्रिसिएशन आणि डेप्रिसिएशन (जशी परिस्थिती असेल त्या प्रमाणे) करते. भारताची काही वर्षापूर्वीची करन्सी रेट ठरवण्याची पद्धत निर्बंधित होती. पण सध्या ती अनिर्बंध प्रकारची आहे. सध्याची सर्वात वादग्रस्त निर्बंधित पद्धतीचं मुख्य उदाहरण म्हणजे चीन.

भारत किती आयात आणि निर्यात करतो ह्याच्यावर ह्याची किंमत अवलंबुन असते ना? जेव्ढी आयात वाढवु तेवढे जास्तं रुपये १ डॉलरसाठी मोजावे लागतात आणि वाईस वर्सा.

हे विनिमय दर, आंतरराष्ट्रीय बाजार, रुपयाचे मूल्य वैगेरेवर कुणा जाणकार व्यक्तीकडून लेख आला पाहिजे राव. उगा ते राजकारण, ब्राहमण-अब्राहमण, जाती-धर्म यावर वेळ घालवण्यापेक्षा कामाची योग्य माहिती मिळाली तर फार बरं होईल.

तेच म्हटलं. पण वेळ कळत नाहीये.

गुआम देश कुठे आहे?

जे झाले तेही नसे थोडके, पण जो वेळ मिळाला त्यात काय काय झाले असेल त्याचा विचार केलेला बरा.

हे जेव्हा कधी काळी आपल्याला कळेल तेव्हा कळेल, तोवर फक्त अंदाज बांधु शकतो. सहाजिकच कोणीही अश्या वेळेस त्यांना सगळ्यात जास्त नुकसान पोहचवणार्‍या वस्तुंची उतरत्या क्रमाने यादी बनवेल आणि शक्य तितके नुकसान वाचवेल. आता धाडीत जर पैसा अडका, कागदपत्रे सापडली फक्त तर यापेक्षा धोकादायक असे काय गायब केले गेले हा प्रश्न राहीलच.