२८ ऑगस्ट ते ११ सप्टेंबर Govt. Medical college ला कोव्हीड ड्यूटी केली. पण ड्युटीची नोटीस हातात पडल्यावर पहिली प्रतिक्रिया ... मला का जावं लागतंय , बाकी लोकं जातीलच! माझी ओपिडी तशीही कमी आहे नुकतीच वाढतीये , मागचे कितीतरी दिवस अर्ध्यापेक्षा कमी वेळ काम करतोय ना ? मलाच infection झालं तर सरकार जबाबदारी घेणार का ? मग जवळच्या मित्रांनी जाणीव करून दिली की ही संधी आहे काहीतरी भव्यदिव्य घडतांना साक्षीदार होण्याची आणि आपण समाजाचं काहीतरी देणं लागतोच ना मग जाऊन ये ड्युटीला... आई बाबांना काळजी होती पण मी जावं ही इच्छा देखील होतीच. भुतो न भविष्यती अशी परिस्थिती ... प्रचंड तणावाखाली कामं करणारी पोरं ,हो पोरंच कारण तिशी पण ओलांडलेली नाही त्यांनी !! तिथं काम करणारा नर्सिंग स्टाफ , मामा , मावश्या सगळ्यांसमोर नतमस्तक व्हावं असं रोज वाटलेलं .... घाईत होतो पण पेशंटच्या मुलाशी बोललो “तब्येत बरी आहे पण किमान दोन दिवस आयसीयुत ठेवून मगच निगेटिव्ह वाॅर्डात शिफ्ट करू.” त्यावर त्यानी थॅंक्यू म्हणून कडक सॅल्यूट करून जयहिंद म्हणाल्यावर मी त्यांना थांबवून म्हटलं “अहो मला सॅल्यूट नका हो करू.” तर तो हलकसं हसला. मी ज्या बिल्डींग मधे जायचो तिथले पाॅझिटिव्ह ,निगेटीव्ह आणि मृत्यु चे रोजचे आकडे पाहून येत होतो.... पहीले दोन दिवसही आशादायक आकडे होते स्वत:वरचा ताण मला बराच कमी झाल्यासारखा वाटायला लागला काही पेशंट्सला inhaler सुरू केलेलं, दोन दिवसांमधे त्यांना फरक पडलाय जे की encouraging होतं. MICU मधले दोन पेशंट निगेटिव्ह होऊन वाॅर्डात गेले , त्यांना तिथे जाऊन भेटलो तर नातेवाईकांना खूप बरं वाटलं.मी प्रत्येक वेळेस ICU मधे जाण्याआधी पेशंटचे नातेवाईक दिसल्यास बोलून जायचो आणि परत आल्यावर सविस्तर चर्चा करायचो जेणेकरून त्यांचं समाधान व्हावं आणि ICU च्या डाॅक्टरांवरचा ताण कमी व्हावा. तिसऱ्या दिवशी ICU तून बाहेर पडलो तोच एक पेशंटची बायको जवळ येऊन म्हणाली “डाक्टरसाब हमारे शौहर को एकबार देख लिजिए गा। बहूत चिढचिढ करते है , सोते भी नही, घरमें चार साल की छोटी बच्ची है और ये यहा ॲडमिट होने के बाद हमारे घरपे कोई आता भी नही और हमसें बात तक नही करते लोग।” तिच्या सोबत जाऊन पेशंटला बघीतलं आणि ड्युटीवरच्या डाॅक्टरला औषधाबाबत सल्ला देऊन आलो. बाहेर आल्यावर तिनं मला माझं नाव विचारलं तेव्हा म्हणालो मी इथं काम करत नाही काही दिवस ड्युटीकरण्यासाठी आलोय. त्यावर तिनं इतकी दुवा दिली की पुढे मी काही बोलूच शकलो नाही. PPE KIT हे फक्त २-२:३० तास घालून ३ वेगवेळ्या ICU चे राउंडस् घ्यायचो , अर्धे कपडे घामानी गच्च भिजून जायचे तिथले डाॅक्टर्स आणि स्टाफ ६-८ तास रोजचे गेले ५ महिने कसे राहीले असतील ह्याची कल्पनाही करवत नाही .... एके दिवशी ड्युटी आटोपुन गाडीत बसतांना दोघांनी जवळ येऊन विचारलं “डाॅक्टर ऐम्ब्युलन्स मधून पाॅसिटिव्ह पेशंटला घेऊन जाता येईल का ? “ मी समजावण्याच्या सुरात म्हटलो “अहो इथे सर्वात चांगला ईलाज होतो आहे तुम्हाला दुसरीकडे कुठेही ॲडमिशन साठी बेड मिळणार नाही हो.” त्यावर त्यांच्यातला एकजण अगदी सहज बोलला “डाॅक्टर बाॅडी न्यायची आहे हो.” नंतर नंतर डोळ्यासमोर रोजचे होणारे मृत्यू हा विषय निरूत्तर करून टाकायचा.... मृत्यूला दरवळतांना पाहीलंय ... थकलेले डाॅक्टर आणि स्टाफ , हताश नातेवाईक आणि घाबरलेले पेशंट असं सतत डोळ्यासमोरचं चित्र वेड लावायला पुरेसं होतं. पण तिथं काम कराणाऱ्या प्रत्येकाकडून काहीतरी शिकायला मिळत होतं , रोजच !! बाहेर ड्युटीवर तैनात असलेले पोलीस आणि SRPF चे जवान देखील काही न बोलता शिकवून गेले. PPE किट घ्यायला ICU च्या सिस्टर इंचार्ज कडे जायचो , थोड्या गप्पा व्हायच्या तेव्हा त्या बोलून गेल्या “डाॅक्टर आज रात्री पावणेतीनलाच जाग आली , ICU चं ऑक्सीजन संपलंय असं स्वप्न पडलं हो, नंतर झोपच लागली नाही.” ३५ पेक्षा जास्त पोस्टग्रॅज्यूऐशन करणारे डाॅक्टर्स कोव्हिड ची बाधा झाले आणि बरं झाल्यावर परत ड्युटीवर रुजू झाले. इतकी शक्ती ह्या पोरांमधे येते कोठून ? मला हा प्रश्न रोज पडतोय. काही जण तर सिरियस होते १० दिवस ऑक्सीजन वरही होते हे ऐकून तर मी मनोमन नमस्कार करून टाकला. त्या परिसरात कोणताही राजकीय पक्षाचा माणूस किंवा ब्युरोक्रॅट / बाबू फिरकलेला दिसला नाही किंवा येऊन गेल्याचं ऐकलं नाही. ह्या लोकांना फक्त PPE Kit घालून ICU च्या दारात जरी उभं केलं ना तरी २-३ मिनिटात बेशुद्ध तरी होतील किंवा PPE Kit पांढऱ्याचं पिवळं करतील !! अशक्य अश्या परिस्थितीत ही डाॅक्टर लोकं काम करत आहेत, आपल्या देशाला अतीउत्तम डाॅक्टर्स लाभणार ह्या मला तिळभरही शंका नाहीये. फाईल्स बघतांना एका ठिकाणी नोट्स मधे लिहीलेलं दिसलं की पेशंटची तब्येत अतिशय सिरिअस आहे आणि घरच्यांना फोन करून कळवण्याचा प्रयत्न केला तर कोणीही फोन रिसिव्ह करत नाहीये. आत राउंड घेतांना ती व्हेंटीलेटरवरची पेशंट बघून मला एवढंच वाटलं की जिचं कोणीच नाही तिच्यासाठी एवढी मरमर करणाऱ्या डाॅक्टरच्या मनात काय विचार येत असतील? का तिला वाचवून पुढच्या पेशंटकडे वळणाऱ्या डाॅक्टर ला विचार करायलाही वेळ मिळत नसेल ? मी करोना योद्धा आहे का ? नाही मी करोना योद्ध्यांचा साक्षीदार आहे एका दिव्यत्वाची प्रचिती आलेला डाॅक्टर आहे .माझा खारीचा का होईना पण वाटा आहे हे आयुष्यभरासाठी पुरेल समाधान दोन आठवड्यात मिळवलंय. डाॅक्टर म्हणून जे शिकलो त्यापेक्षा एक माणूस म्हणून आयुष्याकडे बघण्याचा दृष्टिकोनच बदलून गेलाय. -डॉ.श्रीहास सु. बर्दापुरकर